Expositio Psalmi CXVIII

stabat ergo Moyses maestus sollicitus anxius populi et periculis et querellis, expectans fidem caelestium promissorum, et tacitus secum ipse uoluebat. qua tandem dominus ope iniuriae inmemor, memor gratiae subueniret. dicit ad eum dominus: quid clamas ad me? sonum eius non audio, uocem eius agnosco; silentium eius lego, clamorem eius in operibus deprehendo. clamabat populus et non audiebatur. tacebat Moyses et audiebatur.

non populo dictum est: quid clamas ad me ? non enim ad deum clamabat populus qui iniusta to et uiris indigna clamabat. sed Moysi dictum est: quid clamas ad me?, hoc est: tu solus ad me clamas qui de me speras. tu solus ad me clamas qui uirtutem meam excitas, tu solus ad me clamas qui per uniuersam terram adnuntiari meum nomen expectas.

Clamabat ergo Moyses in corde suo, et omnis sapiens in corde suo clamat. denique sapientia cum altissima praedicatione conuocat ad craterem dicens: relinquite insipientiam et quaerite sapientiam. magnae sublimitatis, magnae uocis haec praedicatio est quae stultis sapientiam pollicetur. et Iesus dominus clamabat: si quis sitit, ueniat ad m e et bibat. et uere magna clamabat, qui uocabat homines ad regnum caelorum. ad illum uenerabilem potum, quo uitae aeternae fluctus infunditur. et tu cum oras magna ora. id est ora quae aeterna sunt. non caduea.

ora quae diuina sunt atque caelestia, ut sis sicut angeli in caelo. noli orare pro pecunia, quia aerugo est, noli pro auro, quia metallum est. noli pro possessione, quia terra est; oratio ista ad dominum non peruenit. non audit deus nisi quod dignum sius ducit esse beneficiis, sed audit piam uocem, plenam deuotionis et gratiae.

Non solum ergo clamandum in corde, sed etiam in toto corde clamandum est. sicut enim corporaliter tunc bene clamatur, cum toto ore clamatur, ita spiritaliter toto est clamandum corde, si uolumus magna deferre et a domino quae poscimus impetrare. hanc dominus uocem exigebat a populo, quam populus nesciebat, ideoque dixit dominus: populus hic labiis me honorat. cor autem eorum longe est a me. qui ergo adpropinquauerit corde, ipse auditur a domino; cor ergo prius clamet, ut sermo possit audiri.

Sed non satis est clamare ad dominum, sed etiam iustitias eius exquirere. exquirit autem iustitias, qui id, quod in omnibus creaturis et maxime in animantibus rationabilibus iustum est, prouidentiae adscribit diuinae. unde turturi studium pudicitiae. quae

compare amisso concubitum indulgere non nouit, quod homines seruare non possunt? unde plerisque animantibus tam sobria partus cura seruandi. ut, ubi conceptionis munus agnouerint, coitum non putent esse repetendum, ne recepterum seminum fiat adulterina permixtio? phoenix coitus corporeos ignorat, libidinis nescit in-

lecebras, sed de suo resurgit rogo, sibi auis superstes, ipsa et sui heres corporis et cineris sui fetus. aquila, ne degeneres partus nutriat, diligenti librat examine et adhuc teneros fetus pio ungue suspendit solisque offert radiis, ut, si forte oculos suos ui fulgoris inflexerint. tamquam degeneres laxato in praeceps ungue dimittat, sin uero naturae uigorem constanti aduersum radios solis obtutu potuerint uindicare, dignae subolem indolis onere grato reportet.

Uolatilia caeli omnia non serant neque metunt et deus pascit illa. quia iustitias domini custodiunt nihil sibi proprium uindicando. sed ligno fructifero, quod domini iudicio communem ad escam datum est, famem releuare contenta. ex his igitur nos cognoscimus, quam diuinae subsidia prouidentiae hominibus non deessent. si dei iustitiam seruare uellemus. qui alit aues, non aleret homines, quos ad imaginem et similitudinem sui fecit ? nonne pluris sumus illis ? naturae praerogatiua pluris sumus, sed inferiores deminutione gratiae et praeuaricationis iniustitia.

t Uersus secundus: clam ama u i ad te, salua me, et custo d i a m t estimo n i a tua a. repetit quod ad deum clamauerit et custodem se promittit caelestium statutorum, quae caelo terraque testibus dominus deus sanxit, ut praeuaricatores elementorum testimoniis arguantur. quomodo caelum aspiciant praeuaricationis suae conscium ? quomodo fructus de terra expectent. quae nouit ingratos ? uide igitur quam non parua promittat propheta. in clamando fidelis et promptus affectus exprimitur, in custodiendo testimonia continentiae uirtus, obsequii sedulitas declaratur.

Tertius uersus: anticipaui in maturitate et exclamaui. in uerba a tua speraui. Graecus έν άωο̰ία̖ dixit. quod est ante horam, ante tempus. qui ergo dominum deprecatur. non uelut praescripta praecipue tempora praestoletur. nesciens in obsecrationibus domini tempus esse aliquod, sed semper in ipsis sit. siue manducamus siue bibimus, Christum adnuntiemus. t\'hristum rogemus. Christum cogitemus. Christum loquamur; in corde nostro semper, semper in ore sit Christus.

Sed forte dicas: quomodo scriptum est: tempus omnibus, et tempus omni rei sub caelo est?\' sed Iesus dominus supra caelum est, nullo circumscriptus est tempore. claudat os suum Arriana perfidia: tempus, inquit, omni rei sub cae- 1 o; quanto magis sub deo tempus, non supra deum! generatio ex patre non habet tempus; neque enim opus ante auctorem, sed auctor supra operis exordium. fortasse obiciant, quia dixit: tempus nondum aduenit et iterum dixit: pater. uenit hora: sed haec hora hora est passionis. est etiam tempus uirginalis conceptionis: ecce uirgo in uteroaccipiet, quia uirgo sub tempore et ideo praescripta aetate concepit.

Qui rogat itaque, semper roget et, si non semper precatur, paratum semper habeat precantis affectum. pernoctabat in oratione dominus Iesus non indigens precationis auxilio, sed statuens tibi imitationis exemplum. ille pro te rogans pernoctabat, ut tu disceres quomodo pro te rogares. redde igitur ei quod pro te detulit. audi supra dicentem prophetam:

media nocte surge bam a d confitendum tibi. et tu surge uel media nocte, si non potes tota semper nocte uigilare, ut, dum oras nocte, ueri solis pectori tuo splendor inradiet, quia omnis anima quae Christum cogitat in lumine semper est, dies lucet, (si) tibi Christus adspirat. sed quia sequens uersiculus de tempore precandi euidenter expressit, in isto uersiculo actuum magis operumque arbitror quam orationis tempus intellegendum.

Praecurrit aetatis maturitatem, quisquis in adulescentia positus senilem grauitatem induit et iuuenales annos ueterana quadam continentia regit feruoremque uirentis corporis? incana morum maturitate componit. nam quid potest habere laudis, si effetum corpus uoluptatibus et iam senectutis gelu frigidum ad sera nno.-deuotionis officia deposito iam segnior uigore conuertat? non est ----..

corona, nisi ubi fuerit difficilioris lucta certaminis, ad quam rari adtingere possunt nec omnes qui ingressi fuerint stadium peruenire. ille laudabilis, cui est in se ipso ante certamen, qui carnem suam reluctantem sibi mentis cohercet imperio, parca frugalitate castigat et seruituti redigit, ne effrenata libertate luxuriet atque indomita £_----. feruens cupiditate habenas animi regentis abrumpat.

in hora est ergo senex, si munia sobriae maturitatis exerceat, ante horam praecurrens iuuenis, si senili pondere incentiua conprimat uoluptatum ac feruentis inlecebras cupiditatis extinguat; bonus est enim dominus sustinentibus, Hieremias dicit et: bonum est uiro qui graue portauit iugum a iuuentute, sedebit -singulariter et silebit, quia -tulit iugum uerbi.

qm emm a muentute iugum portauent et habenis maturi moderaminis teneriora uolens colla subdiderit. sedebit singulariter remotus a strepitu interpellantium passionum et quietus silebit, cui necesse iam non sit iurgari cum corpore, decertare eum uariis cupiditatibus, quia tulit iugum uerbi anima quae quaerit deum, quae captiuas sibi fecit omnes delicias iuuentutis.

unde fortasse et illud dominicum: non clamabit ne q ue contendet neque audiet quisquam in plateis uocem eius non solum ad defensionis silentium absolutionisque contemptum et tolerantiam passionis, sed etiam ad conpressiones omnium accipere possumus corporalium uoluptatum. unde et alibi scriptum est. quia peccatum non fecit. recte igitur tacebat in mortis periculo constitutus qui mortis aculeum non timebat.

In uerba, inquit, tua speraui. Graecus έϕήλ́πισα dixit, quod est ad sperandum semper crescere et spem spei adiungere. iustus semper sperat et in aduersis positus et frequentibus adflictus aerumnis desperare non nouit, sed quo grauiora tolerauerit magis sperat et sperandi sumit profectum secundum illud oraculum: consolamini consolamini populum meum, dicit dominus. sacerdotes, loquimini iustitiam in cor Hierusalem, consolamini eam, quia repleta est deiectio et solutum est peccatum eius, quia recepit de manu domini duplicia peccata sua. quam cito dixit plenitudinem deiectionis solutionem esse peccati et repetiuit causam consolationis, eo maius esse reconciliationis insigne. quo numerosior fuerit poena quam culpa.

Iob tot grauatus incommodorum acerbitatibus pio spem cumulabat affectu, discretam a piis causam adserens impiorum. quorum lumen extinguetur; lux autem secundum Salomonem semper iustis. unde colligitur, quia iustus semper in uerba dei sperat et spem adicit spei. quod euidentius expressit Esaias dicens:

tribulationem super tribulationem expecta, spem super spem. ad perlactatos et abductos ab uberibus loquebatur. hoc est ad eos qui prima infantiae alimenta transissent cibo iam habiles fortiori. exemplo sit, quod ablactatus Isaac patriarcha tantus euaserit, ut adhuc inter rudimenta primaeuae positus aetatis nequaquam tamen gladium ferituri parentis horruerit. plures filios habuit Abraham. nullum ablactauit alium. sed in hoc solo legitur fecisse epulum magnum. et bene \'magnum epidum scriptum dixit, quia typus erat eius quem semper epulantur corda sanctorum.

Sequitur uersus quartus: praeuenerunt oculi mei mane meditari uerba tua. supra ait: praeueni ἐν ἀωρίᾳ, hoc est \'ante horas, ante tempus\', hic ait \'mane\', aliud significans tempus orandi atque psallendi domino, ut sit illud prius secundum quod ait: media nocte surgebam, hoc autem iuxta illud : \'praeueni orientem solem\'. graue est enim, si te otiosum in stratis radius solis orientis inuerecundo pudore conueniat et lux clara feriat oculos somnolentos, adhuc torpore depressos.

arguit nos tanti temporis spatium sine ullius deuotionis munere ac sacrificii spiritalis oblatione feriata nocte transmissum. an nescis, o homo, quod primitias tui cordis ac uocis cotidie deo debeas? cotidiana tibi messis, cotidianus est fructus. occurre ergo ad solis ortus, ut te oriens inueniat iam paratum, ne lumina tua madido adhuc sopore marcentia primus diei fulgor exagitet.

In cubili meo in noctibus quaesiui quem dilexit anima mea, dicit ecclesia. ideo eum meruit inuenire, ideo eius gratiam promereri, quia etiam in cubili suo quaesiuit. quaesiuit in noctibus. propterea copiam eius adepta in posterioribus loquitur ad sponsum: ueni, frater meus, exeamus in agrum, requiescamus in castellis; diluculo

surgamus in uineas. aduertis quemadmodum sponsa uerbum inuitet dei, ut ueniat in terras et tollat peccata mundi? ager hic erat ante desertus, sentibus nostrorum squalidus delictorum, horridus spinis. castellum erat, in quo relegatus Adam perpetuo suae posteritatis heredes stringebat exilio.

illo ergo ducit Christiun ecclesia, ut Adam liberet. deinde exulibus absolutis coepit mundi istius ager idoneos habere cultores et, qui erat ante ieiunus, factus est uitis aeternae plantatione fecundus. nec sic tamen spirit i libus laeta palmitibus euagatur, sed ad has uineas uocat Christum, ubi psallentes sint et orantes, ubi noctibus ac diebus fructus innoxius perseueret.

I b i, inquit, dabo ubera mea tibi. dederunt mandragorae odorem. plerique discernunt quendam inter mandragoras sexum, ut et mares et feminas putent esse, sed feminas grauis odoris. significat ergo gentes, quae ante faetebant, cum essent infirmiores euirata quadam inbecillitate perfidiae, boni odoris fructus ferre coepisse, postquam in aduentum domini crediderunt.

legimus etiam, quod mandragoras acceperit sancta Rachel a sorore sua Lia. ut concederet ei illa nocte dormire cum sancto Iacob. mandragoras Ruben primogenitus adtulerat matri suae Liae, quae

lippientibus oculis synagogae figuram accepit, quia Christi gratiam uidere non potuit hebetato debilis mentis obtutu. quo declaratur, quod fructus, quos ante synagoga a primogenito dei filio susceperat. ecclesiae concessit. sed quia illius noctis potita concubitu genuit Lia suae posteritatis heredem, impletur mysterium, quoniam credentibus apostolis reliquiae Iudaeorum per electionem gratiae saluae factae sunt.

unde ait ecclesia: nouaetuetera, frater meus. seruaui tibi. quis dabit te fratrem. lactantem ubera matris meae? inueniens te foris osculabor te, e t quidem non spernent me. adsumam te et inducam in domum matris meae et in secretum s quae concepitme;docebisme.

habens igitur informationem nouarum et ueterum scripturarum nec despicabilem esse se sentiens non solum orationibus in secreto cordis uerbum tenet, uerum etiam psallentis chori uocibus uelut quibusdam eum gratiae osculis osculatur.

Itaque malorum granatorum, hoc est diuersorum et innumerabilium fructuum et praecipue fidei odoribus grata, sapientiae et gloriae uitaeque aeternae subnixa diuitiis, quae sunt circa sinistram et dexteram sponsi, per animas sanctas laudantium congregationum plausibus excitat Christum dicens: plausibus, fi liae Hierusalem, quid suscitetis et quid resuscitetis dilectionem usque quo uoluerit.

Unde eam mirantur filiae Hierusalem, sanctae scilicet animae patriarcharum et prophetarum ueterumque iustorum uel caelestes potentiae, dicentes: quae est haec quae ascendit dealbata, innitens super fratrem suum? hoc est: talibus sollemnitatibus fulget ecclesia et quae ante per diem fusca erat, iam splendet in noctibus et relucet.

Ipse quoque dominus tanto munere psallentium delectatus ait: pone me ut signaculum in cortuum. ut sigil- lum in brachium tuum, quia ualida est ut mors caritas. durus sicut inferi zelus; alae eius alae ignis flammae; aqua multa excludere non pote- 1-.L----,.,..

rit caritatem et flumina non inundabunt eam. qui audit tantam deuotionem ecclesiae, idoneos putat esse iam populos, qui in corde nostro et brachio signaculum eius portare possimus. ipsum enim pater signauit deus et qui testimonium eius accepit signauit, quia deus uerax est, et ideo operantes cibum pernianen-

tem in uitam aeternam signati sunt ad imaginem et similitudinem Christi, qui est imago inuisibilis dei. sicut ergo deus uerax est, et tu signa in tuo sensu et opere ueritatem, ut os tuum non loquatur mendacium, manus tuae non operentur opera hominum quae sunt fallacis istius mundi, sed illa quae dei sunt, ut pauperibus largiantur, debiles subleuent, mortuos honorent tumuli sepultura. his operibus caritas quaeritur, ut nemo possit a Christo uel..

periculo mortis auelli. unde ille ait: quis nos separabit a Christo? tribulatio an angustia an persecutio. et infra: confido enim quia neque morsnequeuita neque angeli(nequepotestates neque praesentia neque futura separare nos poterunt a caritate deiquaeestinChristoIesu).

Ea specie etiam zelus durus est caritatis et alae eius alae ignis. habet alas sicut columba. sunt enim pennae columbae deargentatae. quibus euolat qui diligit, dicens: ecce elongaui fugiens et mansi in solitudine. sed alae caritatis alae ignis, quibus dilectionis inflammat ardorem. hoc uapore feruentes fecit dominus angelos suos spiritus et ministros suos ignem urentem, sed non exurentem.

legimus et alam templi, supra quam diabolus temptans fecit ascendere saluatorem, quae erat in templi culmine. . sunt ergo fastigia pietatis, sunt culmina caritatis, quae uaporem gratiae pectoribus humanis adolere consuerunt, ut multa aqua extinguere atque excludere non queat caritatem et flumina eam saecularium tempestatum nulla concludant.

Cum ergo tanta ecclesiae gratia, tanta nos praemia deuotionis inuitent, praeueniamus orientem solem, occurramus ad eius ortus. antequam dicat: ecce adsum. uult se praeueniri sol iustitiae et ut praeueniatur expectat. audi quemadmodum expectet et cupiat praeueniri: dicit angelo Pergami ecclesiae: age paenitentiam, ceterum uenio tibi. dicit a ngelo Laodiciae: aemulare ergo et paenitentiam age. ecce sto ad ianuam et pulso, et si quis audierit uocem meam et aperuerit ianuam, intrabo ad e u m.

poterit intrare; denique nec resurgentem eum ciun corpore ulla clausarum ualuarum repagula retinere potuerunt, subito se apostolicis penetralibus inprouisus infudit. sed studia deuotionis tuae desiderat experiri, apostolos iam probatos habebat. aut forte in persecutione praeuenit; ubi tranquillitas est. praeueniri cupit. praeueni certe hunc quem uides solem, surge qui dormis et exsurge a mortuis, ut inlucescat tibi (\'Christus. si hunc solem praeueneris, antequam iste surgat. accipies Christum inluminantem. ipse prius in tui cordis inlucescet arcano.

ipse tibi dicenti: de nocte uigilat ad te spiritus meus matutinum lumen temporibus faciet splendere nocturnis, si mediteris uerba dei. dum enim meditaris, lux est et uidens lucem non temporis, sed gratiae dices: quia lux praeceptatua. cum autem te meditantem uerba diuina dies inuenerit et tam gratum opus orandi atque psallendi delectauerit tuam mentem, iterum dices ad dominum Iesum: exitus matutinos et uespere delectabis.

An uero Moyse magistro usus populus Iudaeorum cotidie in senioribus suis, qui ad hoc munus electi sunt, noctibus ac diebus sine ulla cessatione recenset scripturas diuinas et, si quid aliud seniorem interrogaueris, nescit nisi scripturae diuinae seriem resultare. uacat illic sermo de saeculo, sola illic scriptura contexitur, singulorum sibi per uices ora succedunt, ne quando sacer ille sonus mandatorum caelestium ferietur: et tu, christiane, dormis, cui magister est Christus, et non uereris, ne de te dicatur: \'populus iste nec labiis me honorat. Iudaeus uel labiis, tu uero nec labiis\' ? si illius qui uel labiis honorat cor longe est a deo, quomodo potest cor tuum prope esse, qui etiam labiis non honoras? quamdiu somnus, quamdiu te saecularia tenent. quamdiu sollicitudines istius uitae, quamdiu terrena!

Diuide saltem deo et saeculo tempora tua; uel. quando non potes agere in publico, quae sunt istius mundi, et tenebrae prohibent noctis, deo uacato, indulge orationibus et, ne obdormiscas, psallito. somnum tuum bona fraude fraudato. mane festina ad ecclesiam, defer primitias pii uoti; et postea, si uocat saecularis necessitas, non excluderis dicere: praeuenerunt oculi mei mane medi- tari uerba tua; securus procedes ad tuos actus.

quam iucundum inchoare ab hymnis et canticis, a beatitudinibus quas in euangelio legis, quam prosperum, ut te Christi sermo benedicat et, dum recantas domini benedictiones, studium alicuius uirtutis adsumas, ut etiam in te benedictionis diuinae meritum recognoscas!

Sequitur uersus quintus: uoce m meam exaudisecundum misericordiam tua m, domine, secu ndum i u diciu m tuum uiui fica m e. semper homo, etiamsi sanctus et iustus sit, debet orare, ut exaudiat eum dominus secundum misericordiam suam, non secundum merita uirtutis alicuius, quia rara uirtus, multa peccata, et secundum iudicium suum, ut infirmis opem ferat. et maxime hoc debemus orare, cum aliquibus urgemur aduersis. unde non otiose a sancto Dauid praemissa est diuinae misericordiae postulatio.

Sequitur enim: adpropinquauerunt persequentes me i nique, a lege autem tua elongauerunt. Graecus sic posuit: adpropinquauerunt persequentes me iniquitate, hoc est qui cum iniquitate me persequebantur. quanto magis mihi adpropinquauerunt, tanto amplius se a lege tua separauerunt, quoniam qui fratrem suum persequitur a lege secernitur; lex enim dicit: diliges dominum deum tuum, diliges proximum tuum. non ergo oderim fratrem, ne dicatur mihi: si fratrem tuum non diligis quem uides, quomodo potes deum diligere quem non uides ? nescis fratrem tuum mercem esse sanguinis (Christi? mercem ergo non diligis Christi, si fratrem non diligis.

Ergo persecutor mihi adpropinquat, ut noceat, sed is se a lege disterminat — quae enim portio iustitiae cum iniquitate ? — qui autem a lege dei se separat, separat se et ab aeterna uita; lex enim uita est. denique ostendens propheta legem dei ait:

ecce ista est uita, quoniam qui facit quae legis sunt uiuet in eis, quod legi utique conuenit spiritali. et fortasse qui mihi adpropinquat, ut noceat mihi, dum separatur a lege, separatur a Christo, quia Christus est uita. ego autem si adhaeream Christo, nec mihi adpropinquat, quia, etiamsi corporis mei habeat potestatem, animae tamen meae nocere non poterit. denique persecutores martyrum quam longe ab eorum meritis separati sunt!

Sed forte dicas: \'quomodo sancti adhaerent deo?\' et ideo sequitur: prope e es, domine, et o min a praecepta tua ueritas. prope est dominus omnibus, qui ubique adest, nec fugere eum possumus, si offendimus, nec fallere, si delinquimus, nec amittimus, si colamus.

spectat omnia deus, omnia uidet, adsistit singulis dicens: deus ad propinquans ego sum. et quomodo potest deesse alicubi deus, cum de spiritu dei legeris: spiritus domini repleuit orbem terrarum?, quia ubi domini spiritus ibi dominus deus. caelum e t terram ego conpleo. dicit-dominus. ubi igitur deficit qui implet omnia aut quomodo de plenitudine eius omnes accepimus, nisi omnibus adpropinquet?

Denique Dauid, sciens illum ubique esse et implere caelum et terras et maria, ait: quo i bo a spiritu tuo aut quo fugiam a facietua?si ascendero in caelum tuibi es, si descendero in infernum ades; si s u mps ero pennas meas ante lucem et habitem in nouissimo o maris. etenim ibi manus tua deducet me et tenebit me dextera tua. quam cito significauit ubique deum esse et ubicumque est dei spiritus ibi deum esse et ubi est deus ibi spiritum eius esse praesentem.

quo loco indiuiduae copula trinitatis expressa est, siquidem haec per os prophetae locutus est dei filius, in persona hominis locutus qui per incarnationem descendit in terras, per resurrectionem ascendit in caelum, per corporis mortem penetrauit infernum, ut solueret alligatos. aut si ad prophetam referas, aduertis expressum quod ubique manus et dextera dei Christus adsistat. ubi pater deus et sanctus dei spiritus.

An cum de sole dubitare nequeamus, quod procedens toto orbe radios diffundat suos et omnibus lumen infundat. quem etiam illi qui uidere non possunt sentiunt tamen aeris ipsius fotu esse praesentem — ubi enim deest calor illius ? quo radii eius non perueniunt, cum discussis noctis aut nubium tenebris inluminat terras ? in caelo fulget, in mari rutilat, feruet in terris —, de sole ergo non dubitas quod ubique resplendeat, dedeodubitas quod ubique fulgeat splendor gloriae eius et imago substantiae ?

quid non penetret ueroum dei, splendor aeternus, qui etiam occulta mentis inluminat quae non potest sol iste penetrare? uerbum enim dei gladius spiritalis est, usque ad diuisiones animae atque artuum medullarumque perueniens. de quo dicit iustus ad Mariam: et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut reuelentur multorum cordium cogitationes.

Penetrat ergo animam et quasi candor aeternae lucis inlustrat. sed quamuis diffusae per omnes et in omnes et supra omnes potestatis sit. quia omnibus ortus ex uirgine est, et bonis et malis, sicut et solem suum oriri iubet super bonos et malos, illum tamen fouet qui adpropinquat sibi. sicut enim a se fulgorem solis excludit, qui fenestras domus suae clauserit locumque tenebrosum in quo deuersetur elegerit, ita qui se auerterit a sole iustitiae non potest

splendorem eius aspicere, in tenebris ambulat et in omnium luce ipse sibi causa est caecitatis. aperi igitur fenestras tuas, ut tota domus tua ueri fulgore solis inluceat, aperi oculos tuos, ut uideas orientem tibi solem iustitiae, sed caue ne eos ulla stipulae festuca perturbet. si quid sordis in oculo mentis fuerit tuae, non poteris intueri, si quid aegritudinis, plus grauabit; confusam oculorum aciem lux ferit maioremque dolorem excitat. sit ergo simplex oculus tuus, ne incipiat totum corpus tuum esse tenebrosum et uacillet in lumine, sicut sunt caecorum uestigia.

Numquid, si quis ostia domus suae claudat, solis est culpa, quod non inluminat domum eius ? ergo si quis peccatorum suorum repagulis obserandam mentem propriam iudicauerit et uerbi a se splendorem stultus auertat ac sibi inferat insipientiae caecitatem,

causari poterit, quod sol iustitiae noluerit intrare, aut infirmitateni luminis caelestis arguere ? pulsat ianuam tuam dei uerbum. s i quis mihi aperuerit, inquit, intrabo. si quis ergo non aperuerit, numquid non ingredientis et non magis non aperientis est culpa? nihil quidem deo est obseratum, nihil clausum aeterno lumini, sed portas malitiae dedignatur aperire, conclauia non uult penetrare nequitiae.

An uero. cum animae nostrae uigor putrem corporis refugiat portionem, quod eius gratiam corrupti artus sentire non possint, deus corruptae animae membra quaedam dignatur habitare ? animae tamen en uigor per corpus omne diffunditur, siue manus siue pes siue digitus particeps sensus est: dei potest alicubi deesse sapientia, alicubi eius deesse maiestas?

sane fugientes non retinet, non cogit in- \' sed neque fastidit adpropinquantes et illius quidem uirtus, illius uerbum deus omnibus prope est; in ipso enim constant omnia et ipse est caput corporis ecclesiae in quo omnis inhabitat plenitudo. sed plerosque ab eo peccata secernunt, de quibus dictum est: ecce qui elongant se a te peribunt.

unde sanctus ait: mihi autem adhaerere deo bonumest, et apostolus ait non longe esse deum ab unoquoque nostrum: in ipso. inquit, uiuimus et sumus et mouemur u r. uitalem etenim omnibus gratiam subministrans omnibus praesto est bonitatis suae munere, sed propior est illis qui contrito sunt corde.

Quod uetus quoque per aenigmata historia docet. Moyses In montis Sina supercilio erat et erat solus. populus in ualle in imo montis, presbyteri in parte montis supra merita plebis. sed plurimo interuallo a Moysi meritis separati. non omnes in uertice neque in imo omnes, sed populus; Moyses solus in uertice Sina montis. qui Latina interpretatione dicitur \'temptatio\'. et tu, si supra temptationes ascenderis et contrito corde detuleris precem. deo proximus eris, si mundo corde fueris et tu deum uidebis; beati enim m u ndo corde, quia ipsi deum uidebunt.