Aeneid

stirpis ab Ascanio. pugnataque in ordine bella.

Fecerat et viridi fetam Mavortis in antro

procubuisse lupam, geminos huic ubera circum

ludere pendentis pueros et lambere matrem

impavidos, illam tereti cervice reflexa

mulcere alternos et corpora fingere lingua.

Nec procul hinc Romam et raptas sine more Sabinas

consessu caveae magnis circensibus actis

addiderat subitoque novum consurgere bellum

Romulidis Tatioque seni Curibusque severis.

Post idem inter se posito certamine reges

armati Iovis ante aram paterasque tenentes

stabant et caesa iungebant foedera porca.

Haud procul inde citae Mettum in diversa quadrigae

distulerant, at tu dictis, Albane, maneres,

raptabatque viri mendacis viscera Tullus

per silvam, et sparsi rorabant sanguine vepres.

Nec non Tarquinium eiectum Porsenna iubebat

accipere ingentique urbem obsidione premebat:

Aeneadae in ferrum pro libertate ruebant.

Illum indignanti similem similemque minanti

aspiceres, pontem auderet quia vellere Cocles

et fluvium vinclis innaret Cloelia ruptis.

In summo custos Tarpeiae Manlius arcis

stabat pro templo et Capitolia celsa tenebat,

Romuleoque recens horrebat regia culmo.

Atque hic auratis volitans argenteus anser

porticibus Gallos in limine adesse canebat.

Galli per dumos aderant arcemque tenebant,

defensi tenebris et dono noctis opacae:

aurea caesaries ollis atque aurea vestis,

virgatis lucent sagulis, tum lactea colla

auro innectuntur, duo quisque Alpina coruscant

gaesa manu, scutis protecti corpora longis.

Hic exsultantis Salios nudosque Lupercos

lanigerosque apices et lapsa ancilia caelo

extuderat, castae ducebant sacra per urbem

pilentis matres in mollibus. Hinc procul addit

Tartareas etiam sedes, alta ostia Ditis,

et scelerum poenas et te, Catilina, minaci

pendentem scopulo Furiarumque ora trementem,

secretosque pios, his dantem iura Catonem.

Haec inter tumidi late maris ibat imago

aurea, sed fluctu spumabant caerula cano;

et circum argento clari delphines in orbem

aequora verrebant caudis aestumque secabant.

In medio classis aeratas, Actia bella,

cernere erat, totumque instructo Marte videres

fervere Leucaten auroque effulgere fluctus.

Hinc Augustus agens Italos in proelia Caesar

cum patribus populoque, penatibus et magnis dis,

stans celsa in puppi; geminas cui tempora flammas

laeta vomunt patriumque aperitur vertice sidus.

Parte alia ventis et dis Agrippa secundis

arduus agmen agens; cui, belli insigne superbum,

tempora navali fulgent rostrata corona.

Hinc ope barbarica variisque Antonius armis,

victor ab Aurorae populis et litore rubro,

Aegyptum viresque Orientis et ultima secum

Bactra vehit, sequiturque (nefas) Aegyptia coniunx.

Una omnes ruere, ac totum spumare reductis

convolsum remis rostrisque tridentibus aequor.

alta petunt: pelago credas innare revolsas

Cycladas aut montis concurrere montibus altos,

tanta mole viri turritis puppibus instant.

stuppea flamma manu telisque volatile ferrum

spargitur, arva nova Neptunia caede rubescunt.

Regina in mediis patrio vocat agmina sistro

necdum etiam geminos a tergo respicit anguis.

omnigenumque deum monstra et latrator Anubis

contra Neptunum et Venerem contraque Minervam

tela tenent. Saevit medio in certamine Mavors

caelatus ferro tristesque ex aethere Dirae,

et scissa gaudens vadit Discordia palla,

quam cum sanguineo sequitur Bellona flagello.

Actius haec cernens arcum tendebat Apollo

desuper: omnis eo terrore Aegyptus et Indi,

omnis Arabs, omnes vertebant terga Sabaei.

Ipsa videbatur ventis regina vocatis

vela dare et laxos iam iamque inmittere funis.

Illam inter caedes pallentem morte futura

fecerat Ignipotens undis et Iapyge ferri,

contra autem magno maerentem corpore Nilum

pandentemque sinus et tota veste vocantem

caeruleum in gremium latebrosaque flumina victos.

At Caesar, triplici invectus Romana triumpho

moenia, dis Italis votum inmortale sacrabat,

maxuma tercentum totam delubra per urbem.

Laetitia ludisque viae plausuque fremebant;

omnibus in templis matrum chorus, omnibus arae;

ante aras terram caesi stravere iuvenci.

Ipse, sedens niveo candentis limine Phoebi,

dona recognoscit populorum aptatque superbis

postibus; incedunt victae longo ordine gentes,

quam variae linguis, habitu tam vestis et armis.

Hic Nomadum genus et discinctos Mulciber Afros,

hic Lelegas Carasque sagittiferosque Gelonos

finxerat; Euphrates ibat iam mollior undis,

extremique hominum Morini, Rhenusque bicornis,

indomitique Dahae, et pontem indignatus Araxes.