De Rerum Natura

intestinum habeat cunctis in rebus agendis

et devicta quasi cogatur ferre patique,

id facit exiguum clinamen principiorum

nec regione loci certa nec tempore certo.

Nec stipata magis fuit umquam materiai

copia nec porro maioribus intervallis;

nam neque adaugescit quicquam neque deperit inde.

qua propter quo nunc in motu principiorum

corpora sunt, in eodem ante acta aetate fuere

et post haec semper simili ratione ferentur,

et quae consuerint gigni gignentur eadem

condicione et erunt et crescent vique valebunt,

quantum cuique datum est per foedera naturai.

nec rerum summam commutare ulla potest vis;

nam neque quo possit genus ullum materiai

effugere ex omni quicquam est extra, neque in omne

unde coorta queat nova vis inrumpere et omnem

naturam rerum mutare et vertere motus.

Illud in his rebus non est mirabile, quare,

omnia cum rerum primordia sint in motu,

summa tamen summa videatur stare quiete,

praeter quam siquid proprio dat corpore motus.

omnis enim longe nostris ab sensibus infra

primorum natura iacet; qua propter, ubi ipsa

cernere iam nequeas, motus quoque surpere debent;

praesertim cum, quae possimus cernere, celent

saepe tamen motus spatio diducta locorum.

nam saepe in colli tondentes pabula laeta

lanigerae reptant pecudes, quo quamque vocantes

invitant herbae gemmantes rore recenti,

et satiati agni ludunt blandeque coruscant;

omnia quae nobis longe confusa videntur

et velut in viridi candor consistere colli.

praeterea magnae legiones cum loca cursu

camporum complent belli simulacra cientes,

fulgor ubi ad caelum se tollit totaque circum

aere renidescit tellus supterque virum vi

excitur pedibus sonitus clamoreque montes

icti reiectant voces ad sidera mundi

et circum volitant equites mediosque repente

tramittunt valido quatientes impete campos;

et tamen est quidam locus altis montibus, unde

stare videntur et in campis consistere fulgor.

Nunc age, iam deinceps cunctarum exordia rerum

qualia sint et quam longe distantia formis,

percipe, multigenis quam sint variata figuris;

non quo multa parum simili sint praedita forma,

sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.

nec mirum; nam cum sit eorum copia tanta,

ut neque finis, uti docui, neque summa sit ulla,

debent ni mirum non omnibus omnia prorsum

esse pari filo similique adfecta figura.

Praeterea genus humanum mutaeque natantes

squamigerum pecudes et laeta armenta feraeque

et variae volucres, laetantia quae loca aquarum

concelebrant circum ripas fontisque lacusque,

et quae pervolgant nemora avia pervolitantes,

quorum unum quidvis generatim sumere perge;

invenies tamen inter se differre figuris.

nec ratione alia proles cognoscere matrem

nec mater posset prolem; quod posse videmus

nec minus atque homines inter se nota cluere.

nam saepe ante deum vitulus delubra decora

turicremas propter mactatus concidit aras

sanguinis expirans calidum de pectore flumen;

at mater viridis saltus orbata peragrans

novit humi pedibus vestigia pressa bisulcis,

omnia convisens oculis loca, si queat usquam

conspicere amissum fetum, completque querellis

frondiferum nemus adsistens et crebra revisit

ad stabulum desiderio perfixa iuvenci,

nec tenerae salices atque herbae rore vigentes

fluminaque ulla queunt summis labentia ripis

oblectare animum subitamque avertere curam,

nec vitulorum aliae species per pabula laeta

derivare queunt animum curaque levare;

usque adeo quiddam proprium notumque requirit.

praeterea teneri tremulis cum vocibus haedi

cornigeras norunt matres agnique petulci

balantum pecudes; ita, quod natura resposcit,

ad sua quisque fere decurrunt ubera lactis.

Postremo quodvis frumentum non tamen omne

quidque suo genere inter se simile esse videbis,

quin intercurrat quaedam distantia formis.

concharumque genus parili ratione videmus

pingere telluris gremium, qua mollibus undis

litoris incurvi bibulam pavit aequor harenam.

quare etiam atque etiam simili ratione necessest,

natura quoniam constant neque facta manu sunt

unius ad certam formam primordia rerum,

dissimili inter se quaedam volitare figura.

Perfacile est animi ratione exsolvere nobis

quare fulmineus multo penetralior ignis

quam noster fluat e taedis terrestribus ortus;

dicere enim possis caelestem fulminis ignem

subtilem magis e parvis constare figuris

atque ideo transire foramina quae nequit ignis

noster hic e lignis ortus taedaque creatus.

praeterea lumen per cornum transit, at imber

respuitur. quare, nisi luminis illa minora