Fabulae Aesopiae

Nihil agere quod non prosit fabella admonet.

Formica et musca contendebant acriter

Quae pluris esset. Musca sic coepit prior:

Conferre nostris tu potes te laudibus?

Moror inter aras, templa perlustro omnia,

Ubi immolatur, exta praegusto deum.

In capite regis sedeo cum visum est mihi,

Et matronarum casta delibo oscula.

Laboro nihil atque optimis rebus fruor.

Quid horum simile tibi contingit, rustica?

Est gloriosus sane convictus deum,

Sed illi qui invitatur, non qui invisus est.

Aras frequentas? nempe abigeris, quom venis.

Reges commemoras et matronarum oscula?

Super etiam iactas tegere quod debet pudor.

Nihil laboras? ideo, cum opus est, nil habes.

Ego granum in hiemem cum studiose congero,

Te circa murum pasci video stercore.

Aestate me lacessis; cum bruma est siles.

Mori contractam cum te cogunt frigora,

Me copiosa recipit incolumem domus.

Satis profecto rettudi superbiam.

Fabella talis hominum discernit notas

Eorum qui se falsis ornant laudibus,

Et quorum virtus exhibet solidum decus.

Quantum valerent inter homines litterae,

Dixi superius: quantus nunc illis honos

A superis sit tributus tradam memoriae.

Simonides idem ille de quo rettuli,

Victori laudem cuidam pyctae ut scriberet

Certo conduxit pretio, secretum petit.

Exigua cum frenaret materia impetum,

Usus poeta moris est licentia

Atque interposuit gemina Ledae sidera,

Auctoritatem similis referens gloriae.

Opus approbavit; sed mercedis tertiam

Accepit partem. Cum reliquum posceret:

Illi inquit reddent quorum sunt laudis duae.

Verum ut ne irate te dimissum sentiant,

Ad cenam mihi promitte; cognatos volo

Hodie invitare, quorum es in numero mihi.

Fraudatus quamvis et dolens iniuria,

Ne male dimissam gratiam corrumperet,

Promisit. Rediit hora dicta, recubuit.

Splendebat hilare poculis convivium,

Magno apparatu laeta resonabat domus,

Repente duo cum iuvenes sparsi pulvere,

Sudore multo diffluentes corpora,

Humanam supra formam, cuidam servulo

Mandant ut ad se provocet Simonidem;

Illius interesse, ne faciat moram.

Homo perturbatus excitat Simonidem.

Unum promorat vix pedem triclinio,

Ruina camerae subito oppressit ceteros;

Nec ulli iuvenes sunt reperti ad ianuam.

Ut est vulgatus ordo narratae rei,

Omnes scierunt numinum praesentiam

Vati dedisse vitam mercedis loco.

Adhuc supersunt multa quae possim loqui,

Et copiosa abundat rerum varietas;

Sed temperatae suaves sunt argutiae,

Immodicae offendunt. Quare, vir sanctissime,

Particulo, chartis nomen victurum meis

Latinis dum manebit pretium litteris,

Si non ingenium, certe brevitatem approba,

Quae commendari tanto debet iustius

Quanto poetae sunt molesti validius.

Aesopi nomen sicubi interposuero,

Cui reddidi iam pridem quicquid debui,

Auctoritatis esse scito gratia:

Ut quidam artifices nostro faciunt saeculo,

Qui pretium operibus maius inveniunt novis,

Si marmori ascripserunt Praxitelen suo,

Trito Myronem argento, tabulae Zeuxidem.

Adeo fucatae plus vetustati favet

Invidia mordax quam bonis praesentibus.

Sed iam ad fabellam talis exempli feror.

Demetrius qui dictus est Phalereus,

Athenas occupavit imperio improbo.

Ut mos est vulgi, passim et certatim ruit,

"Feliciter!" succlamans. Ipsi principes

Illam osculantur, qua sunt oppressi, manum,

Tacite gementes tristem fortunae vicem.

Quin etiam resides et sequentes otium,

Ni defuisse noceat, repunt ultimi;

In quis Menander, nobilis comoediis

Quas, ipsum ignorans, legerat Demetrius

Et admiratus fuerat ingenium viri,

Unguento delibutus, vestitu fluens,

Veniebat gressu delicato et languido.

Hunc ubi tyrannus vidit extremo agmine:

Quisnam cinaedus ille in conspectum meum

Audet venire? Responderunt proximi:

Hic est Menander scriptor. Mutatus statim:

Homo inquit fieri non potest formosior.

Duo cum incidissent in latronem milites,

Unus profugit, alter autem restitit

Et vindicavit sese forti dextera.

Latrone exciso timidus accurrit comes

Stringitque gladium, dein reiecta paenula: