Epistularum

non patitur tenerum mens numine firma pudorem,

et laus hic contempta redit mihi iudice Christo.

Ne me igitur, venerande parens, his ut male versum

increpites studiis neque me vel coniuge carpas

vel mentis vitio: non anxia Bellerophontis

mens est nec Tanaquil mihi, sed Lucretia coniunx,

nec mihi nunc patrii est, ut visa, oblivio caeli,

qui summum suspecto patrem, quem qui colit unum,

hic vere memor est caeli, crede ergo, pater, nos

nec caeli inmemores nec vivere mentis egentes,

humanisque agitare locis, studia ipsa piorum

testantur mores hominum; nec enim impia summum

gens poterit novisse deum: sint multa locorum,

multa hominum studiis inculta, expertia legum,

quae regio agresti ritu earet? aut quid in istis

improbitas aliena nocet? quod tu mihi vastos

Vaseoniae saltus et ninguida Pyrenaei

obicis hospitia, in primo quasi limine fixus

Hispanae regionis agam nec sit locus usquam

rure vel urbe mihi, summum qua dives in orbem

usque patet mersos spectans Hispania soles.

sed fuerit fortuna iugis habitasse latronum,

num lare barbarico rigui mutatus in ipsos,

inter quos habui, socia feritate colonos?

non recipit mens pura malum neque levibus haerent

inspersae fibris maculae: si Vascone saltu

quisquis agit purus sceleris vitam, integer aeque

nulla ab inhumano morum contagia ducit

hospite, sed mihi cur sit ab illo nomine crimen,

qui diversa colo, ut colui, loca iuncta superbis

urbibus et laetis hominum celeberrima cultis?

ac si Vasconicis mihi vita fuisset in oris,

cur non more meo potius formata ferinos

poneret, in nostros migrans, gens barbara ritus?

Nam quod in cversis habitacula ponis Hibera

urbibus et deserta tuo legis oppida versu

montanamque milli Calagorrim et Birbilim acutis

pendentem scopulis eodemque iacentis Hilerdac

exprobras, velut his habitem laris exul et urbis

extra hominum tecta atque vias; — an credis Hiberae

has telluris opes, Hispani nescius orbis,

quo gravis ille poli sub pondere constitit Atlans,

ultima nunc eius mons portio metaque terrae,

discludit bimarem celso qui vertice Calpen?

Birbilis huic tantum, Calagorris, Hilerda notantur,

Caesarea est Augusta cui, Barcinus amoena

et capite insigni despectans Tarraco pontum?

Quid numerem egregias terris et moenibus urbes,

quas geminum felix Hispania tendit in aequor,

qua Betis Oceanum Tyrrhenumque auget Hiberus,

lataque distantis pelagi divortia conplet,

orbe suo finem ponens in limite mundi?

anne tibi, o domine inlustris, si scribere sit mens,

qua regione habites, placeat reticere nitentem

Burdigalam et piceos malis describere Boios?

cumque Maroialicis tua prodigis otia thermis

inter et umbrosos donas tibi vivere lucos,

laeta locis et mira colens habitacula tectis:

nigrantesne casas et texta mapalia culmo

dignaque pellitis habitas deserta Bigerris?

quique superba tuae contemnis moenia Romae

consul, arenosas non dedignare Vasatas?

vel quia Pictonicis tibi fertile rus viret arvis,

Raraunum Ausonias heu devenisse curules

conquerar, et trabeam veteri sordescere fano;

quae tamen augusta Latiaris in urbe Quirini

Caesareas inter parili titulo palmatas

fulget inadtrito longum venerabilis auro,

florentem retinens meriti vivacis honorem.

aut eum Lucani retinens culmine fundi,

aemula Romuleis habitans fastigia tectis,

materiam praebente loco, qui proxima signat,

in Condatino dicetis degere vieo?

Multa iocis pateant, liceat quoque ludere fictis;

sed lingua mulcente gravem interlidere dentem,

ludere blanditiis mentibus et male dulces

fermentare iocos satirae mordacis aceto

saepe poetarum, numquam decet esse parentum,

namque fides pietasque petunt, ut, quod mala nectens

insinuat castis fama auribus, hoc bona voti

mens patris adfigi fixumque haerescere cordi

non sinat, et vulgus scaevo rumore malignum

ante habitos mores, non semper flectere vitam

crimen habet: namque est laudi bene vertere, eum me

inmutatum audis, studium officiumque require.

si pravo rectum, si relligiosa profanis,

luxurie parcum, turpi mutatur honestum,

segnis, iners, obscurus ago, miserere sodalis

in mala perversi: blandum licet ira parentem

excitet, ut lapsum rectis instauret amicum

moribus et monitu reparet meliora severo.

At si forte itidem, quod legi et quod sequor, audis,

corda pio vovisse deo venerabile Christi

imperium docili pro credulitate sequentem,

persuasumque dei monitis aeterna parari

praemia mortali damnis praesentibus empta,

non reor id sancto sic displicuisse parenti,

mentis ut errorem credat sic vivere Christo,

ut Christus sanxit, iuvat hoc nec paenitet huius

erroris, stultus diversa sequentibus esse