Fabulae Aesopiae

Eos Mercurius et turbatos attrahit.

Tum vero vultum magni ut viderunt Iovis,

Totam timentes concacarunt regiam;

Propulsi vero fustibus vadunt foras.

Vetat dimitti magnus illos Iuppiter.

Mirati sibi legatos non revertier,

Turpe aestimantes aliquid commissum a suis,

Post aliquod tempus alios ascribi iubent.

Rumor legatos superiores prodidit.

Timentes rursus aliquid ne simile accidat,

Odore canibus anum, sed multo, replent.

Mandata dantur et dimittuntur statim.

Adeunt. Rogantes aditum continuo impetrant.

Consedit genitor tum deorum maximus

Quassatque fulmen: tremere coepere omnia.

Canes, confusus subito quod fuerat fragor,

Repente odorem mixtum cum merdis cacant.

Reclamant omnes vindicandam iniuriam.

Sic est locutus ante poenam Iuppiter:

Legatos non est regis non dimittere,

Nec est difficile poenas culpae imponere;

Sed hoc feretis pro iudicio praemium:

Non veto dimitti, verum cruciari fame,

Ne ventrem continere non possint suum.

Illi autem qui miserunt vos tam futtiles

Numquam carebunt hominis contumelia.

Ita nunc legatos exspectant et posteri

Novum et venire qui videt culum olfacit.

Qui fert malis auxilium post tempus dolet.

Gelu rigentem quidam colubram sustulit

Sinuque fovit contra se ipse misericors:

Namque ut refecta est necuit hominem protinus.

Hanc alia cum rogaret causam facinoris,

Respondit: Ne quis discat prodesse improbis.

Vulpes, cubile fodiens, dum terram eruit

Agitque pluris altius cuniculos,

Pervenit ad draconis speluncam ultimam,

Custodiebat qui thesauros abditos.

Hunc simul aspexit: Oro ut imprudentiae

Des primum veniam; deinde si pulchre vides,

Quam non conveniens aurum sit vitae meae,

Respondeas clementer. Quem fructum capis

Hoc ex labore, quodve tantum est praemium

Ut careas somno et aevum in tenebris exigas?

Nullum inquit ille verum hoc ab summo mihi

Iove attributum est. Ergo nec sumis tibi

Nec ulli donas quicquam? Sic fatis placet.

Nolo irascaris, libere si dixero:

Dis est iratis natus, qui est similis tibi.

Abiturus illuc, quo priores abierunt,

Quid mente caeca miserum torques spiritum?

Tibi dico, avare, gaudium heredis tui,

Qui ture superos, ipsum te fraudas cibo,

Qui tristis audis musicum citharae sonum,

Quem tibiarum macerat iucunditas,

Obsoniorum pretia cui gemitum exprimunt,

Qui dum quadrantes aggeras patrimonio

Caelum fatigas sordido periurio,

Qui circumcidis omnem impensam funeri

Libitina ne quid de tuo faciat lucri.

Quid iudicare cogitet livor modo,

Licet dissimulet, pulchre tamen intellego.

Quicquid putabit esse dignum memoria,

Aesopi dicet; si quid minus arriserit,

A me contendet fictum quovis pignore.

Quem volo refelli iam nunc responso meo:

Sive hoc ineptum sive laudandum est opus,

Invenit ille, nostra perfecit manus.

Sed exsequamur coepti propositum ordinem.

Homo doctus in se semper divitias habet.

Simonides, qui scripsit egregium melos,

Quo paupertatem sustineret facilius,

Circum ire coepit urbes Asiae nobiles,

Mercede accepta laudem victorum canens.

Hoc genere quaestus postquam locuples factus est,

Redire in patriam voluit cursu pelagio;

Erat autem, ut aiunt, natus in Cia insula:

Ascendit navem, quam tempestas horrida

Simul et vetustas medio dissolvit mari.

Hi zonas, illi res pretiosas colligunt,

Subsidium vitae. Quidam curiosior:

Simonide, tu ex opibus nil sumis tuis?

Mecum inquit mea sunt cuncta. Tunc pauci enatant,

Quia plures onere degravati perierant.

Praedones adsunt, rapiunt, quod quisque extulit,

Nudos relinquunt. Forte Clazomenae prope

Antiqua fuit urbs, quam petierunt naufragi.

Hic litterarum quidam studio deditus,

Simonidis qui saepe versus legerat

Eratque absentis admirator maximus,

Sermone ab ipso cognitum cupidissime

Ad se recepit; veste, nummis, familia

Hominem exornavit. Ceteri tabulam suam

Portant rogantes victum. Quos casu obvios

Simonides ut vidit: Dixi, inquit, mea

Mecum esse cuncta; vos quod rapuistis perit.

Mons parturibat, gemitus immanes ciens,

Eratque in terris maxima exspectatio.

At ille murem peperit. †Hoc scriptum est tibi,

Qui, magna cum minaris, extricas nihil.