Fasti

gratia dis domuique tuae; religata catenis

iampridem vestro sub pede bella iacent,

sub iuga bos veniat, sub terras semen aratas:

pax Cererem nutrit, pacis alumna Ceres.

At quae venturas praecedit sexta Kalendas,

hac sunt Ledaeis templa dicata deis:

fratribus illa deis fratres de gente deorum

circa Iuturnae composuere lacus.

Ipsum nos carmen deduxit Pacis ad aram.

haec erit a mensis fine secunda dies.

frondibus Actiacis comptos redimita capillos,

Pax, ades et toto mitis in orbe mane.

dum desint hostes, desit quoque causa triumphi:

tu ducibus bello gloria maior eris.

sola gerat miles, quibus arma coerceat, arma,

canteturque fera nil nisi pompa tuba.

horreat Aeneadas et primus et ultimus orbis:

si qua parum Romam terra timebat, amet.

tura, sacerdotes, pacalibus addite flammis,

albaque percussa victima fronte cadat,

utque domus, quae praestat eam, cum pace perennet

ad pia propensos vota rogate deos.

sed iam prima mei pars est exacta laboris,

cumque suo finem mense libellus habet.

Ianus habet finem, cum carmine crescit et annus:

alter ut hic mensis, sic liber alter eat.

nunc primum velis, elegi, maioribus itis:

exiguum, memini, nuper eratis opus.

ipse ego vos habui faciles in amore ministros,

cum lusit numeris prima iuventa suis.

idem sacra cano signataque tempora fastis:

ecquis ad haec illinc crederet esse viam?

haec mea militia est: ferimus quae possumus arma,

dextraque non omni munere nostra vacat,

si mihi non valido torquentur pila lacerto,

nec bellatoris terga premuntur equi,

nec galea tegimur nec acuto cingimur ense,

(his habilis telis quilibet esse potest),

at tua prosequimur studioso pectore, Caesar,

nomina, per titulos ingredimurque tuos.

ergo ades et placido paulum mea munera voltu

respice, pacando si quid ab hoste vacas.

februa Romani dixere piamina patres:

nunc quoque dant verbo plurima signa fidem,

pontifices ab rege petunt et flamine lanas,

quis veterum lingua februa nomen erat,

quaeque capit lictor domibus purgamina versis

torrida cum mica farra, vocantur idem;

nomen idem ramo, qui caesus ab arbore pura

casta sacerdotum tempora fronde tegit,

ipse ego flammicam poscentem februa vidi;

februa poscenti pinea virga data est.

denique quodcumque est, quo corpora nostra piantur,

hoc apud intonsos nomen habebat avos.

mensis ab his dictus, secta quia pelle Luperci

omne solum lustrant idque piamen habent,

aut quia placatis sunt tempora pura sepulcris,

tunc cum ferales praeteriere dies.

omne nefas omnemque mali purgamina causam

credebant nostri tollere posse senes.

Graecia principium moris dedit: illa nocentis

impia lustratos ponere facta putat.

Actoriden Peleus, ipsum quoque Pelea Phoci

caede per Haemonias solvit Acasfus aquas:

vectam frenatis per inane draconibus Aegeus

credulus iumenta Phasida fovit ope:

Amphiareiades Naupactoo Acheloo

solve nefas dixit, solvit et ille nefas.

a! nimium faciles, qui tristia crimina caedis

fluminea tolli posse putatis aqua!

sed tamen (antiqui ne nescius ordinis erres)

primus, ut est, Iani mensis et ante fuit;

qui sequitur Ianum, veteris fuit ultimus anni:

tu quoque sacrorum, Termine, finis eras.

primus enim Iani mensis, quia ianua prima est:

qui sacer est imis manibus, imus erat.

postmodo creduntur spatio distantia longo

tempora bis quini continuasse viri.

Principio mensis Phrygiae contermina Matri

Sospita delubris dicitur aucta novis,

nunc ubi sint illis, quaeris, sacrata Kalendis

templa deae? longa procubuere die.

cetera ne simili caderent labefacta ruina,

cavit sacrati provida cura ducis,

sub quo delubris sentitur nulla senectus;

nec satis est homines, obligat ille deos.

templorum positor, templorum sancte repostor,

sit superis, opto, mutua cura tui!

dent tibi caelestes, quos tu caelestibus, annos,

proque tua maneant in statione domo!

tunc quoque vicini lucus celebratur Helerni,1

qua petit aequoreas advena Thybris aquas.

ad penetrale Numae Capitoliumque Tonantem

inque Iovis summa caeditur arce bidens.

saepe graves pluvias adopertus nubibus auster

concitat, aut posita sub nive terra latet.

Proximus Hesperias Titan abiturus in undas

gemmea purpureis cum iuga demet equis,

illa nocte aliquis tollens ad sidera voltum

dicet ubi est hodie quae Lyra fulsit heri?