Contra Symmachum

in vitium plerumque cadit nec in ordine recto

perstat et excessu moderaminis adficit artus;

unus enim status est mundique et corporis huius

quod gerimus; natura eadem sustentat utrumque.

edita de nihilo crescunt, nihilumque futura

aut titubant morbis aut tempore victa senescunt,

nec natura caret vitio, cui terminus instat.

semper, crede, polus variis proventibus annos

texuit: hos multa ditavit fruge fluentes,

quosdam infelices astris damnavit iniquis,

spe cassa et sterili curam frustratus agrestem.

sed si vestales ulciscitur ista puellas

pestis, ab infido quae gignitur inproba mundo, .

cur non Christicolum tantum populatur agellos,

per quos virginibus vestris stata dona negantur?

utimur et ruris reditu et ratione colendi,

exercere manum non paenitet: et lapis illic

si stetit, antiquus quem cingere sueverat error

fasceolis vel gallinae pulmone rogare,

frangitur et nullis violatur Terminus extis,

et quae fumificas arbor vittata lucernas

servabat, cadit ultrici succisa bipenni.

nec tamen idcirco minor est aut fructus agelli

aut tempestatis clementia laeta serenae,

temperet aut pluvius qui culta novalia ventus.

sed nec magno opus est frugi viventibus, et eum

maxima proveniunt non amplo in gaudia censu

solvimur inque lucrum studio exultamus avaro.

nam quibus aeternum spes informatur in aevum,

omne bonum tenue est quod praesens ingerit aetas.

o felix nimium, sapiens et rusticus idem,

qui terras animumque colens inpendit utrisque

curam pervigilem, quales quos inbuit auctor

Christus, et adsumptis dedit haec praecepta colonis:

‘semina cum sulcis committitis, arva cavete

dura lapillorum macie, ne decidat illic

quod seritur, primo quoniam praefertile germen

luxuriat, suco mox deficiente sub aestu

sideris igniferi sitiens torretur et aret;

neve in spinosos incurrant semina vepres,

aspera nam segetem surgentem vincula texunt

ac fragiles calamos nodis rubus artat acutis;

et ne iacta viae spargantur in aggere grana,

haec avibus quia nuda patent passimque vorantur

inmundisque iacent foeda ad ludibria corvis.’

his Deus agricolam confirmat legibus; ille

ius caeleste Patris non summa intelligit aure,

sed simul et cordis segetem disponit et agri,

ne minus interno niteant praecordia cultu

quam cum laeta suas ostentant iugera messes.

extirpamus enim sentos de pectore vepres,

ne vitiosa necent germen vitale flagella,

ne frugem segetemque animae spinosa malorum

inpediat sentix scelerum peccamine crebro,

glarea ne tenuis ieiunis siccet harenis

marcentem sub corde fidem, ne pectoris aestus

flagret et effetis urat charismata venis,

denique ne iecoris detrita in parte relinquat

vilis cura Deum, ne spem, qua vescimur intus,

deserat obscenisque avibus permittat edendam,

et proiecta fides hosti sit praeda volucri.

talis nostrorum sollertia centiplicatos

agrorum rediget fructus, quibus acrius instat,

nec metuit ne congestum populetur acervum

curculio vel nigra cavis formica recondat.

sunt et virginibus pulcherrima praemia nostris:

et pudor et sancto tectus velamine vultus,

et privatus honos nec nota et publica forma,

et rarae tenuesque epulae et mens sobria semper,

lexque pudicitiae vitae cum fine peracta.

hinc decies deni rediguntur in horrea fructus,

horrea nocturno non umquam obnoxia furi,

nam caelum fur nullus adit, caelestia numquam

fraude resignantur; fraus terris volvitur imis.

quae nunc Vestalis sit virginitatis honestas

discutiam, qua lege regat decus omne pudoris.

ac primum parvae teneris capiuntur in annis,

ante voluntatis propriae quam libera secta,

laude pudicitiae fervens et amore deorum,

iusta maritandi condemnet 1 vincula sexus,

captivus pudor ingratis addicitur aris,

nec contempta perit miseris sed adempta voluptas

corporis intacti: non mens intacta tenetur,

nec requies datur ulla toris, quibus innuba caecum

vulnus et amissas suspirat femina taedas;

tum quia non totum spes salva interficit ignem,

nam resides quandoque faces adolere licebit

festaque decrepitis obtendere flammea canis;

tempore praescripto membra intemerata requirens

tandem virgineam fastidit Vesta senectam.

dum thalamis habilis tumuit vigor, inrita nullus

fecundavit amor materno viscera partu;

nubit anus veterana sacro perfuncta labore,

desertisque focis, quibus est famulata iuventas,

transfert emeritas ad fulcra iugalia rugas,

discit et in gelido nova nupta tepescere lecto.

interea dum torta vagos ligat infula crines

fatalesque adolet prunas innupta sacerdos,

fertur per medias ut publica pompa plateas

pilento residens molli, seque ore retecto