Digest40

Latin Library (medieval and later) · Justinian · The Latin Library · 2,244 sections

301
Servus civitatis iure manumissus non ademptum peculium retinet ideoque debitor ei solvendo liberatur.
302
Dig. 40.4.0. De manumissis testamento.
303
Dig. 40.4.1
304
Ulpianus 4 ad sab.
305
Cum saepius datur servo libertas, placet eam favore valere, ex qua pervenit ad libertatem.
306
Dig. 40.4.2
307
Ulpianus 5 ad sab.
308
Si quis ita heredem instituerit " titius heres esto. si titius heres non erit, stichus heres esto. stichus liber esto " , non esse stichum liberum aristo ait titio herede existente. mihi videtur posse dici liberum fore, quasi non utique alio gradu acceperit libertatem, sed dupliciter: quo iure utimur.
309
Dig. 40.4.3
310
Pomponius 1 ad sab.
311
Nec militi minori annis viginti permittitur posse testamento suo servum manumittere.
312
Dig. 40.4.4pr.
313
Pomponius 2 ad sab.
314
Si quis ita scripserit " stichus liber esto eique heres meus decem dato", nulla dubitatio est, quin debeantur etiam, si eum pater familias vivus manumiserit.
315
Dig. 40.4.4.1
316
Pomponius 2 ad sab.
317
Sed et si sic: " stichus liber esto" sive statim sive post tempus " eique, cum liber erit, heres meus decem dato", idem dicendum est.
318
Dig. 40.4.4.2
319
Pomponius 2 ad sab.
320
Illud constabit, si libertate data sic fuerit legatum " eique, si eum vindicta liberavero, heres meus decem dato", licet ex nimia suptilitate separatum est a testamento, attamen humanitatis intuitu valebit legatum, si vivus eum manumiserit.
321
Dig. 40.4.5
322
Pomponius 3 ad sab.
323
In libertatibus levissima scriptura spectanda est, ut, si plures sint, quae manumisso facilior sit, ea levissima intellegatur: sed in fideicommissariis libertatibus novissima scriptura spectatur.
324
Dig. 40.4.6
325
Ulpianus 18 ad sab.
326
Si fructuarium dominus proprietatis heredem scripserit et servo sub condicione sit libertas data: quoniam interim fit heredis, confusione facta usus fructus, si extiterit condicio, perveniet ad libertatem.
327
Dig. 40.4.7
328
Ulpianus 19 ad sab.
329
Neratius scribit eius, cui libertas sic data est " si mihi nullus filius erit cum moriar, stichus liber esto", impediri libertatem postumo nato. sed dum speratur nasci, utrum in servitute remanere dicimus an vero ex postfacto respondemus retro liberum fuisse nullo filio nato? quod magis arbitror probandum.
330
Dig. 40.4.8
331
Pomponius 5 ad sab.
332
Si ita sit scriptum: " stichus, si rationes diligenter tractasse videbitur, liber esto", diligentiam desiderandam, quae domino, non quae servo erit utilis, coniuncta fidei bonae et in reliquis quoque reddendis.
333
Dig. 40.4.9pr.
334
Ulpianus 24 ad sab.
335
Si quis ita legatus sit, ut manumittatur, si manumissus non fuerit, liber esse iussus est eique legetur: et libertatem competere et legatum deberi saepe responsum est.
336
Dig. 40.4.9.1
337
Ulpianus 24 ad sab.
338
Quod constitutum est vetitum in testamento ad libertatem perduci non posse manumitti, hoc ad eos pertinere puto, qui testatoris fuerunt vel heredis: servo enim alieno id irrogari non poterit.
339
Dig. 40.4.10pr.
340
Paulus 4 ad sab.
341
Si peculium praelegatum est et vicarius liber esse iussus sit, liberum eum esse constat. multum enim interest inter genus et speciem: speciem enim eximi de genere placet: quod est in peculio legato et vicario manumisso.
342
Dig. 40.4.10.1
343
Paulus 4 ad sab.
344
Si servus legatus liber esse iussus est, liber est. sed si prius liber esse iussus, postea legatus sit, si quidem evidens voluntas sit testatoris, quod ademit libertatem, cum placeat hodie etiam libertatem adimi posse, legato eum cedere puto: quod si in obscuro sit, tunc favorabilius respondetur liberum fore.
345
Dig. 40.4.11pr.
346
Pomponius 7 ad sab.
347
Si legato servo fideicommissa libertas relicta est, vel heres vel legatarius eum cogitur manumittere.
348
Dig. 40.4.11.1
349
Pomponius 7 ad sab.
350
" si stichus et pamphilus decem dederint, liberi sunto": potest alter quinque dando liber esse, quamvis alter non dederit.
351
Dig. 40.4.11.2
352
Pomponius 7 ad sab.
353
Cum testamento servus liber esse iussus est, vel uno ex pluribus heredibus institutis adeunte hereditatem statim liber est.
354
Dig. 40.4.12pr.
355
Ulpianus 50 ad ed.
356
Si quis libertatem sub iurisiurandi condicione reliquerit, edicto praetoris locus non erit, ut iurisiurandi condicio remittatur, et merito: nam si quis remiserit condicionem libertatis, ipsam libertatem impedit, dum competere aliter non potest, quam si paritum fuerit condicioni.
357
Dig. 40.4.12.1
358
Ulpianus 50 ad ed.
359
Proinde et si legatum quis cum libertate acceperit, non aliter legatum habebit, nisi condicioni iurisiurandi paruerit.
360
Dig. 40.4.12.2
361
Ulpianus 50 ad ed.
362
Sed si pure libertatem acceperit, legatum sub iurisiurandi condicione, putat iulianus libro trigensimo primo digestorum remitti ei condicionem iurisiurandi.
363
Dig. 40.4.12.3
364
Ulpianus 50 ad ed.
365
Idem puto dicendum et si libertati quoque iniecta condicio sit, sed testator eum vivus manumiserit: nam et hic condicio legati remittetur.
366
Dig. 40.4.13pr.
367
Ulpianus 5 disp.
368
Si ita fuerit servis duobus libertas data, si insulam aedificaverint vel si statuam posuerint, dividi haec condicio non poterit. solummodo illud habebit dubitationem, an altero faciente satisfactum voluntati videatur ideoque ad libertatem perveniat: quod magis est, nisi aliud expressit testator. faciendo tamen sibi condicionem implevit, alteri non: quin immo extinguitur ei condicio: nec enim amplius parere condicioni potest, cum semel expleta sit.
369
Dig. 40.4.13.1
370
Ulpianus 5 disp.
371
Idem quaeri potest et si fabris duobus vel pictoribus, si membrum depinxissent vel si fabricassent navem, quid adscriptum sit: nam voluntatis erit quaestio, num alteri alterius facti condicionem iunxerit: quae res efficit, ut, quod alter cessat, alteri quoque, qui facere paratus est, condicio deficiat. quod si ex his, quae scripsit vel dixit, ostenditur contentus esse testator vel alterum facere, res erit expedita: nam alter faciendo aut et sibi et socio proderit aut sibi tantum, prout voluisse testatorem apparuerit.
372
Dig. 40.4.13.2
373
Ulpianus 5 disp.
374
Haec quaestio et in eo tractatur, si quis libertatem dederit servis duobus, si rationes reddiderint. iulianus enim tractat, si alter reddere sit paratus, alter non sit, an alter per alterum impediatur: et rectissime ait, si quidem separatim rationes gesserunt, sufficere ad libertatem adipiscendam ei qui suas rationes reddit: si vero simul, non alias videri alterum paruisse, nisi utriusque reliqua exsolverit. in reliquis accipere debemus, ut et ipsa volumina rationum reddantur.
375
Dig. 40.4.13.3
376
Ulpianus 5 disp.
377
Sed et si ancilla cum filiis libera esse iussa sit, etsi nullos habeat, erit libera: vel si habeat quidem, filii autem eius ad libertatem pertinere non possint, idem erit dicendum: et si ipsa libera esse non possit, filii tamen eius pervenient ad libertatem. nam haec adiectio " cum filiis" non facit condicionem, nisi mihi proponas aliam sententiam testatoris fuisse: tunc enim pro condicione erunt haec verba accipienda. condicionem autem non facere argumento est et edictum praetoris, quo ita cavetur " ventrem cum liberis in possessionem esse iubebo " : placet enim, etsi nulli liberi sint, ventrem tamen ex edicto in possessionem mittendum.
378
Dig. 40.4.14
379
Ulpianus 8 disp.
380
Cum servus pure liber scribitur et heres sub condicione, placet deficiente condicione habere eum libertatem.
381
Dig. 40.4.15
382
Iulianus 32 Dig.
383
" stichum sempronio do lego. si sempronius stichum intra annum non manumiserit, idem stichus liber esto". quaesitum est, quid iuris sit. respondit hoc modo libertate data " si sempronius non manumiserit, stichus liber esto" sempronium, nisi manumiserit, nihil iuris in stichum habiturum, sed liberum eum futurum.
384
Dig. 40.4.16
385
Iulianus 36 Dig.
386
Si ita scriptum fuerit: " cum titius annorum triginta erit, stichus liber esto eique heres meus fundum dato" et titius, antequam ad annum trigensimum perveniret, decesserit, sticho libertas competet, sed legatum non debebitur. nam favore libertatis receptum est, ut mortuo titio tempus superesse videretur, quo impleto libertas contingeret: circa legatum defecisse condicio visa est.
387
Dig. 40.4.17pr.
388
Iulianus 42 Dig.
389
Libertas, quae in ultimum vitae tempus confertur, veluti " stichus cum morietur, liber esto", nullius momenti existimanda est. haec autem scriptura " stichus si capitolium non ascenderit, liber esto" ita accipienda est " si cum primum potuerit, capitolium non ascenderit": isto enim modo perveniet stichus ad libertatem, si facultate data ascendendi capitolium abstinuerit.
390
Dig. 40.4.17.1
391
Iulianus 42 Dig.
392
Hac scriptura testamenti " pamphilus liber esto, ita ut filiis meis rationem reddat" an sub condicione libertas data videretur, quaesitum est. respondi pure quidem datam libertatem et illam adiectionem " ita ut rationes reddat" condicionem libertati non inicere: tamen quia manifesta voluntas testantis exprimeretur, cogendum eum ad rationes reddendas.
393
Dig. 40.4.17.2
394
Iulianus 42 Dig.
395
Post annos indistincte liber esse iussus post biennium liber erit: idque et favor libertatis exigit, et verba patiuntur: nisi si aliud sensisse patrem familias manifestissimis rationibus is, a quo libertas relicta est, probaverit.
396
Dig. 40.4.18pr.
397
Iulianus 2 ad urs. ferocem.
398
Qui duos heredes instituebat, post alterius mortem servum liberum esse iusserat: is ex cuius morte libertas pendebat, vivo testatore decesserat. sabinus respondit liberum futurum.
399
Dig. 40.4.18.1
400
Iulianus 2 ad urs. ferocem.

The Latin Library (thelatinlibrary.com), via CLTK's latin_text_latin_library mirror. Public Domain Mark 1.0: no copyright. Licence: Public Domain Mark 1.0. Source.