De Rerum Natura

inciderunt ipso venientes ore patente:

insedabiliter sitis arida corpora mersans

aequabat multum parvis umoribus imbrem.

nec requies erat ulla mali: defessa iacebant

corpora. mussabat tacito medicina timore,

quippe patentia cum totiens ardentia morbis

lumina versarent oculorum expertia somno.

multaque praeterea mortis tum signa dabantur:

perturbata animi mens in maerore metuque,

triste supercilium, furiosus voltus et acer,

sollicitae porro plenaeque sonoribus aures,

creber spiritus aut ingens raroque coortus,

sudorisque madens per collum splendidus umor,

tenvia sputa minuta, croci contacta colore

salsaque per fauces rauca vix edita tussi.

in manibus vero nervi trahere et tremere artus

a pedibusque minutatim succedere frigus

non dubitabat. item ad supremum denique tempus

conpressae nares, nasi primoris acumen

tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis

duraque in ore, iacens rictu, frons tenta manebat.

nec nimio rigida post artus morte iacebant.

octavoque fere candenti lumine solis

aut etiam nona reddebant lampade vitam.

quorum siquis, ut est, vitarat funera leti,

ulceribus taetris et nigra proluvie alvi

posterius tamen hunc tabes letumque manebat,

aut etiam multus capitis cum saepe dolore

corruptus sanguis expletis naribus ibat.

huc hominis totae vires corpusque fluebat.

profluvium porro qui taetri sanguinis acre

exierat, tamen in nervos huic morbus et artus

ibat et in partis genitalis corporis ipsas.

et graviter partim metuentes limina leti

vivebant ferro privati parte virili,

et manibus sine non nulli pedibusque manebant

in vita tamen et perdebant lumina partim.

usque adeo mortis metus iis incesserat acer.

atque etiam quosdam cepere oblivia rerum

cunctarum, neque se possent cognoscere ut ipsi.

multaque humi cum inhumata iacerent corpora supra

corporibus, tamen alituum genus atque ferarum

aut procul absiliebat, ut acrem exiret odorem,

aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua.

nec tamen omnino temere illis solibus ulla

comparebat avis, nec tristia saecla ferarum

exibant silvis. languebant pleraque morbo

et moriebantur. cum primis fida canum vis

strata viis animam ponebat in omnibus aegre;

extorquebat enim vitam vis morbida membris.

incomitata rapi certabant funera vasta

nec ratio remedii communis certa dabatur;

nam quod ali dederat vitalis aeeris auras

volvere in ore licere et caeli templa tueri,

hoc aliis erat exitio letumque parabat.

Illud in his rebus miserandum magnopere unum

aerumnabile erat, quod ubi se quisque videbat

implicitum morbo, morti damnatus ut esset,

deficiens animo maesto cum corde iacebat,

funera respectans animam amittebat ibidem.

quippe etenim nullo cessabant tempore apisci

ex aliis alios avidi contagia morbi,

lanigeras tam quam pecudes et bucera saecla,

idque vel in primis cumulabat funere funus

nam qui cumque suos fugitabant visere ad aegros,

vitai nimium cupidos mortisque timentis

poenibat paulo post turpi morte malaque,

desertos, opis expertis, incuria mactans.

qui fuerant autem praesto, contagibus ibant

atque labore, pudor quem tum cogebat obire

blandaque lassorum vox mixta voce querellae.

optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.

Praeterea iam pastor et armentarius omnis

et robustus item curvi moderator aratri

languebat, penitusque casa contrusa iacebant

corpora paupertate et morbo dedita morti.

exanimis pueris super exanimata parentum

corpora non numquam posses retroque videre

matribus et patribus natos super edere vitam.

nec minimam partem ex agris maeror is in urbem

confluxit, languens quem contulit agricolarum

copia conveniens ex omni morbida parte.

omnia conplebant loca tectaque quo magis aestu,

confertos ita acervatim mors accumulabat.

multa siti prostrata viam per proque voluta

corpora silanos ad aquarum strata iacebant

interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum,

multaque per populi passim loca prompta viasque

languida semanimo cum corpore membra videres

horrida paedore et pannis cooperta perire,

corporis inluvie, pelli super ossibus una,

ulceribus taetris prope iam sordeque sepulta.

omnia denique sancta deum delubra replerat

corporibus mors exanimis onerataque passim

cuncta cadaveribus caelestum templa manebant,

hospitibus loca quae complerant aedituentes.

nec iam religio divom nec numina magni

pendebantur enim: praesens dolor exsuperabat.

nec mos ille sepulturae remanebat in urbe,

quo prius hic populus semper consuerat humari;