Elegiae

uel tremefacta cauo tellus diducat hiatum:

octipedis Cancri terga sinistra time.

quid mirare meas tot in uno corpore formas,

accipe Vertumni signa paterna dei.

Tuscus ego et Tuscis orior, nec paenitet inter

proelia Volsinios deseruisse focos.

haec me turba iuuat, nec templo laetor eburno:

Romanum satis est posse uidere Forum.

hac quondam Tiberinus iter faciebat, et aiunt

remorum auditos per uada pulsa sonos:

at postquam ille suis tantum concessit alumnis,

Vertumnus uerso dicor ab amne deus.

seu, quia uertentis fructum praecepimus anni,

Vertumni rursus credidit esse sacrum.

prima mihi uariat liuentibus uua racemis,

et coma lactenti spicea fruge tumet;

hic dulcis cerasos, hic autumnalia pruna

cernis et aestiuo mora rubere die;

insitor hic it pomosa uota corona,

cum pirus inuito stipite mala tulit.

mendax fama, noces: alius mihi nominis index:

de se narranti tu modo crede deo.

opportuna mea est cunctis natura figuris:

in quamcumque uoles uerte, decorus ero.

indue me Cois, fiam non dura puella:

meque uirum sumpta quis neget esse toga?

da falcem et torto frontem mihi comprime faeno:

iurabis nostra gramina secta manu.

arma tuli quondam et, memini, laudabar in illis:

corbis et imposito pondere messor eram.

sobrius ad lites: at cum est imposta corona,

clamabis capiti uina subisse meo.

cinge caput mitra, speciem furabor Iacchi;

furabor Phoebi, si modo plectra dabis.

cassibus impositis uenor: sed harundine sumpta

fautor plumoso sum deus aucupio.

est etiam aurigae species Vertumnus et eius

traicit alterno qui leue pondus equo.

suppetat hic, piscis calamo praedabor, et ibo

mundus demissis institor in tunicis.

pastorem ad baculum possum curuare uel idem

sirpiculis medio puluere ferre rosam.

nam quid ego adiciam, de quo mihi maxima fama est,

hortorum in manibus dona probata meis?

caeruleus cucumis tumidoque cucurbita uentre

me notat et iunco brassica uincta leui;

nec flos ullus hiat pratis, quin ille decenter

impositus fronti langueat ante meae.

at mihi, quod formas unus uertebar in omnis,

nomen ab euentu patria lingua dedit;

et tu, Roma, meis tribuisti praemia Tuscis,

(unde hodie Vicus nomina Tuscus habet),

tempore quo sociis uenit Lycomedius armis

atque Sabina feri contudit arma Tati.

uidi ego labentis acies et tela caduca,

atque hostis turpi terga dedisse fugae.

sed facias, diuum Sator, ut Romana per aeuum

transeat ante meos turba togata pedes.

sex superant uersus: te, qui ad uadimonia curris,

non moror: haec spatiis ultima creta meis.

stipes acernus eram, properanti falce dolatus,

ante Numam grata pauper in urbe deus.

at tibi, Mamurri, formae caelator aenae,

tellus artifices ne terat Osca manus,

qui me tam docilis potuisti fundere in usus.

unum opus est, operi non datur unus honos.

haec Arethusa suo mittit mandata Lycotae,

cum totiens absis, si potes esse meus.

si qua tamen tibi lecturo pars oblita derit,

haec erit e lacrimis facta litura meis:

aut si qua incerto fallet te littera tractu,

signa meae dextrae iam morientis erunt.

te modo uiderunt iteratos Bactra per ortus,

te modo munito Sericus hostis equo,

hibernique Getae, pictoque Britannia curru,

ustus et Eoa decolor Indus aqua.

haecne marita fides et parce auia noctes,

cum rudis urgenti bracchia uicta dedi?

quae mihi deductae fax omen praetulit, illa

traxit ab euerso lumina nigra rogo;

et Stygio sum sparsa lacu, nec recta capillis

uitta data est: nupsi non comitante deo.

omnibus heu portis pendent mea noxia uota:

texitur haec castris quarta lacerna tuis.

occidat, immerita qui carpsit ab arbore uallum

et struxit querulas rauca per ossa tubas,

dignior obliquo funem qui torqueat Ocno,

aeternusque tuam pascat, aselle, famem!

dic mihi, num teneros urit lorica lacertos?

num grauis imbellis atterit hasta manus?

haec noceant potius, quam dentibus ulla puella

det mihi plorandas per tua colla notas!

diceris et macie uultum tenuasse: sed opto

e desiderio sit color iste meo.

at mihi cum noctes induxit uesper amaras,

si qua relicta iacent, osculor arma tua;

tum queror in toto non sidere pallia lecto,

lucis et auctores non dare carmen auis.

noctibus hibernis castrensia pensa laboro

et Tyria in clauos uellera secta tuos;