Aeneid

idque pio sedet Aeneae, probat auctor Acestes,

aequemus pugnas. Erycis tibi terga remitto;

solve metus; et tu Troianos exue caestus.

Haec fatus, duplicem ex umeris reiecit amictum

et magnos membrorum artus, magna ossa lacertosque

exuit, atque ingens media consistit harena.

Tum satus Anchisa caestus pater extulit aequos,

et paribus palmas amborum innexuit armis.

Constitit in digitos extemplo arrectus uterque,

brachiaque ad superas interritus extulit auras.

Abduxere retro longe capita ardua ab ictu,

immiscentque manus manibus, pugnamque lacessunt.

Ille pedum melior motu, fretusque iuventa;

hic membris et mole valens, sed tarda trementi

genua labant, vastos quatit aeger anhelitus artus.

Multa viri nequiquam inter se volnera iactant,

multa cavo lateri ingeminant, et pectore vastos

dant sonitus, erratque auris et tempora circum

crebra manus, duro crepitant sub volnere malae.

Stat gravis Entellus nisuque immotus eodem,

corpore tela modo atque oculis vigilantibus exit.

Ille, velut celsam oppugnat qui molibus urbem,

aut montana sedet circum castella sub armis,

nunc hos, nunc illos aditus, omnemque pererrat

arte locum, et variis adsultibus inritus urguet.

Ostendit dextram insurgens Entellus, et alte

extulit: ille ictum venientem a vertice velox

praevidit, celerique elapsus corpore cessit.

Entellus vires in ventum effudit, et ultro

ipse gravis graviterque ad terram pondere vasto

concidit, ut quondam cava concidit aut Erymantho,

aut Ida in magna, radicibus eruta pinus.

Consurgunt studiis Teucri et Trinacria pubes;

it clamor caelo, primusque accurrit Acestes,

aequaevumque ab humo miserans attollit amicum.

At non tardatus casu neque territus heros

acrior ad pugnam redit ac vim suscitat ira.

Tum pudor incendit vires et conscia virtus,

praecipitemque Daren ardens agit aequore toto,

nunc dextra ingeminans ictus, nunc ille sinistra;

nec mora, nec requies: quam multa grandine nimbi

culminibus crepitant, sic densis ictibus heros

creber utraque manu pulsat versatque Dareta.

Tum pater Aeneas procedere longius iras

et saevire animis Entellum haud passus acerbis;

sed finem imposuit pugnae, fessumque Dareta

eripuit mulcens dictis, ac talia fatur:

Infelix, quae tanta animum dementia cepit?

Non vires alias conversaque numina sentis?

Cede deo. Dixitque et proelia voce diremit.

Ast illum fidi aequales, genua aegra trahentem,

iactantemque utroque caput, crassumque cruorem

ore eiectantem mixtosque in sanguine dentes,

ducunt ad naves; galeamque ensemque vocati

accipiunt; palmam Entello taurumque relinquunt.

Hic victor, superans animis tauroque superbus:

Nate dea, vosque haec inquit cognoscite, Teucri,

et mihi quae fuerint iuvenali in corpore vires,

et qua servetis revocatum a morte Dareta.

Dixit, et adversi contra stetit ora iuvenci,

qui donum adstabat pugnae, durosque reducta

libravit dextra media inter cornua caestus,

arduus, effractoque inlisit in ossa cerebro.

sternitur exanimisque tremens procumbit humi bos.

Ille super tales effundit pectore voces:

Hanc tibi, Eryx, meliorem animam pro morte Daretis

persolvo; hic victor caestus artemque repono.

Protinus Aeneas celeri certare sagitta

invitat qui forte velint, et praemia ponit,

ingentique manu malum de nave Seresti

erigit, et volucrem traiecto in fune columbam,

quo tendant ferrum, malo suspendit ab alto.

Convenere viri, deiectamque aerea sortem

accepit galea; et primus clamore secundo

Hyrtacidae ante omnes exit locus Hippocoöntis;

quem modo navali Mnestheus certamine victor

consequitur, viridi Mnestheus evinctus oliva.

Tertius Eurytion, tuus, o clarissime, frater,

Pandare, qui quondam, iussus confundere foedus,

in medios telum torsisti primus Achivos.

Extremus galeaque ima subsedit Acestes,

ausus et ipse manu iuvenum temptare laborem.

Tum validis flexos incurvant viribus arcus

pro se quisque viri, et depromunt tela pharetris.

Primaque per caelum, nervo stridente, sagitta

Hyrtacidae iuvenis volucres diverberat auras;

et venit, adversique infigitur arbore mali.

Intremuit malus, timuitque exterrita pennis

ales, et ingenti sonuerunt omnia plausu.

Post acer Mnestheus adducto constitit arcu,

alta petens, pariterque oculos telumque tetendit.

Ast ipsam miserandus avem contingere ferro

non valuit: nodos et vincula linea rupit,

quis innexa pedem malo pendebat ab alto:

illa notos atque alta volans in nubila fugit.

Tum rapidus, iamdudum arcu contenta parato

tela tenens, fratrem Eurytion in Pota vocavit,

iam vacuo laetam caelo speculatus, et alis

plaudentem nigra figit sub nube columbam.

Decidit exanimis, vitamque reliquit in astris