De Rerum Natura

pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.

nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum

et celeri flamma degustant tigna trabesque,

sponte sua facere id sine vi subiecta putandum est.

quod genus e nostro com missus corpore sanguis

emicat exultans alte spargitque cruorem.

nonne vides etiam quanta vi tigna trabesque

respuat umor aquae? nam quo magis ursimus altum

derecta et magna vi multi pressimus aegre,

tam cupide sursum removet magis atque remittit,

plus ut parte foras emergant exiliantque.

nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,

quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.

sic igitur debent flammae quoque posse per auras

aeris expressae sursum succedere, quamquam

pondera, quantum in se est, deorsum deducere pugnent.

nocturnasque faces caeli sublime volantis

nonne vides longos flammarum ducere tractus

in quas cumque dedit partis natura meatum?

non cadere in terras stellas et sidera cernis?

sol etiam caeli de vertice dissipat omnis

ardorem in partis et lumine conserit arva;

in terras igitur quoque solis vergitur ardor.

transversosque volare per imbris fulmina cernis,

nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignes

concursant; cadit in terras vis flammea volgo.

Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,

corpora cum deorsum rectum per inane feruntur

ponderibus propriis, incerto tempore ferme

incertisque locis spatio depellere paulum,

tantum quod momen mutatum dicere possis.

quod nisi declinare solerent, omnia deorsum

imbris uti guttae caderent per inane profundum

nec foret offensus natus nec plaga creata

principiis; ita nihil umquam natura creasset.

Quod si forte aliquis credit graviora potesse

corpora, quo citius rectum per inane feruntur,

incidere ex supero levioribus atque ita plagas

gignere, quae possint genitalis reddere motus,

avius a vera longe ratione recedit.

nam per aquas quae cumque cadunt atque aera rarum,

haec pro ponderibus casus celerare necessest

propterea quia corpus aquae naturaque tenvis

aeris haud possunt aeque rem quamque morari,

sed citius cedunt gravioribus exsuperata;

at contra nulli de nulla parte neque ullo

tempore inane potest vacuum subsistere rei,

quin, sua quod natura petit, concedere pergat;

omnia qua propter debent per inane quietum

aeque ponderibus non aequis concita ferri.

haud igitur poterunt levioribus incidere umquam

ex supero graviora neque ictus gignere per se,

qui varient motus, per quos natura gerat res.

quare etiam atque etiam paulum inclinare necessest

corpora; nec plus quam minimum, ne fingere motus

obliquos videamur et id res vera refutet.

namque hoc in promptu manifestumque esse videmus,

pondera, quantum in se est, non posse obliqua meare,

ex supero cum praecipitant, quod cernere possis;

sed nihil omnino recta regione viai

declinare quis est qui possit cernere sese?

Denique si semper motu conectitur omnis

et vetere exoritur motus novus ordine certo

nec declinando faciunt primordia motus

principium quoddam, quod fati foedera rumpat,

ex infinito ne causam causa sequatur,

libera per terras unde haec animantibus exstat,

unde est haec, inquam, fatis avolsa voluntas,

per quam progredimur quo ducit quemque voluptas,

declinamus item motus nec tempore certo

nec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens?

nam dubio procul his rebus sua cuique voluntas

principium dat et hinc motus per membra rigantur.

nonne vides etiam patefactis tempore puncto

carceribus non posse tamen prorumpere equorum

vim cupidam tam de subito quam mens avet ipsa?

omnis enim totum per corpus materiai

copia conciri debet, concita per artus

omnis ut studium mentis conixa sequatur;

ut videas initum motus a corde creari

ex animique voluntate id procedere primum,

inde dari porro per totum corpus et artus.

nec similest ut cum inpulsi procedimus ictu

viribus alterius magnis magnoque coactu;

nam tum materiem totius corporis omnem

perspicuumst nobis invitis ire rapique,

donec eam refrenavit per membra voluntas.

iamne vides igitur, quamquam vis extera multos

pellat et invitos cogat procedere saepe

praecipitesque rapi, tamen esse in pectore nostro

quiddam quod contra pugnare obstareque possit?

cuius ad arbitrium quoque copia materiai

cogitur inter dum flecti per membra per artus

et proiecta refrenatur retroque residit.

quare in seminibus quoque idem fateare necessest,

esse aliam praeter plagas et pondera causam

motibus, unde haec est nobis innata potestas,

de nihilo quoniam fieri nihil posse videmus.

pondus enim prohibet ne plagis omnia fiant

externa quasi vi; sed ne res ipsa necessum