Explanatio Psalmorum XII

magnus ergo labor, ut aliquis sibi Christum adquirat, ne sine gubernatore quasi nauis in saeculi istius salo fluctuet. denique apostoli tristes erant, cum se Christus ad patrem rediturum esse memoraret, quod absente rectore destitui se putarent. gaudium Christus est, ipse est et puer, quem parturit . qui in utero suae mentis accepit spiritum salutis. qui pepererit et exultat, qui parturit quatitur atque compungitur.

Bonum est ut et parias et enutrias eum. ne coquas agnum in lacte matris suae, ne dicatur tibi: uae in utero habentibus et nutrientibus. sic enim Christus est natus ex Maria, ut agnoscas eum, sicut bos agnouit possessorem suum, et scias quia ipse te creauit et maiores tuos ipse possedit. non eum quasi paruulum nutrias, sed quasi uerum atque perfectum deum ex uero et perfecto deo noueris adorandum.

sic enim magus adorauit, ut non in lacte matris agnum coqueret, sed quasi deum ueneraretur aeternum. denique ut eum inueniret caelum aspiciebat; non ergo quaerebat in terris quem de caelo fulgens stella monstrabat. ideo eum Maria non parturiuit, sed peperit, quia et dominum et salutare sciebat ex se esse generandum, sicut ipsa testatur dicens: magnificat anima mea dominum et laetatus est spiritus meus in deo salutari mea . ibi ergo dolores sicut parturientis. dolor est ut parturias, dolor est ut enutrias quem in principio debes habere perfectum.

Ideoque plerique grauiter conteruntur, sicut uersiculus significat qui secutus est: in s uehementi conteres naues sis. nam dum ad perfectionem fidei desiderant dei famuli peruenire, commacerant corpus suum castigando seuerius et redigendo in ministerium seruitutis, ne reprobentur qui fuerant iam probati.

hoc autem faciunt in spiritu sancto ualido atque uehementi. est enim spiritus consilii atque uirtutis, ut nimia abstinentia dissoluant corpus suum, quo omnes eius euacuent uoluptates, ut dicatur illis : conualescite, manus remissae et genua dissoluta.

cum enim solutus quis fuerit ab ista compage terrena, tunc fortior ad uitam resurgit aeternam. mentior , nisi adstipulatur scriptura, quae dicit: dissolui et cum 30 Christo esse multo melius — qui dissoluitur, incipit esse cum Christo — et alibi: tempus meae resolutionis instat. qui ergo meditatus fuerit se ipsum dissoluere per abstinentiam, diem passionis suae timere non poterit.

Et bene ait spiritum uehementem, naues dicturus. naues autem de corporibus dixit, quae uago diuersarum passionum fluctu mouentur et cito merguntur, nisi habeant gubernatorem. unde et alibi ait:qui descendunt in mare in nauibus.

bene autem nauigant, qui in nauibus Christi crucem sicut arborem praeferunt atque inde explorant flabra uentorum, ut corpora sua dirigant ad sancti spiritus gratiam, in ligno domini tuti atque securi, nec permittunt naues suas uago fluctu errare per maria, sed ad portum salutis et ad consummationem gratiae cursus sui directione contendunt, ut fida statione potiantur, quo dissolutae cursus suos possint in resurrectione reparare, ubi naufragium timere non possint.

Et nos igitur circumspectemus hanc gratiam, speculatores eius simus, exploremus eam, ut fiant corpora nostra naues Tharsis. tunc enim caro ad seruitutem redigitur, cum ad dei intendimus gratiamut id quod amarum ad tempus est , non quod dulce et uoluptarium sequamur. Tharsis ergo est speculatorium gratiae, intellegibilis ciuitas, ut Sion superior. ad eam festinabat Ionas. de ea dixit scriptura, quia sociatus est Iosaphat Oziae regi et sic placuit, ut facerent et irent ad eum naues in Tharsis.

sed quia impio se coniunxit, ideo missus e?t ad eum propheta, qui diceret ei: destruxit dominus opus tuum et contritae sunt naues tuae et non potuerunt ire in Tharsis. quo significatur, quod praeuaricantium mandatum dei corpora ad consummationem gratiae peruenire non possint. ad Salomonem autem, utpote sapientem et pacificum uirum, naues de Tharsis cum auro et argento et dentibus eburneis sine ulla

offensione ueniebant et eo ipse mittebat. habebat enim cum rege Hiram sacrae negotiationis spiritale commercium et mutuae gratiae concertantis affectum. has ergo naues hi, qui regali in se auctoritate potiuntur ad cohercendam ferociam corporalem, uidentes ex corruptibilibus incorruptas, ex maculosis summa gratiae luce fulgentes, ex dissolutis atque detritis esse renouatas, uiuere ex mortuis, ex sepultis resurgere celebri sermone commemorant.

S audiuimus, ita et uidimus in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate dei nostri; deus f undauit eam in aeternum. audiuimus extra ciuitatem, uidimus in ciuitate, cui deus est lumen aeternum, fulget dies sine sole ?;, luna non quaeritur; fundamentum eius non temporale, sed aeternum est.

Suscepimus, inquit, deus, misericordiam t u n medio t em p u i. si ad filium dei dicitur, templum ita intellegimus, secundum quod ipse de corpore suo dixit: ss o templum hoc, et in triduo resuscitabo i 11 u d. uere templum dei corpus est Christi, in quo est nostrorum purificatio peccatorum. uere templum dei caro illa, in qua nullum

peccati potuit esse contagium, sed ipsa pro delicto mundi totius fuit sacrificium . uere templum dei caro illa , in qua dei imago fulgebat, corporaliter plenitudo diuinitatis habitabat, quoniam ipse Christus est plenitudo. ergo ad ipsum dicitur: suscepimus, deus, misericordiam tuam in medio templi t u i. quod quid est, nisi quod ait: medius uestrum stat quem uos nescitis, hoc est: in medio uestri est et non uidetur? si autem ad patrem refertur, quid est \'in medio templi tui\', nisi quia deus erat in Christo mundum reconcilians sibi?

In illo ergo templo suscepimus, inquit, misericordiam tuam, hoc est uerbum quod caro factum est et habitauit in nobis. sicut enim redemptio Christus, ita et misericordia. quae autem maior misericordia quam quod pro nostris flagitiis se praebuit immolandum, ut sanguine suo mundum lauaret, cuius peccatum nullo alio modo potuisset aboleri ? etenim si de sanctis uiris apostolus dixit: templum dei uos estis et spiritus sanctus habitat in uobis, quanto magis carnem domini Iesu templum dei dixerim, qui semper plenus spiritu sancto legitur et ipse testificatur dicens: sentio de me uirtutem exisse, quae uirtus omnium uulnera acerba sanabat!

potest et illud intellegi, quod dixit suscepisse se cum populo misericordiam dei in medio templi eius, quoniam ipse ecclesiam suam fundauit et propagauit In aeternum, quoniam uere ipse cum filio suo unigenito hanc gratiam plebi suae contulit, quem aedificatorem etiam demonstrauit dicens: hic aedificabit mihi ciuitatem, quae diffusa toto orbe terrarum fecit, ut tota terra plena laudis eius esset et nominis. sicut enim scriptum est:

laudis eius plena est terra, ita scriptum est: datum est ei nomen super omne nomen, ut in nomine Iesu omne genu curuet caelestium et terrestrium et infernorum et omnis lingua confiteatur, quod dominus Iesus in gloria est dei patris.

Unde proprie dixit propheta : secundum nomen tuum, deus, ita et laus tua in fines terrae; iustitia tua plena est dextera a t u a. non mirum est, si plenus esi iustitiae dei qui est dextera dei. idem autem est uirtus dei et iustitia dei, ut et secundum id, quod iustitiae dei plenus est, eam iustitiae plenitudinem in eo esse, quam pater habet, noueris et secundum id, quod uirtus et iustitia dei patris et sapientia legitur, nihil in eo diuinae maiestatis intellegas esse diuisum, sed omnia accepisse a patre filium et omnis gloriae paternae filium splendorem esse cognoscas et eius characterem substantiae, qui ita expressit patrem, ut in eo totus sit pater, sicut in patre totus est filius.

Et quia uidit in spiritu propheta laudes Christi terris in omnibus praedicandas, uelut epilogo quodam faciens suscepti seimonis excessum ad laetitiam et cultura nominis eius hortatur dicens: laetetur mons S , id est qui confidunt in domino, sicut ipse postea interpretatus est dicens:

qui confidunt in domino sicut mons Sion et cetera. ipse dominus Iesus, qui est mons et altitudo ecclesiae suae, quae Christum suum toto speculatur affectu, laetetur fide eius et deuotione quae complacuit deo, quoniam repudiata est infidelis. potest igitur et hoc pie intellegi, quoniam etiam superior omnibus ipse est mons, in quem ascendere iubetur qui fidem praedicat dicente scriptura: in montem excelsum ascende, qui euangelizas Sion.

Exultent, inquit, ai.imae confitentes tibi. ipsae sunt filiae Iudaeae illius in qua notus est deus. nam ista Iudaea , quae in carne uel littera, non agnouit dominum; nam si agnouisset, etiam recepisset. sed non agnouit quem non recepit et iudicia eius refugit,

quibus eos non ex patre Abraham, sed ex diaboli semine manare memorabat, quoniam cmne peccatum semen inimici est. confessionis autem filiae peccatum non faciunt, sed obumbrant, et ideo beati quorum tecta sunt peccata..meritoque exultabunt filiae confessionis propter iudicia domini, cum cognouerint iudicia eius et uias eius, quae in hoc saeculo inscrutabilia et inuestigabilia sunt hominibus; sed cum facie ad faciem spectare coeperint ueritatem, tunc quae nunc uidentur inscrutabilia comprehendent et eorum cognitione gaudebunt.

Circumdate, inquit, Sion et complectimini e am; narrate in turribus eius. qui intellegunt Sion, circumdant eam et complectuntur suis sensibus, ut teneant et non dimittant eam, ne sibi speculatoria disciplina uirtutis possit auferri. ideoque illa in Canticis dicit: tenui eum et non dimittam eum, quae dei sapientiam requirebat et complectebatur iustitiam dei brachiis caritatis et quibusdam fidei et deuotionis lacertis; ipse est enim piae mentis amplexus.

comprehendamus ergo et nos, quantum possumus, interna mysteria ueritatis et scribamus ea atque affigamus ea sensibus nostris uirtutemque caelestis oraculi, quam ut assequeretur Moyses ille peritus in omni sapientia Aegyptiorum in montem ascendit atque in nubem intrauit, ut operta et occulta cognosceret, adhaerente sibi socio Iesu, quia nemo sine uero Iesu potest incerta sapientiae et occulta comprehendere. et ideo in specie Iesu Naue ueri saluatoris ei significabatur adspiratura praesentia, per quem fierent omnes docibiles dei, qui legem aperiret, euangelium reuelaret.

Ergo qui Sion circumdederint prudentia sua et complexi fuerint intellectu, ascendentes super turres eius narrant desuper ei, qui non potuerit ascendere in turres eius, quid agendum uel quid cauendum sit. murata est enim ciuitas dei ideoque alibi dicit dominus: ecce ego, muros tuos; distincta est turribus, de quibus insidiator possit, si appropinquare coeperit; deprehendi.

habet ille exercitus suos quibus animas dei obsidere consueuit, admouere machinas, ut possit turres expugnare munitas. sed uos, inquit, praedicate de turribus; est enim in turribus Hierusalem abundantia. praedicate iustitiam, monete custodiam; sapientia enim in exitu canitur et in murorum altissimis praedicatur, et alibi iterum dicit: in

muris tuis constitui custodes diebus ac noctibus, in finem non tacebunt. narrate ergo sine intermissione, sine fine. aduersarius uigilat, circuit et rabie ferina quaerit quos inuenerit deuorare. ideo semper canendus est dominus, qui dentes leonum conterat et ora confringat, ut nobis nocere non possint.

Ponite, inquit, corda uestra in uirtute eius, id est ut uirtutem eius intellegatis, e t distribuite gradus eius, ui enarretis in progeniem alteram, quoniam hic est deus noster in aeternum et in saeculum saeculi. ipse reget nos in saecula. βάρεις dicit Graecus, hoc est excelsas et turritas domos.

unde propheta, cum de ciuitate dei et inhabitantibus eam loqueretur, distribuite, inquit, gradus eius, hcc est mansiones eius altas atque sublimes in caelestibus, quo docet ordinem seruandum esse meritorum; unusquisque enim in suo ordine. unde et dominus ire et praeparare ce dicit discipulis mansiones, ut pro suorum ratione meritorum digna unusquisque habitacula consequatur, in quibus requiem illam carpat aeternam.

Sunt etiam sublimia et alta praecepta, in quibus sunt occulta pietatis mysteria et theoremata sermonum caelestium. haec, inquit, distribuite et pro captu uniuscuiusque diuidite, quantum possit unusquisque ingenio proprio comprehendere. neque enim omnibus Paulus eadem disputabat. aliis nihil praedicabat nisi Christum Iesum et hunc crucifixum, non in persuasione sapientiae uerbi, sed in ostensione spiritus atque uirtutis; inter perfectos autem sapientiam loquebatur, quia non capiebat uniuersus populus percipere sapientiam in mysterio quae abscondita est.

Ideo eam Christus abscondit, ut eam stulti non intellegant, prudentes studiosius quaerant et enarrent in progeniem alteram, quae spiritus foret uirtute perfectior, quoniam generatio superior infirmitate fidei perfectae sapientiae cognoscere sacramenta non potuit et ideo signum quaerebat, ueritatem repudiabat, cum utique non ueritas signi, sed signum ueritatis sit.

unde respondit ei dominus: generatio nequam et adultera signum quaerit, et signum non dabitur ei nisilonae prophetae. ad arguendam itaque perfidiam Iudaeorum Ionae exemplum accersitur, eo quod Nineuitae signo crediderunt et praedicationem Ionae, qui fuerat in utero ceti, sequendam putarunt, Iudaei autem nec post resurrectionem domini Iesu crediderunt, qui de corde terrae post triduum resurrexit et uiuit ac regnat per omnia saecula. amen.

Audite haec, gentes, auribus perci- pite, omnes qui habitatis orbem terrae, in principio ipso uocem domini salutaris agnoscimus gentes uocantis ad ecclesiam, ut errori renuntient, ueritatem sequantur et pii cultus munus agnoscant. sed -quia serpentis uenenis infecta erant corda successionis humanae et peccatis obnoxia conscientia, dum desperat ueniam, se reuocare non poterat, remedium pollicetur, indulgentiam sponte pietatis suae largitate promittit, ut reus non timeat, bene conscius gratuletur, quod bono domino exhibeat ministerium seruitutis, qui nouerit peccata donare, honorare uirtutes.

denique eadem serie uocationis etiam in euangelio nos dominus adhortatur dicens:? u t e ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde. deinde iugum suum suaue et onus leue esse commemorat, quoniam qui desperauerit medicinam sanus esse non poterit. et . ideo omnibus grata est mansuetudo.quae uulnera interiorum curat animorum.

Uenturus igitur ad aegrotos, - ut medicus, qui grauia ulcera nostra curaret, medicamenta proponit, ut audiant homines et ad remedium salutis fida sedulitate concurrant. sic illa in euangelio meruit sanitatem, quae profluuio per duodecim annos sanguinis laborabat. audiuit medicum uenisse, festinauit contingere dicens: si tetigero fimbriam eius, salua ero.

intra se hoc dixit et Christus audiuit, et tetigit fimbriam et uirtus de saluatore processit quae curauit aegram, firmauit inualidam, profluuium statuit, pietatem probauit. similiter ergo et hic omnes gentes uocat ad sapientiae fontem atque prudentiae, redemptionem omnibus pollicetur, ut nemo trepidet, nemo desperet, ubi nullus excipitur, sed omnis anima inuitatur ad gratiam, ut sine pretio redimatur a crimine et fructum uitae adipiscatur aeternae.

Hic sensus est psalmi, quem suo ordine digeremus, cum superiorum uim . qualitatemque uerborum. praecipiuntur enim audire gentes et auribus percipere qui inhabitant orbem terrae, illum utique orbem terrarum, de quo supra dixit: domini est terra et plenitudo eius, orbis terrarum et qui habitant in eo. ipse super maria fundauit eum et super flumina praeparauit eum.

quem

Graeci dicunt, eo quod inhabitetur a Christo, sicut ipse dixit: quoniam inhabitabo in illis; inhabitat enim, ut impleat quae uacua uidebantur. quae est ergo ] nisi sancta ecclesia, templum dei et habitaculum Christi ? nec incongrue Latini dissono quidem sermone, sed pari sensu orbem terrae nuncupauerunt, eo quod uita sanctorum, qui inhabitantur ab spiritu, sicut rota in orbem sine ulla cursus sui offensione uoluatur.

In igitur fundatur ecclesia, in tempestatibus et procellis, in sollicitudinibus et maerore, in rebus aduersis et in fluminibus praeparatur. in quibus fluminibus, audi dicentem: eleuauerunt flumini uocem suam. audi et in euangelio: qui credit in me, sicut dixit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dicebat de spiritu quem accipiebant credentes .

in his ergo fluminibus praeparatur ecclesia, in quibus profluit dei gratia. hi sunt fluuii qui aure percipiunt uerbum dei et locuntur, ut uerbum infundant pectoribus singulorum. ideoque scriptura discretionem fecit dicendo: audite haec, omnes gentes, auribus percipite, omnes qui habitatis\'orbem terrae. possunt omnes audire, non omnes tamen auribus percipere nisi electi dei. ideoque saluator dicit: qui habet aures audiendi audiat.

illas aures dicit interioris hominis spiritales, cuius et nares legimus dicente Iob: spiritus diuinus qui est in naribus 30 meis. non omnes homines has aures et has nares habent; alia est enim forma corporis, alia gratiae spiritalis. qui spiritalis est audit omnia, diiudicat omnia, animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei; hic enim terrigena est, ille caelestis.

Ideoque addidit: quique et filii hominum, simul in unum diues et pauper, ut uniuersos uocaret. quis est terrigena nisi filius hominis? quis est spiritalis nisi dei filius? ille ex sanguine concretus et ex carnis et uiri uoluptate generatus, iste ex dec natus; alius diues in cmni uerbo

et scientia, alius pauper, gratia tamen diues, quia et pauper clamauit et dominus exaudiuit eum. e contrario est et diues in superbia et pauper in humilitate. omnes uocantur ad ecclesiam, ut omnes redimantur a Christo. qui aeger est medicum inuenit, qui sanus sapientiam adquirit, captiuus redemptorem, liber remuneratorem. omnes aedificat scriptura diuina;

in ea inuenit unusquisque, quo aut uulnera sua curet aut merita confirmet. simul autem in unum diuitis et pauperis facta uocatio in quandam humilitatem aequalitatemque nos prouocat, ut neque diues fastidiat inopem neque diuiti pauper inuideat, sed utrumque sibi gratia una conectat, quia et dominus pauper factus est cum diues esset, ut idem et pauperum saluator esset et diuitum.

Et subtexuit: os meum loquetur sapientiam et meditatio c or dis mei prudentiam. merito omnes uocantur, quia omnibus sapientiae fons abundat, nec thesauro pecuniario comparatur quae pretiosior thesauris omnibus declaratur. ideoque nec diues auertitur nec pauper excluditur, quia sapientia non facultates discriminat, sed uoluntates; ille aptior, qui prior affectu et proximus disciplina. quodsi meditatio cordis prudentiam loquitur, quanto magis perfecta doctrina! deinde ammonemur non tumultuarium proferre sermonem, sed exercitio quodam meditationis et statera mentis internae examinare dicenda, quia soriptum est alibi: statera fallax non bonum,

Inclinabo ad parabolam aurem em meam, aperiam in psalterio propositionem meam . sapiens auditor intendit atque inclinat aurem suam, ut intellegat parabolarum figuras. ipsum aurem suam dicit saluator qui aurem habet audiendi. aperit etiam dominus clausam propositionem suam, cum aptum organum sibi et uas electionis inuenerit, quod psalterium uocat, cuius similis Paulus dulcis gratiae cantilenam neruis omnibus sibi concinentibus resultauit, sancti spiritus plectro interiorem chordam exterioremque pulsando, ut et lingua oraret et mente.

ideoque ait: orabo spiritu, orabo et mente; psallam spiritu, psallam et mente. huiusmodi ergo uirum Christus multo ante promittit, per quem abscondita et inuoluta prophetici obscuritate sermonis aperiret. bonum psalterium, cum fidei uita consentit et caro animae, uirtuti adspirat uoluntas. hoc est dulce psalterium, ubi canora est disciplina uiuendi, ut impleatur illud quod scriptum est: clara erit lingua mutorum.

Sequitur: ut quid timeb o in die m ala? iniquitas calcanei mei circumdabit m e, hoc est: cum os meum loquatur sapientiam et meditatio cordis mei prudentiam, in die iudicii timere quid possum, nisi forte calcanei mei iniquitas mihi sit abluenda? alia est iniquitas nostra, alia calcanei nostri, in quo Adam dente serpentis est uulneratus et obnoxiam hereditatem successionis humanae suo uulneri dereliquit, ut omnes illo uulnere claudicemus.

unde dominus discipulis pedes lauit, ut lauaret uenena serpentis, et Petrus reprehenditur, quod excusabat, ne sibi dominus pedes lauaret. ideoque dictum est ei: nisi lauero tibi pedes, non habebis mecum partem. quo audito non solum pedes, sed etiam manus obtulit abluendas. cui dominus respondit: qui lotus est non -habet necesse ut iterum lauet nisi ut pedes lauet, sed est mundus totus.

Ergo Dauid dicit: iniquitates meae superposuerunt caput meum, qui nouerat in iniquitate esse conceptum et in delictis a matre generatum. dominus autem, qui sua peccata non habuit nec cognouit proprias iniquitates, ait: iniquitas calcanei mei circumdabit me, hoc est iniquitas Adae, non mea. sed ea non potest mihi esse terrori; in die enim iudicii nostra in nobis, non alienae iniquitatis flagitia puniuntur.

unde reor iniquitatem calcanei magis lubricum delinquendi quam reatum aliquem nostri esse delicti. meritoque do-minus, qui pro nobis uniuersa suscepit, lauemus, inquit, et pedes, ut calcanei lubricum possimus auferre, quo fida statio possit esse uirtutum nec paterno quis errore labatur, qui suo paratus est stare proposito, non metuat lubricum hereditatis, qui cupit uestigium tenere uirtutis. iniquitas ergo calcanei nostri praeuaricatio est Adae, per quam prolapsus est in contemptum et dissimulationem caelestium mandatorum.

Est etiam iniquitas calcanei Iudae detestanda proditio. \' ideo, quia scriptum est: panem leuauit super me calcaneum suum. bene et ibi .\'suum\' et hic \'meum\' dixit: suum, quia Christus sine iniquitate, haec autem solius iniquitas proditoris; \'meum\' autem \'calcaneum\' quasi ultimum sui corporis ludam Christus appellat, cuius nos sumus corpus et membra.

apostoli praestantiora et actuoca membra sunt Christi, ludas calcaneum, quasi extrema pars corporis serpenti obnoxia et patens uulneri. primum ergo calcaneum Adam, secundum calcaneum ludas; ille lapsus totius hereditatis, hic solius proditoris, qui hereditatem implicare non potuit, quia iam non carnales sumus, sed redemptoris hereditas scriptura dicente: est hereditas credentibus in domino.

Est et illa iniquitas calcanei sui quae circumdedit Christum: circumdantes, inquit, circumdederunt me et in nomine domini ultus sum eos. calcaneum eius synagoga est, decor et gloria uultus eius ecclesia, sicut scriptum est: dominus regnauit, decorem induit.

: qui con f in uirtute sua quique in abundantia diuitiarum suarum gloriantur; diuites enim eguerunt et esurierunt. quod de Iudaeis dictum est; sed et omnes, qui luxuriose uiuunt et non tenent caput, calcaneum Christi sunt. sed haec generalia, quae late patent; ceterum specialiter de Iuda locutus est proditore, qui sibi ualidus et diues apostolatus gloria uidebatur.

Denique de passione domini sermo contexitur: frater non r redimet , r homo. nec dabit deo pr suam et pretium redemptionis dnimae suae. hoc est: ut quid timebo in die mala? quid enim potest mihi nocere, qui non solum non indigeo redemptore, sed ipse omnium sum redemptor? alios liberos faciam, et pro me ipso ipse trepidabo?

ecce faciam noua omnia, qui supra ipsum germanitatis affectum sim atque pietatem. quem frater eodem matris utero effusus in lucem redimere non potest, quia parilis naturae infirmitate retinetur, redimet homo, sed ille homo de quo scriptum est, quia mittet illis dominus hominem qui saluabit eos, qui de se ipso dixit: quaerit me occidere, hominem qui ueritatem locutus sum uobis.

sed quamuis homo sit, quis cognoscet eum? quare nemo cognoscet? quia, sicut unus deus, ita unus mediator dei et hominum, homo Christus Iesus. ipse est solus qui redimet hominem, uincens pietate germanos, quia pro alienis sanguinem suum fudit, quem nemo potest offerre pro fratre. itaque corpori proprio non pepercit, ut nos redimeret a peccato, et dedit semet ipsum redemptionem pro omnibus, sicut uerus eius testis adseruit apostolus Paulus, qui ait:

ueritatem dico, non mentior. sed quare solus hic redimet ? quia nemo potest eum aequare pietate, ut pro seruulis suis animam suam ponat, nemo integritate; omnes enim sub peccato, omnes Adae illius subiacent prolapsioni, solus redemptor eligitur qui peccato ueteri obnoxius esse non possit. ergo per hominem dominum Iesum intellegamus, qui suscepit hominis condicionem, ut in carne sua peccatum omnium crucifigeret et chirographum uniuersorum suo cruore deleret.

Sed forte dicas: \'quomodo redempturus frater negatur, cum ipse dixerit: narrabo nomen tuum fratribus meis?\' sed non quasi frater [nobis], sed quasi homo Christus Iesus, in quo deus erat, nobis peccata dimisit. sic enim scriptum est: deus erat in Christo mundum reconcilians sibi, in illo Christo Iesu, de quo solo dictum est, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. non ergo quasi frater, sed quasi dominus habitauit in nobis, cum habitaret in carne. cum igitur reconciliauerit deo mundum, utique ipse reconciliatione non eguit; pro quo enim peccato suo propitiaret deum qui nulla peccata cognouit?

denique didragma poscentibus Iudaeis, quod pro peccato dabatur ex lege, dixit ad Petrum: Simon, reges terrae a quibus accipiunt tri.butum uel censum? a filiis suis aut ab alienis? respondit Petrus: ab alienis. cui dixit dominus: ergo liberi sunt filii. ut autem non faciamus illis offendiculum, mitte hamum et eum piscem qui primus ascenderit tolle, et aperto ore eius inuenies staterem; illum tollens dabis pro me et pro te.

ostendit quod non pro se propitiationem debeat peccatorum, quia seruus peccati non erat, sed ab omni erat liber errore filius dei. filius enim liberat, seruus est in reatu. ergo liber iste ab omnibus nec pretium redemptionis animae suae dat, cuius sanguinis pretium poterat abundare ad uniuersa mundi totius redimenda peccata. recte ergo alios liberat qui pro se nihil debeat.

Plus adicio. non solum pro se Christus pretium non debet suae redemptionis aut propitiationem pro peccato, sed etiam si de quocumque homine accipias, possit intellegi, quia non debeant singuli propitiationem suam, quia propitiatio omnium Christus est et ipse est uniuersorum redemptio. cuius enim hominis sanguis iam idoneus est ad redemptionem sui, cum pro redemptione omnium suum sanguinem Christus effuderit?