Digest2

Ulpianus 4 ad ed.

Sed si fraudandi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed eleganter labeo ait hoc aut iniquum esse, aut supervacuum. iniquum, si quod semel remisit creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: supervacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus.

Dig. 2.14.7.11

Ulpianus 4 ad ed.

Sive autem ab initio dolo malo pactum factum est sive post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit exceptio propter haec verba edicti "neque fiat".

Dig. 2.14.7.12

Ulpianus 4 ad ed.

Quod fere novissima parte pactorum ita solet inseri "rogavit titius, spopondit maevius", haec verba non tantum pactionis loco accipiuntur, sed etiam stipulationis: ideoque ex stipulatu nascitur actio, nisi contrarium specialiter adprobetur, quod non animo stipulantium hoc factum est, sed tantum paciscentium.

Dig. 2.14.7.13

Ulpianus 4 ad ed.

Si paciscar, ne pro iudicati vel incensarum aedium agatur, hoc pactum valet.

Dig. 2.14.7.14

Ulpianus 4 ad ed.

Si paciscar, ne operis novi nuntiationem exsequar, quidam putant non valere pactionem, quasi in ea re praetoris imperium versetur: labeo autem distinguit, ut si ex re familiari operis novi nuntiatio sit facta, liceat pacisci, si de re publica, non liceat: quae distinctio vera est. et in ceteris igitur omnibus ad edictum praetoris pertinentibus, quae non ad publicam laesionem, sed ad rem familiarem respiciunt, pacisci licet: nam et de furto pacisci lex permittit.

Dig. 2.14.7.15

Ulpianus 4 ad ed.

Sed et si quis paciscatur, ne depositi agat, secundum pomponium valet pactum. item si quis pactus sit, ut ex causa depositi omne periculum praestet, pomponius ait pactionem valere nec quasi contra iuris formam factam non esse servandam.

Dig. 2.14.7.16

Ulpianus 4 ad ed.

Et generaliter quotiens pactum a iure communi remotum est, servari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adactum ne quis agat servandum Marcellus libro secundo digestorum scribit: et si stipulatio sit interposita de his, pro quibus pacisci non licet, servanda non est, sed omnimodo rescindenda.

Dig. 2.14.7.17

Ulpianus 4 ad ed.

Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus solvatur, pactum valiturum est.

Dig. 2.14.7.18

Ulpianus 4 ad ed.

Sed si servus sit, qui paciscitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, quia sub condicione heres scriptus fuerat, non profuturum pactum vindius scribit: Marcellus autem libro octavo decimo digestorum et suum heredem et servum necessarium pure scriptos, paciscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod verum est. idem et in extraneo herede: qui si mandatu creditorum adierit, etiam mandati putat eum habere actionem. sed si quis, ut supra rettulimus, in servitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in servitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione admittendum est. sed an vel doli ei prosit exceptio, quaeritur. Marcellus in similibus speciebus licet antea dubitavit, tamen admisit: ut puta filius familias heres institutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius vivo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic doli exceptionem profuturam. immo et in servo doli exceptio non est respuenda.

Dig. 2.14.7.19

Ulpianus 4 ad ed.

Hodie tamen ita demum pactio huiusmodi creditoribus obest, si convenerint in unum et communi consensu declaraverint, quota parte debiti contenti sint: si vero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur maioris partis voluntatem.

Dig. 2.14.8

Papinianus 10 resp.

Maiorem esse partem pro modo debiti, non pro numero personarum placuit. quod si aequales sint in cumulo debiti, tunc plurium numerus creditorum praeferendus est. in numero autem pari creditorum auctoritatem eius sequetur praetor, qui dignitate inter eos praecellit. sin autem omnia undique in unam aequalitatem concurrant, humanior sententia a praetore eligenda est. hoc enim ex divi marci rescripto colligi potest.

Dig. 2.14.9pr.

Paulus 62 ad ed.

Si plures sint qui eandem actionem habent, unius loco habentur. ut puta plures sunt rei stipulandi vel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris plures convenissent, unius loco numerantur, quia unius pupilli nomine convenerant. nec non et unus tutor plurium pupillorum nomine unum debitum praetendentium si convenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum vicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones habet, adversus eum, qui unam actionem habet, plurium personarum loco accipitur.

Dig. 2.14.9.1

Paulus 62 ad ed.

Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii vero una summa aureorum quinquaginta: nam in hunc casum spectabimus summas plures, quia illae excedunt in unam summam coadunatae.

Dig. 2.14.9.2

Paulus 62 ad ed.

Summae autem applicare debemus etiam usuras.

Dig. 2.14.10pr.

Ulpianus 4 ad ed.

Rescriptum autem divi marci sic loquitur, quasi omnes creditores debeant convenire. quid ergo si quidam absentes sint ? num exemplum praesentium absentes sequi debeant ? sed an et privilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo valet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a divo marco datam divum pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quibus hypothecas non habet, et ceteros privilegiarios exemplum creditorum sequi oportere. haec enim omnia in his creditoribus, qui hypothecas non habent, conservanda sunt.

Dig. 2.14.10.1

Ulpianus 4 ad ed.

Si pacto subiecta sit poenae stipulatio, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio. sabinus putat, quod est verius, utraque via uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre.

Dig. 2.14.10.2

Ulpianus 4 ad ed.

Plerumque solemus dicere doli exceptionem subsidium esse pacti exceptionis: quosdam denique, qui exceptione pacti uti non possunt, doli exceptione usuros et iulianus scribit et alii plerique consentiunt. ut puta si procurator meus paciscatur, exceptio doli mihi proderit, ut trebatio videtur, qui putat, sicuti pactum procuratoris mihi nocet, ita et prodesse,

Dig. 2.14.11

Paulus 3 ad ed.

Quia et solvi ei potest.

Dig. 2.14.12

Ulpianus 4 ad ed.

Nam et nocere constat, sive ei mandavi ut pacisceretur, sive omnium rerum mearum procurator fuit: ut et puteolanus libro primo adsessoriorum scribit: cum placuit eum etiam rem in iudicium deducere.

Dig. 2.14.13pr.

Paulus 3 ad ed.

Sed si tantum ad actionem procurator factus sit, conventio facta domino non nocet, quia nec solvi ei possit.

Dig. 2.14.13.1

Paulus 3 ad ed.

Sed si in rem suam datus sit procurator, loco domini habetur: et ideo servandum erit pactum conventum.

Dig. 2.14.14

Ulpianus 4 ad ed.

Item magistri societatium pactum et prodesse et obesse constat.

Dig. 2.14.15

Paulus 3 ad ed.

Tutoris quoque, ut scribit iulianus, pactum pupillo prodest.

Dig. 2.14.16pr.

Ulpianus 4 ad ed.

Si cum emptore hereditatis pactum sit factum et venditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a divo pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, merito adversus venditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditarius uti potest.

Dig. 2.14.16.1

Ulpianus 4 ad ed.

Sed et si inter dominum rei venditae et emptorem convenisset, ut homo qui emptus erat redderetur, ei qui pro domino rem vendidit petenti pretium doli exceptio nocebit.

Dig. 2.14.17pr.

Paulus 3 ad ed.

Si tibi decem dem et paciscar, ut viginti mihi debeantur, non nascitur obligatio ultra decem: re enim non potest obligatio contrahi, nisi quatenus datum sit.

Dig. 2.14.17.1

Paulus 3 ad ed.

Quaedam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti.

Dig. 2.14.17.2

Paulus 3 ad ed.

De pignore iure honorario nascitur ex pacto actio: tollitur autem per exceptionem, quotiens paciscor ne petam.

Dig. 2.14.17.3

Paulus 3 ad ed.

Si quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit.

Dig. 2.14.17.4

Paulus 3 ad ed.

Si pactus sim, ne a me neve a titio petatur, non proderit titio, etiamsi heres extiterit, quia ex post facto id confirmari non potest. hoc iulianus scribit in patre, qui pactus erat, ne a se neve a filia peteretur, cum filia patri heres extitisset.

Dig. 2.14.17.5

Paulus 3 ad ed.

Pactum conventum cum venditore factum si in rem constituatur, secundum plurium sententiam et emptori prodest, et hoc iure nos uti pomponius scribit: secundum sabini autem sententiam etiam si in personam conceptum est, et in emptorem valet: qui hoc esse existimat et si per donationem successio facta sit.

Dig. 2.14.17.6

Paulus 3 ad ed.

Cum possessor alienae hereditatis pactus est, heredi, si evicerit, neque nocere neque prodesse plerique putant.

Dig. 2.14.17.7

Paulus 3 ad ed.

Filius servusve si paciscantur, ne a patre dominove petatur,

Dig. 2.14.18

Gaius 1 ad ed. provinc.