Contra Symmachum

qui mihi praeteritam cladem veteresque dolores

inculcant iterum, videant me tempore vestro

iam nil tale pati: nullus mea barbarus hostis

cuspide claustra quatit, non armis, veste comisque

ignotus capta passim vagus errat in urbe

transalpina meam rapiens in vincula pubem.

temptavit Geticus nuper delere tyrannus

Italiam patrio veniens iuratus ab Histro

has arces aequare solo, tecta aurea flammis

solvere, mastrucis proceres vestire togatos;

iamque ruens Venetos turmis protriverat agros

et Ligurum vastarat opes et amoena profundi

rura Padi Tuscumque solum victo amne premebat,

depulit hos nimbos equitum non pervigil anser,

proditor occulti tenebrosa nocte pericli,

sed vis cruda virum perfractaque congredientum

pectora nec trepidans animus subcumbere leto

pro patria et pulchram per vulnera quaerere laudem,

numquid et ille dies Iove contulit auspice tantum

virtutis pretium? dux agminis imperiique

Christipotens nobis iuvenis fuit, et comes eius

atque parens Stilicho, Deus unus Christus utrique,

huius adoratis altaribus et cruce fronti

inscripta cecinere tubae: prima hasta dracones

praecurrit, quae Christi apicem sublimior effert.

illic ter denis gens exitiabilis annis

Pannoniae poenas tandem deleta pependit.

corpora famosis olim ditata rapinis

in cumulos congesta iacent; mirabere seris,

posteritas, saeclis inhumata cadavera late,

quae Pollentinos texerunt ossibus agros.

si potui manibus Gallorum excisa levare

de cinerum squalore caput, redeunte Camillo

signa renidenti fumans si fronte recepi,

si potui miseras sertis redimire ruinas

et male pendentes lauro praecingere turres,

quo te suscipiam gremio, fortissime princeps?

quos spargam flores? quibus insertabo coronis

atria? quae festis suspendam pallia portis,

inmunis tanti belli ac te stante sub armis

libera et aure tenus Geticos experta tumultus?

scande triumphalem currum, spoliisque receptis

huc Christo comitante veni. date, vincula demam

captivis gregibus; manicas deponite longo

tritas servitio, matrum iuvenumque catervae.

dediscat servire senex laris exul aviti,

discat et ad patrium limen genetrice reversa

ingenuum se nosse puer. timor omnis abesto;

vicimus, exultare libet, quid tale repulso

Poenorum quondam duce contigit? ille petitae

postquam perculerat tremefacta repagula portae,

Baianis resolutus aquis durissima luxu

robora destituit ferrumque libidine fregit.

at noster Stilicho congressus comminus ipsa

ex acie ferrata virum dare terga coegit.

hic Christus nobis Deus adfuit et mera virtus,

illic lascivum, Campania fertilis, hostem

deliciae vicere tuae; non Iuppiter acrem

protexit Fabium, sed iuvit amoena Tarentus,

quae dedit inlecebris domitum calcare tyrannum.

his ego pro meritis quae praemia digna rependam,

non habeo: membra statuis effingere vile est;

virtutem nil vile decet; nam vile, quod aetas

eripit: aera cadunt aut fulvum defluit aurum

aut candor perit argenti si defuit usus,

et fuscata situ corrumpit vena colorem.

viva tibi, princeps, debetur gloria, vivum

virtutis pretium decus inmortale secuto.

regnator mundi Christo sociabere in aevum,

quo ductore meum trahis ad caelestia regnum.

nil te permoveat magni vox rhetoris, oro,

qui sub legati specie sacra mortua plorans

ingenii telis et fandi viribus audet,

heu, nostram temptare fidem nec te videt ac me

devotos, Auguste, Deo, cui sordida templa

clausimus et madidas sanie deiecimus aras.

unus nostra regat servetque palatia Christus;

ne quis Romuleas daemon iam noverit arces,

sed soli pacis Domino mea serviat aula.’

sic adfata pios Roma exoravit alumnos

spernere legatum non admittenda petentem,

legatum Iovis ex adytis ab haruspice missum,

at non a patria; patriae sua gloria Christus,

persistit tamen adfirmans iter esse viandi

multifidum variumque, Deus cum quaeritur unus;

hinc alios, ast inde alios properare seorsum,

quemque per anfractus proprios; sed conpeta eodem

fine coartari simul et concurrere in unum;

quin etiam caelum atque solum, ventos, mare, nubes

omnibus in commune dari, vel qui colimus te,

Christe, vel exta litant sculptis qui tabida saxis.

non nego communem cunctis viventibus usum

aeris, astrorum, pelagi, telluris et imbris.

immo etiam iniustus pariter iustusque sub uno

axe habitant, unas capit inpius et pius auras,

castus et incestus, meretrix et nupta, nec alter

ore sacerdotis quam myrmillonis anhelat i

spiritus, aërio vitam qui temperat haustu. I

nubis verna pluit zephyro inpellente, sed aeque I

furis et innocui fecundat rura coloni.