Viðbætir (Additional small texts)

Old Norse · Sagas · 6 sections

0
VÍG JÖRMUNREKS, SÖRLA OG HAMÐIS.(Sbr. Völsunga sögu, 42. kap.).Knátti eðr við illanJörmunrekkr at vaknameð dreyrfáar dróttirdraum í sverða flaumi.Rósta varð í ranniRandvés höfuðniðja,þás hrafnbláir hefnduharma Erps of barmar.Flaut of set, við sveita,sóknar alfs í golfihræva dögg, þars höggnarhendr sem fætr of kenndusk.Fell í blóði blandinnbrunn ölskála, runnaþat's á Leifa landalaufi fátt, at höfði.Þar, svát gerðu gyrðangolfhölkvis sá fylkis,segls Naglfara siglursaums andvanar standa.Urðu snemmst ok Sörlisamráða þeir Hamðirhörðum herðimýlumHergauts vinu barðir.Mjök lét stála stökkvirstyðja Gjúka niðjaflaums, þás fjörvi næmaFoglhildar mun vildu,ok bláserkjar birkis,ball, fagrgötu allir,ennihögg ok eggjar,Jónakrs sonum launa.Þat segik fall á fögrumflotna randar botni;Ræs göfumk reiðar mánaRagnarr ok fjöld sagna.（Úr Ragnarsdrápu Braga ins gamla Boddasonar).KRÁKUMÁL.(Sbr. Ragnars sögu loðbrókar).1. Hjoggum vér með hjörvi.Hitt vas æ fyr löngu,es á Gautlandi gengumat grafvitnis morði;þá fengum vér Þóru,þaðan hétu mik fyrðar,es lyngölun lagðak,Loðbrók at því vígi;stakk á storðar lykkjustáli bjartra mála.2. Hjoggum vér með hjörvi.Heidr vask ungr, es skífðumaustr í Eyrasundiundarn frekum vargi,ok fótgulum fuglifengum vér, þars sunguvið háseymda hjálmahörð járn, mikils verðar;allr vas ægir sollinn,óð hrafn í valblóði.3. Hjoggum vér með hjörvi.Hátt bárum þá geira,es tvítugir töldumk,ok tjör ruðum víða;unnum átta jarlaaustr fyr Dínu mynni;gera fengum þá gnógagisting at því vígi;sveiti fell í sollinnsæ, týndi lið ævi.4. Hjoggum vér með hjörvi.Heðins kvánar varð auðit,þás Helsingja heimtumtil heimsala Óðins;lögðum upp í Ívu,oddr náði þá bíta;öll vas unda gjalfriá sú roðin heitu;grenjaði brandr við brynjur,bensildr klufu skildi.5. Hjoggum vér með hjörvi.Hygg engan þá frýðu,áðr á Heflis hestumHerröðr í styr felli;klýfrat ægis öndrumannarr jarl in frægrilunda völl til lægisá langskipum síðan;sá bar siklingr víðasnart fram í styr hjarta.6. Hjoggum vér með hjörvi.Herr kastaði skjöldum,þás rægagarr renndiræstr at gumna brjóstum;beit í Skarpaskerjumskærubíldr at hjaldri;roðinn vas randar mániáðr Rafn konungr felli;dreif ór hölda hausumheitr á brynjur sveiti.7. Hjoggum vér með hjörvi.Hátt grenjuðu rottar,áðr á UllarakriEysteinn konungr felli;gengum golli fáðirgrundar vals af bröndum,rækyndill smó rauðarrítr, at hjalma móti;svíra virtr ór sárumsveif of hjarna kleifar.8. Hjoggum vér með hjörvi.Hafa gátu þá rafnarfyr Inndyriseyjuærna bráð at slíta;fengum Fálu hestumfullan verð at sinni,illt vas eins at gæta,með uppruna sólar;strenghömlur sák stíga,stökk malmr á skör hjalmi.9. Hjoggum vér með hjörvi.Háðum rendr í dreyra,þás benstara bræddumfyr Borgundarhólmi;hreggský slitusk hringa,hratt almr af sér malmi;Völnir fell at vígi,vasat einn konungr meiri;val rak vítt of strandir,vargr fagnaði tafni.10. Hjoggum vér með hjörvi.Hildr vas sýnt í vexti,áðr Freyr konungr fellií Flæmingja veldi;náði blár at bítablóði smeltr í gylltanHögna kufl at hjaldriharðr bengrefill forðum;mær grét morginskærumörg, en tafn fekkst vörgum.11. Hjoggum vér með hjörvi.Hundruðum frák liggjaá Eynæfis öndrum,þars Englanes heitir;sigldum vér til snerrusex dægr, áðr lið felli;áttum odda messuvið uppruna sólar;varð fyr várum sverðumValþjófr í styr hníga.12. Hjoggum vér með hjörvi.Hrundi dögg af sverðumbrún í Barðafirðibleika ná fyr hauka,umdi almr, þars oddarallstrítt bitu skyrturat slíðrloga sennu,Svölnis hamri þæfðar;renndi ormr til unda,eitrhvass, drifinn sveita.13. Hjoggum vér með hjörvi.Heldum Lakkar tjöldumhátt at Hildar leikifyr Hjaðninga-vági;sjá knáttu þá seggir,es sundruðum skjölduat hræsíldar hjaldri,hjalm slitnaðan gotna;vasat sem bjarta brúðií bing hjá sér leggja.14. Hjoggum vér með hjörvi.Hörð kom ríð á skjöldu,nár fell niðr til jarðará Norðimbralandi;vasat of eina óttuöldum þörf at frýjaHildar leiks, þars hvassirhjalmstofn bitu skjómar;vasat sem unga ekkjuí öndvegi kyssa.15. Hjoggum vér með hjörvi.Herþjófi varð auðití Suðreyjum sjálfumsigrs á várum mönnum;varð í randar regniRögnvaldr fyrir hníga,sá kom hæstr of höldaharmr at sverðr gusti;hvasst kastaði hristirhjalms strenglágar palmi.16. Hjoggum vér með hjörvi.Hverr lá þverr of annan;glaðr varð geira hríðargaukr at sverða leiki;léta örn né ygli,sás Írlandi stýrði,mót varð malms ok rítar,Marstan konungr fasta;varð í Veðrarfirðivaltafn gefit hrafni.17. Hjoggum vér með hjörvi.Hundmargan sák fallamorginstund fyr mækimann í odda sennu;syni mínum hneit snimmaslíðra þorn við hjarta;Egill lét Agnar ræntanóblauðan hal lífi;glumdi geirr við Hamðisgránserk, bliku merki.18. Hjoggum vér með hjörvi.Haldorða sák brytjaekki smátt fyr ulfaEndils niðja bröndum;vasat á Víkaskeiðisem vín konur bæri;hroðinn vas ægis asniófár í dyn geira;skorin vas Sköglar kápaat skjöldunga hjaldri.19. Hjoggum vér með hjörvi.Háðum sverðs at morgnileik fyr Lindiseyrivið lofðunga þrenna;fár átti því fagna,fell margr í gin vargi,haukr sleit hold með ulfi,at heill þaðan kæmi;Íra blóð í ægiærit fell of skæru.20. Hjoggum vér með hjörvi.Hárfagran sák rökkvameyjar dreng of morginok málvini ekkju;vasat sem varmar laugarvínkers Njörun bærioss í Álasundi,áðr Örn konungr felli;böðmána sák bresta,brá því fira lífi.21. Hjoggum vér með hjörvi.Há sverð bitu skjöldu,þás gullhroðinn glumdigeirr við Hildar næfri;sjá mun í Öngulseyjuof aldr mega síðan,hversu at lögðis leikilofðungar fram gengu;roðin vas út fyr eyriár flugdreki sára.22. Hjoggum vér með hjörvi.Hví sé drengr at feigri,at hann í odda éliöndurðr látinn verði?Opt sýtir sá ævi,es aldrigi nistir,illt kveða argan eggja,örn at sverða leiki;hugblauðum kemr hvergihjarta sitt at gagni.23. Hjoggum vér með hjörvi.Hitt telk jafnt, at gangiat samtogi sverðasveinn í móti einum;hrökkvit þegn fyr þegni,þat vas drengs aðal lengi;æ skal ástvinr meyjaeinarðr í dyn sverða.24. Hjoggum vér með hjörvi.Hitt sýnisk mér raunar,at forlögum fylgjum,fár gengr of sköp norna;eigi hugðak Elluat aldrlagi mínu,þás blóðvali bræddakok borð á lög keyrðak;vítt fengum þá vargiverð í Skotlands fjörðum.25. Hjoggum vér með hjörvi.Hitt lægir mik, jafnanat Baldrs föður bekkibúna veitk at sumblum;drekkum bjór af bragðiór bjúgviðum hausa;sýtira drengr við dauðadýrs at Fjölnis húsum;eigi kemk með æðruorð til Viðris hallar.26. Hjoggum vér með hjörvi.Hér vildi nú allirburir Áslaugr bröndumbitrum Hildi vekja,ef vandliga vissiof viðfarar ossar,hvé ófáir ormareitrfullir mik slíta;móðernis fekk mínummögum, svát hjörtu dugðu.27. Hjoggum vér með hjörvi.Harðla líðr at ævi,grimmt stendr grand af naðri,góinn byggvir sal hjarta;væntum hins, at Viðrisvöndr í Ellu standi;sonum mínum mun svellasinn föður ráðinn verða;munut snarpir sveinarsitt kyrrt vesa láta.28. Hjoggum vér með hjörvi.Hefir fimm tigum sinnafólkorrostur framdarfleinþings boði ok eina;minnst hugða ek manna,at mér vesa skyldi,ungr namk odd at rjóða,annarr konungr fremri;oss munu Æsir bjóða,esat sýtandi dauði.29. Fýsumk hins at hætta,heim bjóða mér dísir,þærs frá Herjans hölluhefir Óðinn mér sendar;glaðr skalk öl með Ásumí öndvegi drekka;lífs eru liðnar vánir,læjandi skalk deyja.VIÐBÓT VIÐ HEIÐREKS GÁTUR(Sbr. Hervarar sögu ok Heiðreks, 10. kap.)."Hverr byggir háfjöll,hverr fellr í djúpa dali,hverr andalauss lifir,hverr æva þegir?Heiðrekr konungr,hygg þú at gátu.""Góð er gáta þín, Gestumblindi. Hrafn byggir jafnan á hámfjöllum, en dögg fellr jafnan í djúpa dali, fiskr lifir andalauss,en þjótandi foss þegir aldrigi."Gestumblindi mælti:"Hvat er þat undra,er ek úti sáfyr döglings durum;hvítir fljúgendrhellu ljósta,en svartir í sand grafast?Heiðrekr konungr,hygg þú at gátu.""Góð er gáta þín, Gestumblindi. Smækkast nú gáturnar, enþat er hagl ok regn, því at hagli lýstr á stræti, en regns droparsökkva í sand ok sækja í jörð."Gestumblindi mælti:"Svartan göltek sá í sauri vaðaok reis honum eigi burst á baki.Heiðrekr konungr,hygg þú at gátu.""Góð er gáta þín. Þat er tordýfill, ok er nú margt til týnt,er tordýflar eru ríkra manna spurningar."Gestumblindi mælti:"Hvat er þat undra,er ofarliga flýgr,armlöð gellr,harðar eru, hilmir?Heiðrekr konungr,hygg þú at gátu.""Góð er gáta þín. Ör er þat," segir konungr.Gestumblindi mælti:"Hvat er þat, er lýðum lýsir,en logi gleypirok keppast of þat vargar ávallt?Heiðrekr konungr,hygg þú at gátu.""Góð er gáta þín. Þat er sól. Hún lýsir lönd öll ok skínnyfir alla menn, en Skalli ok Hatti heita vargar; þat eru úlfar,er annarr þeira ferr fyrir, en annarr eptir sólu."Gestumblindi mælti:"Hest sá ek standa,hýddi meri,dúði dindil,drap hlaun und kvið,ór skal dragaok gjöfta at góða stund.Heiðrekr konungr,hygg þú at gátu."Þá svarar konungr: "Þessa gátu skulu ráða hirðmenn mínir."Þeir gátu margs til ok eigi fagrs mjök. Þá mælti konungr, semhann sá, at þeir gerðu ekki at: "Hest þann kallar þú línvef,en skeið meri hans, er upp ok ofan skal hrista vefinn."Gestumblindi mælti:"Meyjar ek sámoldu líkar,váru þeim at beðjum björg,svartar ok sámarí sólviðri,en þess at fegri,er færa of sér.Heiðrekr konungr,hygg þú at gátu.""Góð er gáta þín. Þat eru glæður fölnaðar á arni."Gestumblindi mælti:"Hvat mælti Óðinní eyra Baldri,áðr hann var á bál hafðr?"Konungr svarar:"Undr ok argskapok alla bleyði,en engi vissi þín þau orðutan þú einn,ill vættr ok örm."Konungr brá þá Tyrfingi ok hjó til Gestumblinda, en hannbrást í valslíki ok fló út gegnum hallarglugg einn. En sverðitkom á vélit valsins, ok er hann því vélstuttr jafnan síðan, svásem heiðnir menn trúa. Ok var nú Óðinn honum reiðr orðinn,síðan hann hjó til hans, ok á þeiri nótt var konungr drepinn.(Hauksbók).BJARKAMÁL IN FORNU(Sbr. Hrólfs sögu kraka).Dagr es upp kominn,dynja hana fjaðrar,mál es vílmögumat vinna erfiði;vaki ok æ vakivina höfuð,allir inir æztuAðils ofsinnar.Hár inn harðgreipi,Hrólfr skjótandi,ættum góðir menn,þeir es ekki flýja;vekka yðr at víni,né at vífs rúnum,heldr vekk yðr at hörðumHildar leiki.Hniginn es í hadd jarðarHrólfr inn stórláti.Gramr inn gjöflastigæddi hirð sínaFenju forverki,Fáfnis miðgarði,Glasis glóbarri,Grana fagrbyrði,Draupnis dýrsveita,dúni Grafvitnis.Ýtti örr hilmir,aldir við tóku,Sifjar svarðfestum,svelli dalnauðar,tregum Otrs gjöldum,tárum Mardallar,eldi Órunar,Iðja glysmálum.Gladdi gunnveitir,gengum fagrbúnir,Þjaza þingskilumþjóðir hermargar,Rínar rauðmalmi,rógi Niflunga,vísi inn vígdjarfi,varði hann Baldr þeygi.Svá skalk hann kyrkjasem inn kámleitavéli viðbjarnarveggja aldinna.HJAÐNINGAVÍG.(Sbr. Sörla þátt eða Heðins sögu ok Högna).Ok ofþerris æðaósk-Rán at þat sínumtil fárhuga færafeðr veðr boga hugði,þás hristi-Sif hringahals, in böls of fyllda,bar til byrjar dröslabaug örlygis draugi.Bauða sú til bleyðibæti-Þrúðr at mótimalma mætum hilmimen dreyrugra benja;svá lét ey, þótt etti,sem orrostu letti,jöfrum ulfs at sinnameð algífris lifru.Letrat lýða stillirlanda vanr á sandi,þá svall heipt í Högna,hönd glamma mun stöðva,es þrimregin þremjaþróttig Heðin sóttu,heldr an Hildar svírahringa þeir of fingi.Ok fyr hönd í holmihveðru brynju Viðrisfengeyðandi fljóðafordæða nam ráða;allr gekk herr und hurðirHjarranda fram kyrrarreiðr af Reifnis skeiðiraðaralfs mari bráðum.Þá má sókn á Svölnissalpenningi kenna;Ræs göfumk reiðar mánaRagnarr ok fjöld sagna.（Úr Ragnarsdrápu Braga ins gamla Boddasonar.)
1
EIREKS SAGA VÍÐFÖRLAÞRÁNDR er nefndr konungr sá, er fyrstr réð fyrir Þrándheimi.Hann átti son þann, er Eirekr hét. Hann var vinsællmaðr þegar á unga aldri. Hann var rammr at afli, fræknok framr at öllu, drengiligr í vexti.Þess er getit eitt jólakveld, þá strengdi Eirekr þess heit atfara um allan heim at leita, ef hann fyndi stað þann, erheiðnir menn kalla Ódáinsakr, en kristnir menn jörð lifandimanna eða Paradísum. Þessi heitstrenging verðr fræg um allanNoreg.Á næsta sumri eptir býr Eirekr skip eitt skrautligt af Noregiok helt til Danmerkr. Þeir váru tólf á skipi. Danakonungr áttisér son. Sá hét ok Eirekr. Þeir feðgar buðu Eireki Þrándarsynimeð sér at vera þann vetr, ok þá hann þat. Þeir nafnarlögðu lag sitt saman, ok var með þeim vel, ok at mörgu váruþeir líkir. Ok um várit eptir réðst Eirekr danski í ferð meðnafna sínum. Váru þeir ok tólf saman. Sigldu nú ok ætla tilMiklagarðs, ok þar koma þeir í þann tíma, sem Grikkja konungrbauð út her í móti víkingum, er gengu mjök á ríki hans.Ok er Grikkja konungr frétti kvámu Norðmanna, býðr hannþeim til sín ok tók við þeim vegliga, frétti þá eptir, hverir þeirsé eða hvaðan þeir væri komnir eða hvert þeir ætlaði at fara.Eirekr segir, at þeir væri Norðmenn ok konunga synir ok ætlaðiat kanna víða heim. Þá tígnaði Grikkja konungr þá forkunnarvel í öllum hlutum. En er þeir höfðu þar verit nokkurahríð, þá unnu þeir mörg stórvirki með vitrlgum ráðum okmiklum röskleika ok studdu stórliga vel ríki Grikkja konungs.En er konungr sá, at þeir váru sterkari en vel flestir aðrir landsmenn,þá virðir hann þá í öllu framar ok lagði á þá mikla virðingok gerði þá sína þjónustumenn ok gaf þeim mestan málaallra sinna manna. Svá er sagt, at þar af gerðist fyrst Norðmannasómi út í Miklagarði.
2
Þat var sagt, at einn dag spurði Eirekr norræni konung, hverrgert hefði himin eða jörð. Konungr segir: "Einn gerði hvárttveggja."Eirekr spurði: "Hverr er sá?" Konungr svarar: "Guðalmáttigr, sá er einn í guðdómi, en þrennr í greiningu."Eirekr mælti: "Hverjar eru þær þrjár greiningar?" Konungrsegir: "Líttu í sólina. Í henni eru þrjár greinir, eldr, birti okvermir, ok er þó ein sól. Svá er ok í guði faðir ok sonr okheilagr andi, ok er hann þó einn í sínum almætti." Eirekrmælti: "Þó er mikill guð sjá, er gerði himin ok jörð. Seg mérnú nokkut af mikilleik hans." Konungr mælti: "Guð er einnóumbræðiligr ok óyfirstíganligr. Hann er yfir öllum hlutum okþolir alla hluti, ok hann heldr öll endimörk jarðar með sinnihendi." Eirekr mælti: "Hvárt veit guð alla hluti?" Konungrsegir: "Einn veit hann allt, sem í hans augliti sé." En er konungrhafði þetta mælt, þá undraðist Eirekr mikilleik guðs.Eirekr mælti: "Hvárt býr guð á himni eða jörðu?" Konungrsegir: "Á himnum ríkir hann, ok þar er hans veldi. Þar ereigi sótt né þytr, eigi dauði, eigi hryggleikr ok eigi vesöld. Þarer jafnan fagnaðr ok eilíf sæla ok gleði með himneskum krásumán enda." Eirekr mælti: "Hverir eru þar með guði?" Konungrsegir: "Helgir englar eru þar. Þá skapaði guð sér til þjónustuí fyrstu. Guð almáttigr gerði sér bjarta höll; þá höll kallaðihann himnaríki. Síðan gerði hann myrkvastofu; þat er þessiheimr, er vér byggjum. Í honum setti guð djúpa gröf; þat erhelvíti. Í þeim stað er hvers kyns vesöld með eldi, ok þar kveljastandir ranglátra manna. Fyrir þeiri gröf ræðr Satan, óvinralls mannkyns, en guð almáttigr batt hann rammliga eptir píslsína. Síðan reis hann upp á þriðja degi eptir sinn líkams dauða.En á fertuganda degi steig hann upp til himnaríkis, er öllumvöldum guðs er fyrir búit, riddarum ok hirðsveitum, ok þarer öllum skylt til at stunda ok fylla þat skarð, er þá varð, erenglarnir spilltust, en guð mun þá tölu fylla með hreinlífismönnum."Eirekr mælti: "Hver er gröf sú, er þú mæltir, at íjörðu væri?" Konungr segir: "Þat er jörð dauðans, er fyrir erbúin syndugum mönnum, ok kallast þat helviti. Í þeim stað erhvers kyns vesöld með eldi eilífum. Þar kveljast vándir menn."Eirekr mælti: "Hverir eru þeir?" Konungr segir: "Heiðnirmenn allir ok guðníðingar." Eirekr mælti: "Hví eru allirheiðnir menn illir?" Konungr segir: "Því, at þeir vilja eigigöfga guð, skapara sinn." Eirekr mælti: "Er eigi þat guð, ervér göfgum?" Konungr segir: "Eigi er þat guð, því at frá þeimer sagt vesölum, hve illa þeir dó eða hversu glæpafullt líf þeirfram leiddu, meðan þeir lifðu. Þeira andir eru nú í eilífum eldiok óslökkvanligum kvölum." Eirekr mælti þá: "Aldri heyrðaek slíka hluti fyrr frá þeim sagða." Konungr segir: "Villr ertuí trúnni, at þú heyrðir eigi slíkt sagt, en ef þú vill á eilífan guðtrúa, þann er í þrenningu er, þá muntu eptir dauðann meðhonum fara í eilífa sælu." Eirekr mælti: "Þess æski ek, at eköðlist eilíft líf eptir dauðann." Konungr mælti: "Þessi ósk veitistþér, ef þú trúir á eilífan guð í þrenningu ok takir þá heilagaskírn, ok verðr þú þá lífgaðr af holdi hans ok blóði ok geristþú vinr guðs. Tak við kristni ok heiðra hann í öllum hlutumréttiliga." Eirekr mælti: "Þat samir at gera, sem þú eggjar. Segþú mér þat, er ek spyr þik: Hvar er helvíti?" Konungr segir:"Undir jörðu." Eirekr mælti: "Hvat er yfir jörðu." Konungrsegir: "Lopt." Eirekr mælti: "Hvat er yfir lopti?" Konungrsegir: "Festingarhiminn. Í þeim himni eru öll himintungl svásem brennandi eldr." Eirekr mælti: "Hvat er yfir festingarhimni?"Konungr mælti: "Vötn eru þar fest sem ský." Eirekrmælti: "Hvat er yfir þeim vötnum?" Konungr segir: "Andligrhiminn, ok því trúa menn, at englar búi þar." Eirekr mælti:"Hvat er yfir þeim himni?" Konungr svarar: "Skilningarhiminn.Í þeim himni má líta sjálfan guð ok hans veldi, þeir semþess eru makligir." Þá undrast Eirekr, hversu vitr konungrvar ok mælti: "Þó er mikil ok háleit ok óyfirstíganlig þín spekt.Seg þú, ef þú veizt, hversu mikil er breidd jarðarinnar." Konungrsegir: "Forvitinn ertu, Eirekr, ok margra hluta viltu víssverða, þeira sem ónauðsynligir eru ok fáheyrðir ok mjökókunnir. En til þess at ek fylli spurning þína, þá heyr þú, hvater ek segi þér, ok nem eptir. Umhverfis jörðina telja fróðirmenn hundrað þúsunda rasta ok átta tigi þúsunda, ok haldahenni engir stólpar upp, heldr guðligr almáttr." Eirekr mælti:"Hversu langt er milli himins ok jarðar?" Konungr svarar: "Forvitinnertu. Þat er kallat, at af jörðu sé allt til ins efsta himinshundrað þúsunda mílna ok þrjú hundruð ok hálfr níundi tögrmílna." Eirekr mælti: "Hvat er utan um jörðina?" Konungrsegir: "Mikill sjór, er oceanum heitir." Eirekr mælti: "Hverter yzt land í suðrhálfu heimsins?" Konungr svarar: "Indíalandsegjum vér enda á löndum í þá hálfu heims." Eirekr mælti:"Hvar er sá staðr, er Ódáinsakr heitir?" Konungr segir: "Paradisumköllum vér svá eða jörð lifandi." Eirekr mælti: "Hvarer sá staðr?" Konungr segir: "Í austr er land frá Indíalandiinu yzta." Eirekr mælti: "Má komast þangat?" "Víst eigi,"segir konungr, "því at eldligr veggr stendr fyrir, sá tekr allttil himins upp."En er þetta ok margt annat hafði konungr sagt Eireki, þálét hann fallast til fóta konungi ok mælti: "Ek bið þik, innbezti konungr, at fyrir fullting yðvart greiðist ferð mín, þvíat mér er nauðsyn á hendi at efna heitstrenging mína, því atek strengdi þess heit at fara suðr í heima at leita Ódáinsakrs,en ek veit, at ek má at engum kosti komast þangat, utan eknjóti yðvars fulltings við." Konungr segir: "Vertu hér þrjávetr með oss ina næstu ok far síðan, því at nauðsyn er, at þérverði hjálp at mínum ráðum, ok hlýð þú mínum fortölum íöllu. Tak við skírn, ok mun ek þá fulltingja þér." Eirekrspurði konung vandliga at ömbun réttlætis eða píslum helvítis.Hann spurði ok at yfirbragði þjóða ok grein landa, frá höfumok útlöndum ok frá allri austrálfu heimsins ok suðrálfu, frákonungum stórum ok frá ýmissum eyjum, frá auðn landa okfrá þeim stöðum, er þeir áttu ferð yfir, frá mönnum undarligumok búningi þeira ok siðum margra þjóða, frá höggormumok flugdrekum ok alls kyns dýrum ok fuglum, frágnótt gulls ok gimsteina. Þessar spurningar ok margar aðrarleysti konungr vel ok fróðliga. Eptir þetta váru þeir skírðirEirekr ok hans menn.
3
At liðnum þrem vetrum, þá er Eirekr hafði numit slíkanfróðleik ok margan annan, þá fóru þeir með lið sitt til Sýrlandsok höfðu innsigli Grikkja konungs, en eptir þat faraþeir ýmist á skipum eða hestum, en gengu þó optast, fara svánokkura vetr til þess, at þeir koma til ins yzta Indíalands. Enhvar sem þeir koma á ókunnig lönd, þá var við þeim vel tekit,ok allr lýðr greiddi ferð þeira, því at þeir höfðu með sér bréfok innsigli Grikkja konungs ok patriarche ór Miklagarði, ritatá allar tungur þeira þjóða, sem ván var, at þeir mundi komatil. Þat var ok sagt, hverir þeir váru eða hvert þeir ætlaði atfara, ok sýndist í því, hversu mikil guðs gifta þeim fylgdi okhverr guðs vinr Grikkja konungr var, at hvar sem hans bréfsást, þá skyldi þeim sæmdir veita, en hvergi grand gera, þvíat guðs miskunn hlífði þeim Eireki ok hans förunautum, okgæfa Grikkja konungs skýldi þeim mjök af spakligum ráðumhans við erfiði leiðarinnar.En er þeir höfðu svá lengi farit um heruð Indíalands fjórarmílur ins fimmta tigar, þá koma þeir um síðir til myrkvaheraða, þeira sem jafnglöggt sá stjörnu um daga sem nætr.Víða þar á landi fundu þeir gullstaup mikil. Þar litu þeir okmörg undr á því landi, en er þeir höfðu lengi gengit þykkvaskóga ok undarliga háva, þá koma þeir um síðir fram órmörkinni. Þá tók at lýsa ok ljóst at gera ok litu fyrir sér ámikla. Á henni var steinbogi. Öðrum megin árinnar sá þeirland fagrt með miklum blóma ok gnótt hunangs ok kennduþaðan sætan ilm. Þangat var bjart at líta. Enga sá þeir þar hæðné hól né fjall á því landi. Þat skilr Eirekr, at á sú mun skiljaþessi lönd at frásögn Grikkja konungs. Þat kom honum íhug, at á sú mundi falla ór Paradiso ok heita Phison. En erþeir drógust at steinboganum, þá sá þeir, at dreki ógurligrlá á honum ok gapti munninum, ok þótti þeim hann gífrligaláta. Þá sneri Eirekr þar til ok ætlaði nokkurs konar yfir ánaat komast. En er Eirekr danski sá þetta, þá bannaði hannnafna sínum at fara ok kvað drekann mundu svelgja hannþegar. Eirekr inn norræni sagðist eigi óttast mundu drekann,"ok eigi skal hann hefta ferð mína." Eirekr danski mælti:"Ek bið þik, inn bezti vin, at þú sel þik eigi til dauða, heldrfar þú aptr með oss, því at þú munt þegar deyja, at þú stígrfram." Eirekr kveðst eigi mundu aptr hverfa, ok mæltu hvárirþá vel fyrir öðrum. Nú bregðr Eirekr norræni sverði ok heldrá því inni hægri hendi, en tekr inni vinstri í hönd förunautsínum einum. Þeir ráða til ok hlaupa í munn drekanum, oksýndist Eireki danska sem drekinn sylgi þá báða. Snýr hannnú aptr með sínum förunautum ina sömu leið, ok eptir margavetr liðna kemr hann til sinna áttjarða. Sagði síðan, hvat hannlézt síðast sét hafa til Eireks norræna. Nú verðr þessi maðrfrægr af ferð sinni, ok þótti inn mesti rausnarmaðr, ok lýkrþar frá honum at segja.
4
En er Eirekr norræni ok hans förunautr höfðu hlaupit ímunn drekanum, þá þótti þeim sem þeir væði reyk, ok er þeirliðu ór þeim reyk, þá sá þeir fagrt land, grösin hvít sem purpurivið sætum ilm ok miklum blóma, ok flutu hunangslækir umalla vegu landsins. Þetta land var langt ok slétt. Sólskin varþar, svá at aldri var þar myrkt ok aldri bar skugga á. Lognvar þar í lopti, en lítill vindr á jörðu, til þess at þá kenndiinn sæta ilm heldr en áðr. Þeir gengu mjök lengi ok hugðuat, ef þeir sæi þar nokkurar byggðir eða heruð eða mætti þeirvita, hversu vítt at væri land þetta. Sá þeir þá því líkast semstöpull væri ok hengi í loptinu ok engir stólpar undir. Þeirnálgast þangat. Þar sá þeir, at hekk á turn í loptinu á engumstólpum. Sunnan við turninn stóð stigi. Þeir undruðust mjökþenna krapt ok þótti þetta kynligt. Gengu síðan upp í stigannok kómu í turninn. Þeir sá hann inum fegrstum guðvefjarpellum búinn. Þar stóð borð búit fagrt, ok stóð á silfrdiskr.Á honum váru alls konar krásir, ok hann var hlaðinn af hvítubrauði með sætum ilm. Kanna var þar sett með gulli ok gimsteinum.Kaleikr var þar fullr af víni. Rekkjur váru þar velbúnar ok breiddar gullofnum klæðum ok guðvefjar pellum.Þá mælti Eirekr: "Sé hér Ódáinsakr, er vér leitaðum meðmiklu erfiði margan veg." Þeir lofuðu guð ok mæltu: "Mikiller guð ok góðr, er hann lætr okkr slíkt sjá." En eptir þat neyttuþeir fæðslu ok fóru til svefns síðan.En er Eirekr sofnaði, þá vitraðist honum ungr drengr, vænnok bjartr. Sá mælti við hann: "Mikil er staðfesti trúar þinnar,Eirekr. Seg þú mér, hversu þér lízt land þetta." Eirekr segir:"Óskavel, ok hverju landi líkar mér þetta betr, en hverr erþú, er við mik mælir? Ok skilr mikit okkra vizku, er þú kennirmik ok nefnir mik á nafn, en ek veit eigi, hverr þú ert." Þálét inn ungi maðr við hann blíðliga ok mælti: "Ek er engillguðs ok einn af þeim, er varðveita Paradísar hlið. Ek varnær staddr, þá er þú strengdir heit at fara suðr í heim at leitaÓdáinsakrs. Eggjaða ek þik at sigla til Miklagarðs, ok at guðsforsjá ok mínum vilja tók þú skírn, ok fyrir því tel ek þiksælan, at þú hlýddir þrifsamligum áminningum Grikkja konungsok ráðum ok tókt innsigli af honum ok þótt þik í innihelgu Jórdan. En drottinn sendi mik til þín. Ek er varðhaldsengillþinn, ok ek hefi þér hlíft á sjó ok á landi ok við allriháskasamligri ferð ok varðveitt þik við öllum illum hlutum.En vér erum eigi menn, heldr andar byggjandi á himneskrifóstrjörðu. En sá staðr, er þú sér hér, er sem eyðimörk til atjafna við Paradisum, en skammt heðan er sá staðr, ok fellrþaðan á sú, er þú sátt. Þangat skulu engir lífs koma, ok skuluþar byggja andir réttlátra manna. En sá staðr, er þú hefirhittan, heitir jörð lifandi manna. En áðr þú komt hingat,bauð guð oss at vakta þenna stað ok sýna þér jörð lifandimanna með nokkurri mynd ok gera þér veizlu ok launa þérerfiði þitt." Þá spurði Eirekr engilinn: "Hvar býr þú?" Engillinnsegir: "Vér búum á himni, þar sem vér sjám andligan guð,en fyrir nauðsynja sakir eru vér sendir í heiminn at veitamönnum vára þjónustu, sem þú skalt eigi gruna. Eirekr mælti:"Hvat heldr upp þessum stöpli, er mér sýnist hanga í lopti?"Engillinn segir: "Einn saman guðs kraptr heldr honum upp. Afslíkum táknum skaltu eigi gruna, at guð skapaði alla hluti afengu." Eirekr mælti: "Eigi skal ek þat gruna." Engillin spurðiEirek: "Hvárt viltu hér vera eptir eða viltu aptr hverfa tilþinna áttjarða?" Eirekr svarar: "Aptr vil ek hverfa." Engillinnmælti: "Hví viltu þat?" Eirekr segir: "Því, at ek vil segjakunningjum mínum frá slíkum dýrðarverkum drottinsligs máttar,en ef ek kem eigi aptr, þá munu þeir því trúa, at ek hafiillum dauða dáit." Engillinn mælti: "Þó at nú sé goðablót áNorðrlöndum, þá mun þó koma sú tíð, at þat fólk mun leysastfrá villu, ok mun guð kalla þat til sinnar trúar. Nú gef ekþér leyfi til aptr at fara til þinna ættjarða ok at segja þínumvinum frá guðs miskunn, þeiri sem þú sátt ok heyrðir, því atskjótara munu þeir trúa guðs erendi ok öllum hans boðorðum,er þeir heyra þvílíkar sögur. Vertu opt á bænum. Mun ek þákoma eptir þér nokkurum vetrum síðar ok bera önd þína ífagnað ok varðveita bein þín í þeim stað, sem þau skulu dómsbíða. Vertu hér sex daga ok hvílið ykkr ok takið síðan leiðarnestok farið norðr aptr síðan." Nú þótti honum engillinnhverfa sér at sýn. Eirekr gerði alla hluti sem engillinn hafðiboðit honum um þarvist sína ok brottferð.
5
Eptir ákveðna tíð stigu þeir ór turninum ok fara, unz þeirkoma til árinnar. Þá slær yfir þá myrkva miklum. Þeir komafram ór munni drekanum ok hefja síðan upp ferð sína ok sjámörg undr, ok þó er þeim at öngum mein ok verða vísir margsfróðleiks ok koma eptir fjóra vetr liðna til Miklagarðs, ok segirEirekr konungi sína ferð ok þótti harðla vænt um, er hann varaptr kominn, ok lætr konungr Eirek þar vera þrjá vetr. Eptirþat býr Eirekr ferð sína ór Miklagarði ok ferr norðr í Noreg,ok verðr allr lýðr honum feginn. Hann var þar tíu vetr, ok áinum ellifta vetri einnhvern dag snemma fór hann til bænar.Þá greip hann guðs andi, ok var hans leitat, ok fannst hann eigi.Eirekr hafði sagt förunaut sínum draum sinn, þann er hannhafði dreymt í turninum, ok þetta sagði sá maðr, ok trúði sámaðr, at engill guðs mundi tekit hafa Eirek ok varðveitt hann.Þessi Eirekr var kallaðr Eirekr inn víðförli. Þessa sögu hafamargir sannfróðliga eptir orðum hans sjálfs. Nú lúkum vérþar sögu þessi.En því setti sá þetta ævintýr fyrst í þessa bók, er hana skrifaði,at hann vill, at hverr maðr viti þat, at ekki er traust trúttnema af guði, því at þó at heiðnir menn fái frægð mikla af sínumafreksverkum, þá er þat mikill munr, þá er þeir enda þettait stundliga líf, at þeir hafa þá tekit sitt verðkaup af orðlofimanna fyrir sinn frama, en eigu þá ván hegningar fyrir sínbrot ok trúleysi, er þeir kunnu eigi skapara sinn, en hinir, semguði hafa unnat ok þar allt traust haft ok barizt fyrir frelsiheilagrar kristni, hafa þó af inum vitrastum mönnum fengitmeira lof, en þat at auk, at mest er, at þá er þeir hafa framgengit um almenniligar dyrr dauðans, sem ekki hold má forðast,hafa þeir tekit sitt verðkaup, þat er at skilja, eilíft ríki meðallsvaldanda guði utan enda sem þessi Eirekr, sem nú varfrá sagt.

Old Norse texts from the Perseus Project (perseus.tufts.edu/hopper/opensource/download), via CLTK's old_norse_text_perseus mirror. Licence: CC BY-SA 3.0 US. Source.