← Library

Codex3

Latin Library (medieval and later) · Justinian · The Latin Library · 984 sections

1. 1

   Codex of Justinian: Liber III

2. 2

   DOMINI NOSTRI SACRATISSIMI PRINCIPIS IUSTINIANI CODEX

3. 3

   LIBER TERTIUS

4. 4

   CJ.3.1.0. De iudiciis.

5. 5

   CJ.3.2.0. De sportulis et sumptibus in diversis iudiciis faciendis et de exsecutoribus litium.

6. 6

   CJ.3.3.0. De pedaneis iudicibus.

7. 7

   CJ.3.4.0. Qui pro sua iurisdictione iudices dare darive possunt.

8. 8

   CJ.3.5.0. Ne quis in sua causa iudicet vel sibi ius dicat.

9. 9

   CJ.3.6.0. Qui legitimam personam in iudiciis habent vel non.

10. 10

    CJ.3.7.0. Ut nemo invitus agere vel accusare cogatur.

11. 11

    CJ.3.8.0. De ordine iudiciorum.

12. 12

    CJ.3.9.0. De litis contestatione.

13. 13

    CJ.3.10.0. De plus petitionibus.

14. 14

    CJ.3.11.0. De dilationibus.

15. 15

    CJ.3.12.0. De feriis.

16. 16

    CJ.3.13.0. De iurisdictione omnium iudicum et de foro competenti.

17. 17

    CJ.3.14.0. Quando imperator inter pupillos vel viduas vel miserabiles personas cognoscat et ne exhibeantur.

18. 18

    CJ.3.15.0. Ubi de criminibus agi oportet.

19. 19

    CJ.3.16.0. Ubi de possessione agi oportet.

20. 20

    CJ.3.17.0. Ubi fideicommissum peti oportet.

21. 21

    CJ.3.18.0. Ubi conveniatur qui certo loco dare promisit.

22. 22

    CJ.3.19.0. Ubi in rem actio exerceri debet.

23. 23

    CJ.3.20.0. Ubi de hereditate agatur et ubi scripti heredes in possessionem mitti postulare debent.

24. 24

    CJ.3.21.0. Ubi agi oportet de ratiociniis tam privatis quam publicis.

25. 25

    CJ.3.22.0. Ubi causa status agi debeat.

26. 26

    CJ.3.23.0. Ubi quis de curiali vel cohortali aliave condicione conveniatur.

27. 27

    CJ.3.24.0. Ubi senatores vel clarissimi civiliter vel criminaliter conveniantur.

28. 28

    CJ.3.25.0. In quibus causis militantes fori praescriptione uti non possunt.

29. 29

    CJ.3.26.0. Ubi causae fiscales vel divinae domus hominumque eius agantur.

30. 30

    CJ.3.27.0. Quando liceat sine iudice unicuique vindicare se vel publicam devotionem.

31. 31

    CJ.3.28.0. De inofficioso testamento.

32. 32

    CJ.3.29.0. De inofficiosis donationibus.

33. 33

    CJ.3.30.0. De inofficiosis dotibus.

34. 34

    CJ.3.31.0. De petitione hereditatis.

35. 35

    CJ.3.32.0. De rei vindicatione.

36. 36

    CJ.3.33.0. De usu fructu et habitatione et ministerio servorum.

37. 37

    CJ.3.34.0. De servitutibus et de aqua.

38. 38

    CJ.3.35.0. De lege aquilia.

39. 39

    CJ.3.36.0. Familiae erciscundae.

40. 40

    CJ.3.37.0. Communi dividundo.

41. 41

    CJ.3.38.0. Communia utriusque iudicii tam familiae erciscundae quam communi dividundo.

42. 42

    CJ.3.39.0. Finium regundorum.

43. 43

    CJ.3.40.0. De consortibus eiusdem litis.

44. 44

    CJ.3.41.0. De noxalibus actionibus.

45. 45

    CJ.3.42.0. Ad exhibendum.

46. 46

    CJ.3.43.0. De aleae lusu et aleatoribus.

47. 47

    CJ.3.44.0. De religiosis et sumptibus funerum.

48. 48

    CJ.3.1.0. De iudiciis.

49. 49

    CJ.3.1.1: Imperatores Severus, Antoninus

50. 50

    Iudicio coepto usurarum stipulatio non est perempta. superest, ut debitorem eius temporis, quod non est in iudicium deductum, convenire possis. * sev. et ant. aa. clementi. * <a 205 pp. k. april. antonino a. ii et geta ii conss.>

51. 51

    CJ.3.1.2: Imperatores Severus, Antoninus

52. 52

    Licet iudice accepto cum tutore tuo egisti, ipso iure actio tutelae sublata non est: et ideo si rursus eundem iudicem petieris, contra utilem exceptionem rei iudicatae, si de specie de qua agis in iudicio priore tractatum non esse adlegas, non inutiliter replicatione doli mali uteris. * sev. et ant. aa. valerio. * <a 210 pp. vi k. ian. faustino et rufo conss.>

53. 53

    CJ.3.1.3: Imperator Alexander Severus

54. 54

    Quotiens quaestio status bonorum disceptationi concurrit, nihil prohibet, quo magis apud eum quoque, qui alioquin super causa status cognoscere non possit, disceptatio terminetur. * alex. a. faustinae. * <a 224 pp. vi id. febr. iuliano ii et crispino conss.>

55. 55

    CJ.3.1.4: Imperator Alexander Severus

56. 56

    Si, cum tibi pretium praediorum a curatoribus comparatorum reputaretur et instrumenta emptionis traderentur, quaestionem omissae evictionis non movisti, intellegis semel finitam litem instaurari non oportere. * alex. a. popilio. * <a 228 pp. k. aug. modesto et probo conss.>

57. 57

    CJ.3.1.5: Imperator Gordianus

58. 58

    A iudice iudex delegatus iudicis dandi non habet potestatem, cum ipse iudiciario munere fungatur, nisi a principe iudex datus fuerit. * gord. a. Marcello. * <a 238 pp. iiii non. sept. pio et pontiano conss.>

59. 59

    CJ.3.1.6: Imperator Gordianus

60. 60

    Servus in iudicio interesse non potest, nec, si condemnatio aliqua in personam eius facta sit, quod statutum est subsistit. * gord. a. iuniae. * <a 239 d. xv k. sept. gordiano a. et aviola conss.>

61. 61

    CJ.3.1.7: Imperatores Diocletianus, Maximianus

62. 62

    Cum debitoris tui servum, tibi pignoris iure obligatum bona domini sui quondam rebus humanis exempti tenere profitearis, adversus eum dari tibi actiones contra ius postulas, si quidem inter servum et liberum consistere iudicium nullum possit. ad possessionem itaque pignorum magis officio iudicis venire te convenit quam illicita postulare. * diocl. et maxim. aa. et cc. irenae. * <a 294 s. xiiii k. mai. sirmi cc. conss.>

63. 63

    CJ.3.1.8: Imperatores Constantinus, licin.

64. 64

    Placuit in omnibus rebus praecipuam esse iustitiae aequitatisque quam stricti iuris rationem. * const. et licin. aa. ad dionysium. * <a 314 d. id. mai. volusiano et anniano conss.>

65. 65

    CJ.3.1.9: Imperator Constantinus

66. 66

    Iudices oportet imprimis rei qualitatem plena inquisitione discutere et tunc utramque partem saepius interrogare, ne quid novi addere desiderent, cum hoc ipsum ad alterutram partem proficiat, sive definienda causa per iudicem sive ad maiorem potestatem referenda sit. * const. a. ad maximum. * <a 321 d. prid. id. ian. sirmi crispo ii et constantino ii cc. conss.>

67. 67

    CJ.3.1.10: Imperator Constantinus

68. 68

    Nulli prorsus audientia praebeatur, qui causae continentiam dividit et ex beneficii praerogativa id, quod in uno eodemque iudicio poterat terminari, apud diversos iudices voluerit ventilare: poena ei ex officio iudicis imminente, qui contra hanc supplicaverit sanctionem atque alium super possessione alium super principali quaestione iudicem postulaverit. * const. a. ad severum pu. * <a 325 d. iii k. aug. paulino et iuliano conss.>

69. 69

    CJ.3.1.13pr.: Imperator Justinianus

70. 70

    Properandum nobis visum est, ne lites fiant paene immortales et vitae hominum modum excedant, cum criminales quidem causas iam nostra lex biennio conclusit et pecuniariae causae frequentiores sunt et saepe ipsae materiam criminibus creare noscuntur, praesentem legem super his orbi terrarum ponendam, nullis locorum vel temporum angustiis coartandam ponere. * iust. a. iuliano pp. * <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

71. 71

    CJ.3.1.13.1: Imperator Justinianus

72. 72

    Censemus itaque omnes lites super pecuniis quantaecumque quantitatis, sive super condicionibus sive super iure civitatum seu privato fuerint illatae, super possessione vel dominio vel hypotheca seu servitutibus vel pro aliis quibusdam casibus, pro quibus hominibus contra se litigandum est, exceptis tantummodo causis, quae ad ius fiscale pertinent vel quae ad publicas respiciant functiones, non ultra triennii metas post litem contestatam esse protrahendas: sed omnes iudices , sive in hac alma urbe sive in provinciis maiorem seu minorem peragunt administrationem, sive in magistratibus positi sunt vel ex aula nostra dati vel a nostris proceribus delegati, non esse eis concedendum ulterius lites quam triennii spatio extendere. hoc etenim iudicialis magis esse potestatis nemo est qui ignoret: nam si ipsi voluerint, nullus tam audax invenitur, qui possit invito iudice litem protelare. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

73. 73

    CJ.3.1.13.2: Imperator Justinianus

74. 74

    Et si quidem pars actoris cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus fatigetur, et triennii metae post litem contestatam iam prope finem veniant, ut semenstre tempus tantum ei supersit, licentia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente ex una parte actoris absentiam incusante et iudicibus omnimodo suas aures huiusmodi quaestioni reserantibus: et si per tres vices hoc fuerit subsecutum, decem dierum spatio per unumquemque introitum destinato, et nec ita actoris pars fuerit inventa et neque per se neque per procuratorem instructum pervenerit, tunc iudicem negotii acta apud se confecta conspicere : <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

75. 75

    CJ.3.1.13.2a: Imperator Justinianus

76. 76

    Et si quidem nihil sufficiens actitatum est, ex quo possit termino causae certa fieri coniectura, non solum partem fugientem ab observatione iudicii relaxare, sed etiam in omnes expensas, quae consueto modo circa lites expenduntur, eum condemnare, vera quantitate earum sacramento fugientis manifestanda et omni cautela, quam super lite reus exposuit, reddenda: quae et si remanserit, viribus vacuabitur. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

77. 77

    CJ.3.1.13.2b: Imperator Justinianus

78. 78

    Sin autem ex gestis apud se habitis parte actoris minime inventa possit invenire viam, ex qua manifestum ei fiat, quid statuendum sit, et absente actore, si eum meliorem causam habere perspexerit, pro eo ferre sententiam non moretur et praesentem reum absenti actori condemnare, expensis tantummodo litis, quas reus legitime se expendisse iuraverit, condemnatione excipiendis, quia hanc poenam actori et meliorem causam habenti propter solam absentiae contumaciam imponimus. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

79. 79

    CJ.3.1.13.2c: Imperator Justinianus

80. 80

    Nullo penitus ei regressu ad eandem litem conservando: sed actor contumax cadat omnimodo lite, si reus absolvetur: sin vero aliqua condemnatio contra reum pro absente actore proferatur, quam forsitan non sufficientem sibi actor putaverit fugitivus, nullo modo iterum eandem litem resuscitare concedimus. et haec quidem poena actori fiat imposita. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

81. 81

    CJ.3.1.13.3: Imperator Justinianus

82. 82

    Sin autem reus afuerit et similis eius processerit requisitio, quemadmodum pro persona actoris ediximus, etiam absente eo eremodicium contrahatur et iudex, secundum quod veteribus legibus cautum est, ex una parte cum omni subtilitate causam requirat et, si obnoxius fuerit inventus, et contra absentem promere condemnationem non cesset, quae ad effectum perducatur: et per res et facultates fugientis victori satisfiat, sive ipse iudex ex sua iurisdictione hoc facere potest, sive per relationem ad maiorem iudicem hoc referatur et ex eo legitima via contra res contumacis aperiatur: nulla licentia ei vel alii personam eius solam praetendenti concedenda contradicendi, cum in possessionem ex huiusmodi causa actor mittitur: nec si reversus fuerit et voluerit fideiussiones dare et possessionem recuperare, audiatur: in huiusmodi etenim casibus omnem ei contradictionem excludimus. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

83. 83

    CJ.3.1.13.4: Imperator Justinianus

84. 84

    Cum autem eremodicium ventilatur sive pro actore sive pro reo, examinatione sine ullo obstaculo celebretur. cum enim terribiles in medio proponuntur scripturae, litigatoris absentia dei praesentia repletur, nec pertimescat iudex appellationis obstaculum, cum ei, qui contumaciter abesse noscitur, nulla est provocationis licentia, quod et in veteribus legibus esse statutum manifestissimi iuris est. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

85. 85

    CJ.3.1.13.5: Imperator Justinianus

86. 86

    Huiusmodi autem sententia prope finem triennii proferatur, pro quo et praesentem legem induximus. si enim in anteriore tempore, in quo larga temporis superest dilatio et spes absenti relicta fuerit revertendi, alterutra pars cessaverit, in sola expensarum datione et absolutione forsitan praestetur poenalis sententia, non autem tunc mors litis et condemnatio in absentem introducatur, quae in his tantummodo casibus accidunt, in quibus triennii effluentis imminet formido. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

87. 87

    CJ.3.1.13.6: Imperator Justinianus

88. 88

    Sive autem alterutra parte absente sive utraque praesente lis fuerit decisa, omnes iudices, qui sub imperio nostro constituti sunt, sciant in expensarum causa victum victori esse condemnandum, quantum pro solitis expensis litium iuraverit, non ignorantes, quod, si hoc praetermiserint, ipsi de proprio huiusmodi poenae subiacebunt et reddere eam parti laesae coartabuntur. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

89. 89

    CJ.3.1.13.7: Imperator Justinianus

90. 90

    Et haec de alterutra parte litigantium contumaciter absente nobis statuere visum est ad aequitatis rationem omnia corrigentibus. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

91. 91

    CJ.3.1.13.8: Imperator Justinianus

92. 92

    Sin autem utraque parte imminente et litem peragere cupiente iudex eam accipere noluerit vel propter amicitias vel inimicitias vel turpissimi lucri gratia vel per aliud quicquam vitium, quod miserrimis animis huiusmodi iudicum innasci potest, litem ipse ausus fuerit protelare et propter hoc triennium fuerit transactum, iudex, si quidem in magistratu positus est vel in maiore dignitate usque ad illustratus gradum, decem libras auri privatis nostris largitionibus inferre per scholam palatinam compellatur: sin autem iudex minor fuerit, trium librarum auri multa plectetur per eandem scholam exigenda et nostro aerario applicanda, et eo removendo alter iudex in locum eius subrogetur sub similis poenae formidine: his omnibus locum habentibus, cum unus iudex omnem causam ab initio peragat. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

93. 93

    CJ.3.1.13.8a: Imperator Justinianus

94. 94

    Sin autem in medio triennio vel morte iudicis vel alia inrecusabili occasione iudicium fuerit mutatum, tunc, si quidem ex triennio annale tempus vel amplius residet, in quo alius iudex causae imponitur, intra reliquum tempus causa finiatur: sin autem minus quam annale sit, tunc omne quod deest repleatur, ut non in minore perfecti anni tempore litem possit subrogatus iudex tam discutere quam terminare. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

95. 95

    CJ.3.1.13.9: Imperator Justinianus

96. 96

    Illo procul dubio observando, ut, si neque per alterutram litigantium partem vel per iudicem steterit, quominus lis suo marte decurrat, sed per patronos causarum, licentia detur iudici et eos duarum librarum auri poena adficere per scholam palatinam exigenda et similiter publicis rationibus adgregenda, ipso videlicet iudice in sua sententia hoc ipsum manifestante, quod per patronos causae vel fugientis vel agentis dilatio facta est vel per omnes vel quosdem ex his: necessitate advocatis imponenda, ex quo litem peragendam susceperint, eam usque ad terminum, nisi lex vel iusta causa impediat, adimplere, ne ex eius recusatione fiat causae dilatio: honorariis scilicet a clientibus, qui dare possint, disertissimis togatis omnimodo praestandis et, si cessaverint, per exsecutores negotiorum exigendis, ne et per huiusmodi machinationem causae merita protrahantur, nisi i pse litigator alium pro alio patronum eligere maluerit. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

97. 97

    CJ.3.1.13.10: Imperator Justinianus

98. 98

    Haec autem omnia in his nobis cauta sunt, quibus perfectae aetatis constitutis arbitrium suum pro omnibus causis sufficit. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

99. 99

    CJ.3.1.13.11: Imperator Justinianus

100. 100

     Sin vero causae vel pupillorum vel adultorum sint vel aliorum sub cura agentium masculorum vel feminarum, ut per tutores vel curatores vel actores vel procuratores eorum agantur, et eorum desidia triennium fuerit elapsum et causa ceciderint, litem quidem nihilo minus suum habere vigorem, omnem autem iacturam, quae ex hac causa oritur, ad tutores et curatores et fideiussores eorum heredesque et res eorum et omnes, quorum in hac causa legitime interest, redundare: sin autem non sufficiat pupillis vel minoribus eorum substantia, tunc in quo fuerint detrimentum perpessi, in integrum restitutionis auxilium eis superesse. <a 530 d. vi k. april. constantinopoli lampadio et oreste vv. cc. conss.>

Next → — showing 1–100 of 984

The Latin Library (thelatinlibrary.com), via CLTK's latin_text_latin_library mirror. Public Domain Mark 1.0: no copyright. Licence: Public Domain Mark 1.0. Source.