Aeneid

inruit adversaque ingens apparuit hasta.

Cui Liger:

Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis

aut Phrygiae campos: nunc belli finis et aevi

his dabitur terris. Vesano talia late

dicta volant Ligeri. Sed non et Troïus heros

dicta parat contra: iaculum nam torquet in hostem.

Lucagus ut pronus pendens in verbera telo

admonuit biiugos, proiecto dum pede laevo

aptet se pugnae, subit oras hasta per imas

fulgentis clipei, tum laevum perforat inguen:

excussus curru moribundus volvitur arvis.

Quem pius Aeneas dictis adfatur amaris:

Lucage, nulla tuos currus fuga segnis equorum

prodidit aut vanae vertere ex hostibus umbrae:

ipse rotis saliens iuga deseris. Haec ita fatus

arripuit biiugos; frater tendebat inertis

infelix palmas, curru delapsus eodem:

Per te, per qui te talem genuere parentes,

vir Troiane, sine hanc animam et miserere precantis.

Pluribus oranti Aeneas: Haud talia dudum

dicta dabas. Morere et fratrem ne desere frater.

Tum latebras animae pectus mucrone recludit.

Talia per campos edebat funera ductor

Dardanius, torrentis aquae vel turbinis atri

more furens. Tandem erumpunt et castra relinquunt

Ascanius puer et nequiquam obsessa iuventus.

Iunonem interea compellat Iuppiter ultro:

O germana mihi atque eadem gratissima coniunx,

ut rebare, Venus, nec te sententia fallit,

Troianas sustentat opes, non vivida bello

dextra viris animusque ferox patiensque pericli.

Cui Iuno summissa Quid, o pulcherrime coniunx,

sollicitas aegram et tua tristia dicta timentem?

Si mihi, quae quondam fuerat quamque esse decebat,

vis in amore foret, non hoc mihi namque negares,

omnipotens, quin et pugnae subducere Turnum

et Dauno possem incolumem servare parenti.

Nunc pereat Teucrisque pio det sanguine poenas.

Ille tamen nostra deducit origine nomen

Pilumnusque illi quartus pater et tua larga

saepe manu multisque oneravit limina donis.

Cui rex aetherii breviter sic fatur Olympi:

Si mora praesentis leti tempusque caduco

oratur iuveni meque hoc ita ponere sentis,

tolle fuga Turnum atque instantibus eripe fatis

hactenus indulsisse vacat. Sin altior istis

sub precibus venia ulla latet totumque moveri

mutarive putas bellum, spes pascis inanis.

Et Iuno adlacrimans: Quid si, quae voce gravaris,

mente dares atque haec Turno rata vita maneret?

Nunc manet insontem gravis exitus, aut ego veri

vana feror. Quod ut O potius formidine falsa

ludar et in melius tua, qui potes, orsa reflectas!

Haec ubi dicta dedit, caelo se protinus alto

misit, agens hiemem nimbo succincta per auras,

Iliacamque aciem et Laurentia castra petivit.

Tum dea nube cava tenuem sine viribus umbram

in faciem Aeneae, visu mirabile monstrum,

Dardaniis ornat telis clipeumque iubasque

divini adsimulat capitis, dat inania verba,

dat sine mente sonum gressusque effingit euntis,

morte obita qualis fama est volitare figuras

aut quae sopitos deludunt somnia sensus.

At primas laeta ante acies exsultat imago

inritatque virum telis et voce lacessit.

Instat cui Turnus stridentemque eminus hastam

conicit: illa dato vertit vestigia tergo.

Tum vero Aenean aversum ut cedere Turnus

credidit atque animo spem turbidus hausit inanem,

Quo fugis, Aenea? Thalamos ne desere pactos;

hac dabitur dextra tellus quaesita per undas.

Talia vociferans sequitur strictumque coruscat

mucronem nec ferre videt sua gaudia ventos.

Forte ratis celsi coniuncta crepidine saxi

expositis stabat scalis et ponte parato,

qua rex Clusinis advectus Osinius oris.

Huc sese trepida Aeneae fugientis imago

conicit in latebras; nec Turnus segnior instat

exsuperatque moras et pontis transilit altos.

Vix proram attigerat: rumpit Saturnia funem

avolsamque rapit revoluta per aequora navem.

Illum autem Aeneas absentem in praelia poscit;

obvia multa virum demittit corpora morti:

tum levis haud ultra latebras iam quaerit imago,

sed sublime volans nubi se immiscuit atrae.

Cum Turnum medio interea fert aequore turbo.

Respicit ignarus rerum ingratusque salutis

et duplicis cum voce manus ad sidera tendit:

Omnipotens genitor, tanton me crimine dignum

duxisti et talis voluisti expendere poenas?

Quo feror? Unde abii? Quae me fuga quemve reducit?

Laurentisne iterum muros aut castra videbo?

Quid manus illa virum, qui me meaque arma secuti?

Quosne (nefas) omnis infanda in morte reliqui

et nunc palantis video gemitumque cadentum

accipio! Quid ago? Aut quae iam satis ima dehiscat

terra mihi? Vos O potius miserescite venti:

in rupes, in saxa, volens vos Turnus adoro

ferte ratem saevisque vadis immittite Syrtis,