De Rerum Natura

Tum porro quae ducit et inlicit ut tribuamus

principiis rerum non numquam causa colores,

occidit, ex albis quoniam non alba creantur,

nec quae nigra cluent de nigris, sed variis ex.

quippe etenim multo proclivius exorientur

candida de nullo quam nigro nata colore

aut alio quovis, qui contra pugnet et obstet.

Praeterea quoniam nequeunt sine luce colores

esse neque in lucem existunt primordia rerum,

scire licet quam sint nullo velata colore;

qualis enim caecis poterit color esse tenebris?

lumine quin ipso mutatur propterea quod

recta aut obliqua percussus luce refulget;

pluma columbarum quo pacto in sole videtur,

quae sita cervices circum collumque coronat;

namque alias fit uti claro sit rubra pyropo,

inter dum quodam sensu fit uti videatur

inter caeruleum viridis miscere zmaragdos.

caudaque pavonis, larga cum luce repleta est,

consimili mutat ratione obversa colores;

qui quoniam quodam gignuntur luminis ictu,

scire licet, sine eo fieri non posse putandum est.

Et quoniam plagae quoddam genus excipit in se

pupula, cum sentire colorem dicitur album,

atque aliud porro, nigrum cum et cetera sentit,

nec refert ea quae tangas quo forte colore

praedita sint, verum quali magis apta figura,

scire licet nihil principiis opus esse colore,

sed variis formis variantes edere tactus.

Praeterea quoniam non certis certa figuris

est natura coloris et omnia principiorum

formamenta queunt in quovis esse nitore,

cur ea quae constant ex illis non pariter sunt

omnigenus perfusa coloribus in genere omni?

conveniebat enim corvos quoque saepe volantis

ex albis album pinnis iactare colorem

et nigros fieri nigro de semine cycnos

aut alio quovis uno varioque colore.

Quin etiam quanto in partes res quaeque minutas

distrahitur magis, hoc magis est ut cernere possis

evanescere paulatim stinguique colorem;

ut fit ubi in parvas partis discerpitur austrum:

purpura poeniceusque color clarissimus multo,

filatim cum distractum est, disperditur omnis;

noscere ut hinc possis prius omnem efflare colorem

particulas, quam discedant ad semina rerum.

Postremo quoniam non omnia corpora vocem

mittere concedis neque odorem, propterea fit

ut non omnibus adtribuas sonitus et odores:

sic oculis quoniam non omnia cernere quimus,

scire licet quaedam tam constare orba colore

quam sine odore ullo quaedam sonituque remota,

nec minus haec animum cognoscere posse sagacem

quam quae sunt aliis rebus privata notare.

Sed ne forte putes solo spoliata colore

corpora prima manere, etiam secreta teporis

sunt ac frigoris omnino calidique vaporis,

et sonitu sterila et suco ieiuna feruntur,

nec iaciunt ullum proprium de corpore odorem.

sicut amaracini blandum stactaeque liquorem

et nardi florem, nectar qui naribus halat,

cum facere instituas, cum primis quaerere par est,

quod licet ac possis reperire, inolentis olivi

naturam, nullam quae mittat naribus auram,

quam minime ut possit mixtos in corpore odores

concoctosque suo contractans perdere viro,

propter eandem rem debent primordia rerum

non adhibere suum gignundis rebus odorem

nec sonitum, quoniam nihil ab se mittere possunt,

nec simili ratione saporem denique quemquam

nec frigus neque item calidum tepidumque vaporem,

cetera, quae cum ita sunt tamen ut mortalia constent,

molli lenta, fragosa putri, cava corpore raro,

omnia sint a principiis seiuncta necessest,

inmortalia si volumus subiungere rebus

fundamenta, quibus nitatur summa salutis;

ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes.

Nunc ea quae sentire videmus cumque necessest

ex insensilibus tamen omnia confiteare

principiis constare. neque id manufesta refutant

nec contra pugnant, in promptu cognita quae sunt,

sed magis ipsa manu ducunt et credere cogunt

ex insensilibus, quod dico, animalia gigni.

quippe videre licet vivos existere vermes

stercore de taetro, putorem cum sibi nacta est

intempestivis ex imbribus umida tellus.

Praeterea cunctas itidem res vertere sese.

vertunt se fluvii in frondes et pabula laeta

in pecudes, vertunt pecudes in corpora nostra

naturam, et nostro de corpore saepe ferarum

augescunt vires et corpora pennipotentum.

ergo omnes natura cibos in corpora viva

vertit et hinc sensus animantum procreat omnes,

non alia longe ratione atque arida ligna

explicat in flammas et in ignis omnia versat.

iamne vides igitur magni primordia rerum

referre in quali sint ordine quaeque locata

et commixta quibus dent motus accipiantque?

Tum porro, quid id est, animum quod percutit, ipsum,

quod movet et varios sensus expromere cogit,