Snorra Edda: Skaaldskaparmaal

Old Norse · Prose Edda · 344 sections

102
Eld of þák af jöfri ölna bekks við drykkju; þat gaf Fjölnis fjalla, með fulli mér stillir. 42. Frá lundinum Glasi. Hví er gull kallat barr eða lauf Glasis? Í Ásgarði fyrir durum Valhallar stendr lundr, sá er Glasir er kallaðr, en lauf hans allt er gull rautt, svá sem hér er kveðit, at
103
Glasir stendr með gullnu laufi fyrir Sigtýs sölum. Sá er viðr fegrstr með goðum ok mönnum. 43. Af smíðum Ívaldasona ok Sindra dvergs. Hví er gull kallat haddr Sifjar? Loki Laufeyjarson hafði þat gert til lævísi at klippa hár allt af Sif. En er Þórr varð þess varr, tók hann Loka ok myndi lemja hvert bein í honum, áðr hann svarði þess, at hann skal fá af Svartálfum, at þeir skulu gera af gulli Sifju hadd þann, er svá skal vaxa sem annat hár. Eftir þat fór Loki til þeira dverga, er heita Ívaldasynir, ok gerðu þeir haddinn ok Skíðblaðni ok geirinn, er Óðinn átti, er Gungnir heitir. Þá veðjaði Loki höfði sínu við þann dverg, er Brokkr heitir, hvárt bróðir hans, Sindri, myndi gera jafngóða gripi þrjá sem þessir váru. En er þeir kómu til smiðju, þá lagði Sindri svínskinn í aflinn ok bað blása Brokk ok létta eigi fyrr en hann tæki þat ór aflinum, er hann hafði í lagt. En þegar er hann var genginn ór smiðjunni, en hinn blés, þá settist fluga ein á hönd honum ok kroppaði, en hann blés sem áðr, þar til er smiðrinn tók ór aflinum, ok var þat göltr, ok var burstin ór gulli. Því næst lagði hann í aflinn gull ok bað hann blása ok hætta eigi fyrr blæstrinum en hann kæmi aftr. Gekk hann á braut. En þá kom flugan ok settist á háls honum ok kroppaði nú hálfu fastara en áðr, en hann blés, þar til er smiðrinn tók ór aflinum gullhring þann, er Draupnir heitir. Þá lagði hann járn í aflinn ok bað hann blása ok sagði, at ónýtt myndi verða, ef blástrinn felli. Þá settist flugan milli augna honum ok kroppaði hvarmana, en er blóðit fell í augun, svá at hann sá ekki, þá greip hann til hendinni sem skjótast, meðan belgrinn lagðist niðr, ok sveipði af sér flugunni, ok þá kom þar smiðrinn ok sagði, at nú lagði nær, at allt myndi ónýtast, er í aflinum var. Þá tók hann ór aflinum hamar. Fékk hann þá alla gripina í hendr bróður sínum Brokk ok bað hann fara með til Ásgarðs ok leysa veðjunina. En er þeir Loki báru fram gripina, þá settust æsirnir á dómstóla ok skyldi þat atkvæði standast, sem segði Óðinn, Þórr, Freyr. Þá gaf Loki Óðni geirinn Gungni, en Þór haddinn, er Sif skyldi hafa, en Frey Skíðblaðni ok sagði skyn á öllum gripunum, at geirrinn nam aldri staðar í lagi, en haddrinn var holdgróinn, þegar er hann kom á höfuð Sif, en Skíðblaðnir hafði byr, þegar er segl kom á loft, hvert er fara skyldi, en mátti vefja saman sem dúk ok hafa í pungi sér, ef þat vildi. Þá bar fram Brokkr sína gripi. Hann gaf Óðni hringinn ok sagði, at ina níundu hverja nótt myndi drjúpa af honum átta hringar jafnhöfgir sem hann. En Frey gaf hann göltinn ok sagði, at hann mátti renna loft ok lög nótt ok dag meira en hverr hestr ok aldri varð svá myrkt af nótt eða í myrkheimum, at eigi væri ærit ljós, þar er hann fór; svá lýsti af burstinni. Þá gaf hann Þór hamarinn ok sagði, at hann myndi mega ljósta svá stórt sem hann vildi, hvat sem fyrir væri, at eigi myndi hamarrinn bila, ok ef hann yrpi honum til, þá myndi hann aldri missa ok aldri fljúga svá langt, at eigi myndi hann sækja heim hönd, ok ef þat vildi, þá var hann svá lítill, at hafa mátti serk sér. En þat var lýi á, ar forskeftit var heldr skammt. Þat var dómr þeira, at hamarrinn var beztr af öllum gripunum ok mest vörn í fyrir hrímþursum, ok dæmðu þeir, at dvergrinn ætti veðféit. Þá bauð Loki at leysa höfuð sitt, en dvergrinn sagði, at þess var engi ván. "Taktu mik þá," kvað Loki, en er hann vildi taka hann, þá var hann víðs fjarri. Loki átti skúa þá, er hann rann á loft ok lög. Þá bað dvergrinn Þór, at hann skyldi taka hann, en hann gerði svá. Þá vildi dvergrinn höggva af höfuð hans, en Loki sagði, at hann átti höfuðit, en eigi hálsinn. Þá tók dvergrinn þveng ok kníf ok vill stinga rauf á vörrum Loka ok vill rifa saman munninn, en knífrinn beit ekki. Þá mælti hann, at betri væri þar alr bróður hans, en jafnskjótt sem hann nefndi hann, þá var þar alrinn, ok beit hann varrarnar. Rifaði hann saman varrirnar, ok reif Loki ór æsunum. Sá þvengr, er muðrinn Loka var saman rifaðr, heitir Vartari. 44. Kenningar á gulli ok Freyju. Hér heyrir, at gull er kennt til höfuðbands Fullu, er orti Eyvindr skáldaspillir:
104
Fullu skein á fjöllum fallsól bráavallar. Ullar kjóls of allan aldr Hákunar skaldum. Gull er kallat grátr Freyju, sem fyrr er sagt. Svá kvað Skúli Þorsteinsson:
105
Margr of hlaut of morgin morðelds, þar er val felldum, Freyju tár at fleiri fárbjóðr; at þar várum. Ok sem kvað Einarr Skúlason:
106
Þar er Mardallar milli, meginhurðar, liggr skurða, Gauts berum galla þrútinn, grátr, dalreyðar látri. Ok hér hefir Einarr enn kennt svá Freyju at kalla hana móður Hnossar eða konu Óðs, svá sem hér:
107
Eigi þverr fyrir augna Óðs beðvinu Róða ræfrs, eignisk svá, regni ramsvell, konungr elli. Ok enn svá:
108
Hróðrbarni kná ek Hörnar, hlutum dýran grip, stýra, brandr þrymr gjalfrs á grandi gollvífiðu, hlífar; sáðs, berr sinnar móður, svans unni mér gunnar fóstrgæðandi Fróða, Freys nift bráa driftir. Hér getr ok þess, at Freyju má svá kenna at kalla hana systur Freys. Ok enn svá:
109
Nýt buðumk Njarðar dóttur, nálægt var þat stáli vel of hrósa ek því vísa vörn, sævar bál barni. Hér er hon kölluð dóttir Njarðar. Ok enn Svá:
110
Gaf, sá er erring ofrar, ógnprúðr Vanabrúðar þing Váfaðar þröngvir þróttöflga mér dóttur; ríkr leiddi mey mækis mátvaldr á beð skaldi Gefnar, glóðum drifna, Gautreks svana brautar. Hér er hon kölluð Gefn ok Vanabrúðr. Til allra heita Freyju er rétt at kenna grátinn ok kalla svá gullit, ok á marga lund er þessum kenningum breytt, kallat hagl eða regn eða él eða dropar eða skúrir eða forsar augna hennar eða kinna eða hlýra eða brá eða hvarma. 45. Gull kallat mál jötna. Hér má þat heyra, at kallat er orð eða rödd jötna gullit, svá sem fyrr er sagt. Svá kvað Bragi skáld:
111
Þann átta ek vin verstan vaströdd en mér baztan Ála undirkúlu óniðraðan þriðja. Hann kallaði stein vasta undirkúlu, en jötun Ála steinsins, en gull rödd jötuns. 46. Af otrgjöldum. Hver sök er til þess, at gull er kallat otrgjöld? Svá er sagt, at þá er æsir fóru at kanna heim, Óðinn ok Loki ok Hænir, þeir kómu at á nökkurri ok gengu með ánni til fors nökkurs, ok við forsinn var otr einn ok hafði tekit lax ór forsinum ok át blundandi. Þá tók Loki upp stein ok kastaði at otrinum ok laust í höfuð honum. Þá hrósði Loki veiði sinni, at hann hefði veitt í einu höggvi otr ok lax. Tóku þeir þá laxinn ok otrinn ok báru eftir sér, kómu þá at bæ nökkurum ok gengu inn. En sá búandi er nefndr Hreiðmarr, er þar bjó. Hann var mikill fyrir sér ok mjök fjölkunnigr. Beiddust æsir at hafa þar náttstað ok kváðust hafa með sér vist ærna ok sýndu búandanum veiði sína. En er Hreiðmarr sá otrinn, þá kallaði hann sonu sína, Fáfni ok Regin, ok segir, at Otr, bróðir þeira, var drepinn ok svá, hverir þat höfðu gert. Nú ganga þeir feðgar at ásunum ok taka þá höndum ok binda ok segja þá um otrinn, at hann var sonr Hreiðmars. Æsir bjóða fyrir sik fjörlausn, svá mikit fé sem Hreiðmarr sjálfr vill á kveða, ok varð þat at sætt með þeim ok bundit svardögum. Þá var otrinn fleginn. Tók Hreiðmarr otrbelginn ok mælti við þá, at þeir skulu fylla belginn af rauðu gulli ok svá hylja hann allan, ok skal þat vera at sætt þeira. Þá sendi Óðinn Loka í Svartálfaheim, ok kom hann til dvergs þess, er heitir Andvari. Hann var fiskr í vatni, ok tók Loki hann höndum ok lagði á hann fjörlausn allt þat gull, er hann átti í steini sínum. Ok er þeir koma í steininn, þá bar dvergrinn fram allt gull, þat er hann átti, ok var þat allmikit fé. Þá svipti dvergrinn undir hönd sér einum litlum gullbaug. Þat sá Loki ok bað hann fram láta bauginn. Dvergrinn bað hann eigi bauginn af sér taka ok lézt mega æxla sér fé af bauginum, ef hann heldi. Loki kvað hann eigi skyldu hafa einn penning eftir ok tók bauginn af honum ok gekk út, en dvergrinn mælti, at sá baugr skyldi vera hverjum höfuðsbani, er ætti. Loki segir, at honum þótti þat vel, ok sagði, at þat skyldi haldast mega fyrir því sá formáli, at hann skyldi flytja þeim til eyrna, er þá tæki við. Fór hann í braut ok kom til Hreiðmars ok sýndi Óðni gullit. En er hann sá bauginn, þá sýndist honum fagr ok tók hann af fénu, en greiddi Hreiðmari gullit. Þá fylldi hann otrbelginn, sem mest mátti hann, ok setti upp, er fullr var. Gekk þá Óðinn til ok skyldi hylja belginn með gullinu, ok þá mælti hann við Hreiðmar, at hann skal sjá, hvárt belgrinn er þá allr hulðr. En Hreiðmarr leit til ok hugði at vandliga ok sá eitt granahár ok bað þat hylja, en at öðrum kosti væri lokit sætt þeira. Þá dró Óðinn fram bauginn ok hulði granahárit ok sagði, at þá váru þeir lausir frá otrgjöldunum. En er Óðinn hafði tekit geir sinn, en Loki skúa sína ok þurftu þá ekki at óttast, þá mælti Loki, at þat skyldi haldast, er Andvari hafði mælt, at sá baugr ok þat gull skyldi verða þess bani, er ætti, ok þat helzt síðan. Nú er sagt, af hverju gull er otrgjöld kallat eða nauðgjald ásanna eða rógmálmr. 47. Frá Fáfni, Regin ok Sigurði. Hvat er fleira at segja frá gullinu? Hreiðmarr tók þá gullit at sonargjöldum, en Fáfnir ok Reginn beiddust af nökkurs í bróðurgjöld. Hreiðmarr unni þeim enskis pennings af gullinu. Þat varð óráð þeira bræðra, at þeir drápu föður sinn til gullsins. Þá beiddist Reginn, at Fáfnir skyldi skipta gullinu í helminga með þeim. Fáfnir svarar svá, at lítil ván var at hann myndi miðla gullit við bróður sinn, er hann drap föður sinn til gullsins, ok bað Regin fara braut, en at öðrum kosti myndi hann fara sem Hreiðmarr. Fáfnir hafði þá tekit hjálm, er Hreiðmarr hafði átt, ok setti á höfuð sér, er kallaðr var ægishjálmr, er öll kvikvendi hræðast, er sjá, ok sverð þat, er Hrotti heitir. Reginn hafði þat sveð, er Refill er kallaðr. Flýði hann þá braut, en Fáfnir fór upp á Gnitaheiði ok gerði sér þar ból ok brást í ormslíki ok lagðist á gullit. Reginn fór þá til Hjálpreks konungs á Þjóði ok gerðist þar smiðr hans. Þá tók hann þar til fóstrs Sigurð, son Sigmundar, sonar Völsungs, ok son Hjördísar, dóttur Eylima. Sigurðr var ágætastr allra herkonunga af ætt ok afli ok hug. Reginn sagði honum til, hvar Fáfnir lá á gullinu, ok eggjaði hann at sækja gullit. Þá gerði Reginn sverð þat, er Gramr heitir, er svá var hvasst, at Sigurðr brá niðr í rennanda vatn ok tók í sundr ullarlagð, er rak fyrir strauminum at sverðsegginni. Því næst klauf Sigurðr steðja Regins ofan í stokkinn með sverðinu. Eftir þat fóru þeir Sigurðr ok Reginn á Gnitaheiði. Þá gróf Sigurðr gröf á veg Fáfnis ok settist þar í. En er Fáfnir skreið til vatns ok hann kom yfir gröfina, þá lagði Sigurðr sverðinu í gegnum hann, ok var þat hans bani. Kom þá Reginn at ok sagði, at hann hefði drepit bróður hans, ok bauð honum þat at sætt, at hann skyldi taka hjarta Fáfnis ok steikja við eld, en Reginn lagðist niðr ok drakk blóð Fáfnis ok lagðist at sofa. En er Sigurðr steikði hjartat ok hann hugði, at fullsteikt myndi, ok tók á fingrinum, hvé hart var. En er frauðit rann ór hjartanu á fingrinn, þá brann hann ok drap fingrinum í munn sér. En er hjartablóðit kom á tunguna, þá kunni hann fuglsrödd ok skilði, hvat igðurnar sögðu, er sátu í viðnum. Þá mælti ein:
112
Þar sitr Sigurðr sveita stokkinn, Fáfnis hjarta við funa steikir; spakr þætti mér spillir bauga ef fjörsega fránan æti.
113
Þar liggr Reginn, kvað önnur, ræðr um við sik, vill tæla mög, þann er trúir hánum, berr af reiði röng orð saman, vill bölvasmiðr bróður hefna. Þá gekk Sigurðr til Regins ok drap hann, en síðan til hests síns, er Grani heitir, ok reið til þess, er hann kom til bóls Fáfnis, tók þá gullit ok batt í klyfjar ok lagði upp á bak Grana ok steig upp sjálfr ok reið þá leið sína. Nú er þat sagt, hver saga til er þess, at gullit er kallat ból eða byggð Fáfnis eða málmr Gnitaheiðar eða byrðr Grana. 48. Frá Sigurði ok Gjúkungum. Þá reið Sigurðr, til þess er hann fann á fjallinu hús. Þar svaf inni ein kona, ok hafði sú hjálm ok brynju. Hann brá sverðinu ok reist brynjuna af henni. Þá vaknaði hon ok nefndist Hildr. Hon er kölluð Brynhildr ok var valkyrja. Sigurðr reið þaðan ok kom til þess konungs, er Gjúki hét. Kona hans er nefnd Grímhildr. Börn þeira váru þau Gunnarr, Högni, Guðrún, Guðný. Gotthormr var stjúpsonr Gjúka. Þar dvalðist Sigurðr langa hríð. Þá fekk hann Guðrúnar Gjúkadóttur, en Gunnarr ok Högni sórust í bræðralag við Sigurð. Því næst fóru þeir Sigurðr ok Gjúkusynir at biðja Gunnari konu til Atla Buðlasonar, Brynhildar, systur hans. Hon sat á Hindafjalli, ok var um sal hennar vafrlogi, en hon hafði þess heit strengt at eiga þann einn mann, er þorði at ríða vafrlogann. Þá riðu þeir Sigurðr ok Gjúkungar - þeir eru ok kallaðir Niflungar - upp á fjallit, ok skyldi þá Gunnarr ríða vafrlogann. Hann átti hest þann, er Goti heitir, en sá hestr þorði eigi at hlaupa í eldinn. Þá skiptu þeir litum, Sigurðr ok Gunnarr, ok svá nöfnum, því at Grani vildi undir engum manni ganga nema Sigurði. Þá hljóp Sigurðr á Grana ok reið vafrlogann. Þat kveld gekk hann at brúðlaupi með Brynhildi. En er þau kómu í sæing, þá dró hann sverðit Gram ór slíðum ok lagði í milli þeira. En at morgni, er hann stóð upp ok klæddi sik, þá gaf hann Brynhildi at línfé gullbauginn, þann er Loki hafði tekit af Andvara, en tók af hendi henni annan baug til minja. Sigurðr hljóp þá á hest sinn ok reið til félaga sinna. Skipta þeir Gunnarr þá aftr litum ok fóru heim til Gjúka með Brynhildi. Sigurðr átti tvau börn með Guðrúnu, Sigmund ok Svanhildi. 49. Drepinn Sigurðr. Þat var eitt sinn, at Brynhildr ok Guðrún gengu til vatns at bleikja hadda sína. Þá er þær kómu til árinnar, þá óð Brynhildr út í ána frá landi ok mælti, at hon vildi eigi bera í höfuð sér þat vatn, er rynni ór hári Guðrúnu, því at hon átti búanda hugaðan betr. Þá gekk Guðrún í ána eftir henni ok sagði, at hon mátti fyrir því þvá ofar sinn hadd í ánni, at hon átti þann mann, er eigi Gunnarr ok engi annarr í veröldu var jafnfrækn, því at hann vá Fáfni ok Regin ok tók arf eftir báða þá. Þá svarar Brynhildr: "Meira er þat vert, er Gunnarr reið vafrlogann, en Sigurðr þorði eigi." Þá hló Guðrún ok mælti: "Ætlar þú, at Gunnarr riði vafrlogann? Sá ætlak at gengi í rekkju hjá þér, er mér gaf gullbaug þenna. En sá gullbaugr, er þú hefir á hendi ok þú þátt at línfé, hann er kallaðr Andvaranautr, ok ætlak, at eigi sótti Gunnarr hann á Gnitaheiði." Þá þagnaði Brynhildr ok gekk heim. Eftir þat eggjaði hon Gunnar ok Högna at drepa Sigurð, en fyrir því at þeir váru eiðsvarar Sigurðar, þá eggjuðu þeir til Gotthorm, bróður sinn, at drepa Siguð. Hann lagði Sigurð sverði í gegnum sofanda. En er hann fekk sárit, þá kastaði hann sverðinu Gram eftir honum, svá at sundr sneið í miðju manninn. Þar fell Sigurðr ok sonr hans þrévetr, er Sigmundr hét, er þeir drápu. Eftir þat lagði Brynhildr sik sverði, ok var hon brennd með Sigurði, en Gunnarr ok Högni tóku þá Fáfnisarf ok Andvaranaut ok réðu þá löndum. 50. Dráp Gjúkunga ok hefndir Guðrúnar. Atli konungr Buðlason, bróðir Brynhildar, fekk þá Guðrúnar, er Sigurðr hafði átta, ok áttu þau börn. Atli konungr bauð þá til sín Gunnari ok Högna, en þeir fóru at heimboðinu. En áðr þeir fóru heiman, þá fálu þeir gullit Fáfnisarf í Rín, ok hefir þat gull aldri síðan fundizt. En Atli konungr hafði þar lið fyrir ok barðist við þá Gunnar ok Högna, ok urðu þeir handteknir. Lét Atli konungr skera hjarta ór Högna kykum. Var þat hans bani. Gunnari lét hann kasta í ormgarð, en honum var fengin leyniliga harpa, ok sló hann með tánum, því at hendr hans váru bundnar, en svá lék hann hörpuna, svá at allir ormarnir sofnuðu nema sú naða, er renndi at honum ok hjó svá fyrir flagbrjóskat, at hon steypði höfðinu inn í holit, ok hangði hon á lifrinni, þar til er hann dó. Gunnarr ok Högni eru kallaðir Niflungar ok Gjúkungar. Fyrir því er gull kallat Niflunga skattr eða arfr. Litlu síðar drap Guðrún tvá sonu sína ok lét gera með gulli ok silfri borðker af hausum þeira, ok þá var gert erfi Niflunga. At þeiri veizlu lét Guðrún skenkja Atla konungi með þeim borðkerum mjöð, ok var blandit við blóði sveinanna, en hjörtu þeira lét hon steikja ok fá konungi at eta. En er þat var gert, þá sagði hon honum sjálfum með mörgum ófögrum orðum. Eigi skorti þar áfenginn drykk, svá at flest fólk sofnaði, þar sem sat. Á þeiri nótt gekk hon til konungs, er hann svaf, ok með henni sonr Högna ok vágu at honum. Þat var hans bani. Þá skutu þau eldi í höllina, ok brann þat fólk, er þar var inni. Eftir þat fór hon til sjávar ok hljóp á sæinn ok vildi týna sér, en hana rak yfir fjörðinn, kom þá á þat land, er átti Jónakr konungr. En er hann sá hana, tók hann hana til sín ok fekk hennar. Áttu þau þrjá sonu, er svá hétu: Sörli, Hamðir, Erpr. Þeir váru allir svartir sem hrafn á hárslit sem Gunnarr ok Högni ok aðrir Niflungar. Þar fæddist upp Svanhildr, dóttir Sigurðar sveins, ok var allra kvinna fegrst. Þat spurði Jörmunrekkr konungr inn ríki. Hann sendi son sinn, Randvé, at biðja hennar sér til handa. En er hann kom til Jónakrs, þá var Svanhildr seld honum í hendr. Skyldi hann færa hana Jörmunrekki konungi. Þá sagði Bikki jarl, at þat var betr fallit, at Randvér ætti Svanhildi, er hann var ungr ok bæði þau, en Jörmunrekkr var gamall. Þetta ráð líkaði þeim vel inum ungum mönnum. Því næst sagði Bikki þetta konungi. Þá lét Jörmunrekkr konungr taka son sinn ok leiða til gálga. Þá tók Randvér hauk sinn ok plokkaði af fjaðrarnar ok bað senda feðr sínum. Þá var hann hengðr. En er Jörmunrekkr konungr sá haukinn, þá kom honum í hug, at svá sem haukrinn var ófleygr ok fjaðralauss, svá var ríki hans ófært, er hann var gamall ok sonlauss. Þá leit Jörmunrekkr konungr Svanhildi, er hann reið ór skógi frá veiðum með hirð sína, hvar hon sat at haddbliki. Þá riðu þeir á hana ok tráðu hana undir hestafótum til bana. En er þetta spurði Guðrún, þá eggjaði hon sonu sína til hefndar eftir Svanhildi. En er þeir bjuggust til ferðar, þá fekk hon þeim brynjur ok hjálma svá sterka, at eigi mundi járn á festa. Hon lagði ráð fyrir þá, at þá er þeir kæmi til Jörmunrekks konungs, at þeir skyldu ganga of nótt at honum sofanda. Skyldi Sörli ok Hamðir höggva af honum hendr ok fætr, en Erpr höfuðit. En er þeir kómu á leið, þá spurðu þeir Erp, hver liðsemð þeim myndi at honum, ef þeir hitti Jörmunrekk konung. Hann svarar, at hann myndi veita þeim þvílíkt sem hönd fæti. Þeir segja, at þat var alls ekki, at fótr styddist við hönd. Þeir váru svá reiðir móður sinni, er hon hafði leitt þá út með heiftyrðum, ok þeir vildu gera þat, er henni þætti verst, ok drápu Erp, því at hon unni honum mest. Litlu síðar, er Sörli gekk, skriðnaði hann öðrum fæti, studdi sik með hendinni. Þá mælti hann: "veitti nú höndin fætinum. Betr væri nú, at Erpr lifði." En er þeir kómu til Jörmunrekks konungs of nótt, þar sem hann svaf, ok hjuggu af honum hendr ok fætr, þá vaknaði hann ok kallaði á menn sína, bað þá vaka. Þá mælti Hamðir: "Af myndi nú höfuðit, ef Erpr lifði." Þá stóðu upp hirðmenninir ok sóttu þá ok fengu eigi sótt með vápnum. Þá kallaði Jörmunrekkr, at þá skal berja grjóti. Var svá gert. Þar fellu þeir Sörli ok Hamðir. Þá var ok dauð öll ætt ok afkvæmi Gjúka. Því er brynja kölluð klæði eða váðir Hamðis ok Sörla. 51. Frá Völsungum. Eftir Sigurð svein lifði dóttir, er Áslaug hét, er fædd var at Heimis í Hlymdölum, ok eru þaðan ættir komnar stórar. Svá er sagt, at Sigmundr Völsungsson var svá máttugr, at hann drakk eitr ok sakaði ekki, en Sinfjötli, sonr hans, ok Sigurðr váru svá harðir á húðna, at þá sakaði ekki eitr, at útan kæmi á þá bera. Því hefir Bragi skáld svá kveðit:
114
Þá er forns Litar flotna á fangboða öngli hrökkviáll of hrokkinn hekk Völsunga drekku. Eftir þessum sögum hafa flest skáld ort ok tekit ýmsa þáttu. Bragi inn gamli orti um fall Sörla ok Hamðis í drápu þeiri, er hann orti um Ragnar loðbrók.
115
Knátti eðr við illan Jörmunrekkr at vakna með dreyrfáar dróttir draum í sverða flaumi; rósta varð í ranni Raudvés höfuðniðja, þá er hrafnbláir hefnðu harma Erps of barmar.
116
Flaut of set við sveita sóknar alfs í golfi hræva dögg, þar er höggnar hendr sem fætr of kenndusk; fell í blóði blandinn brunn ölskála, runna þat er á Leifa landa laufi fátt, at höfði.
117
Þar svá at gerðu gyrðan golfhölkvis sá fylkis segls naglfara siglur saums andvanar standa; urðu snemmst ok sörli samráða þeir Hamðir hörðum herðimýlum Hergauts vinu barðir.
118
Mjök lét stála stökkvir styðja Gjúka niðja flaums, þá er fjörvi næma Foglhildar mun vildu, ok bláserkjar birkis, ball, fagrgötu allir, ennihögg ok eggjar Jónakrs sonum launa.
119
Þat sék fall á fögrum flotna randar botni. Ræs gafumk reiðar mána Ragnarr ok fjölð sagna. 52. Frá Fróða konungi ok kverninni Grótta. Hví er gull kallat mjöl Fróða? Til þess er saga sjá, at Skjöldr hét sonr Óðins, er Skjöldungar eru frá komnir. Hann hafði atsetu ok réð löndum, þar sem nú er kölluð Danmörk, en þá var kallat Gotland. Skjöldr átti þann son, er Friðleifr hét, er löndum réð eftir hann. Sonr Friðleifs hét Fróði. Mann tók konungdóm eftir föður sinn í þann tíð, er Ágústus keisari lagði frið of heim allan. Þá var Kristr borinn. En fyrir því at Fróði var allra konunga ríkastr á Norðlöndum, þá var honum kenndr friðrinn um alla danska tungu, ok kalla menn það Fróðafrið. Engi maðr grandaði öðrum, þótt hann hitti fyrir sér föðurbana eða bróðurbana lausan eða bundinn. Þá var ok engi þjófr eða ránsmaðr, svá at gullhringr einn lá á Jalangrsheiði lengi. Fróði konungr sótti heimboð í Svíþjóð til þess konungs, er Fjölnir er nefndr. Þá keypti hann ambáttir tvær, er hétu Fenja ok Menja. Þær váru miklar ok sterkar. Í þann tíma fundust í Danmörku kvernsteinar tveir svá miklir, at engi var svá sterkr, at dregit gæti. En sú náttúra fylgði kvernunum, at þat mólst á kverninni, sem sá mælti fyrir, er mól. Sú kvern hét Grótti. Hengikjöftr er sá nefndr, er Fróða konungi gaf kvernina. Fróði konungr lét leiða ambáttirnar til kvernarinnar ok bað þær mala gull, ok svá gerðu þær, mólu fyrst gull ok frið ok sælu Fróða. Þá gaf hann þeim eigi lengri hvílð eða svefn en gaukrinn þagði eða hljóð mátti kveða. Þat er sagt, at þær kvæði ljóð þau, er kallat er Gróttasöngr, ok er þetta upphaf at:
120
Nú erum komnar til konungs húsa framvísar tvær, Fenja ok Menja; þær eru at Fróða Friðleifs sonar máttkar meyjar at mani hafðar. Ok áðr létti kvæðinu, mólu þær her at Fróða, svá at á þeiri nótt kom þar sá sækonungr, er Mýsingr hét, ok drap Fróða, tók þar herfang mikit. Þá lagðist Fróðafriðr. Mýsingr hafði með sér Grótta ok svá Fenju ok Menju ok bað þær mala salt. Ok at miðri nótt spurðu þær, ef eigi leiddist Mýsingi salt. Hann bað þær mala lengr. Þær mólu litla hríð, áðr niðr sökk skipit, ok var þar eftir svelgr í hafinu, er særinn fellr í kvernaraugat. Þá varð sær saltr. 53. Frá Hrólfi kraka ok Vögg Hví er gull kallat sáð Kraka? Konungr einn í Danmörk er nefndr Hrólfr kraki. Hann var ágætastr fornkonunga fyrst af mildi ok fræknleik ok lítillæti. Þat er eitt mark um lítillæti hans, er mjök er fært í frásagnir, at einn lítill sveinn ok fátækr er nefndr Vöggr. Hann kom í höll Hrólfs konungs. Þá var konungrinn ungr at aldri ok grannligr á vöxt. Þá gekk Vöggr fyrir hann ok sá upp á hann. Þá mælti konungr: "Hvat viltu mæla, sveinn, er þú sér á mik?" Vöggr segir: "Þá er ek var heima, heyrðak sagt, at Hrólfr konungr at Hleiðru var mestr maðr á Norðrlöndum, en nú sitr hér í hásæti kraki einn lítill, ok kallið þér hann konung." Þá svarar konungr: "Þú, sveinn, hefir gefit mér nafn, at ek skal heita Hrólfr kraki, en þat er títt, at gjöf skal fylgja nafnfesti. Nú sé ek þik enga gjöf hafa til at gefa mér at nafnfesti, þá er mér sé þægilig. Nú skal sá gefa öðrum, er til hefir," - tók gullhring af hendi sér ok gaf honum. Þá mælti Vöggr: "Gef þú allra konunga heilastr, ok þess strengi ek heit at verða þess manns bani, er þinn banamaðr verðr." Þá mælti konungr ok hló við: "Litlu verðr Vöggr feginn." 54. Frá Hrólfi hraka ok Aðilsi konungi. Annat mark var þat sagt frá Hrólfi kraka um fræknleik hans, at sá konungr réð fyrir Uppsölum, er Aðils hét. Hann átti Yrsu, móður Hrólfs kraka. Hann hafði ósætt við þann konung, er réð fyrir Nóregi, er Áli hét. Þeir stefndu orrostu milli sín á ísi vatns þess, er Væni heitir. Aðils konungr sendi boð Hrólfi kraka, mági sínum, at hann kæmi til liðveizlu við hann, ok hét mála öllum her hans, meðan þeir væri í ferðinni, en konungr sjálfr skyldi eignast þrjá kostgripi, þá er hann köri af Svíðjóð. Hrólfr konungr mátti eigi fara fyrir ófriði þeim, er hann átti við Saxa, en þó sendi hann Aðilsi berserki sína tólf. Þar var einn Böðvarr bjarki ok Hjalti hugprúði, Hvítserkr hvati, Vöttr, Véseti, þeir bræðr Svipdagr ok Beiguðr. Í þeiri orrostu féll Áli konungr ok mikill hluti liðs hans. Þá tók Aðils konungr af honum dauðum hjálminn Hildisvín ok hest hans Hrafn. Þá beiddust þeir berserkir Hrólfs kraka at taka mála sinn, þrjú pund gulls hverr þeira, ok um fram beiddust þeir at flytja Hrólfi kraka kostgripi þá, er þeir kuru til handa honum. Þat var hjálmrinn Hildigöltr ok brynjan Finnsleif, er á hvárigu festi járn, ok gullhringr sá, er kallaðr var Svíagríss, er átt höfðu langfeðgar Aðils. En konungr varnaði allra gripanna, ok eigi heldr galt hann málann. Fóru berserkir braut ok unðu illa sínum hlut, sögðu svá búit Hrólfi kraka. Ok jafnskjótt byrjaði hann ferð sína til Uppsala, ok er hann kom skipum sínum í ána Fýri, þá reið hann til Uppsala, ok með honum tólf berserkir hans, allr griðalausir. Yrsa, móðir hans, fagnaði honum ok fylgði honum til herbergis ok eigi til konungs hallar. Váru þá gervir eldar fyrir þeim ok gefit öl at drekka. Þá komu menn Aðils konungs inn ok báru skíð á eldinn ok gerðu svá mikinn, at klæði brunnu af þeim Hrólfi, ok mæltu: "Er þat satt, at Hrólfr kraki ok berserkir hans flýja hvárki eld né járn?" Þá hljóp Hrólfr kraki upp ok allir þeir. Þá mælti hann:
121
"Aukum enn elda at Aðils húsum," tók skjöld sinn ok kastaði á eldinn ok hljóp yfir eldinn, meðan skjöldrinn brann, ok mælti enn:
122
"Flýra sá eld er yfir hleypr." Svá fór hverr at öðrum hans manna, tóku þá ok, er eldinn höfðu aukit, ok köstuðu á eldinn. Þá kom Yrsa ok fekk Hrólfi kraka dýrshorn, fullt af gulli, ok þar með hringinn Svíagrís ok bað þá braut ríða til liðsins. Þeir hljópu á hesta sína ok ríða ofan á Fýrisvöllu. Þá sá þeir, at Aðils konungr reið eftir þeim með her sinn alvápnaðan ok vill drepa þá. Þá tók Hrólfr kraki hægri hendi gullit ofan í hornit ok söri allt um götuna. En er Svíar sjá þat, hlaupa þeir ór söðlunum, ok tók hverr slíkt er fekk, en Aðils konungr bað þá ríða ok reið sjálfr ákafliga. Slöngvir hét hestr hans, allra hesta skjótastr. Þá sá Hrólfr kraki, at Aðils konungr reið nær honum, tók þá hringinn Svíagrís ok kastaði til hans ok bað hann þiggja at gjöf. Aðils konungr reið at hringinum ok tók til með spjótsoddinum ok renndi upp á falinn. Þá veik Hrólfr kraki aftr ok sá, er hann laut niðr. Þá mælti hann: "Svínbeygt hefi ek nú þann, er ríkastr er með Svíum." Svá skilðust þeir. Af þessi sök er gull kallat sáð Kraka eða Fýrisvalla. Svá kvað Eyvindr skáldaspillir:
123
Bárum, Ullr, of alla, ímunlauks, á hauka fjöllum Fýrisvalla fræ Hákunar ævi. Svá sem Þjóðólfr kvað:
124
Örð sær Yrsu burðar inndrótt jöfurr sinni bjartplógaðan bauga brattakr völu-spakra. Eyss landreki ljósu lastvarr Kraka barri á hlémyldar holdi, hauks kölfur mér sjalfum. 55. Frá Hölga konungi. Svá er sagt, at konungr sá, er Hölgi er nefndr, er Hálogaland er við kennt, var faðir Þorgerðar Hölgabrúðar. Þau váru bæði blótuð, ok var haugr Hölga kastaðr, önnur fló af gulli eða silfri - þat var blótféit - en önnur fló af moldu ok grjóti. Svá kvað Skúli Þorsteinsson:
125
Þá er ræfrvita Reifnis rauð ek fyr Svölð til auðar, herfylgins bar ek Hölga haugþök saman baugum. 56. Enn frá gullskenningum. Í Bjarkarmálum inum fornum eru tölð mörg gullsheiti. Svá segir þar:
126
Gramr inn gjöflasti gæddi hirð sína Fenju forverki, Fáfnis Miðgarði, Glasis glóbarri, Grana fagrbyrði, Draupnis dýrsveita, dúni Grafvitnis.
127
Ýtti örr hilmir, aldir við tóku, Sifjar svarðfestum, svelli dalnauðar, tregum otrsgjöldum, tárum Mardallar, eldi Órunar, Iðja glysmálum.
128
Gladdi gunnveitir, gengum fagrbúnir, Þjaza þingskilum þjóðir hermargar, Rínar rauðmalmi, rógi Niflunga, vísi inn vígdjarfi. Varði hann Baldr þeygi. Gull er kallat í kenningum eldr handar eða liðs eða leggjar, því at þat er rautt, en silfr snær eða svell eða héla, því at þat er hvítt. Með sama hætti skal ok kenna gull eða silfr til sjóðs eða diguls eða lauðar, en hvárttveggja silfr ok gull má vera grjót handar eða hálsgjörð nökkurs þess manns, er títt var at hafa men. Men ok hringar eru bæði silfr ok gull, ef eigi er annan veg greint. Sem kvað Þorleikr fagri:
129
Kastar gramr á glæstar gegn valstöðvar þegnum, ungr vísi gefr eisu armleggs, digulfarmi. Ok sem kvað Einarr skálaglamm:
130
Liðbröndum kná Lundar landfrækn jöfurr granda. Hykka ek ræsis rekka Rínar grjót of þrjóta. Svá kvað Einarr Skúlason:
131
Blóðeisu liggr bæði bjargs tveim megin geima sjóðs, á ek sökkva stríði, snær ok eldr, at mæra. Ok enn sem hann kvað:
132
Dægr þrymr hvert, en hjarta hlýrskildir ræðr mildu Heita blakks, of hvítum hafleygr digulskafli. Aldri má fyr eldi áls hrynbrautar skála, öll viðr folka fellir framræði snæ bræða. Hér er gull kallat eldr áls hrynbrautar, en silfr snær skálanna. Svá kvað Þórðr Mæraskáld:
133
Sér á seima rýri, sigðis látrs at átti, hrauns glaðsendir handa, Hermóðr föður góðan. 57. Maðr kenndr til gulls. Maðr er kallaðr brjótr gullsins, svá sem kvað Óttarr svarti:
134
Góðmennis þarf ek gunnar glóð-brjótanda at njóta. Hér er alnennin inni inndrótt með gram svinnum. Eða gullsendir, sem kvað Einarr skálaglamm:
135
Gullsendir lætr grundar, glaðar þengill her drengja, hans mæti kná ek hljóta, hljót Yggs mjaðar njóta. Gullvörpuðr, sem kvað Þorleikr:
136
Hirð viðr grams með gerðum gollvörpuðr sér holla. Gullstríðir, sem kvað Þorvaldr blönduskáld:
137
Gullstríðir verpr glóðum, gefr auð konungr rauðan, óþjóðar bregðr eyðir, armleggs, Grana farmi. Gullskati, sem hér er:
138
Gat ek gullskata; gör er leygs of bör götu gunnvita gráps tögdrápa. 58. Kona kennd til gulls. Kona er kennd til gulls, kölluð selja gulls, sem kvað Hallar-Steinn:
139
Svalteigar mun selju salts Viðblinda galtar rafkastandi rastar reyrþvengs muna lengi. Hér er kallat hvalir Viðblinda geltir. Hann var jötunn ok dró hvali í hafi út sem fiska. Teigr hvala er sær, röf sævar er gull. Kona er selja gulls þess, er hon gefr, ok samheiti við selju er tré, sem fyrr er ritat, at kona er kennd við alls konar trjáheiti kvenkennd. Hon er ok lág kölluð þess, er hon gefr. Lág heitir ok tré þat, er fellr í skógi. Svá kvað Gunnlaugr ormstunga:
140
Alin var rýgr at rógi, runnr olli því gunnar, lág var ek auðs at eiga óðgjarn, fira börnum. Kona er kölluð mörk. Svá kvað Hallar-Steinn:
141
Ek hefi óðar lokri ölstafna Bil skafna, væn mörk skála, verki vandr stef-knarrar branda. Tróða, enn sem kvað Steinn:
142
Þú munt, fúrs, sem fleiri, flóðs hirðisif, tróður, grönn, við gæfu þinni grjóts Hjaðninga brjótask. Skorða, svá kvað Ormr Steinþórsson:
143
Skorða var í föt færð fjarðbeins afar hrein. Nýri slöng nadd-Freyr nisting of mjaðar Hrist. Stoð, sem Steinarr kvað:
144
Mens hafa mildrar Synjar mjúkstalls logit allir, sjá höfumk veltistoð stilltan straumtungls, at mér draumar. Björk, enn sem Ormr kvað:
145
Því at hols hrynbáls hramma, þats ek berk fram, Billings á burar full bjarkar hefi ek lagit mark. Eik, svá sem hér er:
146
Aura stendr fyr órum eik fagrbúin leiki. Lind, svá sem hér er:
147
Ógnrakkr, skalat okkur, almr dynskúrar malma, svá bauð lind í landi líns, hugrekki dvína. 59. Maðr kenndr til viða. Maðr er kenndr til viða, sem fyrr er ritat, kallaðr reynir vápna eða víga, ferða ok athafnar, skipa ok alls þess, er hann ræðr ok reynir. Svá kvað Úlfr Uggason:
148
En stirðþinull starði storðar leggs fyr borði fróns á folka reyni fránleitr ok blés eitri. Viðr ok meiðr, sem kvað Kormákr:
149
Meiðr er mörgum æðri morðteins í dyn fleina; hjörr fær hildibörrum hjarl Sigurði jarli. Lundr, svá kvað Hallfreðr vandræðaskáld:
150
Askþollum stendr Ullar austr at miklu trausti rækilundr inn ríki randfárs brumaðr hári. Hér er ok þollr nefndr. Búss, svá kvað Arnórr:
151
Rökr öndurt bað randir reggbúss saman leggja, rógskýja helt, Rygja, regni haustnótt gegnum. Askr, sem Refr kvað:
152
Gekk í gulli stokkna gjöfrífr, Háars drífu askr viðr ærinn þroska, as-Freyr sæing meyjar. Hlynr, sem hér er:
153
Heill kom þú, handar svella hlynr kvaddi svá brynju. Börr, sem Refr kvað:
154
Alls böðgæðis bjóða, börr ræðr til þess hjörva, ógnstöðvar hefi ek ægi einráðit Þórsteini. Stafr, sem Óttarr kvað:
155
Heltu, þar er hrafn né svalta, hvatráðr ertu, láði, ógnarstafr, fyr jöfrum, ýgr, tveimr, við kyn beima. Þorn, sem Arnórr kvað:
156
Hlóð, en hála téðu hirðmenn ara grenni, auðar þorn fyr örnu ungr valköstu þunga. 60. Orrostukenningar. Hvernig skal kenna orrostu? Svá, at kalla veðr vápna eða hlífa eða Óðins eða valkyrju eða herkonunga eða gný eða glym. Svá kvað Hornklofi:
157
Háði gramr, þar er gnúðu, geira hregg við seggi, rauð fnýstu ben blóði, bengögl at dyn Sköglar. Svá kvað Eyvindr:
158
Ok sá halr at Háars veðri hösvan serk hrísgrímnis bar. Svá kvað Bersi:
159
Þótta ek, þá er æri, ár, sagt er þat, várum, hæfr at Hlakkar drífu hyrrunnum vel gunnar. Svá kvað Einarr:
160
Glymvindi lætr Göndlar, gnestr hörr, taka mestum Hildar segl, Þar er hagli, hraustr þengill, drífr strengjar. Sem kvað Einarr skálaglamm:
161
Né sigbjarka serkir sómmiðjungum rómu Hárs við Högna skúrir hléðut fast of séðir. Svá sem hér:
162
Odda gnýs við æsi oddnets þinul setja. Ok enn þetta:
163
Hnigu fjandr at glym Göndlar grams und arnar hramma. 61. Vápnakenningar ok herklæða. Vápn ok herklæði skal kenna til orrostu ok til Óðins ok valmeyja ok herkonunga, kalla hjálm hött eða fald, en brynju serk eða skyrtu, en skjöld tjald, ok skjaldborgin er kölluð höll ok ræfr, veggr ok gólf. Skildir eru kallaðir ok kenndir við herskip, sól eða tungl eða lauf eða blik eða garðr skipsins. Skjöldr er ok kallaðr skip Ullar eða kennt til fóta Hrungnis, er hann stóð á skildi. Á fornum skjöldum var títt at skrifa rönd þá, er baugr var kallaðr, ok eru við þann baug skildir kenndir. Höggvápn, öxar eða sverð, er kallat eldar blóðs eða benja. Sverð heita Óðins eldar, en öxar kalla menn trollkvinna heitum ok kenna við blóð eða benjar eða skóg eða við. Lagvápn eru vel kennd til orma eða fiska. Skotvápn eru mjök kennd til hagls eða drífu eða rotu. Öllum þessum kenningum er marga lund breytt, því at þat er flest ort í lofkvæðum, er þessar kenningar þarf við. Svá kvað Víga-Glúmr:
164
Lattisk herr með höttu Hangatýs at ganga, þóttit þeim at hætta þekkiligt, fyr brekku. Svá kvað Einarr skálaglamm:
165
Hjalmfaldinn bauð hildi hjaldrörr ok Sigvaldi, hinn er fór í gný Gunnar, gunndjarfr Búi, sunnan. Róða serkr, sem Tindr kvað:
166
Þá er hringfáum Hanga hrynserk, viðum brynju hruðusk riðmarar Róða rastar, varð at kasta. Hamðis skyrta, sem Hallfreðr kvað:
167
Ólítinn brestr úti unndýrs frömum runnum hart á Hamðis skyrtum hryngráp Egils vápna. Sörla föt, enn sem hann kvað:
168
Þaðan verða föt fyrða, fregn ek görla þat, Sörla rjóðask björt í blóði benfúr méil-skúrum. [Hlakkar tjöld], sem Grettir kvað:
169
Heldu Hlakkar tjalda hefjendr saman nefjum Hildar veggs ok hjuggusk hregg-Nirðir til skeggjum. Róða ræfr, sem Einarr kvað:
170
Eigi þverr fyrir augna Óðs beðvinu Róða ræfrs, eignisk sá, regni ramsvell, konungr elli. Hildar veggr, sem kvað Grettir ok áðr er ritat. Skipsól, sem Einarr kvað:
171
Leyg rýðr ætt á ægi Óláfs skipa sólar. Hlýrtungl, sem Refr kvað:
172
Dagr var fríðr, sá er fögru fleygjendr alinleygjar í hangferil hringa hlýrtungli mér þrungu. Garðr skips, sem hér er:
173
Svá skaut gegn í gögnum garð steinfarinn barða, sá var, gnýstærir geira, gunnar æfr, sem næfrar. Askr Ullar, sem Þjóðólfr kvað:
174
Ganga él of yngva Ullar skips með fullu, þar er samnagla siglur slíðrdúkaðar ríða. Ilja blað Hrungnis, sem Bragi kvað:
175
Vilið, Hrafnketill, heyra, hvé hreingróit steini Þrúðar skal ek ok þengil þjófs ilja blað leyfa? Bragi skáld kvað þetta um bauginn á skildinum:
176
Nema svá at góð ins gjalla gjöld baugnafaðs vildi meyjar hjóls inn mæri mögr Siguðar Högna. Hann kallaði skjöldinn Hildar hjól, en bauginn nöf hjólsins. Baugjörð, sem Hallvarðr kvað:
177
Rauðljósa sér ræsir, rít brestr sundr in hvíta, baugjörð brodda ferðar, bjúgrennd, í tvau fljúga. Svá er enn kveðit:
178
Baugr er á beru sæmstr, en á boga örvar. Sverð er Óðins eldr, sem Kormákr kvað:
179
Svall, þá er gekk með gjallan Gauts eld, hinn er styr belldi, glaðfæðandi Gríðar, gunnr. Komsk Urðr ór brunni Hjálms eldr, sem kvað Úlfr Uggason:
180
Fullöflug lét fjalla fram haf-Sleipni þramma Hildr, en Hrofts of gildar hjalmelda mar felldu. Brynju eldr, sem kvað Glúmr Geirason:
181
Heinþynntan lét hvína hryneld at þat brynju foldar vörðr, sá er fyrðum fjörn-harðan sik varði. Randar íss ok grand hlífar, sem Einarr kvað:
182
Ráðvöndum þá ek rauðra randa ís at vísa, grand berum hjalms í hendi, hvarmþey drifinn Freyju. Öx heitir trollkona hlífa, sem Einarr kvað:
183
Sjá megu rétt, hvé, Ræfils ríðendr, við brá Gríðar fjörnis fagrt of skornir, foldviggs, drekar liggja. Spjót er ormr kallat, sem Refr kvað:
184
Kná myrkdreki marka minn, þar er ýtar finnask, æfr á aldar lófum eikinn borðs at leika. Örvar eru kallaðar hagl boga eða strengjar eða hlífa eða orrostu, sem Einarr kvað skálaglamm:
185
Brak-Rögnir skók bogna, barg óþyrmir varga, hagl ór Hlakkar seglum, hjörs, rakkliga fjörvi. Ok Hallfreðr:
186
Ok geir-Rótu götvar gagls við strengjar hagli hungreyðöndum hanga hléðut járni séðar. Ok Eyvindr skáldaspillir:
187
Lítt kváðu þik láta, landvörðr, er brast, Hörða, brynju hagl í benjum, bugusk almar, geð falma. 62. Frá Hjaðningavígum. Orrosta er kölluð Hjaðninga veðr eða él ok vápn Hjaðninga eldr eða vendir, en saga er til þess. Konungr sá, er Högni er nefndr, átti dóttur, er Hildr hét. Hana tók at herfangi konungr sá, er Heðinn hét Hjarrandason. Þá var Högni konungr farinn í konunga stefnu. En er hann spuðri, at herjat var í ríki hans ok dóttir hans í braut tekin, þá fór hann með sínu liði at leita Heðins ok spurði til hans, at hann fór norðr með landi. Þá er Högni konungr kom í Nóreg, spurði hann, at Heðinn hafði siglt vestr of haf. Þá siglir Högni eftir honum allt til Orkneyja, ok er hann kom þar, sem heitir Háey, þá var þar fyrir Heðinn með lið sitt. Þá fór Hildr á fund föður síns ok bauð honum men at sætt af hendi Heðins, en í öðru orði sagði hon, at Heðinn væri búinn at berjast ok ætti Högni af honum engrar vægðar ván. Högni svarar stirt dóttur sinni. En er hon hitti Heðin, sagði hon honum, at Högni vildi enga sætt, ok bað hann búast til orrostu, ok svá gera þeir hvárirtveggju, ganga upp á eyna ok fylkja liðinu. Þá kallar Heðinn á Högna, mág sinn, ok bauð honum sætt ok mikit gull at bótum. Þá svarar Högni: "Of síð bauttu þetta, ef þú vill sættast, því að nú hefi ek dregit Dáinsleif, er dvergarnir gerðu, er mannsbani skal verða, hvert sinn er bert er, ok aldri bilar í höggvi ok ekki sár grær, ef þar skeinist af." Þá mælti Heðinn: "Sverði hælir þú þar, en eigi sigri. Þat kallak gott hvert, er dróttinhollt er." Þá hófu þeir orrostu þá, er Hjaðningavíg er kallat, ok börðust þann dag allan, ok at kveldi fóru konungar til skipa. En Hildr gekk of nóttina til valsins ok vakði upp með fjölkynngi alla þá, er dauðir váru. Ok annan dag gengu konungarnir á vígvöllinn ok börðust ok svá allir þeir, er fellu inn fyrra daginn. Fór svá sú orrosta hvern dag eftir annan, at allir, þeir er fellu, ok öll vápn, þau er lágu á vígvelli, ok svá hlífar, urðu, at grjóti. En er dagaði, stóðu upp allir dauðir menn ok börðust, ok öll vápn váru þá nýt. Svá er sagt í kvæðum, at Hjaðningar skulu svá bíða ragnaröks. Eftir þessi sögu orti Bragi skáld í Ragnars drápu loðbrókar. 63. Orrosta kennd til Óðins. Orrosta er veðr Óðins, sem fyrr er ritat. Svá kvað Víga-Glúmr:
188
Rudda ek sem jarlar, orð lék á því, forðum með veðrstöfum Viðris vandar mér til landa. Viðris veðr er hér kallat orrusta, en vöndr vígs sverðit, en menn stafir sverðsins. Hér er bæði orrosta ok vápn haft til kenningar mannins. Þat er rekit kallat, er svá er ort. Skjöldr er land vápnanna, en vápn er hagl eða regn þess lands, ef nýgervingum er ort. 64. Skipskenningar. Hvernig skal kenna skip? Svá, at kalla hest eða dýr eða skíð sækonunga eða sævar eða skipreiða eða veðrs. Báru fákr, sem Hornklofi kvað:
189
Hrjóðr lét hæstrar tíðar harðráðr skipa börðum báru fáks ins bleika barnungr á lög þrungit. Geitis marr, svá kvað Erringar-Steinn:
190
En þótt ófrið sunnan öll þjóð segi skaldi, hlöðum Geitis mar grjóti, glaðir nennum vér, þenna. Sveiða hreinar:
191
Súðlöngum komt sveiða, sunds liðu dýr frá grundu, sigrakkr, Sölsa bekkjar, Sveins mögr, á tröð hreinum. Svá kvað Hallvarðr. Hér er ok kölluð sunds dýr ok særinn Sölsa bekkr. Svá kvað Þórðr Sjáreksson:
192
Sveggja lét fyr Siggju sólborðs goti norðan. Gustr skaut Gylfa rastar glaumi suðr fyr Aumar En slóðgoti síðan sæðings fyr skut bæði, hestr óð lauks fyr Lista, lagði Körmt ok Agðir. Hér er skip kallat sólborðs hestr ok sær Gylfa land, sæðings slóð særinn ok hestr skipit ok enn lauks hestr. Laukr heitir siglutré. Ok enn sem Markús kvað:
193
Fjarðlinna óð fannir fast vetrliði rastar. Hljóp of húna gnípur hvals rann íugtanni. Björn gekk fram á fornar flóðs hafskíða slóðir. Skúrörðigr braut skorðu skers glymfjötur bersi. Hér er skip kallat björn rasta. Björn heitir vetrliði ok íugtanni ok bersi, ok björn skorðu er hér kallat. Skip er ok kallat hreinn, svá kvað Hallvarðr, sem áðr er ritat, ok hjörtr, sem kvað Haraldr konungr Sigurðarson:
194
Sneið fyr Sikiley víða súð, várum þá prúðir. Brýnt skreið vel til vánar vengis hjörtr und drengjum. Ok elgr, sem Einarr kvað:
195
Baugs, getr með þér þeygi, þýðr, drengr vera lengi, elg búum flóðs, nema fylgi, friðstökkvir, því nökkut. Otr, sem Máni kvað:
196
Hvat munt hafs á otri, hengiligr, með drengjum, karl, því at kraftr þinn förlask, kinngrár, mega vinna? Vargr, sem kvað Refr:
197
En hoddvönuðr hlýddi, hlunnvitnis em ek runni hollr til hermðar-spjalla heinvandils, Þórsteini. Ok oxi. Skip er kallat skíð eða vagn eða reið. Svá kvað Eyjólfr dáðaskáld:
198
Meita fór at móti mjök síð of dag skíði ungr með jöfnu gengi útvers frömum hersi. Svá kvað Styrkárr Oddason:
199
Ok eft ítrum stökkvi ók Högna lið vögnum hlunns á Heita fannir hyrjar flóðs af móði. Ok sem Þorbjörn kvað:
200
Hafreiðar var hlæðir hlunns í skírnar brunni, Hvíta-Krists sá er hæsta hoddsviptir fekk giftu. 65. Kristskenningar. Hvernig skal Krist kenna? Svá, at kalla hann skapara himins ok jarðar, engla ok sólar, stýranda heims ok himinríkis ok engla, konung himna ok sólar ok engla ok Jórsala ok Jórdánar ok Gríklands, ráðandi postula ok heilagra manna. Forn skáld hafa kennt hann við Urðarbrunn ok Róm, sem kvað Eilífr Guðrúnarson:
201
Setbergs, kveða sitja sunnr at Urðarbrunni, svá hefir rammr konungr remmðan Róms banda sig löndum. Svá kvað Skafti Þóroddsson:

Editions by Guðni Jónsson, from heimskringla.no, via CLTK's old_norse_texts_heimskringla mirror. The texts are public domain by age; heimskringla.no asks to be credited and is. Licence: Public domain (by age). Source.