De Rerum Natura

et sapere et doctis rationem reddere dictis

non ex seminibus sapientibus atque disertis,

qui minus esse queant ea quae sentire videmus

seminibus permixta carentibus undique sensu?

Denique caelesti sumus omnes semine oriundi;

omnibus ille idem pater est, unde alma liquentis

umoris guttas mater cum terra recepit,

feta parit nitidas fruges arbustaque laeta

et genus humanum, parit omnia saecla ferarum,

pabula cum praebet, quibus omnes corpora pascunt

et dulcem ducunt vitam prolemque propagant;

qua propter merito maternum nomen adepta est.

cedit item retro, de terra quod fuit ante,

in terras, et quod missumst ex aetheris oris,

id rursum caeli rellatum templa receptant.

nec sic interemit mors res ut materiai

corpora conficiat, sed coetum dissupat ollis;

inde aliis aliud coniungit et efficit, omnis

res ut convertant formas mutentque colores

et capiant sensus et puncto tempore reddant;

ut noscas referre earum primordia rerum

cum quibus et quali positura contineantur

et quos inter se dent motus accipiantque,

neve putes aeterna penes residere potesse

corpora prima quod in summis fluitare videmus

rebus et interdum nasci subitoque perire.

quin etiam refert nostris in versibus ipsis

cum quibus et quali sint ordine quaeque locata;

namque eadem caelum mare terras flumina solem

significant, eadem fruges arbusta animantis;

si non omnia sunt, at multo maxima pars est

consimilis; verum positura discrepitant res.

sic ipsis in rebus item iam materiai

intervalla vias conexus pondera plagas

concursus motus ordo positura figurae

cum permutantur, mutari res quoque debent.

Nunc animum nobis adhibe veram ad rationem.

nam tibi vehementer nova res molitur ad auris

accedere et nova se species ostendere rerum.

sed neque tam facilis res ulla est, quin ea primum

difficilis magis ad credendum constet, itemque

nil adeo magnum neque tam mirabile quicquam,

quod non paulatim minuant mirarier omnes,

principio caeli clarum purumque colorem

quaeque in se cohibet, palantia sidera passim,

lunamque et solis praeclara luce nitorem;

omnia quae nunc si primum mortalibus essent

ex improviso si sint obiecta repente,

quid magis his rebus poterat mirabile dici,

aut minus ante quod auderent fore credere gentes?

nil, ut opinor; ita haec species miranda fuisset.

quam tibi iam nemo fessus satiate videndi,

suspicere in caeli dignatur lucida templa.

desine qua propter novitate exterritus ipsa

expuere ex animo rationem, sed magis acri

iudicio perpende, et si tibi vera videntur,

dede manus, aut, si falsum est, accingere contra.

quaerit enim rationem animus, cum summa loci sit

infinita foris haec extra moenia mundi,

quid sit ibi porro, quo prospicere usque velit mens

atque animi iactus liber quo pervolet ipse.

Principio nobis in cunctas undique partis

et latere ex utroque supra supterque per omne

nulla est finis; uti docui, res ipsaque per se

vociferatur, et elucet natura profundi.

nullo iam pacto veri simile esse putandumst,

undique cum vorsum spatium vacet infinitum

seminaque innumero numero summaque profunda

multimodis volitent aeterno percita motu,

hunc unum terrarum orbem caelumque creatum,

nil agere illa foris tot corpora materiai;

cum praesertim hic sit natura factus et ipsa

sponte sua forte offensando semina rerum

multimodis temere in cassum frustraque coacta

tandem coluerunt ea quae coniecta repente

magnarum rerum fierent exordia semper,

terrai maris et caeli generisque animantum.

quare etiam atque etiam talis fateare necesse est

esse alios alibi congressus materiai,

qualis hic est, avido complexu quem tenet aether.

Praeterea cum materies est multa parata,

cum locus est praesto nec res nec causa moratur

ulla, geri debent ni mirum et confieri res.

nunc et seminibus si tanta est copia, quantam

enumerare aetas animantum non queat omnis,

quis eadem natura manet, quae semina rerum

conicere in loca quaeque queat simili ratione

atque huc sunt coniecta, necesse est confiteare

esse alios aliis terrarum in partibus orbis

et varias hominum gentis et saecla ferarum.

Huc accedit ut in summa res nulla sit una,

unica quae gignatur et unica solaque crescat,

quin aliquoius siet saecli permultaque eodem

sint genere. in primis animalibus indice mente

invenies sic montivagum genus esse ferarum,

sic hominum geminam prolem, sic denique mutas

squamigerum pecudes et corpora cuncta volantum.

qua propter caelum simili ratione fatendumst

terramque et solem, lunam mare cetera quae sunt,

non esse unica, sed numero magis innumerali;