Georgicon

terra neque in vacuum poterunt se extendere rami.

Forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras.

ausim vel tenui vitem committere sulco.

Altior ac penitus terrae defigitur arbos,

aesculus in primis, quae quantum vertice ad auras

aetherias, tantum radice in Tartara tendit.

Ergo non hiemes illam, non flabra neque imbres

convellunt; inmota manet, multosque nepotes,

multa virum volvens durando saecula vincit.

Tum fortis late ramos et bracchia pandens

huc illuc, media ipsa ingentem sustinet umbram.

Neve tibi ad solem vergant vineta cadentem,

Neve inter vitis corylum sere, neve flagella

summa pete aut summa defringe ex arbore plantas

tantus amor terrae—neu ferro laede retunso

semina, neve oleae silvestris insere truncos:

nam saepe incautis pastoribus excidit ignis,

qui furtim pingui primum sub cortice tectus

robora conprendit frondesque elapsus in altas

ingentem caelo sonitum dedit; inde secutus

per ramos victor perque alta cacumina regnat

et totum involvit flammis nemus et ruit atram

ad caelum picea crassus caligine nubem,

praesertim si tempestas a vertice silvis

incubuit glomeratque ferens incendia ventus.

Hoc ubi, non a stirpe valent caesaeque reverti

possunt atque ima similes revirescere terra;

infelix superat foliis oleaster amaris.

Nec tibi tam prudens quisquam persuadeat auctor

tellurem Borea rigidam spirante movere.

Rura gelu tum claudit hiems nec semine iacto

concretam patitur radicem adfigere terrae.

Optima vinetis satio, cum vere rubenti

candida venit avis longis invisa colubris,

prima vel autumni sub frigora, cum rapidus Sol

nondum hiemem contingit equis, iam praeterit aestas.

Ver adeo frondi nemorum, ver utile silvis;

vere tument terrae et genitalia semina poscunt.

Tum pater omnipotens fecundis imbribus Aether

coniugis in gremium laetae descendit et omnis

magnus alit magno commixtus corpore fetus.

Avia tum resonant avibus virgulta canoris

et Venerem certis repetunt armenta diebus;

parturit almus ager Zephyrique tepentibus auris

laxant arva sinus; superat tener omnibus humor;

inque novos soles audent se germina tuto

credere, nec metuit surgentis pampinus austros

aut actum caelo magnis aquilonibus imbrem,

sed trudit gemmas et frondes explicat omnis.

Non alios prima crescentis origine mundi

inluxisse dies aliumve habuisse tenorem

crediderim: ver illud erat, ver magnus agebat

orbis et hibernis parcebant flatibus Euri,

cum primae lucem pecudes hausere virumque

terrea progenies duris caput extulit arvis,

inmissaeque ferae silvis et sidera caelo.

Nec res hunc tenerae possent perferre laborem,

si non tanta quies iret frigusque caloremque

inter, et exciperet caeli indulgentia terras.

Quod superest, quaecumque premes virgulta per agros,

sparge fimo pingui et multa memor occule terra,

aut lapidem bibulum aut squalentis infode conchas;

inter enim labentur aquae tenuisque subibit

halitus atque animos tollent sata; iamque reperti,

qui saxo super atque ingentis pondere testae

urgerent; hoc effusos munimen ad imbris,

hoc, ubi hiulca siti findit canis aestifer arva.

Seminibus positis superest diducere terram

saepius ad capita et duros iactare bidentis,

aut presso exercere solum sub vomere et ipsa

flectere luctantis inter vineta iuvencos;

tum levis calamos et rasae hastilia virgae

fraxineasque aptare sudes furcasque valentis,

viribus eniti quarum et contemnere ventos

adsuescant summasque sequi tabulata per ulmos.

Ac dum prima novis adolescit frondibus aetas,

parcendum teneris, et dum se laetus ad auras

palmes agit laxis per purum inmissus habenis,

ipsa acie nondum falcis temptanda, sed uncis

carpendae manibus frondes interque legendae.

Inde ubi iam validis amplexae stirpibus ulmos

exierint, tum stringe comas, tum bracchia tonde—

ante reformidant ferrum—tum denique dura

exerce imperia et ramos conpesce fluentis.

Texendae saepes etiam et pecus omne tenendum,

praecipue dum frons tenera inprudensque laborum;

cui super indignas hiemes solemque potentem

silvestres uri adsidue capreaeque sequaces

inludunt, pascuntur oves avidaeque iuvencae.

Frigora nec tantum cana concreta pruina

aut gravis incumbens scopulis arentibus aestas,

quantum illi nocuere greges durique venenum

dentis et admorso signata in stirpe cicatrix.

Non aliam ob culpam Baccho caper omnibus aris

caeditur et veteres ineunt proscaenia ludi

praemiaque ingeniis pagos et compita circum

thesidae posuere atque inter pocula laeti

mollibus in pratis unctos saluere per utres.

Nec non Ausonii, Troia gens missa, coloni

versibus incomptis ludunt risuque soluto