Ars Amatoria

Latmius Endymion non est tibi, Luna, rubori,

Nec Cephalus roseae praeda pudenda deae.

Ut Veneri, quem luget adhuc, donetur Adonis:

Unde habet Aenean Harmoniamque suos?

Ite per exemplum, genus o mortale, dearum,

Gaudia nec cupidis vestra negate viris.

Ut iam decipiant, quid perditis? omnia constant;

Mille licet sumant, deperit inde nihil.

Conteritur ferrum, silices tenuantur ab usu:

Sufficit et damni pars caret illa metu.

Quis vetet adposito lumen de lumine sumi?

Quisve cavo vastas in mare servet aquas?

Et tamen ulla viro mulier 'non expedit' inquit?

Quid, nisi quam sumes, dic mihi, perdis aquam?

Nec vos prostituit mea vox, sed vana timere

Damna vetat: damnis munera vestra carent.

Sed me flaminibus venti maioris iturum,

Dum sumus in portu, provehat aura levis.

Ordior a cultu; cultis bene Liber ab uvis

Provenit, et culto stat seges alta solo.

Forma dei munus: forma quota quaeque superbit?

Pars vestrum tali munere magna caret.

Cura dabit faciem; facies neglecta peribit,

Idaliae similis sit licet illa deae.

Corpora si veteres non sic coluere puellae,

Nec veteres cultos sic habuere viros;

Si fuit Andromache tunicas induta valentes,

Quid mirum? duri militis uxor erat.

Scilicet Aiaci coniunx ornata venires,

Cui tegumen septem terga fuere boum?

Simplicitas rudis ante fuit: nunc aurea Roma est,

Et domiti magnas possidet orbis opes.

Aspice quae nunc sunt Capitolia, quaeque fuerunt:

Alterius dices illa fuisse Iovis.

Curia, concilio quae nunc dignissima tanto,

De stipula Tatio regna tenente fuit.

Quae nunc sub Phoebo ducibusque Palatia fulgent,

Quid nisi araturis pascua bubus erant?

Prisca iuvent alios: ego me nunc denique natum

Gratulor: haec aetas moribus apta meis.

Non quia nunc terrae lentum subducitur aurum,

Lectaque diverso litore concha venit:

Nec quia decrescunt effosso marmore montes,

Nec quia caeruleae mole fugantur aquae:

Sed quia cultus adest, nec nostros mansit in annos

Rusticitas, priscis illa superstes avis.

Vos quoque nec caris aures onerate lapillis,

Quos legit in viridi decolor Indus aqua,

Nec prodite graves insuto vestibus auro,

Per quas nos petitis, saepe fugatis, opes.

Munditiis capimur: non sint sine lege capilli:

Admotae formam dantque negantque manus.

Nec genus ornatus unum est: quod quamque decebit

Eligat, et speculum consulate ante suum.

Longa probat facies capitis discrimina puri:

Sic erat ornatis Laodamia comis.

Exiguum summa nodum sibi fronte relinqui,

Ut pateant aures, ora rotunda volunt.

Alterius crines umero iactentur utroque:

Talis es adsumpta, Phoebe canore, lyra.

Altera succinctae religetur more Dianae,

Ut solet, attonitas cum petit illa feras.

Huic decet inflatos laxe iacuisse capillos:

Illa sit adstrictis impedienda comis;

Hanc placet ornari testudine Cyllenea:

Sustineat similes fluctibus illa sinus.

Sed neque ramosa numerabis in ilice glandes,

Nec quot apes Hyblae, nec quot in Alpe ferae,

Nec mihi tot positus numero conprendere fas est:

Adicit ornatus proxima quaeque dies.

Et neglecta decet multas coma; saepe iacere

Hesternam credas; illa repexa modo est.

Ars casum simulat; sic capta vidit ut urbe

Alcides Iolen, 'hanc ego' dixit 'amo.'

Talem te Bacchus Satyris clamantibus euhoe

Sustulit in currus, Cnosi relicta, suos.

O quantum indulget vestro natura decori,

Quarum sunt multis damna pianda modis!

Nos male detegimur, raptique aetate capilli,

Ut Borea frondes excutiente, cadunt.

Femina canitiem Germanis inficit herbis,

Et melior vero quaeritur arte color:

Femina procedit densissima crinibus emptis,

Proque suis alios efficit aere suos.

Nec rubor est emisse; palam venire videmus

Herculis ante oculos virgineumque chorum.

Quid de veste loquar? Nec vos, segmenta, requiro

Nec te, quae Tyrio murice, lana, rubes.

Cum tot prodierint pretio leviore colores,

Quis furor est census corpore ferre suos!

Aëris, ecce, color, tum cum sine nubibus aër,

Nec tepidus pluvias concitat auster aquas:

Ecce, tibi similis, quae quondam Phrixon et Hellen

Diceris Inois eripuisse dolis;

Hic undas imitatur, habet quoque nomen ab undis:

Crediderim nymphas hac ego veste tegi.

Ille crocum simulat: croceo velatur amictu,

Roscida luciferos cum dea iungit equos:

Hic Paphias myrtos, hic purpureas amethystos,

Albentesve rosas, Threïciamve gruem;