Aeneid

et monstrum infelix sacrata sistimus arce.

Tunc etiam fatis aperit Cassandra futuris

ora, dei iussu non umquam credita Teucris.

Nos delubra deum miseri, quibus ultimus esset

ille dies, festa velamus fronde per urbem.

Vertitur interea caelum et ruit oceano nox,

involvens umbra magna terramque polumque

Myrmidonumque dolos; fusi per moenia Teucri

conticuere, sopor fessos complectitur artus:

et iam Argiva phalanx instructis navibus ibat

a Tenedo tacitae per amica silentia lunae

litora nota petens, flammas cum regia puppis

extulerat, fatisque deum defensus iniquis

inclusos utero Danaos et pinea furtim

laxat claustra Sinon. Illos patefactus ad auras

reddit equus, laetique cavo se robore promunt

Thessandrus Sthenelusque duces, et dirus Ulixes,

demissum lapsi per funem, Acamasque, Thoasque,

Pelidesque Neoptolemus, primusque Machaon,

et Menelaus, et ipse doli fabricator Epeos.

Invadunt urbem somno vinoque sepultam;

caeduntur vigiles, portisque patentibus omnis

accipiunt socios atque agmina conscia iungunt.

Tempus erat, quo prima quies mortalibus aegris

incipit, et dono divom gratissima serpit.

In somnis, ecce, ante oculos maestissimus Hector

visus adesse mihi, largosque effundere fletus,

raptatus bigis, ut quondam, aterque cruento

pulvere, perque pedes traiectus lora tumentis.

Ei mihi, qualis erat, quantum mutatus ab illo

Hectore, qui redit exuvias indutus Achilli,

vel Danaum Phrygios iaculatus puppibus ignis,

squalentem barbam et concretos sanguine crinis

volneraque illa gerens, quae circum plurima muros

accepit patrios. Ultro flens ipse videbar

Compellare virum et maestas expromere voces:

O lux Dardaniae, spes O fidissima Teucrum,

quae tantae tenuere morae? Quibus Hector ab oris

exspectate venis? Ut te post multa tuorum

funera, post varios hominumque urbisque labores

defessi aspicimus! Quae causa indigna serenos

foedavit voltus? Aut cur haec volnera cerno?

Ille nihil, nec me quaerentem vana moratur,

sed graviter gemitus imo de pectore ducens,

Heu fuge, nate dea, teque his, ait, eripe flammis.

Hostis habet muros; ruit alto a culmine Troia.

Sat patriae Priamoque datum: si Pergama dextra

defendi possent, etiam hac defensa fuissent.

Sacra suosque tibi commendat Troia penatis:

hos cape fatorum comites, his moenia quaere

magna, pererrato statues quae denique ponto.

Sic ait, et manibus vittas Vestamque potentem

aeternumque adytis effert penetralibus ignem.

Diverso interea miscentur moenia luctu,

et magis atque magis, quamquam secreta parentis

Anchisae domus arboribusque obtecta recessit,

clarescunt sonitus, armorumque ingruit horror.

Excutior somno, et summi fastigia tecti

ascensu supero, atque arrectis auribus adsto:

in segetem veluti cum flamma furentibus austris

incidit, aut rapidus montano flumine torrens

sternit agros, sternit sata laeta boumque labores,

praecipitisque trahit silvas, stupet inscius alto

accipiens sonitum saxi de vertice pastor.

Tum vero manifesta fides, Danaumque patescunt

insidiae. Iam Deiphobi dedit ampla ruinam

Volcano superante domus; iam proxumus ardet

Ucalegon; Sigea igni freta lata relucent.

Exoritur clamorque virum clangorque tubarum.

Arma amens capio; nec sat rationis in armis,

sed glomerare manum bello et concurrere in arcem

cum sociis ardent animi; furor iraque mentem

praecipitant, pulchrumque mori succurrit in armis.

Ecce autem telis Panthus elapsus Achivom,

Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos,

sacra manu victosque deos parvumque nepotem

ipse trahit, cursuque amens ad limina tendit.

Quo res summa, loco, Panthu? Quam prendimus arcem?

Vix ea fatus eram, gemitu cum talia reddit:

Venit summa dies et ineluctabile tempus

Dardaniae: fuimus Troes, fuit Ilium et ingens

gloria Teucrorum; ferus omnia Iuppiter Argos

transtulit; incensa Danai dominantur in urbe.

Arduus armatos mediis in moenibus adstans

fundit equus, victorque Sinon incendia miscet

insultans; portis alii bipatentibus adsunt,

milia quot magnis umquam venere Mycenis;

obsedere alii telis angusta viarum

oppositi; stat ferri acies mucrone corusco

stricta, parata neci; vix primi proelia temptant

portarum vigiles, et caeco Marte resistunt.

Talibus Othryadae dictis et numine divom

in flammas et in arma feror, quo tristis Erinys,

quo fremitus vocat et sublatus ad aethera clamor.

Addunt se socios Rhipeus et maximus armis

Epytus oblati per lunam Hypanisque Dymasque,

et lateri adglomerant nostro, iuvenisque Coroebus,

Mygdonides: illis ad Troiam forte diebus

venerat, insano Cassandrae incensus amore,

et gener auxilium Priamo Phrygibusque ferebat,