De Rerum Natura

prodita iudiciis fallacibus omnia primis,

sic igitur ratio tibi rerum prava necessest

falsaque sit, falsis quae cumque ab sensibus ortast.

Nunc alii sensus quo pacto quisque suam rem

sentiat, haud quaquam ratio scruposa relicta est.

Principio auditur sonus et vox omnis, in auris

insinuata suo pepulere ubi corpore sensum.

corpoream quoque enim vocem constare fatendumst

et sonitum, quoniam possunt inpellere sensus.

Praeterea radit vox fauces saepe facitque

asperiora foras gradiens arteria clamor,

quippe per angustum turba maiore coorta

ire foras ubi coeperunt primordia vocum.

scilicet expletis quoque ianua raditur oris.

haud igitur dubiumst quin voces verbaque constent

corporeis e principiis, ut laedere possint.

nec te fallit item quid corporis auferat et quid

detrahat ex hominum nervis ac viribus ipsis

perpetuus sermo nigrai noctis ad umbram

aurorae perductus ab exoriente nitore,

praesertim si cum summost clamore profusus.

ergo corpoream vocem constare necessest,

multa loquens quoniam amittit de corpore partem.

Asperitas autem vocis fit ab asperitate

principiorum et item levor levore creatur;

nec simili penetrant auris primordia forma,

cum tuba depresso graviter sub murmure mugit

et reboat raucum retro cita barbita bombum,

et iam Dauliades natae hortis ex Heliconis

cum liquidam tollunt lugubri voce querellam.

Hasce igitur penitus voces cum corpore nostro

exprimimus rectoque foras emittimus ore,

mobilis articulat nervorum daedala lingua,

formaturaque labrorum pro parte figurat.

hoc ubi non longum spatiumst unde illa profecta

perveniat vox quaeque, necessest verba quoque ipsa

plane exaudiri discernique articulatim;

servat enim formaturam servatque figuram.

at si inter positum spatium sit longius aequo,

aera per multum confundi verba necessest

et conturbari vocem, dum transvolat auras.

ergo fit, sonitum ut possis sentire neque illam

internoscere, verborum sententia quae sit;

usque adeo confusa venit vox inque pedita.

Praeterea verbum saepe unum perciet auris

omnibus in populo missum praeconis ab ore.

in multas igitur voces vox una repente

diffugit, in privas quoniam se dividit auris

obsignans formam verbis clarumque sonorem.

at quae pars vocum non auris incidit ipsas,

praeter lata perit frustra diffusa per auras.

pars solidis adlisa locis reiecta sonorem

reddit et inter dum frustratur imagine verbi.

Quae bene cum videas, rationem reddere possis

tute tibi atque aliis, quo pacto per loca sola

saxa paris formas verborum ex ordine reddant.

palantis comites com montis inter opacos

quaerimus et magna dispersos voce ciemus.

sex etiam aut septem loca vidi reddere vocis,

unam cum iaceres: ita colles collibus ipsi

verba repulsantes iterabant dicta referri.

haec loca capripedes Satyros Nymphasque tenere

finitimi fingunt et Faunos esse locuntur,

quorum noctivago strepitu ludoque iocanti

adfirmant volgo taciturna silentia rumpi

chordarumque sonos fieri dulcisque querellas,

tibia quas fundit digitis pulsata canentum,

et genus agricolum late sentiscere, quom Pan

pinea semiferi capitis velamina quassans

unco saepe labro calamos percurrit hiantis,

fistula silvestrem ne cesset fundere musam.

cetera de genere hoc monstra ac portenta loquontur,

ne loca deserta ab divis quoque forte putentur

sola tenere. ideo iactant miracula dictis

aut aliqua ratione alia ducuntur, ut omne

humanum genus est avidum nimis auricularum.

Quod super est, non est mirandum qua ratione,

per loca quae nequeunt oculi res cernere apertas,

haec loca per voces veniant aurisque lacessant,

conloquium clausis foribus quoque saepe videmus;

ni mirum quia vox per flexa foramina rerum

incolumis transire potest, simulacra renutant;

perscinduntur enim, nisi recta foramina tranant,

qualia sunt vitrei, species qua travolat omnis.

praeterea partis in cunctas dividitur vox,

ex aliis aliae quoniam gignuntur, ubi una

dissuluit semel in multas exorta, quasi ignis

saepe solet scintilla suos se spargere in ignis.

ergo replentur loca vocibus abdita retro,

omnia quae circum fervunt sonituque cientur.

at simulacra viis derectis omnia tendunt,

ut sunt missa semel; qua propter cernere nemo

saepe supra potis est, at voces accipere extra.

et tamen ipsa quoque haec, dum transit clausa domorum

vox optunditur atque auris confusa penetrat

et sonitum potius quam verba audire videmur.

Hoc, qui sentimus sucum, lingua atque palatum

plusculum habent in se rationis, plus operai.

principio sucum sentimus in ore, cibum cum

mandendo exprimimus, ceu plenam spongiam aquai