Aeneid

obscenas pelagi ferro foedare volucres:

sed neque vim plumis ullam nec volnera tergo

accipiunt, celerique fuga sub sidera lapsae

semesam praedam et vestigia foeda relinquunt.

Una in praecelsa consedit rupe Celaeno,

infelix vates, rumpitque hanc pectore vocem:

Bellum etiam pro caede boum stratisque iuvencis,

Laomedontiadae, bellumne inferre paratis,

et patrio Harpyias insontis pellere regno?

Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta,

quae Phoebo pater omnipotens, mihi Phoebus Apollo

praedixit, vobis Furiarum ego maxuma pando.

Italiam cursu petitis, ventisque vocatis

ibitis Italiam, portusque intrare licebit;

sed non ante datam cingetis moenibus urbem,

quam vos dira fames nostraeque iniuria caedis

ambesas subigat malis absumere mensas.

Dixit, et in silvam pennis ablata refugit.

At sociis subita gelidus formidine sanguis

deriguit; cecidere animi, nec iam amplius armis,

sed votis precibusque iubent exposcere pacem,

sive deae, seu sint dirae obscenaeque volucres.

Et pater Anchises passis de litore palmis

numina magna vocat, meritosque indicit honores:

Di, prohibete minas; di, talem avertite casum,

et placidi servate pios! Tum litore funem

deripere, excussosque iubet laxare rudentes.

Tendunt vela Noti; fugimus spumantibus undis,

qua cursum ventusque gubernatorque vocabat.

Iam medio adparet fluctu nemorosa Zacynthos

Dulichiumque Sameque et Neritos ardua saxis.

Effugimus scopulos Ithacae, Laertia regna,

et terram altricem saevi exsecramur Ulixi.

Mox et Leucatae nimbosa cacumina montis

et formidatus nautis aperitur Apollo.

Hunc petimus fessi et parvae succedimus urbi;

ancora de prora iacitur, stant litore puppes.

Ergo insperata tandem tellure potiti,

lustramurque Iovi votisque incendimus aras,

Actiaque Iliacis celebramus litora ludis.

Exercent patrias oleo labente palaestras

nudati socii; iuvat evasisse tot urbes

Argolicas, mediosque fugam tenuisse per hostis.

Interea magnum sol circumvolvitur annum,

et glacialis hiemps aquilonibus asperat undas.

Aere cavo clipeum. magni gestamen Abantis,

postibus adversis figo, et rem carmine signo:

AENEAS HAEC DE DANAIS VICTORIBVS ARMA.

Linquere tum portus iubeo et considere transtris:

certatim socii feriunt mare et aequora verrunt.

Protinus aërias Phaeacum abscondimus arces,

litoraque Epiri legimus portuque subimus

Chaonio, et celsam Buthroti accedimus urbem.

Hic incredibilis rerum fama occupat auris,

Priamiden Helenum Graias regnare per urbes,

coniugio Aeacidae Pyrrhi sceptrisque potitum,

et patrio Andromachen iterum cessisse marito.

Obstipui, miroque incensum pectus amore,

compellare virum et casus cognoscere tantos.

Progredior portu, classis et litora linquens,

sollemnis cum forte dapes et tristia dona

ante urbem in luco falsi Simoentis ad undam

libabat cineri Andromache, Manisque vocabat

Hectoreum ad tumulum, viridi quem caespite inanem

et geminas, causam lacrimis, sacraverat aras.

Ut me conspexit venientem et Troïa circum

arma amens vidit, magnis exterrita monstris

deriguit visu in medio, calor ossa reliquit;

labitur, et longo vix tandem tempore fatur:

Verane te facies, verus mihi nuntius adfers,

nate dea? Vivisne, aut, si lux alma recessit,

Hector ubi est? Dixit, lacrimasque effudit et omnem

implevit clamore locum. Vix pauca furenti

subicio, et raris turbatus vocibus hisco:

Vivo equidem, vitamque extrema per omnia duco;

ne dubita, nam vera vides.

Heu, quis te casus deiectam coniuge tanto

excipit, aut quae digna satis fortuna revisit

Hectoris Andromachen? Pyrrhin’ conubia servas?

Deiecit vultum et demissa voce locuta est:

O felix una ante alias Priameïa virgo,

hostilem ad tumulum Troiae sub moenibus altis

iussa mori, quae sortitus non pertulit ullos,

nec victoris eri tetigit captiva cubile!

nos, patria incensa, diversa per aequora vectae,

stirpis Achilleae fastus iuvenemque superbum,

servitio enixae, tulimus: qui deinde, secutus

Ledaeam Hermionen Lacedaemoniosque hymenaeos,

me famulo famulamque Heleno transmisit habendam.

Ast illum, ereptae magno inflammatus amore

coniugis et scelerum Furiis agitatus, Orestes

excipit incautum patriasque obtruncat ad aras.

Morte Neoptolemi regnorum reddita cessit

pars Heleno, qui Chaonios cognomine campos

Chaoniamque omnem Troiano a Chaone dixit,

Pergamaque Iliacamque iugis hanc addidit arcem.

Sed tibi qui cursum venti, quae fata dedere?

Aut quisnam ignarum nostris deus adpulit oris?

Quid puer Ascanius? superatne et vescitur aura,

quem tibi iam Troia—