← All works

Codex11

Latin Library (medieval and later) · Justinian · The Latin Library · 1,018 sections

1. 601

   Nullo praeiudicio sive colonis sive dominis ex huiusmodi fideiussione vel sequestratione vel publicarum functionum solutione generando: sed omni causa in suspenso manente, donec iudicialis sententia, quae de toto negotio procedit, omnem rem aperiat et ostendat, quis dominus terrae constitutus est et ad quem publicarum functionum securitas debet in posterum fieri, seu reditus vel pervenire vel permanere.<a 529 recitata septimo in novo consistorio palatii iustiniani.D.Decio vc.Cons. >

2. 602

   CJ.11.48.21pr.: Imperator Justinianus

3. 603

   Ne diutius dubitetur, si quis ex adscripticia et servo vel adscripticio et ancilla fuisset editus, cuius status sit, vel quae peior fortuna sit, utrumne adscripticia an servilis, sancimus ea quidem, quae in anterioribus legibus cauta sunt pro tali progenie, quae ex mulieribus adscripticiis et viris liberis progenita sit, in suo statu relinqui, et sit adscripticia proles ex tali copulatione procreata. * iust. a. ad senatum. *<a 530 >

4. 604

   CJ.11.48.21.1: Imperator Justinianus

5. 605

   Si quis autem vel ex servo et adscripticia, vel ancilla et adscripticio fuerit editus, matris suae ventrem sequatur et talis sit condicionis, qualis et genetrix fuit, sive ancilla sive adscripticia: quod hactenus in liberis tantum et servis observabatur. quae etenim differentia inter servos et adscripticios intellegetur, cum uterque in domini sui positus est potestate, et possit servum cum peculio manumittere et adscripticium cum terra suo dominio expellere?<a 530 >

6. 606

   CJ.11.48.22pr.: Imperator Justinianus

7. 607

   Cum scimus nostro iure nullum praeiudicium generari cuidam circa condicionem neque ex confessionibus neque ex scriptura, nisi etiam ex aliis argumentis aliquid accesserit incrementum, sancimus solam conductionem vel aliam quamcumque scripturam ad hoc minime sufficere nec adscripticiam condicionem cuidam inferre, sed debere huiusmodi scripturae aliquid advenire adiutorium, quatenus vel ex publici census adscriptione vel ex aliis legitimis modis talis scriptura adiuvetur. * iust. a. iuliano pp. *<a 531 d.X k...Constantinopoli post consulatum lampadii et orestis vv.Cc.>

8. 608

   CJ.11.48.22.1: Imperator Justinianus

9. 609

   Melius etenim est in huiusmodi difficultatibus ex pluribus capitulis condiciones ostendi et non solis confessionibus neque scripturis homines forte liberos ad deteriorem detrahi fortunam.<a 531 d.X k...Constantinopoli post consulatum lampadii et orestis vv.Cc.>

10. 610

    CJ.11.48.22.2: Imperator Justinianus

11. 611

    Sin autem et scriptura et post scripturam confessio seu depositio, sine vi et necessitate tamen, intervenerit ( quid enim, si etiam conductionale instrumentum vel alium chartulam, in qua subscripsit, intimavit et inter acta deposuit sese colonum fuisse adscripticium?), tunc ex utroque genere obligationis, id est tam scripturae quam confessionis vel depositionis, talem eum esse credendum, qualem et scripsit et inter acta deposuit.<a 531 d.X k...Constantinopoli post consulatum lampadii et orestis vv.Cc.>

12. 612

    CJ.11.48.22.3: Imperator Justinianus

13. 613

    Illud quoque non ineleganter dubitabatur, si coloni filius per triginta annorum curricula vel forsitan quadraginta seu ampliora, adhuc vivente patre et agriculturam peragente, ipse in libera conversatione morabatur, et dominus terrae, quia per patrem ei satisfiebat, non etiam eius praesentiam exigebat, an post obitum patris, vel postquam inutilis is forte existat et ruri non idoneus, potest excusari filius, longinqua libertate abutendo et quod per multos annos neque agrum coluit neque aliquid colonarii operis celebravit, cum non possit dominus incusari propter suam desidiam, cui per patrem eius omne quod voluerat accedebat.<a 531 d.X k...Constantinopoli post consulatum lampadii et orestis vv.Cc.>

14. 614

    CJ.11.48.22.4: Imperator Justinianus

15. 615

    In omnibus itaque huiuscemodi speciebus satis acerbum nobis videtur domino praeiudicari colonorum absentia eorum, qui in rure nati et postea absentes per suos vel patres vel fratres vel cognatos agriculturam peragebant. cum enim pars quodammodo corporis eius per cognationem in fundo remanebat, non videtur neque peregrinari neque in libertate morari.<a 531 d.X k...Constantinopoli post consulatum lampadii et orestis vv.Cc.>

16. 616

    CJ.11.48.22.5: Imperator Justinianus

17. 617

    Maneat itaque domino ius inconcussum, et donec eius vel antiquitas vel posteritas vel cognatio in agrum remanet, ipse videatur ibi resedisse.<a 531 d.X k...Constantinopoli post consulatum lampadii et orestis vv.Cc.>

18. 618

    CJ.11.48.23pr.: Imperator Justinianus

19. 619

    Cum satis inhumanum est terram quae ab initio adscripticios habebat suis quodammodo membris defraudari et colonos in aliis terris demorantes dominos terrae maximis damnis adficere, censemus, quemadmodum in curialium condicione nemo ex temporali cursu liberatur, ita nec adscripticiae condicioni suppositus ex annalibus curriculis, quantacumque emanaverint, vel quacumque prolixa negotiatione aliquis sibi vindicet libertatem: sed remaneat adscripticius et inhaereat terrae. et si se celaverit vel separare conatus fuerit, secundum exemplum servi fugitivi sese diutinis insidiis furari intellegatur et sit suppositus una cum subole sua , etsi in alia terra eam fecerit, huiusmodi fortunae et capitali illationi, nulla liberatione ei penitus competente. * iust. a. iohanni pp. *<a 531-534 >

20. 620

    CJ.11.48.23.1: Imperator Justinianus

21. 621

    Cum autem anastasiana lex homines qui per triginta annos colonaria detenti sunt condicione voluit liberos quidem permanere, non autem habere facultatem terra derelicta in alia loca migrare, et ex hoc quaerebatur, si etiam liberi eorum cuiuscumque sexus, licet non triginta annos fecerint in fundis vel vicis, deberent colonariae esse condicionis an tantummodo genitor eorum, qui per triginta annos huiusmodi condicioni illigatus est: sancimus liberos colonorum esse quidem in perpetuum secundum praefatam legem liberos et nulla deteriore condicione praegravari, non autem habere licentiam relicto suo rure in aliud migrare, sed semper terrae inhaereant, quam semel colendam patres eorum susceperunt.<a 531-534 >

22. 622

    CJ.11.48.23.2: Imperator Justinianus

23. 623

    Caveant autem possessionum domini, in quibus tales coloni constituti sunt, aliquam innovationem vel violentiam eis inferre. si enim hoc approbatum fuerit et per iudicem pronuntiatum, ipse provinciae moderator, in qua aliquid tale fuerit perpetratum, omnimodo provideat et laesionem, si qua subsecuta est, eis resarcire et veterem consuetudinem in reditibus praestandis eis observare: nulla nec tunc licentia concedenda colonis fundum ubi commorantur relinquere.<a 531-534 >

24. 624

    CJ.11.48.23.3: Imperator Justinianus

25. 625

    Et hoc tam in ipsis colonis quam in subole eorum qualiscumque sexus vel aetatis sancimus, ut et ipsa semel in fundo nata remaneat in possessione sub isdem modis isdemque condicionibus, sub quibus etiam genitores eius manere in alienis fundis definivimus.<a 531-534 >

26. 626

    CJ.11.48.23.4: Imperator Justinianus

27. 627

    Nemini autem liceat vel adscripticium vel colonum alienum scienti prudentique in suum ius suscipere.<a 531-534 >

28. 628

    CJ.11.48.23.5: Imperator Justinianus

29. 629

    Sed et si bona fide eum susceperit, postea autem reppererit eum alienum esse constitutum, admonente domino vel ipsius adscripticii vel terrae et hoc faciente per se vel per procuratorem suum hunc restituere cum omni peculio et subole sua: et si hoc facere supersederit, omnis quidem temporis, quo apud eum remoratus est, publicas functiones sive terrenas sive animales pro eo inferre compelletur cura et provisione tam eminentissimae praefecturae quam praesidis provinciae: coartetur autem et sic ad restitutionem eius secundum veteres constitutiones et poenas eis insertas.<a 531-534 >

30. 630

    CJ.11.48.24pr.: Imperator Justinianus

31. 631

    Si qui adscripticiae condicionis constituti mulieres liberas quacumque mente aut quacumque machinatione sive scientibus dominis sive ignorantibus sibi uxores coniunxerunt vel postea coniunxerint, in sua libertate permanere tam eas quam prolem quae ex eis cognoscitur procreata sancimus: illo procul dubio observando, ut, si ex libero marito et adscripticia uxore partus fuerit editus, is maternae condicionis maculam, non paternam sequatur libertatem. * iust. a. hermogeni mag. off. *<a xxx >

32. 632

    CJ.11.48.24.1: Imperator Justinianus

33. 633

    Sed ne adscripticii putent sibi impunitum esse tale conamen, quod maxime verendum est, ne liberarum mulierum nuptiis ab his excogitatis paulatim huiusmodi hominum condicio decrescat, sancimus, si quid tale fuerit ab adscripticio perpetratum, liberam habere potestatem dominum eius sive per se sive per praesidem provinciae talem hominem castigatione moderata corrigere et abstrahere a tali muliere. quod si neglexerit, sciat in suum damnum huiusmodi desidiam reversuram.<a xxx >

34. 634

    CJ.11.49.0. De capitatione civium censibus eximenda.

35. 635

    CJ.11.49.1: Imperator Constantinus

36. 636

    Plebs urbana, sicut in orientalibus quoque provinciis observatur, minime in censibus pro capitatione sua conveniatur, sed iuxta hanc iussionem nostram immunis habeatur. * constant. a. ad eusebium virum perfectissimum praes. lyciae et pamphyliae.*<a 313 d.K.Iun.Constantino a.Iii et licinio iii conss.>

37. 637

    CJ.11.50.0. In quibus causis coloni censiti dominos accusare possunt.

38. 638

    CJ.11.50.1: Imperator Constantinus

39. 639

    Quisquis colonus plus a domino exigitur, quam ante consueverat et quam in anterioribus temporibus exactus est, adeat iudicem, cuius primum poterit habere praesentiam, et facinus comprobet, ut ille, qui convincitur amplius postulare, quam accipere consueverat, hoc facere in posterum prohibeatur, prius reddito quod superexactione perpetrata noscitur extorsisse. * const. a. ad maximum vic. orientis. *<a xxx pp.Id. >

40. 640

    CJ.11.50.2pr.: Imperatores Arcadius, Honorius

41. 641

    Coloni censibus dumtaxat adscripti, sicuti ab his liberi sunt, quibus eos tributa subiectos non faciunt, ita his, quibus annuis functionibus et debito condicionis obnoxii sunt, paene est ut quadam servitute dediti videantur. * arcad. et honor. aa. nebridio com. asiae. *<a xxx >

42. 642

    CJ.11.50.2.1: Imperatores Arcadius, Honorius

43. 643

    Quo minus est ferendum, ut eos audeant lite pulsare, a quibus ipsos utpote a dominis una cum possessionibus distrahi posse dubium non est.<a xxx >

44. 644

    CJ.11.50.2.2: Imperatores Arcadius, Honorius

45. 645

    Quam de cetero licentiam submovemus, ne quis audeat domini in iudicio nomen lacessere, et cuius ipsi sunt, eiusdem omnia sua esse cognoscant.<a xxx >

46. 646

    CJ.11.50.2.3: Imperatores Arcadius, Honorius

47. 647

    Cum enim saepissime decretum sit, ne quid de peculio suo cuiquam colonorum ignorante domino praedii aut vendere aut alio modo alienare liceret, quemadmodum contra eius personam aequo poterit consistere iure, quem nec propria quidem leges sui iuris habere voluerunt et adquirendi tantum, non etiam transferendi potestate permissa, domino et adquirere et habere voluerunt?<a xxx >

48. 648

    CJ.11.50.2.4: Imperatores Arcadius, Honorius

49. 649

    Sed ut in causis civilibus huiusmodi hominum generi adversus dominos vel patronos et aditum intercludimus et vocem negamus exceptis superexactionibus, in quibus retro principes facultatem eis super hoc interpellandi praebuerunt, ita in criminum accusatione quae publica est non adimitur eis propter suam suorumque iniuriam experiendi licentia.<a xxx >

50. 650

    CJ.11.51.0. De colonis palaestinis.

51. 651

    CJ.11.51.1: Imperatores Valentinianus, Theodosius, Arcadius

52. 652

    Cum per alias provincias, quae subiacent nostrae serenitatis imperio, lex a maioribus constituta colonos quodam aeternitatis iure detineat, ita ut illis non liceat ex his locis quorum fructu relevantur abscedere nec ea deserere quae semel colenda susceperunt, neque id palaestinae provinciae possessoribus suffragetur, sancimus, ut etiam per palaestinas nullus omnino colonorum suo iure velut vagus ac liber exsultet, sed exemplo aliarum provinciarum ita domino fundi teneatur, ut sine poena suscipientis non possit abscedere: addito eo, ut possessionis domino revocandi eius plena tribuatur auctoritas. * valentin. theodos. et arcad. aaa. cynegio pp. *<a xxx >

53. 653

    CJ.11.52.0. De colonis thracensibus.

54. 654

    CJ.11.52.1pr.: Imperatores Theodosius, Arcadius, Honorius

55. 655

    Per universam dioecesim thraciarum sublato in perpetuum humanae capitationis censu iugatio tantum terrena solvatur. * theodos. arcad. et honor. aaa. rufino pp. *<a xxx >

56. 656

    CJ.11.52.1.1: Imperatores Theodosius, Arcadius, Honorius

57. 657

    Et ne forte colonis tributariae sortis nexibus absolutis vagandi et quo libuerit recedendi facultas permissa videatur, ipsi quidem originario iure teneantur, et licet condicione videantur ingenui, servi tamen terrae ipsius cui nati sunt aestimentur nec recedendi quo velint aut permutandi loca habeant facultatem, sed possessor eorum iure utatur et patroni sollicitudine et domini potestate.<a xxx >

58. 658

    CJ.11.52.1.2: Imperatores Theodosius, Arcadius, Honorius

59. 659

    Si quis vero alienum colonum suscipiendum retinendumve crediderit, duas auri libras ie cogatur exsolvere, cuius agros transfuga cultore vacuaverit, ita ut eundem cum omni peculio suo et agnatione restituat.<a xxx >

60. 660

    CJ.11.53.0. De colonis illyricianis.

61. 661

    CJ.11.53.1pr.: Imperatores Valentinianus, Valens, Gratianus

62. 662

    Colonos inquilinosque per illyricum vicinasque regiones abeundi rure, in quo eos originis agnationisque merito certum est immorari, licentiam habere non posse censemus. * valentin. valens et grat. aaa. ad probum pp. *<a 371 d. iii id. iul. gratiano a. ii et probo conss.>

63. 663

    CJ.11.53.1.1: Imperatores Valentinianus, Valens, Gratianus

64. 664

    Inserviant terris non tributario nexu, sed nomine et titulo colonorum, ita ut, si abscesserint ad aliumve transierint, revocati vinculis poenisque subdantur, maneatque eos poena, qui alienum et incognitum recipiendum esse duxerint, tam in redhibitione operarum et damni, quod locis quae deseruerant factum est, quam multae, cuius modum in auctoritate iudicis collocamus: ita ut etiam dominus fundi , in quo alienus fuisse monstrabitur, pro qualitate peccati coercitionem subire cogatur nec sit ignorantiae locus, cum ad criminis rationem solum illud sufficiat, quod incognitum sibi tenuit.<a 371 d. iii id. iul. gratiano a. ii et probo conss.>

65. 665

    CJ.11.53.1.2: Imperatores Valentinianus, Valens, Gratianus

66. 666

    Servum etiam in memoratis regionibus si quis receperit, ignorationis excusatione sublata quadrupli poena teneatur, operarum praeterea compendiis damnisque praestitis.<a 371 d. iii id. iul. gratiano a. ii et probo conss.>

67. 667

    CJ.11.53.1.3: Imperatores Valentinianus, Valens, Gratianus

68. 668

    In libertis etiam, quos pari usurpatione susceperit, is modus sit, quem circa liberos duximus colonos retinendum.<a 371 d. iii id. iul. gratiano a. ii et probo conss.>

69. 669

    CJ.11.54.0. Ut nemo ad suum patrocinium suscipiat vicos vel rusticanos eorum.

70. 670

    CJ.11.54.1pr.: Imperatores Leo, Anthemius

71. 671

    Si quis post hanc nostri numinis sanctionem in fraudem circumscriptionemque publicae functionis ad patrocinium cuiuscumque confugerit, id, quod huius rei gratia geritur sub praetextu donationis vel venditionis seu conductionis aut cuiuslibet alterius contractus, nullam habeat firmitatem: tabellionibus, qui talia instrumenta perficere ausi fuerint, bonorum proscriptione plectendis, qui tamen scientes ausi fuerint huiusmodi instrumenta conscribere: vicis etiam vel possessionibus ad patrocinia confugientium publico vindicandis. * leo et anthem. aa. nicostrato pp orientis. *<a 468 d.K.Sept.Antehmio a.Ii cons.>

72. 672

    CJ.11.54.1.1: Imperatores Leo, Anthemius

73. 673

    Eae autem personae, quae contra publicam commoditatem in clientelam suam suscepisse collatores detectae fuerint, nobiliores quidem centum librarum auri condemnationem subire cogentur, mediocris vero fortunae facultatum suarum amissione plectentur: eadem poena multandis etiam his, qui intercedentes ministerium suum huiusmodi nefariis actibus improba mente praebuerint.<a 468 d.K.Sept.Antehmio a.Ii cons.>

74. 674

    CJ.11.54.1.2: Imperatores Leo, Anthemius

75. 675

    Quam formam ex eo quidem tempore, quod sacra constitutio a divae memoriae marciano promulgata continet, id est in thracica quidem dioecesi abhinc annis triginta, hoc est a consulatu aetii iterum et sigisbuldi, in orientali vero et aegyptiaca et pontica et asiana dioecesi viginti octo, hoc est a consulatu cyri valere atque exsecutioni mandari praecipimus.<a 468 d.K.Sept.Antehmio a.Ii cons.>

76. 676

    CJ.11.55.0. Ut rusticani ad nullum obsequium devocentur.

77. 677

    CJ.11.55.1: Imperatores Diocletianus, Maximianus

78. 678

    Ne quis ex rusticana plebe, quae extra muros posita capitationem suam detulit et annonam congruam praestat, ad ullum aliud obsequium devocetur neque a rationali nostro mularum fiscalium vel equorum ministerium subire cogatur. * diocl. et maxim. aa. exempl sacr. litt. ad charisium.*<a xxx sine die et consule.>

79. 679

    CJ.11.55.2: Imperatores Valentinianus, Valens

80. 680

    Si qui eorum, qui provinciarum rectoribus obsequuntur quique in diversis agunt officiis principatus et qui sub quocumque praetextu muneris publici possunt esse terribiles, rusticano cuipiam necessitatem obsequii quasi mancipio sui iuris imponant aut servum eius vel forte bovem in usus proprios necessitatesque converterint, ablatis omnibus facultatibus perpetuo subiugentur exilio, et nihilo minus rusticanum, qui se in eiusdem operas sponte propria detulisse responderit, par poenae severitudo constringat. * valentin. et valens aa. ad probum pp.Illyrici. *<a 368 d.Prid.K.Oct.Agrippinae valentiniano et valente aa.Conss.>

81. 681

    CJ.11.56.0. Non licere metrocomiae habitatoribus loca sua ad extraneum transferre.

82. 682

    CJ.11.56.1: Imperatores Leo, Anthemius

83. 683

    In illis, quae metrocomiae communi vocabulo nuncupantur, hoc adiciendum necessario nostra putavit humanitas, ut nulli extraneo illic quoquo modo possidendi licentia tribuatur: sed si quis ex isdem vicanis loca sui iuris alienare voluerit, non licere ei nisi ad habitatorem adscriptum eidem metrocomiae per qualemcumque contractum terrarum suarum dominium possessionemque transferre: sciente persona extranea, quod, si contra vetitum se huic negotio immiscere vel illic possidere temptaverit, quicumque contractus initus fuerit, carebit effectu et contractu soluto, si quid praestitum est, hoc tantum reddetur. * leo et anthem. aa. nicostrato pp. *<a 468 d.K.Sept.Anthemio a.Ii cons.>

84. 684

    CJ.11.57.0. Ut nullus ex vicanis pro alienis debitis vicanorum teneatur.

85. 685

    CJ.11.57.1: Imperator Zeno

86. 686

    Grave est et non solum legibus, verum etiam aequitati naturali contrarium, pro alienis debitis alios molestari. idcirco huiusmodi iniquitates contra omnes vicanos perpetrari modis omnibus prohibemus. * zeno a. *<a xxx >

87. 687

    CJ.11.58.0. De censibus et censitoribus et peraequatoribus et inspectoribus.

88. 688

    CJ.11.58.1: Imperator Constantinus

89. 689

    Quoniam tabularii civitatum per collusionem potentiorum sarcinam ad inferiores transferunt, iubemus, ut, quisquis se gravatum probaverit, suam tantum pristinam professionem agnoscat. * const. a. ad populum. *<a 313 pp.Xv k.Febr.Romae constantino a.Iii et licinio iii conss. >

90. 690

    CJ.11.58.2pr.: Imperatores Gratianus, Valentinianus, Theodosius

91. 691

    Quisquis vitem succiderit aut feracium ramorum fetus hebetaverit, quo declinet fidem censuum et mentiatur callide paupertatis ingenium, mox detectus competenti indignationi subiciatur. * grat. valentin. et theodos. aaa. eutropio pp. *<a 381 d.Prid.Non.Iun.Constantinopoli eucherio et syagrio conss.>

92. 692

    CJ.11.58.2.1: Imperatores Gratianus, Valentinianus, Theodosius

93. 693

    Illo videlicet evitante calumniam, qui forte detegitur laborasse pro copia ac reparandis agrorum fetibus, non sterilitatem aut inopiam procurasse.<a 381 d.Prid.Non.Iun.Constantinopoli eucherio et syagrio conss.>

94. 694

    CJ.11.58.3: Imperatores Gratianus, Valentinianus, Theodosius

95. 695

    Si peraequatore misso aliquis aut procuratorem suum retraxerit aut colonum per contumaciam retractationis fugaverit, ad eum censuum modum, quem vel eo vel procuratore illius absente peraequator apposuerit, nostrae sanctionis auctoritate tenebitur. * grat. valentin. et theodos. aaa. cynegio pp. *<a 386 d.Vi k.April.Constantinopoli honorio np.Et euodio conss.>

96. 696

    CJ.11.58.4: Imperatores Theodosius, Arcadius, Honorius

97. 697

    Omne territorium censeatur, quotiens defectorum levamen exposcitur, ut sterilia atque ieiuna his quae culta vel opima sunt compensentur. * theodos. arcad. et honor. aaa. rufino pp. *<a 393 d.Iii non.April.Constantinopoli theodosio a.Iii et abundantio conss.>

98. 698

    CJ.11.58.5pr.: Imperatores Theodosius, Arcadius, Honorius

99. 699

    Qui gravatos se a peraequatoribus conqueruntur et iniusto oneri impares esse proclamant, competitionis habeant facultatem, ut, quid remissum gratia, quid interceptum fuerit fraude, convincant et ex eo levamen accipiant, quod per deformia et criminosa commercia sibi impositum esse deplorant, ut aliis demeretur. * theodos. arcad. et honor. aaa. rufino pp. *<a 393 d.Iii k.Dec.Constantinopoli theodosio a.Iii et abundantio vc. conss.>

100. 700

     CJ.11.58.5.1: Imperatores Theodosius, Arcadius, Honorius

← Previous · Next → — showing 601–700 of 1,018

The Latin Library (thelatinlibrary.com), via CLTK's latin_text_latin_library mirror. Public Domain Mark 1.0: no copyright. Licence: Public Domain Mark 1.0. Source.