Epistulae

Si quis bella tibi terra pugnata marique

dicat et his verbis vacuas permulceat auris:

“tene magis salvum populus velit an populum tu,

servet in ambiguo, qui consulit et tibi et urbi,

Iuppiter,” Augusti laudes agnoscere possis:

cum pateris sapiens emendatusque vocari,

respondesne tuo, dic sodes, nomine? “nempe

vir bonus et prudens dici delector ego ac tu.”

qui dedit hoc hodie, cras, si volet, auferet, ut si

detulerit fasces indigno, detrahet idem.

pone, meum est inquit: pono tristisque recedo.

idem si clamet furem, neget esse pudicum,

contendat laqueo collum pressisse paternum,

mordear opprobriis falsis mutemque colores?

falsus honor iuvat et mendax infamia terret

quem nisi mendosum et medicandum ? Vir bonus est quis?

“qui consulta patrum, qui leges imaque servat,

quo multae magnaeque secantur iudice lites,

quo res sponsore et quo causae teste tenentur.”

sed videt hunc omnis domus et vicinia tota

introrsum turpem, speciosum pelle decora.

nec furtum feci nec fugi, si mihi dicat

servus, habes pretium, loris non ureris, aio.

non hominem occidi: non pasces in cruce corvos.

sum bonus et frugi : renuit negitatque Sabellus.

cautus enim metuit foveam lupus accipiterque

suspectos laqueos et opertum miluus hamum,

oderunt peccare boni virtutis amore,

tu nihil admittes in te formidine poenae:

sit spes fallendi, miscebis sacra profanis.

nam de mille fabae modiis cum surripis unum,

damnum est, non facinus, mihi pacto lenius isto.

vir bonus, omne forum quem spectat et omne tribunal,

quandocumque deos vel porco vel bove placat,

Line pater! clare, clare cum dixit, Apollo!

labra movet metuens audiri: “pulchra Laverna,

da mihi fallere, da iusto sanctoque videri,

noctem peccatis et fraudibus obice nubem.”

Qui melior servo, qui liberior sit avarus,

in triviis fixum cum se demittit ob assem,

non video; nam qui cupiet, metuet quoque; porro,

qui metuens vivet, liber mihi non erit umquam,

perdidit arma, locum Virtutis deseruit, qui

semper in augenda festinat et obruitur re.

vendere cum possis captivum, occidere noli;

serviet utiliter; sine pascat durus aretque,

naviget ac mediis hiemet mercator in undis,

annonae prosit, portet frumenta penusque.

Vir bonus et sapiens audebit dicere: “Pentheu,

rector Thebarum, quid me perferre patique

indignum coges?” Adimam bona. “Nempe pecus, rem,

lectos, argentum: tollas licet.” “In manicis ot

compedibus saevo te sub custode tenebo.”

Ipse deus, simul atque volam, me solvet. opinor,

hoc sentit moriar. mors ultima linea rerum est.

Quamvis, Scaeva, satis per te tibi consulis et scis,

quo tandem pacto deceat maioribus uti,

disce, docendus adhuc quae censet amiculus, ut si

caecus iter monstrare velit; tamen aspice si quid

et nos, quod cures proprium fecisse, loquantur.

Si te grata quies et primam somnus in horam

delectat, si te pulvis strepitusque rotarum,

si laedit caupona, Ferentinum ire iubebo,

nam neque divitibus contingunt gaudia solis,

nec vixit male, qui natus moriensque fefellit.

si prodesse tuis pauloque benignius ipsum

te tractare voles, accedes siccus ad unctum.

“Si pranderet holus patienter, regibus uti

nollet Aristippus.” “si sciret regibus uti,

fastidiret holus qui me notat.” utrius horum

verba probes et facta doce, vel iunior audi

cur sit Aristippi potior sententia, namque

mordacem Cynicum sic eludebat, ut aiunt:

“scurror ego ipse mihi, populo tu; rectius hoc et

splendidius multo est. equus ut me portet, alat rex,

officium facio; tu poscis vilia, verum

dante minor, quamvis fers te nullius egentem.”

omnis Aristippum decuit color et status et res,

temptantem maiora, fere praesentibus aequum,

contra, quem duplici panno patientia velat,

mirabor, vitae via si conversa decebit.

alter purpureum non exspectabit amictum,

quidlibet indutus celeberrima per loca vadet,

personamque feret non inconcinnus utramque;

alter Mileti textam cane peius et angui

vitabit chlamydem, morietur frigore, si non

rettuleris pannum. refer et sine vivat ineptus.

Res gerere et captos ostendere civibus hostis

attingit solium Iovis et caelestia temptat:

principibus placuisse viris non ultima laus est.

non cuivis homini contingit adire Corinthum.

sedit qui timuit ne non succederet. “Esto.

quid, qui pervenit, fecitne viriliter?” atqui

hic est aut nusquam, quod quaerimus, hic onus horret,

ut parvis animis et parvo corpore maius;

hic subit et perfert, aut virtus nomen inane est,

aut decus et pretium recte petit experiens vir.

Coram rege sua de paupertate tacentes

plus poscente ferent : distat, sumasne pudenter

an rapias; atqui rerum caput hoc erat, hic fons.