Elegiae

dixerat, et sicco torquet sitis ora palato,

terraque non ullas feta ministrat aquas.

sed procul inclusas audit ridere puellas,

lucus ubi umbroso fecerat orbe nemus,

femineae loca clausa deae fontesque piandos

impune et nullis sacra retecta uiris.

deuia puniceae uelabant limina uittae,

putris odorato luxerat igne casa,

populus et longis ornabat frondibus aedem,

multaque cantantis umbra tegebat auis.

huc ruit in siccam congesta puluere barbam,

et iacit ante fores uerba minora deo:

‘uos precor, o luci sacro quae luditis antro,

pandite defessis hospita fana uiris.

fontis egens erro circaque sonantia lymphis;

et caua succepto flumine palma sat est.

audistisne aliquem, tergo qui sustulit orbem?

ille ego sum: Alciden terra recepta uocat.

quis facta Herculeae non audit fortia clauae

et numquam ad uastas irrita tela feras,

atque uni Stygias homini luxisse tenebras?

accipit: haec fesso uix mihi terra patet.

quodsi Iunoni sacrum faceretis amarae,

non clausisset aquas ipsa nouerca suas.

sin aliquem uultusque meus saetaeque leonis

terrent et Libyco sole perusta coma,

idem ego Sidonia feci seruilia palla

officia et Lydo pensa diurna colo,

mollis et hirsutum cepit mihi fascia pectus,

et manibus duris apta puella fui.’

talibus Alcides; at talibus alma sacerdos

puniceo canas stamine uincta comas:

‘parce oculis, hospes, lucoque abscede uerendo;

cede agedum et tuta limina linque fuga.

interdicta uiris metuenda lege piatur

quae se summota uindicat ara casa.

magno Tiresias aspexit Pallada uates,

fortia dum posita Gorgone membra lauat.

di tibi dent alios fontis: haec lympha puellis

auia secreti limitis unda fluit.’

sic anus: ille umeris postis concussit opacos,

nec tulit iratam ianua clausa sitim.

at postquam exhausto iam flumine uicerat aestum,

ponit uix siccis tristia iura labris:

‘angulus hic mundi nunc me mea fata trahentem

accipit: haec fesso uix mihi terra patet.

Maxima quae gregibus deuotast Ara repertis,

ara per has’ inquit ‘maxima facta manus,

haec nullis umquam pateat ueneranda puellis,

Herculis eximii ne sit inulta sitis.’

Sancte pater salue, cui iam fauet aspera Iuno:

Sancte, velis libro dexter inesse meo.

huic, quoniam manibus purgatum sanxerat orbem,

sic Sanctum Tatiae composuere Cures.

nunc Iouis incipiam causas aperire Feretri

armaque de ducibus trina recepta tribus.

magnum iter ascendo, sed dat mihi gloria uires:

non iuuat e facili lecta corona iugo.

imbuis exemplum primae tu, Romule, palmae

huius, et exuuio plenus ab hoste redis,

tempore quo portas Caeninum Acrona petentem

uictor in euersum cuspide fundis equum.

Acron Herculeus Caenina ductor ab arce,

Roma, tuis quondam finibus horror erat.

hic spolia ex umeris ausus sperare Quirini

ipse dedit, sed non sanguine sicca suo.

hunc uidet ante cauas librantem spicula turris

Romulus et uotis occupat ante ratis:

Iuppiter, haec hodie tibi uictima corruet Acron.

uouerat, et spolium corruit ille Ioui.

urbis uirtutisque parens sic uincere sueuit,

qui tulit a parco frigida castra lare.

idem eques et frenis, idem fuit aptus aratris,

et galea hirsuta compta lupina iuba.

picta neque inducto fulgebat parma pyropo:

praebebant caesi baltea lenta boues.

necdum ultra Tiberim belli sonus, ultima praeda

Nomentum et captae iugera terna Corae.

Cossus at insequitur Veientis caede Tolumni,

uincere cum Veios posse laboris erat;

heu Veii ueteres! et uos tum regna fuistis,

et uestro posita est aurea sella foro:

nunc intra muros pastoris bucina lenti

cantat, et in uestris ossibus arua metunt.

forte super portae dux Veiens astitit arcem

colloquiumque sua fretus ab urbe dedit:

dumque aries murum cornu pulsabat aeno,

uinea qua ductum longa tegebat opus,

Cossus ait forti melius concurrere campo.

nec mora fit, plano sistit uterque gradum.

di Latias iuuere manus, desecta Tolumni

ceruix Romanos sanguine lauit equos.

Claudius a Rheno traiectos arcuit hostis,

Belgica cum uasti parma relata ducis

Virdomari. genus hic Rheno iactabat ab ipso,

mobilis e rectis fundere gaesa rotis.

illi ut uirgatis iaculans it ab agmine bracis

torquis ab incisa decidit unca gula.

nunc spolia in templo tria condita: causa Feretri,

omine quod certo dux ferit ense ducem;