Áns saga bogsveigis

Old Norse · Sagas · 7 sections

1
Í ÞANN tíma, er fylkiskonungar váru í Noregi, hófstþessi saga. Þá réðu feðgar tveir fyrir einu fylki. HétÓláfr inn eldri, en Ingjaldr inn yngri; þó var Ingjaldrfulltíða, er sjá saga gerðist. Ólíkt var þeim feðgumfarit. Óláfr konungr var vinsæll, en Ingjaldr varundirhyggjumaðr inn mesti. Björn ok Ketill hétu hirðmennþeira; hann var kallaðr Björn inn sterki. Þeirváru lyndislíkir ok Ingjaldr konungr, uppivöðslumiklirok tilleitnir. Dóttur átti Óláfr konungr, þá er Ása hét,kvenna fríðust ok vel at sér. Þeir feðgar réðu fyrirNaumdælafylki. Óláfr konungr var þá gamall, er hérvar komit sögunni. Hann hafði átt tvær drottningar,ok var önduð hvártveggi. Hét sú Dís, er hann átti síðar;hana hafði fyrr átt Önundr konungr uppsjá af Firðafylkiok átti við henni tvá sonu, ok hétu Úlfr hvárrtveggi.Þeir réðu nú fyrir Firðafylki, ok þóttist Ingjaldreiga þat ríki hálft við bræðr sína í erfð eptir móðursína. Átti hann við þá tvær orrostur ok hafði í hvárritveggjaósigr.Björn er bóndi nefndr. Hann bjó í Hrafnistu; húnliggr fyrir Naumudölum. Björn var í inni meiri bóndatölunorðr þar. Kona hans hét Þorgerðr. Hún vardóttir Böðmóðs Framarssonar ok Hrafnhildar Ketilsdóttur hængs. Þau Björn áttu þá dóttur, er Þórdís hét.Hana átti Gautr á Hamri, gildr maðr fyrir sér. Þauáttu þann son, at Grímr hét. Hann var snemma bæðimikill ok sterkr. Áttu þau Björn ok Þorgerðr fleiribörn. Þórir hét sonr þeira inn eldri, vænn maðr okkurteis ok vel at sér um alla hluti. Hann var hirðmaðrÓláfs konungs ok hafði mikil metorð af honum, okþat til marks um, at Óláfr konungr gaf Þóri sverð þat,er þeir frændr höfðu langan tíma átt ok miklar menjar afhaldit. Þat hét Þegn; þat var bæði langt ok breitt ok beitallra sverða bezt; þat var þrískafit. Löngum sat Þórirannan vetr með konungi, en annan hjá feðr sínum.Inn yngri sonr Bjarnar hét Án. Hann var snemmamikill vexti ok ekki vænn ok heldr seinligr, en um aflhans var mönnum ekki kunnigt, því at hann reyndiþat aldri. Heldr þótti hann heimsligr. Lítit ástríki hafðihann af feðr sínum, en móðir hans unni honum mikit.Ekki þótti mönnum hann vera líkr um neitt inumfyrrum frændum sínum, sem var Ketill hængr ok aðrirHrafnistumenn, nema á vöxt. Ekki lagðist Án í eldaskála,en þó var hann afglapi kallaðr af sumum mönnum.Við engar vandist hann íþróttir. Leið svá fram,þar til at hann var níu vetra. Hann var þá ekki minnien Þórir, bróðir hans. Hann var harðla ósinniligr. Líttvar hann ok settr at klæðum, því at úti váru á honumbæði kné ok olbogar. En er hann var tólf vetra, hvarfhann á burtu þrjár nætr, svá at engi vissi, hvat af honumvarð. Án gekk í eitt skógarrjóðr. Hann sá þar stein einnstanda mikinn ok mann hjá einum læk. Hann hafðiheyrt nefnda dverga ok þat með, at þeir væri hagarien aðrir menn. Án komst þá á millum steinsins okdvergsins ok vígir hann utan steins ok sagði hann aldriskulu sínu inni ná, nema hann smíðaði honum bogasvá stóran ok sterkan sem við hans hæfi væri ok þarmeð fimm örvar. Þat skyldi þeim fylgja, at hann skyldium sinn hæfa með hverri, þat er hann skyti til eptirsínum vilja. Innan þriggja nátta skyldi þetta gert vera,ok beið Án þar meðan. Svá gerði dvergrinn sem fyrirvar skilit ok með engum álögum, en dvergrinn hétLitr. Án gaf honum skotsilfr nokkut, er móðir hanshafði gefit honum. Stól vænan gaf dvergrinn Án. Síðanfór hann heim ok bar stólinn á baki sér. Hlógu mennþá mjök at honum. Án gaf móður sinni stólinn okkveðst henni eiga bezt at launa.
2
Þá er Án var átján vetra, var hann öllum mönnumstærri norðr þar. Hvárki hafði honum þá enn vaxitvit né kurteisi. Þann vetr hafði Þórir setit í Hrafnistuok hafði þá fengit kenningarnafn af sverði sínu, okvar hann kallaðr Þórir þegn. En um várit bjóst Þórirat fara á konungs fund. Án biðr at fara með honum,en Þórir neitar því þverliga. En er hann fór út tilskips, kom Án þar farandi. Þórir spyrr, hvat hann viliþá. Án segist með honum fara skulu, hvárt er hannleggi þar nokkut loforð til eða ekki. Þórir segir hannhvergi fara skyldu, -- "kann þú ekki at vera hjá höfðingjum,"segir hann, "at varla má við þína siðu hæfaheima hér." Hann tók þá Án ok batt hann við eina eikheldr sterkliga. Ekki brauzt Án við. Síðan fór hannok eigi langt, áðr hann sá, at Án fór þar ok dró eptirsér eikina; hafði hann kippt henni upp með rótum.Þórir mælti þá: "Undramaðr ertu, frændi, at afli, en eigilízt mér þó ráð, at þú farir á konungs fund með þvílíkaskapsmuni sem þú hefir." Þórir skar þá af honumböndin ok mælti: "Lítils viltu virða mín orð."Hann brá þá sverðinu Þegn ok ógnaði honum með:"Þetta sverð mun kenna þér sannsýni, er þú hefir engaáðr, ok mun þat þik ekki mikils meta ok stemma ferðfyrir þér." Án mælti: "Ekki muntu hræða mik semsprotabörn, ok at þú vitir, hvers ek á kosti við þik, þáskaltu nú sjá þat." Án þreif þá til Þóris ok brá honumá lopt ok hristi hannsem barn ok mælti: "Sjá nú, hvatþú átt undir þér, ef okkr þykkir eigi einn veg." Hannlét hann þá lausan, ok sá Þórir þá, hvert efni í manninumvar. Fóru þeir þá út á skip, en at því hugði Án,hvar hann skyldi þess koma sér, at öllum þætti sér mestmein at. Kaupmenn spurðu hverr annan, hverr sjámaðr væri. Án mælti: "Hví spyri þér mik eigi at? Ekkann at segja yðr. Ek heiti Án ok ættaðr ór Hrafnistu,bróðir Þóris þegns," en þeir kváðust ekki trúa því.Hann kvað þat satt, er hann segði. Þeir létu hannskyldu þar velkominn. Án var klæddr lítt. Þórir baðskera vöru til klæða honum, svá at hann væri eigi sváafleitinn, ok svá var gert. Kom honum þat ekki mjökat haldi, því at hann festi ófimliga á sik, ok varð honumengi búningsbót at þessu. Vel váru skipverjar tilÁns. Kunni hann ok eigi annat í móti at leggja.
3
Þeir Þórir kómu við Naumdælafylki ok spurðu þarþau tíðendi, at andaðr var Óláfr konungr, en Ingjaldrvar þá einn konungr yfir því ríki, er þeir höfðu báðirátt. Þórir mælti þá: "Sá lézt þar, er maðr var fremri,ok munda ek eigi norðan hafa farit, ef ek hefði vitatþessi skipti." Þórir kemr nú at konungs bænum. Ánhafði með sér boga sinn, ok er þeir kómu at höllinni,bendir Án upp bogann, er ákafliga var sterkr. Þórirspyrr, hvat þat skyldi. Án kvað þat brátt mundu sýnast.Hann lét koma strenginn fyrir brjóst sér, en bogannum herðarnar, skeyti hafði hann í hendi sér. Ok erþeir kómu at hallardyrunum, gáfu dyraverðirnir rúmÞóri, en um ferð Áns varð skarkalamikit, því at hannbreytti ekki búningi sínum. Síðan gekk hann at dyrunumfast, en boginn skagði um herðarnar, ok vannstekki rúm til í dyrunum, ok varð boginn annathvárt atbrotna eða beygjast mjök, því at dyrrnar stóðust atgönguna.Þá komst Án í höllina; bendist boginn, en brotnaðiekki. Án sezt utarliga niðr, en Þórir gekk fyrir konungok kvaddi hann. Konungr tók því vel ok bað hannfara til öndvegis gegnt sér. "Skulu þér hér velkomnirmeð oss, eða hverr var í för með þér, eða hví skilrþessi maðr svá skjótt við þik?" Þórir mælti: "Sá maðrer bróðir minn ok hefir varla á sér alþýðu hátt." Konungrmælti: "Hann skal hér velkominn, ok siti hannit næsta þér. Gerum vér þat fyrir þínar sakir, ok heyrthöfum vér getit Áns, ok er hann undramaðr í mörgumgreinum." Þórir hittir Án ok segir honum konungsorð, -- "ok snú til þín sómahlut, frændi." Án svarar:"Ekki munu vér um rúm skipta, enda liggr mér meiratil at þiggja vetrvist." Þórir kveðst hyggja, at hún munditil reiðu. Eigi at síðr gekk Þórir fyrir konung ok mælti:"Vetrvistar vil ek beiða fyrir Án frænda at hans vilja,þó at sæti sé kyrrt." Konungr mælti: "Til reiðu erhonum vetrvist, en hvat er honum annat sæti betraen hjá þér?" Þórir kvaðst engan hlut mega í eiga viðhann, -- "hæfir honum þetta gerr fyrr at vilja einn ráða,ok því var ek tregr til, at hann færi með mér, at ekvissa, at honum var kynliga varit." Þórir sagði Án konungsorð. Án mælti: "Þá er nú vel orðit, ok gakktu,bróðir, til rúms þíns." Þórir gerir svá.Án var fálátr ok ósiðblendinn; var hann lengstumí rúmi sínu, nema þá hann gekk erenda sinna. Hirðmennhlógu at honum mjök, ok var Ketill foringi atþví. Án daufheyrðist við þat, ok leið svá fram til jóla.Þá lýsti konungr yfir því, at hann mundi gefa jólagjafir,sem faðir hans hafði gert, kvaðst svá vilja sínamenn at sér hylla. Ok affangakveld jóla vitjuðu menngjafanna allir nema Án. Konungr spurði, hví Án vitjaðieigi gjafanna; "skal hann eigi gjafir þiggja sem aðrir?"Þetta var sagt Án. Örglaðist hann þá upp ok mælti:"Gott þykkir mér gull at þiggja." Ekki var maðrinnsinniligr, þar er hann skauzt fram fyrir konunginn.Furðu var hann mikill at sjá. Konungr mælti: "Í hverjugall svá hátt, Án, er þú gekkst hér inn um dyrr í fyrstasinn?" "Í boga mínum," sagði Án, "því at svá várulitlar hallardyrr yðar, konungr, at hann bendist allrsaman, er ek hafða hann á herðunum, áðr ek komstinn, ok lét í hátt, er aptr hljóp." "Þú skalt," sagði konungr,"heita Án bogsveigir." "Hvat gefr þú mér atnafnfesti?" sagði Án. "Eignast hér gullhring í allt saman,"sagði konungr, "í nafnfesti ok jólagjöf, því at ekheyrða, hvat þú mæltir áðan, enda muntu allsterkrmaðr, svá stórr sem þú ert." "Þat ætla ek," kvað Án,"at ek sé allsterkr, en ekki veit ek til." Án tók við okþakkaði ekki. Hann lék sér at hringinum ok setti ábrynju sér. Hann tók gaupnunum til fyrir neðan, okeitt sinn skauzt hringrinn í brott. Hann fór at leita íforstofuna, en er hann kom aptr, var hann því líkastrsem hann hefði í saurnum laugazt. Sessunautar hansspyrja, hví hann væri svá ferligr. Hann kvað varla atspyrjanda, enn síðr segjanda, -- "en segja munda ek þér,ef þú leyndir." Hann kveðst leyna mundu. Án sagði:"Hér mun sannast þat, er sagt er: "Afgjarnt verðröfundar fé"; týnt er nú hringinum." Sessunautr hansmælti: "Látum kyrrt yfir því." Án mælti: "Svá skalvera, en ekki er mér þetta ætlat, ok vil ek gefa þeim,sem finnr." Þetta kom fyrir hirðina, ok sagði hverr öðrum,en Ketill hló at mjök ok kvað farit hafa sem vánvar at at gefa fóli því gull. Hann fór þá ok leitar athringinum með hirðinni. Þeir þrengdust fast í forstofunni.Án mælti þá: "Hverju sætir, at menn ganga hérá höndum ok starfa í sauri, enda heldr hér við sviptingar?"Honum var sagt, at menn vildu bæta slys hansok finna hringinn. Án mælti: "Eigi em ek til minnugr.Hér er nú hringrinn á hendi mér, en nú galt ek yðreinn tíma, er þér hafið mik opt dárat." Hirðmennkváðust mjök spottaðir. Án kvað svá eiga at vera. Síðanvar hvíld á gabbit, en þó dró til ins sama, ok varKetill mest at því.
4
Einn dag var þat, at þeir bræðr váru tveir úti hjá höllinni.Þá kómu hirðmenn út ok mæltu: "Þú munt sterkrmaðr vera, Án." Hann svarar: "Vera má, at svá sé, enekki hefi ek reynt þat." Þeir mæltu: "Viltu glíma viðBjörn?" Hann svarar: "Þar skal yðr kost á gera. Þérskuluð þjóna mér ok gera eld stóran fyrir mér." Þeirgera svá ok buðu honum til at bakast. Hann kvað sérmeiri þörf mundu, þá er hann kemr frá fanginu, atmýkja sik. Síðan bjuggust þeir til glímu í höllinni. Ánvar þá kominn í loðkápu, er móðir hans hafði gefithonum. Ekki hafði hann belti um sik, en hún var svásíð, at hann dró hana eptir sér meir en alnarlangt;tóku ermar fram af höndum honum. Björn hljóp þáat Án, en hann stóð kyrr fyrir. Björn var allra mannasterkastr. Hann greip Án upp ok kastar honum utará bálit, svá at hann kom at herðunum í eldinn niðr,en fætrnir skullu utar á bálkinn. Þá varð hlátr mikill.Án stóð seint upp. Ekki sakar hann eldrinn sakir loðkápunnar.Konungr mælti þá: "Eigi þykkir mér þú,Án, jafnsterkr sem þú lézt." Án mælti: "Sá þykki mér,konungr, sterkari, er fyrri fellr." Konungr hló þá. Ánlét at sér belti ok stytti sik upp ok braut upp ermarnar.Þeir hlaupast þá at í annat sinn. Án dró þá Björnat sér ok veifir honum sem barni ok slöngvar honumsíðan utar á eldinn ok lét hann svá lausan. Hirðmennhlupu til ok kipptu honum af eldinum, ok var Björnbrunninn mjök. Þeir kváðu mann þenna ærit sterkan.Þat fell Án vel í skap sínum, at hann var sterkr kallaðr,ok kvað nú mega sjá, at hann vildi, at Björn bakaðist viðeldinn, ok kvað honum meiri þörf en sér. Án kvaðþá vísu:"Skelldi mér, sem skyldit,skelkinn maðr við belki;við máttak þá vættkivinna; svei þeim manni;varð í fang at fallast,felldum eldsmat nokkut;honum synjaðak heiðriheldr; svei þeim æ manni."Nú leið á vetrinn, ok einn dag váru þeir bræðr ennúti staddir tveir saman. Þá mælti Þórir: "Unir þú eigiilla við hingatferð þína, þar sem þú hefir sótt hingatháð ok spott?" Án kveðst eigi illa við una, -- "hefi ekhér þegit gull ok vetrvist góða, en ek hirði eigi umspott þeira." Þórir sagði: "Ek mun raun til gera, hversumér þykkir. Ek mun gefa þér sverðit Þegn, at þú drepireinhverja tvá konungsmenn, ok setjast sjálfr fyrir sökina."Án mælti: "Ek vil sjá sverðit, ok mun ek þatþiggja, en ekki mun ek heita þeim launum." Ok annandag um drykkjumál reis Án upp ok snýst at þeim,sem honum sat næst, ok horfir á hann, ok svá gerðihann við alla í höllinni; fyrir konungi stóð hann lengst.Síðan gekk hann fyrir Þóri ok leggr sverðit á borð fyrirhann ok kveðst ekki hafa vilja. Þar varð at hlátr mikill,en Þóri þótti stórilla.Einn tíma fundust þeir bræðr tveir saman, ok spyrrÞórir: "Hví fórtu svá óskapfelliliga, bróðir, ok alltöðruvís en ek hugða?" Án sagði: "Ek hugða at, hverhefnd mér þótti í konungs mönnum, ok þótti mérengi. En því horfða ek lengst á konung, at þar var helztreik á ráðinu, hvárt ek munda af ráða." Þórir mælti:"Of heimskr ertu, því at konungr er þér velviljaðr."Án sagði: "Ekki þurfu vit um hann at ræða, því atek hygg, at engi mun verri maðr upp vaxa í Noregien konungr sjá." Skildu þeir þá tal sitt, ok leið at vári.Þá lætr Ingjaldr konungr þings kveðja. Hann stóð uppá þinginu ok mælti: "Þat er mönnum kunnigt, at faðirminn er dauðr ok ek á ríkit þetta, ok vil ek því lýsa,at ek vil þeim öllum yfirbætr veita, er ek hefi af gertvið, ok gefa þeim ok öllum yðr góð lög. En til ferðarskylda ek yðr, mína þegna, ok sækja á fund bræðraminna, ok vér mættum semja friðsamliga vár ríki, okmun ek fá mínum mönnum vistir ok mungát." Hérverðr at góðr rómr. Þá mælti Án: "Vel mun þér þykkjakonungr mæla, bróðir." Þórir kvað þat upp á finnast.Án sagði: "Ek kann þér þat at segja, at nú er hannþeim verst viljaðr ok þykkist þann veginn mestuillu mega á leið koma við þá." Þórir kvað hann ekkiafhugaðan við konung. Eptir þat búast þeir. Án spyrrÞóri, hvárt hann vill, at hann fari með hirðinni, --"ok yðr ok konungi. Er ok lítit erendit, ef ek ferr svábúinn í burt, ok allósýnt, hversu mér tekst hér vistinmeðan. Em ek fúsari at fara með yðr, þat mun lengstuppi ok gegna verst." Þórir kveðst vilja, at hann færi,ok halda þeir norðr með konungi ok liggja undir eyjumnokkurum. Þá mælti konungr, at skyldi reisa hafnarmerki.Þá kvað Án vísu:"Vel þér, selja,stendr þú sævi nærlaufguð harðla vel;maðr skekr af þérmorgindöggvar,en ek at Þegniþrey nátt sem dag."Þórir mælti: "Eigi skaltu þess þurfa, því at ek mun gefaþér sverðit Þegn." Án segir: "Ekki þrey ek at þeimþegni." Ketill sagði þá: "Ek ætla, at þú þreyir at karlmanninokkurum, ok viltu serða hann," ok gerðu þeirat þessu gys mikit ok dáraskap. "Eigi er svá," sagði Án,"ekki þrey ek at þeim þegni, ek þrey at Þóri þegn,bróður mínum, því at hann er svá grunnhygginn, athann trúir konungi þessum, en ek veit, at hann munhonum at bana verða."Síðan koma þeir við Firðafylki. Þá sagði Ingjaldrkonungr: "Ek hygg, at vér séum nú komnir í ríki bræðraminna, ok hefi ek þat spurt, at þeir vilja eigi við osssættast, ok þykki mér vænst, at vér munum berjast okfrelsa oss svá af mótgangi þeira." Margir vildu þá heldrhafa heima setit en þar komit. En er þeir bræðr spyrjaþat, safna þeir liði í mót Ingjaldi konungi. En Ingjaldrkonungr bað gefa mönnum at drekka, svá at þeirsé framgjarnir. Þá kom at Án mikit uxahorn. Hannkvað vísu:"Því betra mér þykkir,ef þó skal valr falla,at fráligar færumfót at geira móti;drekkum allt af uxaenni geira hlenni,vera mun snarpra sverðasvipun, ef ek skal ráða."Konungr mælti: "Þetta er vel ort, ok er sá eigi berskjaldaðr,er þú gengr á aðra hönd." Án mælti: "Ekkivænti ek, at þat verði því nýt í dag, þó at ek kunnafylgd at veita." Konungr kvaðst ekki vita, hvat þegnahann væri. Án lét hvárutveggja þeira sýnast mundu.Hann lagðist niðr á skipi, þá aðrir gengu upp at berjast.Þórir mælti: "Allillr er þinn hlutr, hafa fyrst farithingat ok liggja nú á skipi, er liðs er þörf; ek ætlaða,at hugr mundi þik fríða." Án kvað eigi hirða um orðhans.Konungr gekk upp, ok kom landherrinn á móti þeim.Hittust þeir við skóg nokkurn ok börðust. Án stóð uppok gekk til skógar ok á einn stofn. Hann sá þaðanyfir liðit hvárttveggja ok tvau merki fram borin fyrirbræðrum Ingjalds konungs. Án mæltist við einn saman:"Hví mun eigi þat ráð at veita lið Ingjaldi konungiok þat þó, at honum er mest óþörf at ok hann girnistsjálfr? Ek mun skjóta, ok er meiri ván, at ek hæfa, þvíat þat sagði sá, er mér gaf bogann ok örvar þessar, atek munda beinskeytr verða, en þat var dvergrinn, sáer ek hitta fyrr í skóginum í Hrafnistu, en menn ætluðumik horfinn, at vit dvergrinn skiptumst þessu við,ok skal nú reyna smíðina, er hann leysti sik ok sitthöfuð, en áðr vígða ek hann utan steins. Lét hann mikskjóta mundu þrjú frægðarskot ok eitt sinn með hverjuskeyti." Hann skaut ok stefndi á annan þeira Úlfanna,ok fló örin í gegnum hann ok í kjörr at baki honum.Fell þá þegar merkit. Án náði örinni ok strauk til skipanna.Ok er menn sáu þat, þá sögðu þeir konungi, athann mundi snærisspjóti lagðr eða skotinn.Um kveldit kómu menn til skipa. Var þá alltíðrættum skotit. Án heyrði þat ok kvað þá mega sækjast, -- "efnú er hálfunnit". Um morguninn eggjaði konungrmenn til uppgöngu ok kveðst vænta sigrs. Án var eptir,ok kvaddi hann engi til uppgöngu. Honum kom íhug, at Ingjaldr konungr mundi þurfa liðs. Hann skautör annarri. Kom sú fyrir brjóst Úlfi, ok var hann þvíóharðskeytari en fyrr, at örin stóð þar föst. Kenndumenn skeytit ok ætluðu þat, sem var, at einn maðrmundi eiga bæði skeytin, þótt þat sæist eigi. Konungrmælti: "Fyrir löngu vissa ek, at Án mundi atgervismaðrvera." Konungr sendi eptir honum ok segir, athann ætti ágæt laun fyrir at hafa. Sendimenn sáu, atÁn var þá kominn á bát ok eigi allnæri þeim. Þeirsögðu honum konungs orð ok kveðju, at hann mundivirðingu mæta fyrir framgöngu sína. Án mælti: "Ekmun eigi fara á konungs fund, því at hann mun mérunna gálgans fyrir mitt starf." Menn kómu aptr oksögðu konungi. Hann segir: "Eigi var hann fjargætr,ok vilda ek, at eigi gerði hann fleiri launvígin við göfgamenn, ok ætlaða ek bræðrum mínum líf ok eiga ríkiundir þeim." Þórir mælti: "Illa ferr þér; vildir þúheldr sjálfr gert hafa. Ekki var þat um hríð, at eigivildir þú þá feiga." Konungr svarar: "Hefði hann uppgengit með oss, væri hann verðr sæmdar, en fyrir launvígværi hann verðr bana." Þórir kveðst ætla, at jöfnlaun mundi hann honum fyrir hyggja. Ingjaldr tókeignir bræðra sinna ok setti menn yfir fylkit. Síðan varorpinn haugr eptir þá, er heitir Úlfahaugr. Konungrvar á skipum ok búinn til burtfarar. Ketill kveðst viljahitta vin sinn, er skammt bjó þaðan í burt. Konungrsvarar: "Lát eigi sein at þér, því at vér siglum snart."Ketill hafði skeyti Áns í hendi sér. Hann kom at bæbónda eins skammt frá skipunum. Ekki var honumsá kunnr. Bóndi heilsaði honum ok spurði at nafni.Hann svarar: "Ek heiti Án bogsveigir, er þú munt núheyrt hafa getit af skotum mínum." Bóndi svarar: "Ánmættum vér hafa verit þinna skota hér, því at höfðingjarvárir váru vinhollir. En ver með oss í nótt."Hann kvað þat mundu þekkjast. Ekki var þar fleiramanna en kona hans ok dóttir. Hún hét Drífa.Nú er at segja frá Án, at hann rær á einn leynivágok kom at þeim sama bæ ok nam nú staðar ok hlýðirtil tals manna. Gestrinn tók til orða: "Er sjá dóttirþín, bóndi?" "Svá er satt," sagði hann. "Ek ætla mérat byggja rekkju með henni í nótt, ok mun yðr eigibetr boðit." Karli kveðst ekki mikit um þat. Ketillkveðst gert hafa meiri stórvirki en ná rekkju hennar.Ok er Án heyrir þetta, drap hann högg á dyrr ok gekkat dyrunum. Þræll gekk til hurðar ok allt út mjök,áðr hann sá manninn. Hann spyrr hinn at nafni. Sákveðst Án heita. Þrællinn sagði: "Hér er mikit umánagang, svá hét ok sá, er kominn er inni." Án sagðisvá vera mega ok gekk inn ok settist gegnt Katli. Bóndispyrr hann at nafni. Þessi nefndist Án. Bóndi sagði:"Hér er ánótt mjök, eða viltu með oss vera?" Hannkveðst þat þiggja mundu, "en hafa verð ek dvöl nokkura,áðr en ek mötumst, eða hefir hann Án nefnztKetill?" Hann sagði: "Ek brá því í gaman." Án mælti:"Þetta hefir vel at móti borit um fundi okkra. Várumvit í einni vist báðir, ok leitaðir þú eptir nokkurumhlutum um atgervi mína, ok þóttist þú ekki af þvísjá, heldr hitt, at ek væra skiptingr, en ek em þó atgervismaðr,ok kann ek lækning at gera vel at kvensemi.Ek heyrða áðan, at þú leitaðir eptir við dótturbónda um hjáhvílur." Hann tók nú í lyrg honum oklét hann skurka út ok kvað vísu:"Þat munt finna,er þú flór mokar,at þú eigi ertÁn bogsveigir;þú ert brauðsveigirheldr en bogsveigir,ostasveigiren álmsveigir."Hann batt hann ok rak af honum hárit ok bar í tjöruok mælti, at svá skyldi hverr fljúga sem fjaðraðr væri.Hann stakk ór honum annat augat, síðan geldi hannhann. Eptir þat leysti hann hann ok fekk honum tvástafi, -- "en ek mun taka við skeyti mínu." Án mælti:"Þat kalla menn konungs gersimi, ef nokkut er annarsafbragð. En þér er nú brugðit nokkut, ok því sendiek þik nú svá búinn Ingjaldi konungi, ok geld ekhonum þik fyrir annan bróður sinn, hvé nær sem fyrirannan er goldit." Ketill leitar til skipanna ok sagði konungi,ok báru honum vitni stafir hans, at hann varstirðr orðinn, en sjón var sögu ríkari um augu hansok eistu, at á burt var hvárttveggja. "Afhendr ertumér," sagði konungr ok rak hann á burt frá sér.
5
Nú er at segja frá Án, at hann mælti við bónda:"Þér tókuð vel við mér, ok skyldir þú eigi illt af mérhljóta. Skulu vit eyða bæinn ok fara í skóg, því atkonungsmenn munu brátt koma hér," ok svá gerðuþeir. Án var þessu nærgætr, því at konungr sendi mennþegar um nóttina, ok brenndu þeir upp bæinn ok fóruaptr síðan. Konungr mælti við sína menn: "Ef Án hefirundan komizt, þá legg ek þrjár merkr silfrs til höfuðshonum, ok geri ek hann útlægan um allan Noreg."Þetta spyrst nú víða. Konungr kom heim í sitt ríki.Án var með karli ok húsar upp bæ hans um sumarit.Án var svá búinn hversdagliga, at hann var í hvítupilsi; þat var svá sítt, at þat nam hæl. Þá var hann ígrám pilsungi; hann tók ofan á miðjan kálfann. Þávar hann í rauðum kyrtli; hann tók ofan á kné. Yztvar hann í vándum vöruváðarstakki; hann tók ofan ámitt lær. Hann hafði hatt á höfði ok viðaröxi í hendi.Maðrinn var furðu stórr ok karlmannligr ok ekki dávænn.Þat var einn dag, at Án mætti úti Drífu karlsdóttur.Þrjár konur gengu með henni. Hún var kvennavænst ok vel búin. Hún var í rauðum kyrtli ermalöngumok ekki niðr víðum, síðum ok miðþröngum. Húnhafði hlað um enni ok hærð kvenna bezt. Þær hlóguat honum mjök ok dáruðu klæðabúnað hans. Drífamælti þá: "Hvaðan gekktu at nú, ferfaldr?" "Frá smíðum,"sagði Án. Í því kom bóndi at ok bað þær eigiskúlka hann. Án kvað þá vísu:"Meyjar spurðu,er mik fundu,hvíthaddaðar:"Hvaðan komtu, ferfaldr?"En ek svaraðasilki-Gunniheldr hæðinni:"Hvaðan er logn úti?"""Ekki þykkir mér," sagði Án, "kyrtill þinn fara betren stakkr minn, því at hann liggr neðan at bakstakkiþínum." Síðan skildu þau at sinni. En er upp var húsaðrbærinn, talar bóndi til Áns um haustit, at honumværi heimilt þar at vera um vetrinn, -- "ok hefir þúvel til þess unnit." Án kvað þat þiggja mundu. Honumleizt vel á karlsdóttur, þó at hún hefði kallsat hansklæðasniðit, ok var hann sér um þat várkunnlátr. Enum várit lýsti hann yfir því, at hann mundi á burtu okannat fyrir sik leggja. "En ef svá verðr sem mér er grunrá, at dóttir þín sé með barni, þá eru þar fáir blóramenn,ok vil ek ganga við faðerni. Ok ef þat er sveinn,þá sendið til mín, þá er þér spyrið nokkura mínastaðfestu, ok fylgi hringr þessi til jartegna, en sjá þúsjálfr fyrir, ef mær er."Ok síðan ferr hann á burt ok austr á skóg. Þar liggrúti stígamaðr, er Garan heitir. Ok um daginn, er Ángengr um skógargötuna, sá hann, at maðr gekk í svigvið hann. Sá hafði svartan skjöld ok hjálm á höfði, enboga í hendi, örvamæli á bak. Hann sá inn nýkomnaok skaut þegar í skjöld hans broddör ok vart í gegnumskjöldinn. Án gerði hæfing eptir ok skaut í gegnumskjöldinn, ok kom í aflvöðvann á honum, svá athann varð sárr. Stígamaðr mælti honum þótti þessiþörfum harðskeytari ok lagði vápn sín ok hitti þennamann ok spurði hann at nafni. Hann kveðst Án heita.Garan segist heyrt hafa nafn hans, -- "ok ertu víðfrægr."Án sagði: "Heyrt hefi ek ok þín getit ok jafnanat illu." Garan sagði: "Fyrir góðu muntu verða af mér.Vil ek bjóða þér til mín, ok eigum félag saman, okmunu vit miklu áleiðis koma." Án sagði: "Ærit mun umþat, ef vit viljum illa gera." Þeir kómu til skála, erstóð í skóginum, ok var þar hnigin hurð á gátt. Þeirgengu inn, ok skorti þar eigi fé, vápn eða hlífar. Ánsá þar steina tvá, annan hæra en annan. Án spyrr,hvat þeir skyldi. Garan sagði: "Þar hefi ek reynt hryggaflnokkura manna, er mik hafa heimsótt." Án sagði:"Illmannliga bjóttu við þína gesti, eða hvárr mundiþér hæfiligri steinninn at láta á hallast?" Hann kveðstekki á því ætlun haft hafa, en lét sér þó inn hærabetr fallinn vera fyrir hæðar sakir. Þá er liðit á dagmjök. Garan sagði: "Nú skulum vit matbúa, eða hvártviltu heldr taka vatn eða gera eld?" Án kvað þat sjálftá leggjast, at hann gerði eldinn, því at hann kveðstþví vanr verkinu. Ok er hann var lagztr niðr, þá kastaðihann sverðinu á bak sér, at hann hafði at vápni.Hann heyrði hvin upp yfir sér, hjó stígamaðrinn tilhans, ok kom á sverðit, ok þat hlífði honum. Þá hljóphann upp ok mælti: "Eigi ertu nú trúr, ok vildir þúnú skjótt skipta félaginu, ok hafða ek þó lítit til saka.Má vera, at nú gistir þú bóndasteininn há í kveld."Þar var hörð sókn, ok vildi hvárr firra sik steininum.Þá bar Garan at steininum. Án sté á rist honum, enrak hendrnar á bringu honum ok bendi hann umsteininn; gekk þá í sundr hryggrinn í honum. Án gekkaf honum dauðum. Hann hjó af honum höfuðit okdró hann út ok stakk nefinu í klof honum, at hanngengi eigi dauðr. Leið af nóttin. Án var þar um sumaritok gerði engum manni mein ok lét ekki sjá sik.En er haustaði, læsti hann aptr skálanum ok fór í burtok vildi aðra vetrvist hafa.Hann kom aptan dags til ekkju einnar auðigrar, erJórunn hét. Hann var þar um nóttina ok duldist. Ener húsfreyja kom í skála, spurði hún gestinn at nafni.Hann sagði slíkt er honum sýndist. Hún gekk frá oksneri aptr ok mælti: "Hví fórtu hingat? Þat er mitthugboð, at þú munt vera Án bogsveigir." Hann lét þatsatt. "Hví fórtu hingat?" segir hún, "þér er þetta ekkitraust fyrir konungi." Án kveðst ætla, at eigi mundimeira við þurfa, -- "mun ek til hætta at vera, ef þérgefið leyfi til." Hún mælti: "Ekki mun ek spara matvið þik." Þar var hann um hríð ok var tiltakasamr oksá um bú hennar, ok var þat með miklu ráði. Án mælti:"Hér vilda ek vera í vetr með yðr ok gerast eigi setumaðrmeð öllu." Hún kvað honum eigi þar hent, -- "erkonungr er í eptirsjá um þik; vér megum þér lítit."Hann lézt ætla, at lngjaldr konungr mundi honum ekkigrand gera. "Eigi mun ek mat spara við þik," en léthann sjálfan mundu gæta sín. Hann gerðist umsýslumaðrinn mesti. Síðan tekst tal með þeim. Hann segir,at honum lýstr því í skap at mæla til ráðahags við hana.Hún kvað þat mundu gert at frænda ráði ok mjök nærhennar hugþokka, en enginn latti, ok tókust ráðin. Ánvar inn mesti umgangsmaðr ok stórhagr. Hann áttinaust í skógi skammt frá bænum ok smíðaði þar skip.Jók brátt mikinn framdrátt fjár ok virðingar. Hannátti fjögur bú stór, ok með honum var þrír tigir vígramanna á hverju búi. Fylkismenn þeir, er þar váru,höfðu hann sér at forstjóra. Hann var vinsæll ok stórlyndr.Ingjaldr konungr spyrr þetta ok leitar eptir honum.Þórir, bróðir hans, fór opt austr þangat með sættarboðum,ok var ástúðigt með þeim bræðrum. Þá varandaðr Björn, faðir þeira, í Hrafnistu, ok varðveittibúit Gautr, mágr þeira, ok Þórdís, systir þeira. Grímr,sonr þeira, var mikill, vænn ok sterkr ok kvað enganaf sínum frændum sér jafnskapfelldan sem Án. Hannfór á fund hans. Án tók vel við honum, ok dvaldisthann þar lengi. Hann var vinsæll. Þórir bað opt Án,at hann skyldi vægja til við konung, -- "ok stoðar þérekki, bróðir, af því at ek sé gerla hans skaplyndi grimmttil þín." "Auðna mun ráða með okkr konungi," sagðiÁn, "en þú trúir honum til vel. Vilda ek heldr, at þúvarðveittir bú okkur." En þat varð ekki.
6
Maðr hét Ívarr, upplenzkr at ætt ok ættgöfugr. Hannkom til hirðar Ingjalds konungs, ok tók hann vel viðhonum; ekki var hann þar, þá at Án var með konungi.Ívarr var gerviligr maðr. Hann lagði hug mikinn á Ásuok hafði tilmæli við hana um ráðahag. Konungr tókþví seinliga. Þau töluðu þetta mál með sér. Konungrmælti þá: "Mjök leitar þú eptir þessu, ok mun ek gera ákost. Þú skalt fara á fund Áns ok færa mér höfuð hans,en er þú kemr aptr, áttu þessa ráða ván, er þú beiðist,því at þá muntu kallaðr mikilmenni ok makligr konungsmágr." Ívarr kvað eigi auðsóttligt, -- "eða gefr þú,konungs systir, jáyrði til þessa máls?" Hún svarar: "Ekætla vera á valdi bróður míns, ef þú kemr þessu erendifram." Við þetta fór hann austr í land ok á fund Ánsok skorar á hann til vetrvistar. Án spyrr, hverr hannværi, ok kveðst varla vita kunna, með hverjum hughverr væri, en lézt óvanr at synja matar; "ek beiðumstok ekki forgiftar, fyrr en ek veit, hversu þegit er eðaveitt er." Ívarr var honum fylgisamr til smíða okannars.Þat var eitt kveld, at þeir gengu heim, at Ívari komí hug, hvat hann átti at annast. Hann hljóp þá at Ánok hjó til hans. Án gekk skjótara en Ívarr hugði okvar stórfetaðri, ok hjó hann í jörðina ok allt í viðarrætr.Án fann nú atgöngu hans ok snýr aptr ok sagði, athonum þótti eigi vel í hald koma vistarlaunin. Ánbatt hann með bogastreng ok rak hann heim fyrir sér.Hann setti Ívar í fjötur um nóttina. En er menn vissuþetta, báðu þeir drepa hann ok segja hann til þess gerthafa. Án kvað eigi þat skyldu. "Mun þat þá mælt, atek gerumst fjandmaðr konungs, ef menn vita eigi sannasögu. Vil ek þing láta stefna fjölmennt ok konungsmaðrsegi sögu sína ok geri fyrir öllum bert þetta vandræði,"-- ok svá var gert. Kom Án á þingit ok leiðirÍvar eptir sér. Án mælti: "Seg nú fram allt erendi þitt."Ívarr gerði svá. Þá mæltu allir, at hann hafi sér dauðaráðit. Án mælti: "Nei," sagði hann, "þat skal eigi vera.Ek veit, hvers hann á heim at vitja, sem þér heyrðuð."Hann lét brjóta fótleggi hans allt til knés ok lét síðangræða ok snúa fótunum öðruvís en áðr; horfðu þátær á bak aptr. Án mælti: "Stattu nú fyrir mér," oksvá gerir hann. Án mælti: "Nú ertu konungs gersimi,er þú ert frá því, sem aðrir menn." Síðan snýr hannandliti hans nokkut ok mælti: "Nú ertu til hvárstveggjaenda afbragð annarra manna, vænn at yfirliti, enda eigifættr sem aðrir menn. Hittu nú Ingjald konung, geldek þik fyrir annan bróðurinn, enda á hann nú hingateinkis at vitja." Ívarr hitti konung ok sagði eigi sínaslétta. Konungr mælti: "Þat hefi ek vitat, at mennhafa drepit niðr menn hverr fyrir öðrum, hitt veit ekvarla, at slíkar meiðslar hafi gervar verit, ok kalla þatkonungs gersimar, ok þykki mér engi gersimi í þér,ok far til eigna þinna." Konungs systir mælti: "Viltunú eigi unna honum ráðahagsins við mik?" Konungrkvað þat eigi sama, lét Ívar sér ofr framarla treyst hafa,at hann mundi þessu á leið koma, -- "ok váru því engifjartök í höfð við þik." Þórir var þá eigi löngum heima.Eptir þetta sendi konungr tólf menn til höfuðs Ániok mælti svá: "Ek vil senda yðr með þeim hætti á fundÁns, at þér beiðið hann vetrvistar, en hann er stórlyndrok mun spyrja, hví þér farið svá margir saman. En þérskuluð segja, at þér eigið fé allir saman ok þér trúiðengum til at skipta með yðr nema honum. Ok ef hanntekr við yðr, dragið undir yðr aðra jafnmarga af mönnumhans með fégjöfum, ok kalla ek þá sjálfrátt, atþér látið hann eigi rekast undan." Síðan fóru þeir áfund Áns, ok fóru svá orð með þeim sem konungr gattil. Hann tók þó við þeim, ok váru þeir þar fram umjólin. Eitt kveld mælti Jórunn við Án. "Hvat gestumhyggr þú þetta vera, er þik hafa heimsótt?" Hann sagði:"Þat hygg ek, at þeir séu góðir menn, ok til þess ætlumvér." Hún kveðst eigi þat ætla, at þeir muni dyggvirmenn heita mega, -- "ok gruna ek þat, hvárt þeir hafaunnit illvirki eða ætla þeir til, því at hvert sinn er þúgengr frá rúmi þínu, þá sjá þeir eptir þér ok bregðalit við." Hann kveðst eigi þat ætla. "En ber ek meiriönn fyrir þér en ek ætlaða," sagði hún, "ek vil þúgangir frá húsi á morgin, ok ef þeir gera engan gruná sér, þá mun þetta ekki vera. Seg, at þú skalt heimí kveld ok at þú vilir einn fara, ok ef þeir gera nokkurngrun á sér, þá má vita, hverir þeir eru." Án kvaðsvá vera skulu. Um morguninn gekk Án frá húsi, oker vetrgestir sáu þat, hyggja þeir þá færi á Án ok fóruheiman í tveim stöðum, sex í hvárum stað, en sex váruheima af njósnarmönnum ok sex af húskörlum, er fétóku til höfuðs Áni. Váru sex af hvárum í fyrirsátrinu.Þeir settust hjá götu Áns. Jórunn hittir Grím ok sagði, athenni þótti grunsamlig för þeira, -- "ok far þú á njósn".Hann kvaðst þess búinn ok fór í skóg með marga menn,svá at hinir vissu eigi, en sáu þeir hvergi. Leið nú ákveldit, ok sýndist þeim mest nauðsyn at fara heimok gæta tímans, at eigi yrði í ráðit um atförina. Þeirkómu heim. Án var þá kominn í öndvegi ok ekkifrýnn. Grímr var þá ok heim kominn. Án mælti: "Þatmun nú hæfa vetrgestum várum at segja erendi sínok hvern þeir ætluðu mér dauðann í dag. Ek veit núráð yður, ok fyrir löngu vissa ek svik yður við mik,en eigi hefi ek dyggt hjónaval." Þeir urðu við at ganga.Án mælti: "Eigi mun ek drepa hjón mín, ok fari þauá burt. En konungsmenn gef ek í vald Grími, frændamínum, ok hafi hann af þeim gaman í dag." Grímrkvað slíkt vel mælt. Hann fór til skógar með þá okspyrti þá saman alla á einn gálga.Þetta spyrr Ingjaldr konungr ok líkar mjök illa.Þórir var þá kominn til hirðarinnar. Hann var hljóðrok þótti mjök þrútna málit. Konungr spyrr, hví hannværi svá hljóðr, -- "vel viljum vér til þín gera sem fyrr".Þórir sagði: "Ekki frý ek á þat, en varla verðr þatmeð hallkvæmd." Konungr spyrr: "Hvat skortir at umþat, sem faðir minn gerði?" "Ekki leita ek á þetta,"sagði Þórir "en stærrum gaf faðir þinn mér, sem ersverð þetta." Konungr sagði: "Er þat gersimi mikil?""Sjá þú," sagði Þórir. Konungr tók við ok brá sverðinuok mælti: "Ekki er þetta ótigins manns eiga."Þórir sagði: "Þiggi þér þá, herra." Konungr sagði:"Eigi vil ek þat; þú skalt eiga ok þér lengst fylgja."Hann gekk at Þóri í hásætinu ok lagði í gegnum hannok lét þar standa sverðit í sárinu. Hann mælti: "Ýmsarmunu vit Án sendast sendingar á milli." Síðan bjóhann skip, ok váru á sex tigir manna, ok bað þá faraá fund Áns ok leggja í lægi hans ok teygja hann áskip, -- "ok segið, at þar sé kominn Þórir, bróðir hans,ok vili leita um sættir. En ef hann kemr í greipr yðr,þá drepið hann, ok er þá goldit nokkut fyrir mínabræðr, ef þessir koma fyrir þá. Komið snemma dagstil Áns." Þetta verk mæltist mjök illa fyrir, ok varhann nú kallaðr Ingjaldr inn illi af hverjum manni.Síðan fóru þeir veg sinn. En áðr um nóttina en þeirkómu við land, þá dreymdi Án ok sagði Jórunni:"Mér þótti Þórir hér kominn daprligr mjök, en ávallthefir hann komit, er mik hefir dreymt hann. En eigivilda ek, at þeir færi erendislausir, er hann færa hingatmeð slíku mótí er mér segir hugr um, því at hannsýndist mér allr blóðugr, ok stóð sverð í gegnumhann." Hún kvað svá vera mega, at skýrir væri draumarhans. Án spratt upp ok sagði, at menn mundu koma.Hann lét búa fjögur skip, ok váru tvau við útey, enönnur tvau í leynivági hjá læginu fyrir bænum. Ánsendi menn í byggðina eptir mönnum at drekka fagnaðarölá mót Þóri, ef hann kemr glaðr ok heill, elligarreyna vápn sín. Án var á bænum, en menn hans áskipum, ok beið hann búinn þess, er at höndum kæmi.Eptir þat sjá þeiri at skip renndi á lægit fyrir bæinnok rauðir skildir á. Skipamenn sendu Án orð, at hannkæmi ofan ok fyndi Þóri, bróður sinn, er þar var kominnat leita um sættir. Án mælti: "Opt hefir hann ekkiþann mun metit at ganga heim, ok lætr hann nú lítitá skorta." Þeir kváðu honum svefnhöfugt. Án kveðstganga mundu ofan at skipi, en eigi lengra. Þeir treystusteigi at ganga at honum ok skutu Þóri af skipi uppok báðu Án taka við vinsending Ingjalds konungs.Án tók Þóri upp ok mælti: "Goldit hefir þú grunnýðgiþinnar, er þú trúðir konungi vel, en annat munnú skyldara en at ávíta þik." Hann skaut honum íhellisskúta, en hljóp út á skipit ok brá upp rauðumskildi. Hann leggr nú at þeim, ok börðust þeir, okfellu mjök menn Ingjalds konungs. Einn maðr barðistá knjánum. Grímr sótti at honum, en sá maðr hjótil hans á knésbótina ok af kálfann með hælbeininuok lét hann mundu stirðfættan, áðr en grætt væri.Þeir drápu hvert manns barn. Án lét haug gera okskip í setja ok Þóri í lypting, en konungsmenn á hvárttveggjaborð, til þess at þat sýndist í því, at honumskyldu allir þjóna. Grímr var græddr. Konungr spyrrnú þessi tíðendi ok þótti enn eigi mjök aukizt hafasinn sómi eða sæmd.
7
Þat var einn morgin, at Án var heima á bæ sínum,at hann mælti: "Þat hygg ek," sagði hann, "at mennsé í skóginum mjök margir, ok má vera, at komi atþví, sem mælt er, at mikit er konungs ríkit ok mikil erkonungs gifta." Án vekr nú upp húskarla sína ok mælti:"Opt finnst þat á, at ek er vel kvángaðr. Jórunn hefiropt varat mik við, at ek skylda eigi sitja hér við mótþykkikonungs, en ek vilda láta drífa um stafn, semverða mætti." Síðan tók hann ás einn ok hjó í sundrok telgir handarhald á báðum hlutunum. Án sagði:"Þá er vér komum út, mun hringr sleginn um oss,en mér þykkir illt at flýja. En vit Grímr munum eigivápnum við koma," ok bað hann taka annan trélurkinn,ok svá gerðu þeir. Þeir sneru nú til sjóvar. Þávar konungr þar kominn með mikinn mannfjölda.Þeir Án ruddu götu fyrir sér ok lömdu á tvær hendr.Þótti konungs mönnum þar eigi gott at búa undir,en húskarlar sóttu þar eptir, ok váru margir drepnir,en konur kómust á náðir Jórunnar. Þeir Án ok Grímrkómust á eina róðrarskútu ok sáu konungsflotann umhverfissik, en út miðsyndis var ein njósnarskúta. Ánsagði, at honum þætti vel, at þeir gerði þeim nokkurnöfundarkrók, -- "sem oss eru settir til meins". Ánskaut einum fork, er járni var búinn, undir rangbyrðitá skútunni, ok gerðist þat skipti á, at sjór kolblárkom í staðinn, ok kölluðu menn á konungs skipin,at þeir hjálpi þeim. Án sótti undan út á millum þeira.Án sagði, at meiri mundi róðr Gríms, ef báðir fætrhans væri jafnir. Hann kvað einkis skyldu í sakna.Án fann eigi fyrr en hlummarnir á árunum skullumillum herða honum, en Grímr var sprunginn af róðrinum.Án sté nú fyrir borð ok vildi þat sízt, at konungsmenn hefði hendr at honum. Þeir sáu, at maðrinnvar fyrir borð stiginn, en annarr lá dauðr í austrinum.Þeir segja konungi þetta. Hann sagði: "Þess var ván,at Án fyrirmyndi oss at hafa hendr at honum, en þóskal honum fyrir allt eitt koma, ok setjum vörðu alltmeð sjónum, at hann komist eigi á land."Þetta kom Án í hug ok snýr þvers til eyjar einnar,er lá utan fyrir, ok komst þar upp ok var þá allmáttfarinn.Erpr hét sá, er þar bjó, ok kona hans. Ekkivar þar fleira manna. Erpr kannar fjörur ok fór meðeyk ok sá, at maðr lá mikill á ströndinni. Bóndi ætlaðihann dauðan ok gekk illa at honum. Án bað hannfara djarfliga. Erpr sagði: "Þú munt hafa hægri sænghaft heima hjá Jórunni." Hann ekr honum nú heim,ok skögðu fætrnir út af vagninum. Kerling bað hanneigi dauðum manni heim aka. Erpr kvað önnur efni ívera ok sagði henni. Hún mælti, at þat mundi gott tilfjár, ef við góðan dreng ætti um. Án hresstist þar númjök. lngjaldr konungr hugði Án dauðan, ok fór hannheim. Án var með karli, ok er hann var heill, flytrErpr hann til lands. Án kvað þeim vel farit hafa okgaf kerlingu gull, en Erpi eyna ok lét þó meira skylduverðkaup þeira í tómi. Síðan kom Án heim. Jórunnhafði nokkut snúit áleiðis á meðan, ok skorti þó mikitá, at risna mætti haldast. Menn fögnuðu vel Án, enhann svarar húsfreyju: "Ekki höfum vér jafnir veritum fjárhagina hingat til við þik." Hún kvaðst ekkiat því telja, ef hann heldist við. Honum kom nú íhug, at eigi mundi óráðligt at vitja fjárins í skálaGarans, því at honum þótti nú nauðsyn til bera. Hannlét þat nú heim færa ok sagði Jórunni: "Hér máttulíta á mína eigu," ok segir allan tilburðinn. Þótti hannþá eigi félauss, sem menn ætluðu. Kom nú í samt lagum fé þeira sem áðr eða meira.Án setr nú njósnir alla vega frá sér. Ingjaldr konungrfrétti þetta, ok hafði hann gæzlur á sér ok svafí skála hjá hirð sinni. Án fylgdi smíðum sínum semfyrr. Ok eitt kveld, sem hann gekk frá smíðinni, sáhann í ey einni eld brenna. Honum kom í hug, atkonungr mundi enn vitja eða snöttungar mundu leggjastá fé hans. Hann forvitnast um ok fór til sjóvareinn saman ok tók sér bát ok rær til eyjarinnar. Hannsá þar mann sitja við eldstó, ungligan ok mikinn. Sávar í skyrtu ok línbrók. Hann mataðist. Silfrdiskr stóðfyrir honum. Hann hafði kníf tannskeptan ok stakkupp ór katlinum ok át af slíkt er honum sýndist, enkastar aptr í, er kólnaði, en tók þá annat upp. Ánþótti hann eigi varliga búa um sik. Hann skaut tilhans, ok kom í stykkit, er hann vó upp ór katlinum,ok datt þat í ösku niðr. Hann leggr skeytit niðr hjásér ok mataðist sem áðr. Án skaut ör annarri, ok komhún í diskinn fyrir hann, ok fell hann í tvá hluti. Þessisat ok gaf engan gaum at þessu. Þá skaut Án inniþriðju, ok kom sú í knífskeptit, er aptr stóð ór hendihonum, ok fló heptit í tvá hluti. Þá mælti sjá inn ungimaðr: "Þessi maðr gerði mér mein, en sér lítit gagn,er hann spillti knífi mínum." Hann þreif upp bogasinn, en Án kom í hug, at eigi var víst, hvar óskytinör geigaði. Hann gekk öðrum megin eikarinnar ok léthana á millum þeira. Sjá inn ungi maðr skaut innifyrstu ör, svá at Án hugði, at koma mundi á hannmiðjan, ef hann hefði beðit; önnur þótti honum semkomit mundi hafa fyrir bringspalir honum, en inþriðja í augat, ok stóðu svá allar til í eikinni, þar semÁn hafði staðit. Þá mælti sá inn ungi maðr: "Hitt erþeim ráð, er skaut at mér, at sýna sik nú, ok hittumstvið, ef hann á við mik sakir." Síðan gekk Án fram,ok tóku til at glíma, ok var þeira atgangr mjök sterkligr.Án mæddist skjótara, því at hinn var stinnleggjaðrok sterkr. Án bað þá hvílast, en inn ungi maðr léztbúinn til hvárstveggja, ok þó réð Án. Hann spyrr:"Hvert er nafn þitt?" Hann kvaðst Þórir heita, en sagðiföður sinn heita Án, -- "eða hverr ertu?" "Ek heiti Án,"sagði hann. Ungi maðr sagði: "Þat mun satt vera, atmargs góðs muntu án vera, ok ertu nú án sauðarinsþess, er ek tók." Án sagði: "Hirðum ekki um heiptarmál,ok er þetta lítils vert, eða hverjar hefir þújartegnir, ef þú finnr föður þinn?" "Ek ætla finnastmuni sönn merki sögu minnar, en þó em ek eigi skyldrþér at sýna," sagði Þórir. Án lét þat betr sama at sýna,hvat til marks væri um faðerni hans. Þórir sýnir honumhringinn. Án sagði: "Sönn eru þessi merki, atföður þinn hefir hér fyrir hitt, ok förum heim ok vitjumbetra herbergis."Þeir gera nú svá ok koma heim, ok sátu menn hansok biðu eptir honum með ugg ok ótta, því at þeir vissueigi, hvat af honum var orðit. Án settist í öndvegi okÞórir hjá honum. Jórunn spyrr, hverr sjá maðr væriinn ungi. Án bað hann sjálfan segja til nafns síns.Hann sagði: "Þórir heiti ek, ok em ek sonr Áns." Húnmælti: "Kemr at því, sem mælt er, at hverr er auðgarien þykkist. Ekki sagðir þú mér, at þú ættir þennason, en þó hygg ek ekki aukasmíði vera munu at honum,ok togið af honum, eða hversu gamall ertu?""Átján vetra," sagði Þórir. Hún sagði: "Þat ætla ek,at ek muna kalla þik hálegg, því at ek hefi engumsét hæra til knés." Hann sagði: "Þetta nafn líkar mér,ok muntu gefa mér nokkut í nafnfesti, at menn kallimik svá." Hún sagði þat skyldu satt ok gaf honum gullmikit. Án spyrr Þóri at um uppfæði hans með karli.Hann kvað þat orð á hafa verit, at þar fæddist upp dóttir,"því at Ingjaldr konungr vildi drepa mik, ok flýði ekþví norðan, sem verða mátti." Þar var Þórir um vetrinn.Án mælti eitt sinn: "Eigi nenni ek at fæða þik uppsitjanda lengr, ef þú leggr ekki fram." Hann kveðsteigi til hafa í fémunum nema hringinn. Án kvað sérbetra þykkja at hafa sendiför nokkura, -- "sýnist mérsem þú værir skyldr til at hefna nafns þíns á Ingjaldikonungi. Ætla ek, at þér verði auðit helzt af várriætt, því at þat er reynt, at vit konungr leggjumst aldrihendr á. Ok ekki þarftu hingat at vitja, nema hefndinkomi fram, hvárt sem þú átt skylt við mik eða eigi.Sverðit Þegn skaltu eiga, ok ef þú kemr þessu verkifram, þá er þar systir konungs. Haf þú hana með þérok gjalt henni son fyrir bróður." Þórir kvað þetta geramundu ok helt með skip albúit í hernað, en at haustihafði hann fimm skip vel skipuð. Hann var yfrit djarfrmaðr ok sterkr ok inn mesti hervíkingr. Hann komá bæ Ingjalds konungs á náttarþeli ok bar eld at skálanum.Vöknuðu menn við reykinn. Ingjaldr konungrspyrr, hverr fyrir eldinum réði. Hann kvað Þóri háleggþar vera. Konungr segir: "Vera má, at þessi gneistihafi flogit af Drífu karls dóttur, því at þar hefir mérlengi grunr á verit, ok má vera, at oss verði fulleldaum þat lýkr." Þórir kveðst á þat viljaðr, at sjatnaðiillvirki hans. Ingjaldr konungr lét þá brjóta upp stokkanaok bera á skálahurðina ok kvað eigi vilja innibrenna. Þá hlupu menn út. Þórir var nær staddr, þáer konungr kom út, ok hjó hann banahögg. Hann tókburt Ásu ok hafði með sér ok mikit fé ok sendi hvárttveggjaföður sínum. Hann tók vel við Ásu, en Þórirleggst í hernað ok vann mörg framaverk. Hann varágætr maðr ok þótti líkr föður sínum. Þórir kom meðþat til Áns, at hann var orðinn stórauðigr, ok fekk þargóðar viðtökur. Hann var þar um vetrinn.En at vári sagði hann Án, at hann vill á burtráðast -- "ok gef ek þér upp eignir allar, en þú girnsteigi eignir þær, sem Ingjaldr konungr hefir átt, þvíat skammt mun at bíða, at eytt mun fylkiskonungum.Ok er betra at gæta sinnar sæmdar en at setjast í hærastað ok þaðan minnkast. En ek mun fara norðr í Hrafnistutil eigna minna. Erp skaltu annast ok fóstra þinnok móður." Síðan fór Án norðr, en Þórir varð gildrmaðr. Án kom norðr í eyna, ok átti hann þar dóttur,þá er Mjöll hét, móður Þorsteins, Ketils sonar raums,föður Ingimundar ins gamla í Vatnsdal. Án átti opt atberja um þær skinnkyrtlur norðr þar, ok þótti hanninn mesti maðr fyrir sér. Sonr Þóris var Ögmundrakraspillir, faðir Sigurðar bjóðaskalla, ágæts manns íNoregi. Ok lýkr hér við sögu Áns bogsveigis.

Old Norse texts from the Perseus Project (perseus.tufts.edu/hopper/opensource/download), via CLTK's old_norse_text_perseus mirror. Licence: CC BY-SA 3.0 US. Source.