Historia Belli Peloponnesiaci

Qui enim ex Samiis antea, ut dixi, in proceres insurrexerant, et erant pars popularis, rursus immutati, et indocti a Pisandro, quum venit, iisque Atheniensibus, qui Sami erant conjurati, ad trecentos conjurationem fecerunt , et ceteros, ut factionem popularem, aggredi parabant.

Et Hyperbolum quemdam, civem Atheniensem, abjectum hominem, qui non propter potentiae ac dignitatis metum, sed propter improbitatem et dedecus civitatis in exsilium per ostracismum pulsus erat, interficiunt, adjuvantibus Cbarmino, uno e ducibus, et quibusdam Atheniensibus, qui apud eos erant, quibus fidem dederant; et alia hujusmodi facinora cum iis perpetrarunt, et factioni populari insidias facere properabant

Hi vero, quum rem sensissent, et e ducibus Leonti et Diomedonti (hi enim, quod a populari factione colerentur, inviti paucorum dominatum ferebant,) id, quod futurum erat, significant, et Thrasybulo et Tbrasylo, quorum alter erat trierarchus, alter vero in gravi armatura atque etiam aliis, ut quisque maxime videbatur adversari conjuratis; et postulabant ab iis, ne negligerent se afflictos et Samum ab Atheniensibus alienatam, propter quam unam ipsorum imperium ad id usque tempus in eo statu permansisset.

Illi vero, liis auditis, singulos milites adibant, hortantes ne hoc fieri permitterent, praecipue vero Paralos, homines Athenienses atque liberos omnes, iu Paralo navi vehentes, qui paucorum dominatum, etiam si in praesentia nullus esset, semper insectabantur; atque Leon et Diomedon, quoties aliquo navigarent, aliquot naves relinquebant, quae iis praesidio essenl.

Quare quum trecenti illi eos invadebant, quoniam bi omnes, praecipue vero Parali, opem iis tulerunt, Samii ii, qui factionem popularem sequebantur, victores exstiterunt, et e trecentorum numero ad triginta interfecerunt , tres vero praecipuos auctores exsilio mulctarunt; ceteris vero, deposita injuriarum acceptarum memoria, ignoverunt, et restituto populari statu rempublicam postea communiter administrabant.

Paralum autem navem, et in ea Chaeream, Archestrati filium, virum Atheniensem, qui statui mutando egregiam operam navaverat, et Samii et milites confestim Athenas miserunt, res gestas nuntiaturum; nondum enim, resciverant, quadringentos viros imperio potitos.

Quum autem Oli Athenas pervenissent, statim quadringenti nonnullos de Paralia, duos aut tres, in vincula conjecerunt, ceteros vero, quum navem iis abstulissent, et eos in aliam militarem navem imposuissent, circum Euboeam agere custodiam jusserunt.

Chaereas vero, simul atque animadvertit praesentem rerum statum, confestim clandestina quadam ratione se subducens, Samum reversus, retulit militibus, quae fierent Athenis, omnia in majus et atrocius, verberibus contra omnes in puniendo grassari, nec licere quicquam dicere adversos eos, qui rempubicam administrarent, atqee etiam ipsorom uxores et liberos vim pati, et in animo illos habere, eorum omnium, qui apud Samum militarent, et ab ipsis dissentirent, propinquos comprehensos in vincula conjicere, ut, si non pareant, illi capite plectantur; atque alia multa ullro fingens adjecit.

Milites autem, his aodifis, primo quidem eos. qui praecipue paucorum dominatum constituerant, et ceteros, qui participes fuerant, impetu abrepti ferire volebant; deinde tamen ab iis, qoi inter partes medii erant, impediti, et edocti, ne hostibus cum infesta classe stationem in propinquo habentibus res perderent, destiterunt.

Postea vero jam aperte res Samiorum in populare imperium reducere jiarantes Thrasybulus, Lyci filius, et Thrasylus, hi enim bujus mutationis praecipui auctores erant) adegerunt omnes milites sanctissimis jurisjurandi formulis, et praecipue eos ipsos, qui ex paucorum dominatu erant, se populari statu in reipublicae administratione usuros et concordes futuros, et bellum adversus Peloponnesios alacriter gesturos, et quadringentis bostes futuros , nec ulla de re per caduceatorem cum illis acturos.

Simul autem etiam Samii omnes aetatis militaris idem jusjurandum juraverunt, et negotia omnia et quae ex periculis eventura forent, milites cum Samiis communicaverunt, existimantes, nec illis nec sibi salutis refugium esse, sed utrosque perituros, sive quadringenti vicissent, sive hostes , qui Mileti erant.

Atque in contentionem descendebant hoc tempore , quum alteri urbem ad populi, alteri exercitum ad paucorum imperium vi reducere vellent.

Confestim etiam milites concionem coegerunt, in qua superiores duces , et si quem trierarchorum suspectum habebant, magistratu amoverunt, et in eorum locum alios sufTeceniut et trierarchos et duces, quo in numero erant Thrasybulus et Thrasylus.

Et surgentes cum aliis adhortationibus sc mutuo adhortabantur, tum etiam dicebant, animum nou esse abjiciendum, quod civitas a sc defecisset; pauciores enim numero a se, qui numero plures essent, et qui majore rerum omnium copia abundarent, secessionem fecisse.

Se enim, qui totam classem haberent, ceteras ci vitales suo imperio subjectas adacturos ad pendendas pecunias, aqne ac si illinc proficiscerentur. Nam et urbem sibi adesse Samum, baud invalidam, sed quae minimum abfuerit , quin Athenienses suo maritimo imperio spoliaret, quum bellum gereret, et hostium impetum se ex eodem, quo et ante, loco propulsare. Quinetiam se, quod penes se classem haberent, majorem commeatus comparandi facultatem habere quam illos, qui Athenis essent.

Praeterea sc ipsos per se, e longinquo apud Samum obsideotes, et jam antea introitum in Piraeeum in sua potestate habuisse, et nunc [etiam magis habituros, quum omnia sibi supersint, quibus] eo rem adducere possint, si illi rempublicam sibi restituere non vellent, ut ipsi facilius illos maris usu prohiberent, quam ab illis prohiberentur.

Atque tenue et nullius pretii esse adjumentum, quod ad superandos hostes civitas sibi praebuisset, seque ideo nihil amisisse, quandoquidem illi jam neque pecuniam mittere possent, quam potius milites sibi ipsi compararent, neque salubre consilium, cujus causa civitas imperium in exercitus obtineret; sed etiam hac in re illos quidem peccasse, quod patrias leges sustulissent, se vero eas servare, et praeterea se operam daturos, ut illos etiam ad id cogerent; quare ne hos quidem, qui aliquod salubre consilium dare possent, apud se illis inferiores esse.

Alcibiadem quoque, si impunitatem ac restitutionem ei decrevissent, regis societatem sibi lubenter conciliaturum. Quod autem maximum esset, si omnibus rebus frustrarentur, patere sibi, tantam classem habentibus, multas vias, quibus et urbes et agrum invenirent.

Tali modo igitur quum inter se in concionibus egissent et se ipsos animis confirmassent, res etiam ad bellum necessarias nihilo segnius apparabant. Illi vero decem legati, qui a quadringentis Samum missi erant, postquam haec senserunt, quum jam in Delo essent, illic se continebant.

Per idem autem tempus et illi classiarii Peloponnesiorum milites, qui Mileti erant, voces inter se spargebant, res suas ab Aslyocho et Tissapherne perdi, quod ille quidem nec antea navale prudium committere voluisset, donec adhuc et ipsi vires majores haberent, et Atheniensium classis parva esset, neque nunc vellet, dum illi seditione laborare dicerentur, necdum omnes eorum naves in eodem loco essent; sed se ipsos Phoenissas naves a Tissapherne expcclando, nomen inane et non rem certam, in periculum venturos, ne plane mora perderentur; Tissaphernem vero et naves istas non adducere, et stipendium nec assidue nec integrum persolvendo rem navalem perditum ire. Non igitur diutius cunctandum dicebant , sed navali proelio dimicandum esse. Et praecipue Syracusani instigabant.

Socii vero et Astyoclius, quum rrtmorem istum sensissent, habitoque concilio prudium navale committere statuissent, quandoquidem iis et seditio, qua* Sami erat, nuntiabatur, solventes cum omnibus navibus, qua; numero centum ac duodecim erant, et Milesiis jussis itinere pedestri ad Mycalen proficisci, navigabant Mycalen versus.

Athenienses verocum duabus et octoginta navibus Samiis, qua? in Glauce agri Mycalesii stationem habebant, (ab hac autem parte, quae Mycalen spectat, Samus a continente non longe distat), quum Peloponnesiorum naves contra se venientes vidissent, in Samum se receperunt, existimantes, suarum numerum non satis esse firmum ad belli fortunam de summa rerum periclitandam.

Et simul (praesenserant enim, eos qui Mileto veniebant, prodium navale committere cupientes) exspectabant etiam Slrombichidem ex Hellesponto cum ea classe, quae ex Chio Abydum profecta erat, auxilio sibi venturum; nuntius enim ad eum pramiis-sus erat.

Atque illi quidem sic in Samum se receperunt; Peloponnesii vero, classe ad Mycalen appulsa, castra posuerunt, et cum iis Milesiorum et accolarum peditatus.

Et postridie quum adversus Samum navigare vellent. nuntiatur Strombichides ex Hellesponto cum sua classe advenisse; quare confestim Miletum redibant.

Sed Athenienses, post alterius classis accessionem, ipsi uliro cum centum et octo navibus Miletum accedunt, eo animo, ut navali proelio dimicarent, et quum nullus iis obxiam prodiret, rursus in Samum se receperunt.

Eadem autem aestate post b®c statim Peloponnesii , postquam cnm omnibus suis navibus obviam liostibus non prodierant, existimantes, se non satis virium liabere ad proelium committendum, inopes consilii, unde pecunias tot navibus suppeditarent, praesertim quod Tissaphernes male persolveret, mittunt ad Pharnabazum, quemadmodum et initio ex Peloponneso praeceptum erat, Clearcbum, Hhamphiae filium, cum quadraginta navibus.

Naro et advocabat eos ultro Pharnabazus, et stipendium praebere paratus erat, et simul per legatos iis significabant Byzantini, se defectionem facturos.

Et hae quidem Peloponnesiorum naves, quum e portu in altum solvissent, ut Athenienses in conficiendo navigationis cursu laterent, tempestate jactatae, atque aliae quidem, eaeque numero plures, cum Clearcbo Delum tenuerunt, et postea Miletum redierunt (Clearchus autem in Hellespontum itinere terrestri reversus, imperium obtinebat), aliae vero numero decem, quibus Helixus Megarensis praeerat, quum in Hellespontum evasissent, Byzantium ad defectionem adducunt

Ac postea Athenienses e Samo quum hoc intellexissent, auxilio atque praesidio loci classem in Hellespontum miserant, atque etiam leve quoddam navale praelium ante Byzantium commissum est navibus octo adversus octo.

Qui autem apud Samum rebus praeerant, et pne-cipue Thrasybulus, quum semper, in eadem sententia perstaret, postquam reipublicae statum immutavit, ut Alcibiadem reduceret, tum postremo etiam in concione oratione habita rem persuasit militum multitudini et quum restitutionem et impunitatem Alcibiadi decrevissent, ad Tissaphernem profectus, Alcibiadem Samum deducebat existimans, unam esse salutis spem , si Alcibiades Tissaphernem , a Peloponnesiis alienatum, ad se traduceret.

Concione autem coacta, Alcibiades et privatam exsilii siti calamitatem questus est ac deploravit, et de republica multis agens iis spes haud parvas de rebus futuris pnrbe-bat, et supra modum suam apud Tissaphernem potentiam amplificabat, ut et illi, qur domi paucorum dominatum habebant, se formidarent, et conjurationes magis dissolverentur, et qui Sami erant, se magis honorarent, ipsique majorem fiduciam animis conciperent; utque Tissaphernis hostes in maximam invidiam incurrerent, et ex spe, quam conceperant dejicerentur.

Alcibiades igitur maxima cum jactatione haec pollicebatur, Tissaphernem sibi recepisse , quoad aliquid suarum facultatum reliquum foret, si modo Atheniensibus confideret, eos nulla stipendii inopia laboraturos, ne si oporteret quidem ad extremum suum ipsius lectum ad pecuniam inde cogendam vendere; et naves Plmmicum, quan jam Aspendi essent, ad Athenienses, i non ad Peloponnesios, adducturum, fidem autem se ita de- mum Atheniensibus habitorum, si ipse reversus sibi sponsor fieret.

Illi vero, quum et liaec et alia multa audissent, confestim et ipsum in superiorum imperatorum collegium cooptaverunt, et res omnes ad illos deferebant, et quam quisque iu praesenti spem et de sua salute et de quadringentis ulciscendis conceperat, eam cum nulla re commu-tassent, paratique jam erant in illo temporis momento et praesentes hostes ob ea quae dicta erant, contemnere et in Piraeeum navigare.

Ille vero navigationem quidem in Piraeeum, propioribus hostibus a tergo relictis, vel maxime impedivit, quamvis multi instarent; sed belli negotia dicebat , quandoquidem et imperator creatus esset, se primo loco ad Tissaphernem profectum confecturum.

Confc-stim autem post istam concionem abiit, ut videretur omnia cum illo communicare, et simul quod apud illum in majore honore esse cuperet, et ostentare, se etiam imperatorem jam creatum esse, illiqueet prodesse et obesse [jam] posse. Contingebat autem Alcibiadi, ut per Tissaphernem quidem Athenienses terretaceret, per illos vero Tissaphernem.

Peloponnesii autem Mileti audientes Alcibiadis reditum, quum et antea Tissapherni diffiderent, tunc vero multo magis ei obtrectare coeperunt.

Accidit enim iis, ut quum post infestum Atheniensium ad Miletum adventum, quo tempore occurrere illis et navale proelium committere noluerant, ad stipendium persolvendum Tissaphernes longe languidior factus esset, simul etiam odium, quod in eum jam ante haec conceperant, propter Alcibiadem auctum esset.

Et coeuntes inter se, ut etiam antea, milites reputabant, atque etiam alii quidam auctoritatis non contemnendae viri, nec soli milites, quod nec integrum stipendium unquam accepissent, et quod daretur, exiguum esset, et ne hoc quidem assidue, et nisi quis aut navali proelio dimicaret, aut discederet eo, unde stipendium habiturus esset, naves ab hominibus deserlum iri, omniumque Astyochum auctorem esse, qui spiritus adderet Tissapherni ob privatum lucrum.

Dum autem hi secura ita ratiocinantur, quidam etiam hujusmodi tumultus in Astyochum concitatus est.

Nam Syracusanorum ac Thuriorum nautae, quanto maxime libera multitudo erat,tanto etiam ferocissime irruentes stipendium reposcebant. Ille vero, quoddam arrogantius responsum reddidit, et in Dorieum quidem suis nautis patrocinan-tem etiam baculum sustulit.

Multitudo autem militum quum hoc animadvertisset, ut nautae, clamore simul sublato in Astyochum impetu ferebantur, ut eum ferirent; quod ille praevidens ad aram quamdam confugit. Non tamen percussus est, sed alii ab aliis dirempti sunt

Atque ceperunt etiam castellum Tissaphernis Mileti exstructum Milesii clam aggressi, et praesidium ejus, quod illic erat, ejiciunt; haec autem etiam reliquis sociis placebant, et praecipue Syracu- sanis.

Lichae tamen liaoc displicebant, et dicebat, oportere Milesios et ceteros, qui essent in regis ditione, Tissapherni inservire in iis, qu» moderata essent, et ultro oflicia prostare, donec bellum feliciter administrassent. Milesii vero ei succensebant et ob ista et ob alia hujusmodi, et postea eum morbo defunctum humari noti permiserunt in eo loco, ti6i Lacedaemonii, qui aderant, volebant.

Quum igitur res in hujusmodi controversia adversus Astyochum et Tissaphernem exorta constitutas haberent, Miudarus Astyochi nauarchiae successor Lacedaemone supervenit, et imperium accepit; Astyochus vero decedebat.

Cum eo autem Tissaphernes quemdam ex iis, quos secum habebat, Gauliten nomine, Carem utriusque linguae gnarum, legatum misit, qui Milesios de castello accusaret, et siinnl se purgaret, quum sciret, et Milesios illuc proficisci eo potissimum animo, ut in se inveherentur, et Ilermocratem cum iis , qui demonstraturus erat, Tissaphernem cum Alcibiade res Peloponnesiorum labefactare, et ancipitis fidei esse.

Inimicitiae autem ei cum illo semper intercedebaut propter stipendii solutionem; ao tandem, quum Hermocratcs Syracusis exsul factus esset aliique duces Miletum ad Syracusanorum classem venissent, Potamis et Myscoct Demarchus, instabat Tissaphernes Her-mocrati jam exsulanti multo etiam acrius, eique quum alia crimini dabat, tum vero, quod, quum aliquando pecuniam a se postulasset, nec impetrasset, inimicitias secum ideo suscepisset.

Itaque Astyochus quidem et Milesii et Hennocrates Lacedaemonem petierunt, Alcibiades vero jam a Tissapherne Samum redierat.

Legati autem, quos quadringenti ante, ut dixi, miserant ad deliniendos et accurate docendos eas,qui Sami erant, praesente Alcibiade ex Delo advenerunt, et coacta concione verba facere conabantur.

Milites vero prinio quidem eos audire nolebant, sed interficiendos eos, qui popularem statum sustulissent, vociferabantur; deinde tamen, aegre sedato tumultu, eos audierunt.

Illi vero renuntiabant, rerum immutationem neque in reipublica? perniciem, sed salutis causa faciam esse, nec ut civitas hostibus proderetur (licuisse enim, quum irruptio fieret se jam in imperio constitutis, id facere), et futurum, ut, quotquot e quinque milliuln numero essent, per vices dignitatis participes essent; et propinquos ipsorum neque contumeliam pati, quemadmodum Chacreascriminando retulisset , neque ullo inalo affici, sed apud sua quemque in loco manere.

Quum autem et alia mulla coramemoras-sent, nihilo magis tamen iis favebant, sed indignabantur, et alii alias sententias dicebant, praecipue vero ut ad Piraeeum navigaretur. Et videbatur Alcibiades primum tunc et ita, ut nemo magis, de reptiblica bene meritus esse; quum enim Athenienses, qui Sami erant, adversus se ipsos animi quodain impetu navigare statuissent, quod si fecissent, manifestissimum erat liostcs confestim Ioniam et Hellespon- tum in suam potestatem redacturas fuisse, ille rem videbatur impedivisse.

Et in illo quidem tempore nemo alius multitudinem compescere potuisset, ille vero et navigationis infestae studium sedavit, et eos, qui legatis privatim irascebantur, increpans deterrebat.

Ipse autem eos boc responso dato dimittebat, se non impedire, quin quinque millia civium imperium oblinerent, quadringentos vero ut amoverent, imperabat, et senatum restituerent, quemadmodum et prius fuisset, quingentorum; si quos autem sumptus, parsimoniae studentes, contraxissent, ut milites stipendium facilius haberent, se magnopere probare.

Et de ceteris hortabatur, ut hostibus fortiter resisterent, nec ullo modo cederent; nam inter se ipsos quidem, si civitas incolumis staret, magnam spem esse, fore, utcompo-sitio fieret, si vero semel altera pars succumberet, aut exercitus in Samo aut illi, nullum amplius fore, cum quo quis in mutuam gratiam rediret.

Aderant autem et Argivorum legali, qui Atheniensium populo, qui Sami erat, se opem laturos pollicebantur; Alcibiades autem eos collaudatos, et quum quis eos vocaret, ut adessent, rogatos, ita dimisit.

Venerant autem Argivi cum Paralis, qui ante, ut dixi, in militarem navem traducti a quadringentis viris jussi erant Euboeam circumvehi, et Atheniensium legatos a quadringentis [missos], Laespodiam et Aristophontem et Melesiam, Lacedav monem deducere, [qui] quum in cursu ad Argos pervenissent, legatos quidem comprehensos Argivis tradiderunt, quippe quod essent ex numero illorum, qui in primis popularem statum sustulissent, ipsi vero non jam Athenas redierunt, sed legatos Argis Samum adducentes, ea, quam habebant, triremi advenerunt.

Eadem autem aestate Tissaphernes, hoc in tempore, quo Peloponnesii longe maxime quum ob reliqua tum vero propter Alcibiadis restitutionem ei infensi erant ut Atheniensium partibus aperte jam faventi, cupiens, ut saltem videbatur, has criminationes apud eos diluere, praeparabat profectionem ad classem Phoenissam, quae ad Aspendum stabat, Lichamque secum venire jubebat; exercitui autem se praefecturum dixit Tamon, suum propraetorem, ut stipendium, quamdiu ipse abesset, praeberet.

Varie autem res narratur, nec facile sciri potest, qua mente ac- , cesserit Aspendum, et quum accessisset, tamen classem : non adduxerit.

Nam hoc quidem constat, centum qua- '' draginta septem Phoenissas naves Aspendum usque pervenisse; cur vero ad Peloponnesios non iverint, variae sunt conjecturae. Alii enim hoc ab illo ideo factum conjiciunt, ut suo discessu, quemadmodum constituerat, Peloponnesiorum res morando attereret; (Tamos enim, cui negotium datum erat, stipendium nihilo melius, sed etiam pejus, praebebat;) alii vero, ut Phoenicibus Aspendum usque perductis, facta redeundi potestate pecuniam extorqueret, (nam vel sic quoque iis uti non statuerat); alii vero, ob criminationem de se Lacedaemonem delatam, ut diceretur, eum non injuste facere, sed vel manifesto ire ad classem re vera instructam.

Mihi vero manifestissimum videtur esse, classem non adduxisse, ut res Graecorum morando attereret, suspensasque teneret, quippe damnum facturus, dum illuc proficisceretur et cunctaretur, et partes exaequaturus, ut neutros se adjuncto potentiores redderet, quando quidem si voluisset debellare, manifestum profecto esi, eum id sine ulla dubitatione facturum fuisse; nam si classem adduxisset, Lacedaemoniis victoriam, ut probabile esi, praebuisset, quippe qui vel tunc pari potius quam inferiori classe adversus hostem in statione essent.

Arguit eum autem maxime etiam causa, quam ipse protulitt quum classem non adduxisset. Dixit enim, eam minori numero, quam rex jussisset, contractam esse; sed is gratiam utique mqjorem etiam sic iniisset, si neque magnam regiae pecuniae vim consumpsisset, et eadem tamen negotia minoribus sumptibus confecisset.

Aspendum igitur quocumque tandem consilio motus Tissaphernes advenit et cum Phoenicibus congreditur; et Peloponnesii, illius jussu, Philippum, virum Lacedaemonium, cum duabus triremibus, ut ad classem, miserunt.

Alcibiades vero, postquam audivit Tissaphernem Aspendum petere, ipse quoque tredecim navibus assumptis eo navigabat, pollicitus iis, qui Sami erant, certum ma-gnumque beneficium (aut enim se Phoenissam classem ad Athenienses adducturum, aut saltem ad Peloponnesios venire prohibiturum), quippe qui, ut erat verisimile, jam diutius cognitam 1 taberet Tissaphernis mentem, quod adducturus non esset, simul etiam, quod quam maximam invidiam illi apud Peloponnesios ob ejus in se et Atlienienses studium conflare vellet, quo inajor ei ob hoc necessitas esset ad se accedendi. Et hic quidem digressus recta Pliaselidefn et Caunum versus per altum cursum tenebat.

Legati autem a quadringentis viris missi, quum e Samo regressi Allienas Alcibiadis mandata renuntiassent, liortari eum, ut hostibus resisterent, nulloque modo cederent, maximamque eum spem habere, fore, at et diis exercitum reconciliaret, et Peloponnesios superaret, his verbis plerosque eorum, qui paucorum dominatus erant participes , qui jam antea animis essent infensis et lubenter vellent aliquo modo se tuto ex illo negotio expedire, tunc multo magis corroborarunt.

Atque coibant jam et de illo rerum statu conquerebantur, duces habentes ex praecipuis imperatoribus, qui in paucorum dominatu et in magistratibus erant, veluti Theramenem Hagnonis, et Aristocratem Scellii filium, et alios, qui inter primos quidem rerum participes fuerant, sed, ut aiebant, ideo, quod metuerent exercitum Samium, et Alcibiadem, et eos, qui per legatos cum Lacedaemoniis agerent, Samum misissent, ne illi sine majore civium parte malo aliquo civitatem afficerent, non quidem professi se impedituros, ne res in nimis paucorum dominatum concederent, sed quinque millia re, non autem nomine, oportere creare, et aequabiliorem reipublicae formam oonsti-tuere.

Erat autem hoc speciosum quoddam orationis genus , quo publice uterentur, privatim vero ob ambitionem plerique eorum tale consilium amplectebantur, qua potissimum ratione interit paucorum dominatus ex populari statu constitutas; omnes enim tantum abest ut pares inter se esse velint, ut primo quoque die se quisque ipsum longe omnium principem esse aequum judicet; contra in populari statu, in quo electio fit, quae ex eo eveniunt, facilius quisque fert, ut non a paribus suis commodo privatus.

Manifestissime autem eonim animos erexerunt et Alcibiadis potentia, quam Sami habebat, jam confirmata, et quod hic paucorumdomina-tus iis haud stabilis fore videbatur; certatim igitur unusquisque ipse princeps popularis slatus^iatronus esse annitebatur.

Sed quadringenti viri huic reipublicae formae maxime adversantes, et eorum principes, Phrynichus, qui etiam imperator fuerat Sami [quondam] et cum Alcibiade ante, ut dixi, discordiam habuerat, et Aristarchus, qui in primis et ex longissimo tempore status popularis adversarius erat, et Pisander et Antiphon, et alii potentissimi, et antea, ut primum in dominatu constituti sunt, et tunc, postquam exercitus Samius ab iis deficiens ad statura popularem rediit, legatos de suo corpore Lacedsemonem miltebanl, et paci componendae operam studiose dabant, et murum iu Eetionia, quae vocatur, excitabant, idque etiam multo inagis, postquam etiam legati sui Samo redierunt, quia videbant, et ipsam plebem, et ex suis eos, qui prius fidi esse videhantdr, animos mutare.

Et miserunt quidem propere Antiphontem et Phrynichum et alios decem, quod et de rebus urbanis et de Samiis metuebant, cum mandatis, ut quavis ratione, quae vel aliquo modo tolerabilis esset, cum Lacedaemoniis reconciliarentur;

murum autem multo studiosius in Eetionia aedificabant. Erat autem hujus muri consilium boc, ut aiebat Theramenes ejusque socii, non, ut eos, qui Sami erant, si per vim cum infesta classe venirent, in Piraeeum non reciperent, sed potius ut hostium, quoties vellent, et classem et peditatum reciperent.

Nam Eetionia est Piraeei promontorium, et juxta ipsam statim est navium introitus. Struebatur igitur sic cum eo muro, qui jam prius continentem versus exstructus erat, ut pauci homines illic stationem habentes navium introitus arbitri essent; nam ad ipsam alteram turrim in angusti portus ostio sitam terminabatur et murus antiquus continentem versus, et novus, qui intra eum mare versus exstruebatur.

Inter utrumque vero exstruxerunt etiam porticum, quae erat maxima et huic alteri proxima, statim eum excipiens intra Piraeeum, et eam ipsi in sua potestate retinebant, in quam cogebant omnes suum frumentum exponere, tam id, quod jam aderat, quam id quod mari advehebatur, illincque promentes venumdare.

Haec igitur Theramenes et jampridem vulgo jactabat , et postqnam legati Lacedaemona redierunt, nulla re confecta, quae ad compositionem pro universis faciendam pertineret, dicebat fore, ut propter hanc munitionem civitas etiam in salutis discrimen adduceretur.

Nam simul sub hoc idem forte tempus etiam ex Peloponneso duae et quadraginta naves ab Euboensibus accitae, quarum nonnulhr erant e Tarento et Locris Italicae et Sicilienses, jam ad Laem in ora Laconica stationem habebant, et navigationem in Euboeam praeparabant; praeerat autem iis Agesandridas Age-sandri filius Spartanus; quas Theramenes non tam in Euboeam, quam iis qui Eetioniam muniebant, in auxilium navigare dicebat, et, nisi quis jam caveret, se per imprudentiam perituros.

Et agitabatur sane tale quippiam ab iis, qui criminationem istam sustinebant, nec vero plane ea criminatio tantum rumoris erat. Illi enim potissimum quidem in paucorum dominatu etiam sociis tmperare cu- piebant; sin minus, certe classe et muris couservatis arbitratu suo vivere; si vero hac quoque re excluderentur, certe quidem non a populi imperio rursus instaurato ipsi praeter ceteros maxime pessumdari, sed potius etiam hostibus introductis , sine munitionibus et sine classe pactionem cum illis facere, et qualicumque modo res urbanas gerere, dummodo de capitibus quidem snis securi essent.

Quamobrem etiam hanc munitionem, quae et portulas et introitus et hostium receptacula habebat, studiose Aedificabant, et eo absolvendo adversarios praevertere cupiebant.

Itaque antea quidem inter paucos et clam potius sermones Uli serebantur; sed postquam Phrynichus reversos ex legatione, quam ad Lacedaemonios obierat, a quodam circitorum ex insidiis in foro frequenti nec procul a curia vulneratos est et digressus continuo decessit,et percussor quidem evasit, ejus autem adjutor, homo Argivus, comprehensus tortusque a quadringentis, nullius, a quo facinus hoc perpetrare jussos esset, nomen confessus est, nec omnino aliud quidqoam, nisi quod sciret multos homines et in circitorum praefecti domum et alio in aedes convenire, tum vero, quamquam nihil novi ex hac re consecutum erat, et Theramene» jam confidentius et Aristocrates, et quotquot vel ex ipsis quadringentis vel extra hos ejusdem sententiae erant, pergebant ad negotia publica capessenda.