Epistulae

me primis urbis belli placuisse domique,

corporis exigui, praecanum. solibus aptum,

irasci celerem, tamen ut placabilis essem.

forte meum si quis te percontabitur aevum,

me quater undenos sciat implevisse Decembris,

collegam Lepidum quo duxit Lollius anno.

Cum tot sustineas et tanta negotia solus,

res Italas armis tuteris, moribus ornes,

legibus emendes, in publica commoda peccem,

si longo sermone morer tua tempora, Caesar.

Romulus et Liber pater et cum Castore Pollux,

post ingentia facta deorum in templa recepti,

dum terras hominumque colunt genus, aspera bella

componunt, agros assignant, oppida condunt,

ploravere suis non respondere favorem

speratum meritis, diram qui contudit hydram

notaque fatali portenta labore subegit,

comperit invidiam supremo fine domari,

urit enim fulgore suo, qui praegravat artis

infra se positas; exstinctus amabitur idem.

praesenti tibi maturos largimur honores,

iurandasque tuum per numen ponimus aras,

nil oriturum alias, nil ortum tale fatentes.

Sed tuus hic populus sapiens et iustus in uno,

te nostris ducibus, te Grais anteferendo,

cetera nequaquam simili ratione modoque

aestimat et, nisi quae terris semota suisque

temporibus defuncta videt, fastidit et odit;

sic fautor veterum, ut tabulas peccare vetantis,

quas bis quinque viri sanxerunt, foedera regum

vel Gabiis vel cum rigidis aequata Sabinis,

pontificum libros, annosa volumina vatum

dictitet Albano Musas in monte locutas.

Si, quia Graiorum sunt antiquissima quaeque

scripta vel optima, Romani pensantur eadem

scriptores trutina, non est quod multa loquamur:

nil intra est olea, nil extra est in nuce duri;

venimus ad summum fortunae, pingimus atque

psallimus et luctamur Achivis doctius unctis.

Si meliora dies, ut vina, poemata reddit,

scire velim, chartis pretium quotus arroget annus.

scriptor abhinc annos centum qui decidit, inter

perfectos veteresque referri debet an inter

vilis atque novos? excludat iurgia finis.

est vetus atque probus, centum qui perficit annos.

quid, qui deperiit minor uno mense vel anno,

inter quos referendus erit? veteresne poetas,

an quos et praesens et postera respuat aetas?

“iste quidem veteres inter ponetur honeste,

qui vel mense brevi vel toto est iunior anno.”

utor permisso, caudaeque pilos ut equinae

paulatim vello et demo unum, demo etiam unum,

dum cadat elusus ratione ruentis acervi,

qui redit in fastos et virtutem aestimat annis

miraturque nihil nisi quod Libitina sacravit.

Ennius et sapiens et fortis et alter Homerus,

ut critici dicunt, leviter curare videtur,

quo promissa cadant et somnia Pythagorea.

Naevius in manibus non est et mentibus haeret

paene recens? adeo sanctum est vetus omne poema,

ambigitur quotiens, uter utro sit prior, aufert

Pacuvius docti famam senis, Accius alti,

dicitur Afrani toga convenisse Menandro,

Plautus ad exemplar Siculi properare Epicharmi,

vincere Caecilius gravitate, Terentius arte.

hos ediscit et hos arto stipata theatro

spectat Roma potens; habet hos numeratque poetas

ad nostrum tempus Livi scriptoris ab aevo.

Interdum volgus rectum videt, est ubi peccat,

si veteres ita miratur laudatque poetas,

ut nihil anteferat, nihil illis comparet, errat.

si quaedam nimis antique, si pleraque dure

dicere credit eos, ignave multa fatetur,

et sapit et mecum facit et Iove iudicat aequo,

non equidem insector delendave carmina Livi

esse reor, memini quae plagosum mihi parvo

Orbilium dictare; sed emendata videri

pulchraque et exactis minimum distantia miror,

inter quae verbum emicuit si forte decorum, et

si versus paulo concinnior unus et alter,

iniuste totum ducit venditque poema.

Indignor quicquam reprehendi, non quia crasse

compositum illepideve putetur, sed quia nuper,

nec veniam antiquis, sed honorem et praemia posci,

recte necne crocum floresque perambulet Attae

fabula si dubitem, clament periisse pudorem

cuncti paene patres, ea cum reprehendere coner,

quae gravis Aesopus, quae doctus Roscius egit;

vel quia nil rectum, nisi quod placuit sibi, ducunt,

vel quia turpe putant parere minoribus, et quae

imberbes didicere senes perdenda fateri.

iam Saliare Numae carmen qui laudat et illud,

quod mecum ignorat, solus volt scire videri,

ingeniis non ille favet plauditque sepultis,

nostra sed impugnat, nos nostraque lividus odit.

Quod si tam Graecis novitas invisa fuisset

quam nobis, quid nunc esset vetus? aut quid haberet

quod legeret tereretque viritim publicus usus?

Ut primum positis nugari Graecia bellis

coepit et in vitium fortuna labier aequa,