De Rerum Natura

aut quia non penetrant aut quod penetrantibus illis

exitus ex oculis liber datur, in remorando

laedere ne possint ex ulla lumina parte.

Nunc age, quae moveant animum res accipe, et unde

quae veniunt veniant in mentem percipe paucis.

principio hoc dico, rerum simulacra vagari

multa modis multis in cunctas undique partis

tenvia, quae facile inter se iunguntur in auris,

obvia cum veniunt, ut aranea bratteaque auri.

quippe etenim multo magis haec sunt tenvia textu

quam quae percipiunt oculos visumque lacessunt,

corporis haec quoniam penetrant per rara cientque

tenvem animi naturam intus sensumque lacessunt.

Centauros itaque et Scyllarum membra videmus

Cerbereasque canum facies simulacraque eorum

quorum morte obita tellus amplectitur ossa;

omnigenus quoniam passim simulacra feruntur,

partim sponte sua quae fiunt aere in ipso,

partim quae variis ab rebus cumque recedunt

et quae confiunt ex horum facta figuris.

nam certe ex vivo Centauri non fit imago,

nulla fuit quoniam talis natura animata;

verum ubi equi atque hominis casu convenit imago,

haerescit facile extemplo, quod diximus ante,

propter subtilem naturam et tenvia texta.

cetera de genere hoc eadem ratione creantur.

quae cum mobiliter summa levitate feruntur,

ut prius ostendi, facile uno commovet ictu

quae libet una animum nobis subtilis imago;

tenvis enim mens est et mire mobilis ipsa.

haec fieri ut memoro, facile hinc cognoscere possis.

quatinus hoc simile est illi, quod mente videmus

atque oculis, simili fieri ratione necessest.

Nunc igitur docui quoniam me forte leonum

cernere per simulacra, oculos quae cumque lacessunt,

scire licet mentem simili ratione moveri

per simulacra leonum et cetera quae videt aeque

nec minus atque oculi, nisi quod mage tenvia cernit.

nec ratione alia, cum somnus membra profudit,

mens animi vigilat, nisi quod simulacra lacessunt

haec eadem nostros animos quae cum vigilamus,

usque adeo, certe ut videamur cernere eum quem

rellicta vita iam mors et terra potitast.

hoc ideo fieri cogit natura, quod omnes

corporis offecti sensus per membra quiescunt

nec possunt falsum veris convincere rebus.

praeterea meminisse iacet languetque sopore,

nec dissentit eum mortis letique potitum

iam pridem, quem mens vivom se cernere credit.

quod super est, non est mirum simulacra moveri

bracchiaque in numerum iactare et cetera membra;

nam fit ut in somnis facere hoc videatur imago.

quippe, ubi prima perit alioque est altera nata

inde statu, prior hic gestum mutasse videtur.

scilicet id fieri celeri ratione putandumst:

tanta est mobilitas et rerum copia tanta

tantaque sensibili quovis est tempore in uno

copia particularum, ut possit suppeditare.

Multaque in his rebus quaeruntur multaque nobis

clarandumst, plane si res exponere avemus.

quaeritur in primis quare, quod cuique libido

venerit, extemplo mens cogitet eius id ipsum.

anne voluntatem nostram simulacra tuentur

et simul ac volumus nobis occurrit imago,

si mare, si terram cordist, si denique caelum?

conventus hominum, pompam, convivia, pugnas,

omnia sub verbone creat natura paratque?

cum praesertim aliis eadem in regione locoque

longe dissimilis animus res cogitet omnis.

quid porro, in numerum procedere cum simulacra

cernimus in somnis et mollia membra movere,

mollia mobiliter cum alternis bracchia mittunt

et repetunt oculis gestum pede convenienti?

scilicet arte madent simulacra et docta vagantur,

nocturno facere ut possint in tempore ludos.

an magis illud erit verum? quia tempore in uno,

cum sentimus, id est cum vox emittitur una,

tempora multa latent, ratio quae comperit esse,

propterea fit uti quovis in tempore quaeque

praesto sint simulacra locis in quisque parata.

tanta est mobilitas et rerum copia tanta.

hoc ubi prima perit alioque est altera nata

inde statu, prior hic gestum mutasse videtur.

et quia tenvia sunt, nisi quae contendit, acute

cernere non potis est animus; proinde omnia quae sunt

praeterea pereunt, nisi quae ex sese ipse paravit.

ipse parat sese porro speratque futurum

ut videat quod consequitur rem quamque: fit ergo.

nonne vides oculos etiam, cum tenvia quae sunt

praeterea pereunt, nisi quae ex se ipse paravit

cernere coeperunt, contendere se atque parare,

nec sine eo fieri posse ut cernamus acute?

et tamen in rebus quoque apertis noscere possis,

si non advertas animum, proinde esse quasi omni

tempore semotum fuerit longeque remotum.

cur igitur mirumst, animus si cetera perdit

praeter quam quibus est in rebus deditus ipse?

deinde adopinamur de signis maxima parvis

ac nos in fraudem induimus frustraminis ipsi.

Fit quoque ut inter dum non suppeditetur imago