Aeneid

Haec ait et medius densos prorumpit in hostis.

Obvius huic primum, fatis adductus iniquis,

fit Lagus. Hunc, magno vellit dum pondere saxum,

intorto figit telo, discrimina costis

per medium qua spina dabat, hastamque receptat

ossibus haerentem. Quem non super occupat Hisbo,

ille quidem hoc sperans: nam Pallas ante ruentem,

dum furit, incautum crudeli morte sodalis

excipit atque ensem tumido in pulmone recondit.

Hinc Sthenium petit et Rhoeti de gente vetusta

Anchemolum, thalamos ausum incestare novercae.

Vos etiam, gemini, Rutulis cecidistis in agris,

Daucia, Laride Thymberque, simillima proles,

indiscreta suis gratusque parentibus error;

at nunc dura dedit vobis discrimina Pallas:

nam tibi, Thymbre, caput Evandrius abstulit ensis;

te decisa suum, Laride, dextera quaerit

semianimesque micant digiti ferrumque retractant.

Arcadas accensos monitu et praeclara tuentis

facta viri mixtus dolor et pudor armat in hostis.

Tum Pallas biiugis fugientem Rhoetea praeter

traicit. Hoc spatium tantumque morae fuit Ilo;

Ilo namque procul validam direxerat hastam,

quam medius Rhoeteus intercipit, optime Teuthra,

te fugiens fratremque Tyren, curruque volutus

caedit semianimis Rutulorum calcibus arva.

Ac velut optato ventis aestate coortis

dispersa immittit silvis incendia pastor,

correptis subito mediis extenditur una

horrida per latos acies Volcania campos;

ille sedens victor flammas despectat ovantis:

non aliter socium virtus coit omnis in unum

teque iuvat, Palla. Sed bellis acer Halaesus

tendit in adversos seque in sua conligit arma.

Hic mactat Ladona Pheretaque Demodocumque,

Strymonio dextram fulgenti deripit ense

elatam in iugulum, saxo ferit ora Thoantis

ossaque dispersit cerebro permixta cruento.

Fata canens silvis genitor celarat Halaesum:

ut senior leto canentia lumina solvit,

iniecere manum Parcae telisque sacrarunt

Evandri. Quem sic Pallas petit ante precatus:

Da nunc, Thybri pater, ferro, quod missile libro,

fortunam atque viam duri per pectus Halaesi.

Haec arma exuviasque viri tua quercus habebit.

Audiit illa deus: dum texit Imaona Halaesus,

Arcadio infelix telo dat pectus inermum.

At non caede viri tanta perterrita Lausus,

pars ingens belli, sinit agmina: primus Abantem

oppositum interimit, pugnae nodumque moramque.

Sternitur Arcadiae proles, sternuntur Etrusci

et vos, O Grais imperdita corpora, Teucri.

Agmina concurrunt ducibusque et viribus aequis.

Extremi addensent acies nec turba moveri

tela manusque sinit. Hinc Pallas instat et urget,

hinc contra Lausus, nec multum discrepat aetas:

egregii forma, sed quis Fortuna negarat

in patriam reditus. Ipsos concurrere passus

haud tamen inter se magni regnator Olympi:

mox illos sua fata manent maiore sub hoste.

Interea soror alma monet succedere Lauso

Turnum, qui volucri curru medium secat agmen.

Ut vidit socios: Tempus desistere pugnae;

solus ego in Pallanta feror, soli mihi Pallas

debetur; cuperem ipse parens spectator adesset.

Haec ait, et socii cesserunt aequore iusso.

At Rutulum abscessu iuvenis tum iussa superba

miratus stupet in Turno corpusque per ingens

lumina volvit obitque truci procul omnia visu

talibus et dictis it contra dicta tyranni:

Aut spoliis ego iam raptis laudabor opimis

aut leto insigni: sorti pater aequus utrique est.

Tolle minas. Fatus medium procedit in aequor.

Frigidus Arcadibus coit in praecordia sanguis.

Desiluit Turnus biiugis, pedes apparat ire

comminus; utque leo, specula cum vidit ab alta

stare procul campis meditantem in proelia taurum,

advolat: haud alia est Turni venientis imago.

Hunc ubi contiguum missae fore credidit hastae,

ire prior Pallas, siqua fors adiuvet ausum

viribus imparibus, magnumque ita ad aethera fatur:

Per patris hospitium et mensas, quas advena adisti,

te precor, Alcide, coeptis ingentibus adsis.

Cernat semineci sibi me rapere arma cruenta

victoremque ferant morientia lumina Turni.

Audiit Alcides iuvenem magnumque sub imo

corde premit gemitum lacrimasque effundit inanis.

Tum Genitor natum dictis adfatur amicis:

Stat sua cuique dies, breve et inreparabile tempus

omnibus est vitae: sed famam extendere factis,

hoc virtutis opus. Troiae sub moenibus altis

tot nati cecidere deum; quin occidit una

Sarpedon, mea progenies. Etiam sua Turnum

fata vocant, metasque dati pervenit ad aevi.

Sic ait atque oculos Rutulorum reicit arvis.

At Pallas magnis emittit viribus hastam

vaginaque cava fulgentem deripit ensem.

Illa volans umeri surgunt qua tegmina summa

incidit atque viam clipei molita per oras

tandem etiam magno strinxit de corpore Turni.