← Library

Völsunga saga

Old Norse · Sagas · 42 sections

1. 1

   HÉR hefr upp ok segir frá þeim manni, er Sigi ernefndr ok kallaðr, at héti sonr Óðins. Annarr maðrer nefndr til sögunnar, er Skaði hét. Hann var ríkr okmikill fyrir sér, en þó var Sigi þeira enn ríkari ok ættstærri,at því er menn mæltu í þann tíma. Skaði átti þrælþann, er nokkut verðr at geta við söguna. Hann hétBreði. Hann er fróðr við þat, er hann skyldi at hafast.Hann hafði íþróttir ok atgervi jafnframt hinum, ermeira þóttu verðir, eða umfram nokkura.Þat er at segja eitthvert sinn, at Sigi ferr á dýraveiði,ok með honum þrællinn, ok veiða dýr um daginnallt til aptans. En er þeir bera saman veiði sína um aptaninn,þá hafði Breði veitt miklu fleira ok meira en Sigi,en honum líkaði stórilla ok segir, at sik undri, at einnþræll skuli sik yfirbuga í dýraveiði, hleypr því at honumok drepr hann; dysjar síðan líkit í snjófönn. Nú ferrhann heim um kveldit ok segir, at Breði hafi riðit fráhonum á skóginn, -- "ok var hann senn ór augliti mér,ok veit ek ekki til hans." Skaði grunar sögn Siga ok getr,at vera munu svik hans ok mun Sigi hafa drepit hann,fær menn til at leita hans, ok lýkr svá leitinni, at þeirfundu hann í skafli einum, ok mælti Skaði, at þannskafl skyldi kalla Breðafönn heðan af, ok hafa mennnú þat eptir síðan ok kalla svá hverja fönn, er mikiler. Þá kemr upp, at Sigi hefir drepit þrælinn ok myrðan.Þá kalla þeir hann varg í véum, ok má hann nú eigiheima vera með feðr sínum. Óðinn fylgir honum núaf landi brott, svá langa leið, at stóru bar, ok eigi léttihann fyrr en hann kom honum til herskipa. Nú tekrSigi at leggjast í hernað með þat lið, er faðir hansfekk honum, áðr þeir skildu, ok varð hann sigrsællí hernaðinum. Ok svá kemr hans máli, at hann fekkherjat sér land ok ríki um síðir. Ok því næst fekk hannsér göfugt kvánfang, ok gerðist hann ríkr konungr okmikill fyrir sér ok réð fyrir Húnalandi ok er inn mestihermaðr. Hann á son við konu sinni, er hét Rerir. Hannvex þar upp með feðr sínum ok gerist brátt mikill vextiok gerviligr.

2. 2

   Nú gerist Sigi gamall maðr at aldri. Hann átti sérmarga öfundarmenn, svá at um síðir réðu þeir á hendrhonum, er hann trúði bezt, en þat váru bræðr konuhans. Þeir gera þá til hans, er hann varir sízt ok hannvar fáliðr fyrir, ok bera hann ofrliði, ok á þeim fundifell Sigi með hirð sinni allri. Sonr hans, Rerir, var ekkií þeim háska, ok fær hann sér mikit lið af vinum sínumok landshöfðingjum, svá at hann eignaðist bæði land okkonungdóm eptir Siga, föður sinn. Ok nú er hann þykkisthafa fótum undir komizt í ríki sínu, þá minnist hanná þær sakir, er hann átti við móðurbræðr sína, er drepithöfðu föður hans, ok safnar konungr sér nú liðimiklu ok ferr nú á hendr frændum sínum með þennaher, ok þykkja þeir fyrr gert hafa sakir við sik, þó athann mæti lítils frændsemi þeira, ok svá gerir hann,fyrir því at eigi skilst hann fyrri við en hann hafðidrepit alla föðurbana sína, þó at óskapliga væri fyriralls sakir. Nú eignaðist hann lönd ok ríki ok fé. Geristhann nú meiri fyrir sér en faðir hans.Rerir fekk sér nú herfang mikit ok konu þá, erhonum þótti við sitt hæfi, ok eru þau mjök lengi ásamt,ok eigu þau engan erfingja ok ekki barn. Þat hugnarþeim báðum illa, ok biðja þau goðin með miklumáhuga, at þau gæti sér barn. Þat er nú sagt, at Friggheyrir bæn þeira ok segir Óðni, hvers þau biðja.Hann verðr eigi örþrifráða ok tekr óskmey sína, dótturHrímnis jötuns, ok fær í hönd henni eitt epli okbiðr hana færa konungi. Hún tók við eplinu ok bráá sik krákuham ok flýgr til þess, er hún kemr þar,sem konungrinn er ok sat á haugi. Hún lét falla eplití kné konunginum. Hann tók þat epli ok þóttist vita,hverju gegna mundi; gengr nú heim af hauginum oktil sinna manna ok kom á fund drottningar, ok etr þatepli sumt.Þat er nú at segja, at drottning finnr þat brátt, athún mundi vera með barni, ok ferr þessu fram langarstundir, at hún má eigi ala barnit. Þá kemr at því,at Rerir skal fara í leiðangr, sem siðvenja er til konunga,at friða land sitt. Í þessi ferð var þat til tíðenda,at Rerir tók sótt ok því næst bana ok ætlaði atsækja heim Óðin, ok þótti þat mörgum fýsiligt íþann tíma. Nú ferr inu sama fram um vanheilsudrottningar, at hún fær eigi alit barnit, ok þessu ferrfram sex vetr, at hún hefir þessa sótt. Nú finnr hún þat,at hún mun eigi lengi lifa, ok bað nú, at hana skyldi særatil barnsins, ok svá var gert sem hún bað. Þat var sveinbarn,ok sá sveinn var mikill vexti, þá er hann kom til,sem ván var at. Svá er sagt, at sjá sveinn kyssti móðursína, áðr hún dæi. Þessum er nú nafn gefit ok er kallaðrVölsungr. Hann var konungr yfir Húnalandi eptir föðursinn. Hann var snemma mikill ok sterkr ok áræðisfullrum þat, er mannraun þótti í ok karlmennska. Hann geristinn mesti hermaðr ok sigrsæll í orrostum þeim, semhann átti í herförum. Nú þá er hann var alroskinn ataldri, þá sendir Hrímnir honum Hljóð, dóttur sína, erfyrr er getit, þá er hún fór með eplit til Reris, föður Völsungs.Nú gengr hann at eiga hana, ok eru þau lengi ásamt,ok eru góðar samfarar þeira. Þau áttu tíu sonu okeina dóttur. Inn elzti sonr þeira hét Sigmundr, en Signýdóttir. Þau váru tvíburar, ok váru þau fremst ok vænstum alla hluti barna Völsungs konungs, ok váru þó allirmiklir fyrir sér, sem lengi hefir uppi verit haft ok at ágætumgert verit, hversu Völsungar hafa verit ofrkappsmennmiklir ok hafa verit fyrir flestum mönnum, semgetit er í fornsögum, bæði um fróðleik ok íþróttir ok allsháttar kappgirni. Svá er sagt, at Völsungr konungr létgera höll eina ágæta ok með þeim hætti, at ein eik mikilstóð í höllinni ok limar trésins með fögrum blómumstóðu út um ræfr hallarinnar, en leggrinn stóð niðr íhöllina, ok kölluðu þeir þat barnstokk.

3. 3

   Siggeirr hefir konungr heitit. Hann réð fyrir Gautlandi.Hann var ríkr konungr ok fjölmennr. Hann fór áfund Völsungs konungs, ok bað hann Signýjar til handasér. Þessu tali tekr konungr vel ok svá synir hans, en húnsjálf var þessa ófús, biðr þó föður sinn ráða sem öðruþví, sem til hennar tæki. En konunginum sýndist þat ráðat gifta hana, ok var hún föstnuð Siggeiri konungi. Enþá er sjá veizla ok ráðahagr skal takast, skal Siggeirrkonungr sækja veizluna til Völsungs konungs. Konungrbjóst við veizlunni eptir inum beztum föngum. Okþá er þessi veizla var albúin, kómu þar boðsmennVölsungs konungs ok svá Siggeirs konungs at nefndumdegi, ok hefir Siggeirr konungr marga virðuligamenn með sér. Svá er sagt, at þar váru miklir eldargervir eptir endilangri höllinni, en nú stendr sjá innmikli apaldr í miðri höllinni, sem fyrr var nefndr.Nú er þess við getið, at þá er menn sátu við eldanaum kveldit, at maðr einn gekk inn í höllina. Sá maðrer mönnum ókunnr at sýn. Sjá maðr hefir þess háttarbúning, at hann hefir heklu flekkótta yfir sér. Sá maðrvar berfættr ok hafði knýtt línbrókum at beini. Sá maðrhafði sverð í hendi ok gengr at barnstokkinum okhött síðan á höfði. Hann var hár mjök ok eldiligr ok einsýnn.Hann bregðr sverðinu ok stingr því í stokkinn, sváat sverðit sökkr at hjöltum upp. Öllum mönnum fellustkveðjur við þenna mann. Þá tekr hann til orða ok mælti:"Sá, er þessu sverði bregðr ór stokkinum, þá skal sá þatþiggja at mér at gjöf, ok skal hann þat sjálfr sanna, ataldri bar hann betra sverð sér í hendi en þetta er." Eptirþetta gengr sjá inn gamli maðr út ór höllinni, ok veitengi, hverr hann er eða hvert hann gengr. Nú standaþeir upp ok metast ekki við at taka sverðit. Þykkistsá bezt hafa, er fyrst náir. Síðan gengu til inir göfgustumenn fyrst, en þá hverr at öðrum. Engi kemr sá til, ernái, því at engan veg bifast, er þeir taka til. Nú kom tilSigmundr, sonr Völsungs konungs, ok tók ok brá sverðinuór stokkinum, ok var sem laust lægi fyrir honum.Þetta vápn sýndist öllum svá gott, at engi þóttist sét hafajafngott sverð, ok býðr Siggeirr honum at vega þrjújafnvægi gulls. Sigmundr segir: "Þú máttir taka þettasverð eigi síðr en ek, þar sem þat stóð, ef þér sæmdi atbera, en nú fær þú þat aldri, er þat kom áðr í mína hönd,þótt þú bjóðir við allt þat gull, er þú átt." Siggeirr konungrreiddist við þessi orð ok þótti sér háðuliga svaratvera. En fyrir því, at honum var svá varit, at hann varundirhyggjumaðr mikill, þá lætr hann nú sem hannhirði ekki um þetta mál, en þat sama kveld hugði hannlaun fyrir þetta, þau er síðar kómu fram.

4. 4

   Nú er þat at segja, at Siggeirr gengr í rekkju hjáSignýju þenna aptan. En næsta dag eptir þá var veðrgott. Þá segir Siggeirr konungr, at hann vill heim faraok bíða eigi þess, er vindr yxi eða sjá gerir ófæran.Ekki er þess getit, at Völsungr konungr letti hann eðasynir hans, allra helzt er hann sá, at hann vildi ekkiannat en fara frá veizlunni. Nú mælti Signý við föðursinn: "Eigi vilda ek á brott fara með Siggeiri, ok eigigerir hugr minn hlæja við honum, ok veit ek af framvísiminni ok af kynfylgju várri, at af þessu ráði stendross mikill ófagnaðr, ef eigi er skjótt brugðit þessumráðahag." "Eigi skaltu þetta mæla, dóttir," sagði hann,"því at þat er skömm mikil bæði honum ok svá oss atbrigða þessu við hann at saklausu, ok eigum vér þáengan trúnað undir honum né vingan, ef þessu erbrugðit, ok mun hann gjalda illu oss, slíkt er hann má,ok samir þat eina at halda af várri hendi." Nú býstSiggeirr konungr til heimferðar. Ok áðr þeir fóru fráboðinu, þá bauð hann Völsungi konungi, mági sínum,til sín á Gautland ok sonum hans öllum með honumá þriggja mánaða fresti ok því öllu liði, sem hannvildi með sér hafa ok honum væri til vegsemdar. Villnú Siggeirr konungr gjalda í því, þat er á skorti brúðlaups gerðina fyrir þess sakir, er hann vildi eigi meirvera en eina nótt, ok er ekki þat siðr manna at gerasvá. Nú heitr Völsungr konungr ferðinni ok koma ánefndum degi. Þá skiljast þeir mágar, ok ferr Siggeirrkonungr heim með konu sína.

5. 5

   Nú er at segja frá Völsungi konungi ok sonum hans,at þeir fara at ákveðinni stundu til Gautlands at boðiSiggeirs konungs, mágs síns, ok hafa þrjú skip ór landiok öll vel skipuð ok verða vel reiðfara ok koma skipumsínum við Gautland, en þat var síð um aptan. Enþann sama aptan kom Signý, dóttir Völsungs konungs,ok kallar föður sinn á einmæli ok bræður sína, segir núætlan sína ok Siggeirs konungs, at hann hefir dregitsaman óvígjan her, -- "ok ætlar at svíkja yðr. Nú bið ekyðr," segir hún, "at þér farið þegar aptr í yðart ríkiok fáið yðr lið sem mest ok farið hingat síðan okhefnið yðar sjálfir ok gangið eigi í ófæru, því at eigimissi þér svika af honum, ef eigi taki þér þetta bragð,sem ek beiði yðr." Þá mælti Völsungr konungr: "Þatmunu allar þjóðir at orðum gera, at ek mælta eitt orðóborinn, ok strengda ek þess heit, at ek skylda hvárkiflýja eld né járn fyrir hræðslu sakir, ok svá hefi ekenn gert hér til, ok hví munda ek eigi efna þat á gamalsaldri? Ok eigi skulu meyjar því bregða sonum mínumí leikum, at þeir hræðist bana sinn, því at eitt sinnskal hverr deyja, en engi má undan komast at deyjaum sinn. Er þat mitt ráð, at vér flýjum hvergi ok gerumaf várri hendi sem hreystiligast. Ek hefi barizthundrað sinnum, ok hefi ek haft stundum meira lið,en stundum minna, ok hefi ek jafnan sigr haft, okeigi skal þat spyrjast, at ek flýja né friðar biðja."Nú grætr Signý sárliga ok bað, at hún skyldi eigikoma til Siggeirs konungs. Völsungr konungr svarar:"Þú skalt at vísu fara heim til bónda þíns ok vera samtmeð honum, hversu sem með oss ferr." Nú gengr Signýheim, en þeir búa eptir um nóttina. Ok um myrgininn,þegar er dagar, þá biðr Völsungr konungr uppstanda sína menn alla ok ganga á land upp ok búastvið bardaga. Nú ganga þeir á land upp allir alvápnaðir,ok er eigi langt at bíða, áðr þar kemr Siggeirrkonungr með allan sinn her, ok verðr þar in harðastaorrosta með þeim, ok eggjar konungr lið sitt tilframgöngu sem harðligast, ok er svá sagt, at Völsungrkonungr ok synir hans gengu átta sinnum í gegnumfylkingar Siggeirs konungs um daginn ok höggva átvær hendr. Ok er þeir ætla enn svá at fara, þá fellrVölsungr konungr í miðri fylkingu sinni ok þar alltlið hans með honum nema synir hans tíu, því at miklumeira ofrefli var í móti en þeir mætti við standa. Núeru synir hans allir teknir ok í bönd reknir ok á brottleiddir.Signý varð vör við, at faðir hennar var drepinn, enbræðr hennar höndum teknir ok til bana ráðnir. Núkallar hún Siggeir konung á einmæli. Nú mælti Signý:"Þess vil ek biðja þik, at þú látir eigi svá skjótt drepabræðr mína ok látið þá heldr setja í stokk, ok kemrmér at því, sem mælt er, at unir auga, meðan á sér, okþví bið ek þeim eigi lengra, at ek ætla, at mér muniekki tjóa." Þá svarar Siggeirr: "Ær ertu ok örvita, er þúbiðr bræðrum þínum meira böls en þeir sé höggniren þó skal það veita þér, því at þess betr þykki mér,er þeir þola verra ok hafa lengri kvöl til bana."Nú lætr hann svá gera sem hún bauð, ok var tekinneinn mikill stokkr ok felldr á fætr þeim tíubræðrum í skógi einhvers staðar, ok sitja þeir nú þarþann dag allan til nætr. En at miðri nótt þá kom þarylgr ein ór skógi gömul at þeim, er þeir sátu í stokkinum.Hún var bæði mikil ok illilig. Henni varð þatfyrir, at hún bítr einn þeira til bana. Siðan át húnþann upp allan. Eptir þat fór hún í brott. En eptirum morgininn þá sendi Signý mann til bræðra sinna,þann er hún trúði bezt, at vita, hvat títt sé. Ok er hannkemr aptr, segir hann henni, at dauðr sé einn þeira.Henni þótti þetta mikit, ef þeir skulu svá fara allir,en hún mátti ekki duga þeim.Skjótt er þar frá at segja. Níu nætr í samt kom sjáin sama ylgr um miðnætti ok etr einn þeira senn tilbana, unz allir eru dauðir, nema Sigmundr einn ereptir. Ok nú, áðr tíunda nótt kemr, sendir Signý trúnaðarmannsinn til Sigmundar, bróður síns, ok seldi íhönd honum hunang ok mælti, at hann skyldi ríða áandlit Sigmundar ok leggja í munn honum sumt. Núferr hann til Sigmundar ok gerir sem honum varboðit ok fór heim síðan. Um nóttina eptir þá kemrsú in sama ylgr at vanda sínum ok ætlaði at bítahann til bana sem bræðr hans. En nú dregr hún veðritaf honum, þar sem hunangit var á riðit, ok sleikirandlit hans allt með tungu sér ok réttir síðan tungunaí munn honum. Hann lætr sér verða óbilt ok beití tunguna ylginni. Hún bregðr við fast ok hnykkirat sér hart ok rak fætrna í stokkinn, svá at hann klofnaðiallr í sundr, en hann helt svá fast, at tungan gekkór ylginni upp í tungurótunum, ok fekk af því bana.En þat er sögn sumra manna, at sú in sama ylgr værimóðir Siggeirs konungs ok hafi hún brugðit á sik þessulíki fyrir tröllskapar sakir ok fjölkynngi.

6. 6

   Nú er Sigmundr lauss orðinn, en brotinn er stokkrinn,ok hefst Sigmundr þar nú við í skóginum. Ennsendir Signý at vita, hvat títt er eða hvárt Sigmundrlifir. En er þeir koma, þá segir hann þeim allan atburðhvé farit hafði með þeim ok ylginni. Nú faraþeir heim ok segja Signýju, hvat títt er. Fór hún núok hittir bróður sinn, ok taka þau þat ráð, at hanngerir þar jarðhús í skóginum, ok ferr nú því fram umhríð, at Signý leynir honum þar ok fær honum þat,er hann þurfti at hafa. En Siggeirr konungr ætlar, atþeir sé allir dauðir Völsungar.Siggeirr konungr átti tvá sonu við konu sinni, ok erfrá því sagt, þá er inn ellri sonr hans er tíu vetra,at Signý sendir hann til móts við Sigmund, at hannskyldi veita honum lið, ef hann vildi nokkut leita viðat hefna föður síns. Nú ferr sveinninn til skógarins okkemr síð um aptaninn til jarðhúss Sigmundar, ok tekrhann við honum vel at hófi ok mælti, at hann skyldigera til brauð þeira, "en ek mun sækja eldivið, -- okselr í hönd honum einn mjölbelg, en hann ferr sjálfrat sækja viðinn. Ok er hann kemr aptr, þá hefir sveinninnekki at gert um brauðgerðina. Nú spyrr Sigmundr,hvárt búit sé brauðit. Hann segir: "Eigi þorða ek attaka mjölbelginn, fyrir því at þar lá nokkut kykt íí mjölinu." Nú þykkist Sigmundr vita, at þessi sveinnmun eigi svá vel hugaðr, at hann vili hann með sér hafa.Nú er þau systkin finnast, segir Sigmundr, at hannþótti ekki manni at nær, þótt sveinninn væri hjá honum.Signý mælti: "Tak þú hann þá ok drep hann. Eigiþarf hann þá lengr at lifa." Ok svá gerði hann.Nú líðr sjá vetr. Ok einum vetri síðar þá sendirSigný inn yngra son sinn á fund Sigmundar, ok þarfþar eigi sögu um at lengja, ok fór sem samt sé, at hanndrap þenna svein at ráði Signýjar.

7. 7

   Þess er nú við getit eitthvert sinn, þá er Signý sat ískemmu sinni, at þar kom til hennar ein seiðkona fjölkunnigharla mjök. Þá talar Signý við hana: "Þat vildaek," segir hún, "at vit skiptum hömum." Hún segir seiðkonan:"Þú skalt fyrir ráða." Ok nú gerir hún svá afsínum brögðum, at þær skipta litum, ok sezt seiðkonannú í rúm Signýjar at ráði hennar ok ferr í rekkjuhjá konungi um kveldit, ok ekki finnr hann, at eigisé Signý hjá honum. Nú er þat frá Signýju at segja,at hún ferr til jarðhúss bróður síns ok biðr hann veitasér herbergi um nóttina, "því at ek hefi villzt á skóginumúti, ok veit ek eigi, hvar ek fer." Hann mælti,at hún skyldi þar vera, ok vildi eigi synja henni vistar,einni konu, ok þóttist vita, at eigi mundi hún sválauna honum góðan beina at segja til hans. Nú ferrhún í herbergi til hans, ok setjast til matar. Honumvarð opt litit til hennar ok lízt konan væn ok fríð. Ener þau eru mett, þá segir hann henni, at hann vill, atþau hafi eina rekkju um nóttina, en hún brýzt ekkivið því, ok leggr hann hana hjá sér þrjár nætr samt.Eptir þat ferr hún heim ok hittir seiðkonuna ok bað,at þær skipti aptr litum, ok svá gerir hún.Ok er fram liðu stundir, fæðir Signý sveinbarn. Sjásveinn var Sinfjötli kallaðr. Ok er hann vex upp, erhann bæði mikill ok sterkr ok vænn at áliti ok mjökí ætt Völsunga ok er eigi allra tíu vetra, er hún sendirhann í jarðhúsit til Sigmundar. Hún hafði þá raungert við ina fyrri sonu sína, áðr hún sendi þá til Sigmundar,at hún saumaði at höndum þeim með holdiok skinni. Þeir þoldu illa ok kriktu um. Ok svá gerðihún Sinfjötla. Hann brást ekki við. Hún fló hann þáaf kyrtlinum, svá at skinnit fylgdi ermunum. Hún kvaðhonum mundu sárt við verða. Hann segir: "Lítit mundislíkt sárt þykkja Völsungi." Ok nú kemr sveinninn tilSigmundar. Þá bað Sigmundr hann knoða ór mjöliþeira, en hann vill sækja þeim eldivið, fær í höndhonum einn belg. Síðan ferr hann at viðinum. Ok erhann kom aptr, þá hafði Sinfjötli lokit at baka. Þáspurði Sigmundr, ef hann hafi nokkut fundit í mjölinu."Eigi er mér grunlaust," sagði hann, "at eigi hafi íverit nokkut kykt í mjölinu, fyrst er ek tók at knoða,ok hér hefi ek með knoðat þat, er í var." Þá mælti Sigmundrok hló við: "Eigi get ek þik hafa mat af þessubrauði í kveld, því at þar hefir þú knoðat með innmesta eitrorm." Sigmundr var svá mikill fyrir sér, athann mátti eta eitr, svá at hann skaðaði ekki, en Sinfjötlahlýddi þat, at eitr kæmi utan á hann, en eigihlýddi honum at eta þat né drekka.

8. 8

   Þat er nú at segja, at Sigmundi þykkir Sinfjötli ofungr til hefnda með sér ok vill nú fyrst venja hannmeð nokkut harðræði; fara nú um sumrum víða umskóga ok drepa menn til fjár sér. Sigmundi þykkirhann mjök í ætt Völsunga, ok þó hyggr hann, at hannsé sonr Siggeirs konungs, ok hyggr hann hafa illskuföður síns, en kapp Völsunga, ok ætlar hann eigimjök frændrækinn, því at hann minnir opt Sigmundá sína harma ok eggjar mjök at drepa Siggeir konung.Nú er þat eitthvert sinn, at þeir fara enn á skóginnat afla sér fjár, en þeir finna eitt hús ok tvá mennsofandi í húsinu með digrum gullhringum. Þeir höfðuorðit fyrir ósköpum, því at úlfahamir hengu í húsinuyfir þeim. It tíunda hvert dægr máttu þeir komast órhömunum. Þeir váru konungasynir. Þeir Sigmundrfóru í hamina ok máttu eigi ór komast, ok fylgdi súnáttúra, sem áðr var, létu ok vargsröddu. Þeir skildubáðir röddina.Nú leggjast þeir ok á merkr, ok ferr sína leið hvárrþeira. Þeir gera þann mála með sér, at þeir skuli tilhætta, þótt sjau menn sé, en eigi framar, en sá látaúlfsrödd, er fyrir ófriði yrði. "Bregðum nú eigi afþessu," segir Sigmundr, "því at þú ert ungr ok áræðisfullr.Munu menn gott hyggja til at veiða þik." Nú ferrsína leið hvárr þeira. Ok er þeir váru skildir, finnrSigmundr sjau menn ok lætr úlfsröddu. Ok er Sinfjötliheyrir þat, ferr hann til þegar ok drepr alla. Þeir skiljastenn. Ok er Sinfjötli hefir eigi lengi farit um skóginn,finnr hann ellefu menn ok berst við þá, ok ferrsvá, at hann drepr þá alla. Hann verðr ok sárr mjök,ferr undir eina eik, hvílist þar. Eigi beið hann Sigmundarlengi, ok fara báðir samt um hríð. Hannmælti til Sigmundar: "Þú þátt lið til at drepa sjaumenn, en ek em barn at aldri hjá þér, okkvadda ek eigi liðs at drepa ellefu menn." Sigmundrhleypr at honum svá hart, at hann stakar viðok fellr. Sigmundr bítr í barkann framan. Þann dagmáttu þeir eigi komast ór úlfahömunum. Sigmundrleggr hann nú á bak sér ok berr heim í skálann, oksat hann yfir honum, en bað tröll taka úlfhamina.Sigmundr sér einn dag, hvar hreysikettir tveir váru, okbitr annarr í barkann öðrum, ok rann sá til skógar okhefir eitt blað ok færir yfir sárit, ok sprettr upp hreysiköttrinnheill. Sigmundr gengr út ok sér, hvar hrafnflýgr með blaðit ok færði honum. Hann dregr þettayfir sárit Sinfjötla, en hann sprettr upp þegar heill,sem hann hefði aldri sárr verit. Eptir þat fara þeir tiljarðhúss ok eru þar, til þess er þeir skyldu fara ór úlfhömunum.Þá taka þeir ok brenna í eldi ok báðuengum at meini verða. Ok í þeim ósköpum unnu þeirmörg frægðarverk í ríki Siggeirs konungs. Ok er Sinfjötlier frumvaxti, þá þykkist Sigmundr hafa reynthann mjök.Nú líðr eigi langt, áðr Sigmundr vill leita til föðurhefnda,ef svá vildi takast. Ok nú fara þeir í brott frájarðhúsinu einnhvern dag ok koma at bæ Siggeirs konungssíð um aptan ok ganga inn í forstofuna, þá ervar fyrir höllinni, en þar váru inni ölker, ok leynastþar. Drottningin veit nú, hvar þeir eru, ok vill hitta þá.Ok er þau finnast, gera þau þat ráð, at þeir leitaði tilföðurhefnda, er náttaði. Þau Signý ok konungr eigutvau börn ung at aldri. Þau leika sér á gólfinu at gulliok renna því eptir gólfinu hallarinnar ok hlaupa þareptir. Ok einn gullhringr hrýtr utar í húsit, þar semþeir Sigmundr eru, en sveinninn hleypr eptir at leitahringsins. Nú sér hann, hvar sitja tveir menn miklirok grimmligir ok hafa síða hjálma ok hvítar brynjur.Nú hleypr hann í höllina innar fyrir föður sinn oksegir honum, hvat hann hefir sét. Nú grunar konungr,at vera munu svik við hann. Signý heyrir nú, hvat þeirsegja. Hún stendr upp, tekr börnin bæði ok ferr utarí forstofuna til þeira ok mælti, at þeir skyldu þat vita,at þau hefði sagt til þeira, -- "ok ræð ek ykkr, at þitdrepið þau." Sigmundr segir: "Eigi vil ek drepa börnþín, þótt þau hafi sagt til mín." En Sinfjötli lét sérekki feilast ok bregðr sverði ok drepr hvárttveggjabarnit ok kastar þeim innar í höllina fyrir Siggeirkonung. Konungr stendr nú upp ok heitr á menn attaka þá menn, er leynzt höfðu í forstofunni um kveldit.Nú hlaupa menn utar þangat ok vilja höndla þá, enþeir verja sik vel ok drengiliga, ok þykkist þá sá versthafa lengi, er næst er. Ok um síðir verða þeir ofrliðibornir ok verða handteknir ok því næst í bönd reknirok í fjötra settir, ok sitja þeir þar þá nótt alla.Nú hyggr konungr at fyrir sér, hvern dauða hannskal fá þeim, þann er kenndi lengst. Ok er morginnkom, þá lætr konungr haug mikinn gera af grjóti oktorfi. Ok er þessi haugr er gerr, þá lét hann setja hellumikla í miðjan hauginn, svá at annarr jaðarr hellunnarhorfði upp, en annarr niðr. Hún var svá mikil, athún tók tveggja vegna, svá at eigi mátti komast hjáhenni. Nú lætr hann taka þá Sigmund ok Sinfjötlaok setja í hauginn sínum megin hvárn þeirra, fyrirþví at honum þótti þeim þat verra at vera eigi báðumsaman, en þó mátti heyra hvárr til annars. Ok erþeir váru at tyrfa hauginn, þá kemr Signý þar at okhefir hálm í fangi sér ok kastar í hauginn til Sinfjötlaok biðr þrælana leyna konunginn þessu. Þeirjá því, ok er þá lokit aptr hauginum. Ok er nátta tekr,þá mælti Sinfjötli til Sigmundar: "Ekki ætla ek okkrmat skorta um hríð. Hér hefir drottningin kastat fleskiinn í hauginn ok vafit um utan hálmi." Ok enn þreifarhann um fleskit ok finnr, at þar var stungit í sverðiSigmundar, ok kenndi at hjöltunum, er myrkt var íhauginum, ok segir Sigmundi. Þeir fagna því báðir.Nú skýtr Sinfjötli blóðreflinum fyrir ofan helluna okdregr fast. Sverðit bítr helluna. Sigmundr tekr nú blóðrefilinn,ok ristu nú í milli sín helluna ok létta eigi,fyrr en lokit er at rista, sem kveðit er:"Ristu af magnimikla helluSigmundr hjörviok Sinfjötli."Ok nú eru þeir lausir báðir saman í hauginum okrista bæði grjót ok járn ok komast svá út ór hauginum.Þeir ganga nú heim til hallarinnar. Eru menn þá ísvefni allir. Þeir bera við at höllinni ok leggja eld íviðinn, en þeir vakna við gufuna, er inni eru, ok þat,at höllin logar yfir þeim. Konungr spyrr, hverireldana gerði. "Hér eru vit Sinfjötli, systursonr minn,"sagði Sigmundr, "ok ætlum vit nú, at þat skulir þúvita, at eigi eru allir Völsungar dauðir." Hann biðrsystur sína út at ganga ok þiggja af honum góð metorðok mikinn sóma ok vill svá bæta henni sína harma.Hún svarar: "Nú skaltu vita, hvárt ek hefi munatSiggeiri konungi dráp Völsungs konungs. Ek lét drepabörn okkur, er mér þóttu of sein til föðurhefnda, okek fór í skóg til þín í völulíki, ok er Sinfjötli okkarrsonr. Hefir hann af því mikit kapp, at hann er bæðisonarsonr ok dóttursonr Völsungs konungs. Hefi ek þartil unnit alla hluti, at Siggeirr konungr skyldi bana fá.Hefi ek ok svá mikit til unnit, at fram kæmist hefndin,at mér er með engum kosti líft. Skal ek nú deyja meðSiggeiri konungi lostig, er ek átta hann nauðig." Síðankyssti hún Sigmund, bróður sinn, ok Sinfjötla ok gekkinn í eldinn ok bað þá vel fara. Síðan fekk hún þarbana með Siggeiri konungi ok allri hirð sinni.Þeir frændr fá sér lið ok skipa, ok heldr Sigmundrtil ættleifðar sinnar ok rekr ór landi þann konung, erþar hafði í setzt eptir Völsung konung. Sigmundr geristnú ríkr konungr ok ágætr, vitr ok stórráðr. Hannátti þá konu, er Borghildr hét. Þau áttu tvá sonu. HétHelgi annarr, en annarr Hámundr. Ok er Helgi varfæddr, kómu til nornir ok veittu honum formála okmæltu, at hann skyldi verða allra konunga frægastr.Sigmundr var þá kominn frá orrostu ok gekk með einumlauki í móti syni sínum, ok hér með gefr hann honumHelga nafn ok þetta at nafnfesti: Hringstaði okSólfjöll ok sverð, ok bað hann vel fremjast ok verðaí ætt Völsunga. Hann gerist stórlyndr ok vinsæll okfyrir flestum mönnum öðrum at allri atgervi. Þat ersagt, at hann réðst í hernað, þá er hann var fimmtánvetra gamall. Var Helgi konungr yfir liðinu, en Sinfjötlivar fenginn til með honum, ok réðu báðir liði.

9. 9

   Þat er sagt, at Helgi finnr þann konung í hernaði,er Hundingr hét. Hann var ríkr konungr ok fjölmennrok réð fyrir löndum. Þar tekst orrosta með þeim, okgengr Helgi fast fram, ok lýkst með því sjá bardagi,at Helgi fær sigr, en Hundingr konungr fellr ok mikillhluti liðs hans. Nú þykkir Helgi hafa vaxit mikit, erhann hefir fellt svá ríkan konung. Synir Hundingsbjóða nú út her í mót Helga ok vilja hefna föður síns.Þeir eiga harða orrostu, ok gengr Helgi í gegnumfylkingar þeira bræðra ok sækir at merkjum sonaHundings konungs ok felldi þessa Hundings sonu: Álfok Eyjólf, Hervarð ok Hagbarð, ok fekk hér ágætansigr.Ok er Helgi ferr frá orrostu, þá fann hann við skógeinn konur margar ok virðuligar sýnum, ok bar þóein af öllum. Þær riðu með ágætligum búningi. Helgispyrr þá at nafni, er fyrir þeim var. En hún nefnistSigrún ok kveðst vera dóttir Högna konungs. Helgimælti: "Farið heim með oss, ok verið velkomnar." Þásegir konungsdóttir: "Annat starf liggr fyrir oss endrekka með þér." Helgi svarar: "Hvat er þat, konungsdóttir?"Hún svarar: "Högni konungr hefir heitit mikHöðbroddi, syni Granmars konungs, en ek hefi þvíheitit, at ek vil eigi eiga hann heldr en einn krákuunga.En þó mun þetta fram fara, nema þú bannirhonum ok komir í mót honum með her ok nemir miká brott, því at með engum konungi vilda ek heldr sætrbúa en með þér." "Ver kát, konungsdóttir," sagðihann. "Fyrri skulum vit reyna hreysti okkar en þúsér honum gift, ok reyna skulum vit áðr, hvárr af öðrumberr, ok hér skal lífit á leggja."Eptir þetta sendir Helgi menn með fégjöfum atstefna at sér mönnum ok stefnir öllu liðinu til Rauðabjarga.Beið Helgi þar til þess, er mikill flokkr komtil hans ór Heðinsey, ok þá kom til hans mikit lið órNörvasundum með fögrum skipum ok stórum. Helgikonungr kallar til sín skipstjórnarmann sinn, er Leifrhét, ok spurði, ef hann hefði talit lið þeira. En hannsvarar: "Eigi er hægt at telja, herra, skip þau, er komineru ór Nörvasundum. Eru á tólf þúsundir manna,ok er þó hálfu fleira annat." Þá mælti Helgi konungr,at þeir skyldu snúa á þann fjörð, er heitir Varinsfjörðr,ok svá gerðu þeir. Nú gerði at þeim storm mikinn oksvá stóran sjó, at því var líkast at heyra, er bylgjurgnúðu á borðunum, sem þá er björgum lysti saman.Helgi bað þá ekki óttast ok eigi svipta seglunum, heldrsetja hvert hæra en áðr. Þá var við sjálft, at yfir mundiganga, áðr þeir kæmi at landi. Þá kom þar Sigrún,dóttir Högna konungs, af landi ofan með miklu liðiok snýr þeim í góða höfn, er heitir at Gnípalundi.Þessi tíðendi sá landsmenn, ok kom af landi ofanbróðir Höðbrodds konungs, er þar réð fyrir, er heitirat Svarinshaugi. Hann kallar á þá ok spyrr, hverr stýrðiinu mikla liði. Sinfjötli stendr upp ok hefir hjálmá höfði skyggðan sem gler ok brynju hvíta sem snjó,spjót í hendi með ágætligu merki ok gullrenndanskjöld fyrir sér. Sá kunni at mæla við konunga: "Segsvá, at þú hefir gefit svínum ok hundum ok þú finnrkonu þína, at hér eru komnir Völsungar, ok mun hérhittast í liðinu Helgi konungr, ef Höðbroddr vill finnahann, ok er þat hans gaman at berjast með frama,meðan þú kyssir ambáttir við eld." Granmarr svarar:"Eigi muntu kunna margt virðuligt mæla ok fornminni at segja, er þú lýgr á höfðingja. Mun hitt sannara,at þú munt lengi hafa fæðzt á mörkum úti viðvargamat ok drepit bræðr þína, ok er kynligt, er þúþorir at koma í her með góðum mönnum, er margtkalt hræ hefir sogit til blóðs." Sinfjötli svarar: "Eigimuntu glöggt muna nú, er þú vart völvan í Varinseyok kvaðst vilja mann eiga ok kaust mik til þess embættisat vera þinn maðr. En síðan vartu valkyrja í Ásgarði,ok var við sjálft, at allir mundu berjast fyrir þínarsakar, ok ek gat við þér níu varga á Láganesi, ok varek faðir allra." Granmarr svarar: "Margt kanntu ljúga.Ek hygg, at engis faðir mættir þú vera, síðan þú vartgeldr af dætrum jötunsins á Þrasnesi, ok ertu stjúpsonrSiggeirs konungs ok látt á mörkum úti með vörgum,ok kómu þér öll óhöpp senn at hendi. Þú draptbræðr þína ok gerðir þik at illu kunnan." Sinfjötlisvarar: "Hvárt mantu þat, er þú vart merrin með hestinumGrana, ok reið ek þér á skeið á Brávelli? Síðanvartu geitasveinn Gaulnis jötuns." Granmarr segir:"Fyrri vilda ek seðja fugla á hræi þínu en deila viðþik lengr." Þá mælti Helgi konungr: "Betra væri ykkrok meira snjallræði at berjast en mæla slíkt, er skömmer at heyra, ok ekki eru Granmars synir vinir mínir,en þó eru þeir harðir menn." Granmarr ríðr nú í brottok til fundar við Höðbrodd konung, þar sem heitaSólfjöll. Hestar þeira heita Sveipuðr ok Sveggjuðr. Þeirmættust í borgarhliði ok segja honum hersögu. Höðbroddrkonungr var í brynju ok hafði hjálm á höfði.Hann spyrr, hverir þar væri, -- "eða hví eru þér sváreiðuligir?" Granmarr segir: "Hér eru komnir Völsungarok hafa tólf þúsundir manna við land ok sjauþúsundir við ey þá, er Sök heitir, en þar, sem heitirfyrir Grindum, er þó mestr fjöldi, ok hygg ek nú, atHelgi muni nú berjast vilja." Konungr segir: "Gerumþá boð um allt várt ríki ok sækjum í mót þeim. Sitisá engi heima, er berjast vill. Sendum orð Hrings sonumok Högna konungi ok Álfi inum gamla. Þeir erubardagamenn miklir." Fundust þeir þar, er heitir Frekasteinn,ok tókst þar hörð orrosta. Helgi gengr fram ígegnum fylkingar. Þar varð mikit mannfall. Þá sá þeirskjaldmeyjaflokk mikinn, svá sem í loga sæi. Þar varSigrún konungsdóttir. Helgi konungr sótti í mót Höðbroddikonungi ok fellir hann undir merkjum. Þámælti Sigrún: "Haf þökk fyrir þetta þrekvirki. Skiptmun nú löndum. Er mér þetta mikill tímadagr, okmuntu fá af þessu veg ok ágæti, er þú hefir svá ríkankonung felldan." Þat ríki tók Helgi konungr ok dvaldistþar lengi ok fekk Sigrúnar ok gerðist frægr konungrok ágætr, ok er hann hér ekki síðan við þessa sögu.

10. 10

    Völsungar fara nú heim ok hafa enn mikit aukit sittagæti. Sinfjötli leggst nú í hernað af nýju. Hann séreina fagra konu ok girnist mjök at fá hennar. Þeirarkonu bað ok bróðir Borghildar, er átti Sigmundr konungr.Þeir þreyta þetta mál með orrostu, ok fellir Sinfjötliþenna konung. Hann herjar nú víða ok á margarorrostur ok hefir ávallt sigr. Gerist hann manna frægstrok ágætastr ok kemur heim um haustit með mörgumskipum ok miklu fé. Hann segir feðr sínum tíðendin,en hann segir drottningu. Hún biðr Sinfjötla fara brottór ríkinu ok læzt eigi vilja sjá hann. Sigmundr kveðsteigi láta hann í brott fara ok býðr at bæta henni meðgulli ok miklu fé, þótt hann hefði engan fyrri bættmann, kvað engi frama at sakast við konur. Hún má núþessu eigi á leið koma. Hún mælti: "Þér skuluð ráða,herra, þat samir." Hún gerir nú erfi bróður síns meðráði konungs, býr nú þessa veizlu með inum beztumföngum ok bauð þangat mörgu stórmenni. Borghildrbar mönnum drykk. Hún kemr fyrir Sinfjötla meðmiklu horni. Hún mælti: "Drekk nú, stjúpsonr." Hanntók við ok sá í hornit ok mælti: "Göróttr er drykkrinn."Sigmundr mælti: "Fá mér þá." Hann drakk af.Drottningin mælti: "Hví skulu aðrir menn drekka fyrirþik öl?" Hún kom í annat sinn með hornit: "Drekknú," ok frýði honum með mörgum orðum. Hann tekrvið horninu ok mælti: "Flærðr er drykkrinn." Sigmundrmælti: "Fá mér þá." It þriðja sinn kom húnok bað hann drekka af, ef hann hefði hug Völsunga.Sinfjötli tók við horninu ok mælti: "Eitr er í drykknum."Sigmundr svarar: "Lát grön sía, sonr," sagði hann.Þá var konungr drukkinn mjök, ok því sagði hann svá.Sinfjötli drekkr ok fellr þegar niðr. Sigmundr ríss uppok gekk harmr sinn nær bana ok tók líkit í fang sérok ferr til skógar ok kom loks at einum firði. Þar sáhann mann á einum báti litlum. Sá maðr spyrr, efhann vildi þiggja at honum far yfir fjörðinn. Hannjáttar því. Skipit var svá lítit, at þat bar þá eigi, okvar líkit fyrst flutt, en Sigmundr gekk með firðinum.Ok því næst hvarf Sigmundi skipit ok svá maðrinn.Ok eptir þat snýr Sigmundr heim, rekr nú í brottdrottningina, ok litlu síðar dó hún. Sigmundr konungrræðr nú enn ríki sínu ok þykkir verit hafa innmesti kappi ok konungr í fornum sið.

11. 11

    Eylimi hefir konungr heitit, ríkr ok ágætr. Dóttirhans hét Hjördís, allra kvenna vænst ok vitrust. Okþat spyrr Sigmundr konungr, at hún var við hans æðieða engi ella. Sigmundr sækir heim Eylima konung.Hann gerir veizlu í mót honum mikla, ef hann hefðieigi herferð þangat. Fara nú boð þeira í milli, at meðvinsemd var nú farit, en eigi með herskap. Veizla þessivar ger með inum beztum föngum ok með miklu fjölmenni.Sigmundi konungi var hvarvetna sett torg okannarr farargreiði; koma nú til veizlu, ok skipa báðirkonungar eina höll. Þar var ok kominn Lyngvi konungr,sonr Hundings konungs, ok vill hann ok mægjastvið Eylima konung. Hann þykkist sjá, at þeirmunu eigi hafa eitt erendi, þykkist ok vita, at ófriðarmun af þeim ván, er eigi fær. Nú mælti konungr við dóttursína: "Þú ert vitr kona, en ek hefi þat mælt, at þú skaltþér mann kjósa. Kjós nú um tvá konunga, ok er þat mittráð hér um, sem þitt er". Hún svarar: "Vant sýnist mérþetta mál, en þó kýs ek þann konung, er frægstr er, enþat er Sigmundr konungr, þótt hann sé mjök aldri orpinn.Ok var hún honum gefin, en Lyngvi konungr fórí brott. Sigmundr kvángaðist ok fekk Hjördísar. Var þarannan dag öðrum betr veitt eða með meira kappi.Eptir þat fór Sigmundr konungr heim í Húnaland okEylimi konungr, mágr hans, við honum ok gætir nú ríkissíns. En Lyngvi konungr ok bræðr hans safna nú herat sér ok fara nú á hendr Sigmundi konungi, því at þeirhöfðu jafnan minna hlut ór málum, þótt þetta biti núfyrir. Vilja þeir nú fyrir koma kappi Völsunga; koma núí Húnaland ok senda Sigmundi konungi orð ok viljaeigi stelast á hann, en þykkjast vita, at hann mun eigiflýja. Sigmundr konungr kveðst koma mundu til orrostu.Hann dró saman her, en Hjördísi var ekit til skógar viðeina ambátt, ok mikit fé fór með þeim. Hún var þar,meðan þeir börðust. Víkingar hljópu frá skipum við óvígjanher. Sigmundr konungr ok Eylimi settu upp merkisín, ok var þá blásit í lúðra. Sigmundr konungr lætr núvið kveða sitt horn, er faðir hans hafði átt, ok eggjar sínamenn. Hafði Sigmundr lið miklu minna. Tekst þar núhörð orrosta, ok þótt Sigmundr væri gamall, þá barðisthann nú hart ok var jafnan fremstr sinna manna. Helzthvárki við honum skjöldr né brynja, ok gekk hann jafnaní gegnum lið óvina sinna á þeim degi, ok engi mátti sjá,hversu fara mundi þeira í millum. Margt spjót var þará lopti ok örvar. En svá hlífðu honum hans spádísir, athann varð ekki sárr, ok engi kunni töl, hversu margrmaðr fell fyrir honum. Hann hafði báðar hendr blóðgartil axlar. Ok er orrosta hafði staðit um hríð, þá kommaðr í bardagann með síðan hött ok heklu blá. Hannhafði eitt auga ok geir í hendi. Þessi maðr kom á mótSigmundi konungi ok brá upp geirinum fyrir hann. Oker Sigmundr konungr hjó fast, kom sverðit í geirinn okbrast í sundr í tvá hluti. Síðan sneri mannfallinu, ok váruSigmundi konungi horfin heill, ok fell mjök liðit fyrirhonum. Konungrinn hlífði sér ekki ok eggjar mjög liðit.Nú er sem mælt, at eigi má við margnum. Í þessari orrostufell Sigmundr konungr ok Eylimi konungr, mágrhans, í öndverðri fylkingu ok mestr hluti liðs hans.

12. 12

    Lyngvi konungr sækir nú til konungsbæjarins okætlar að taka þar konungsdóttur, en þat brást honum.Fekk hann þar hvárki konu né fé. Hann ferr nú yfirlandit ok skipar þar sínum mönnum ríkit; þykkist núhafa drepit alla ætt Völsunga ok ætlar þá eigi munu þurfaat óttast heðan frá. Hjördís gekk í valinn eptir orrostunaum nóttina ok kom at þar, sem Sigmundr konungr lá, okspyrr, ef hann væri græðandi. En hann svarar: "Margrlifnar ór litlum vánum, en horfin eru mér heill, svá atek vil eigi láta græða mik. Vill Óðinn ekki, at vér bregðumsverði, síðan er nú brotnaði. Hefi ek haft orrostur,meðan honum líkaði." Hún mælti: "Einkis þætti mérávant, ef þú yrðir græddr ok hefndir föður míns." Konungrsegir: "Öðrum er þat ætlat. Þú ferr með sveinbarnok fæð þat vel ok vandliga, ok mun sá sveinn ágætrok fremstr af várri ætt. Varðveit ok vel sverðsbrotin.Þar af má gera gott sverð, er heita mun Gramr ok sonrokkarr mun bera ok þar mörg stórverk með vinna, þau eraldri munu fyrnast, ok hans nafn mun uppi, meðan veröldinstendr. Uni nú við þat, en mik mæða sár ok ek munnú vitja frænda várra framgenginna". Hjördís sitr núyfir honum, unz hann deyr, ok þá lýsir af degi. Hún sér,at mörg skip eru komin við land. Hún mælti til ambáttarinnar:"Vit skulum skipta klæðum, ok skaltu nefnastnafni mínu, ok segst konungsdóttir". Ok þær gera svá.Víkingar geta at líta mikit mannfall ok svá, hvar konurnarfóru til skógar, skilja, at stórtíðendum mun gegna,ok hlaupa af skipum. En fyrir þessu liði réð Álfr, sonrHjálpreks konungs af Danmörk. Hann hafði farit fyrirland fram með her sínum; koma nú í valinn. Þar sjá þeirmikit mannfall. Konungrinn biðr nú at leita at konunum,ok svá gerðu þeir. Hann spyrr, hverjar þær væri,en þar skiptir eigi at líkendum til. Ambáttin hefir svörfyrir þeim ok segir fall Sigmundar konungs ok Eylimakonungs ok margs annars stórmennis ok svá, hverir gerthafa. Konungr spurði, hvort þær vissi, hvar fé konungsværi fólgit. Ambáttin svarar: "Meiri ván, at vér vitim",ok vísar til fjárins. Ok finna þeir auð mikinn, svá at eigiþóttust menn sét hafa jafnmikit saman koma í einn staðeða fleiri gersimar; bera til skipa Álfs konungs. Hjördísfylgdi honum ok svá ambáttin. Hann ferr nú heim í ríkisitt, en lætr, at þar sé fallnir þeir konungar, er frægstirváru. Konungr sezt við stjórn, en þær sátu í fyrirrúmiá skipinu. Hann á tal við þær ok leggr virðing á ræðurþeira.Konungr kom heim í ríki sitt við miklu fé. Álfr varmanna gerviligastr. Ok er þau hafa skamma stund heimaverit, spyrr drottningin Álf, son sinn: "Hví hefir in fegrikona færi hringa eða verra búnað, ok virðist mér, at súmuni æðri, er þér hafið minna yfir látit?" Hann svarar:"Grunat hefir mik þat, at eigi sé ambáttarmót á henni,ok þá er vér fundumst, þá tókst henni vel at fagna tignummönnum, ok hér til skal gera eina raun." Þat er núeitt sinn við drykkju, at konungr sezt á tal við þær okmælti: "Hvat hafi þér at marki um dægrfar, þá er nótteldir, ef þér sjáið eigi himintungl?" Hún svarar: "Þatmark höfum vér hér til, at ek var því vön í æsku atdrekka mjök í óttu, ok er ek lét af því, vöknuðu véreptir því síðan, ok er þat mitt mark." Konungr brosti atok mælti: "Illa var konungsdóttir vönd." Hann hittir þáHjördísi ok spyrr hana slíks ins sama. Hún svarar honum:"Faðir minn gaf mér eitt gull lítit við náttúru. Þatkólnar í óttu á fingri mér. Þat er mitt mark hér um".Konungr svarar: "Gnótt var þar gulls, er ambáttir báru,ok munu þér ærit lengi leynzt hafa fyrir mér, ok svámunda ek til þín gert hafa sem vit værim eins konungsbörn bæði, þótt þú hefðir þetta sagt, ok enn skal geraverðleikum betr við þik, því at þú skalt vera mín kona,ok skal ek gjalda mund við þér, þá er þú hefir barn getit."Hún svarar ok segir allt it sanna um sitt ráð. Er húnþar nú í miklum sóma ok þykkir in virðuligasta kona.

13. 13

    Þat er nú sagt, at Hjördís fæðir sveinbarn, ok er sveinninnfærðr Hjálpreki konungi. Konungrinn varð glaðrvið, er hann sá þau in hvössu augu, er hann bar í höfði,ok sagði hann engum mundu líkan verða eða samjafnan,ok var hann vatni ausinn með Sigurðar nafni. Fráhonum segja allir eitt, at um atferð ok vöxt var engi hansmaki. Hann var þar fæddr með Hjálpreki konungi afmikilli ást. Ok þá er nefndir eru allir inir ágæztu mennok konungar í fornsögum, þá skal Sigurðr fyrir gangaum afl ok atgervi, kapp ok hreysti, er hann hefir haftum hvern mann fram annarra í norðrálfu heimsins.Sigurðr óx þar upp með Hjálpreki, ok unni hvert barnhonum. Hann fastnaði Álfi konungi Hjördísi ok mæltihenni mund.Reginn hét fóstri Sigurðar ok var Hreiðmars son.Hann kenndi honum íþróttir, tafl ok rúnar ok tungurmargar at mæla, sem þá var títt konungasonum, ok margahluti aðra. Eitt sinn spurði Reginn Sigurð, er þeir várubáðir saman, ef hann vissi, hversu mikit fé faðir hanshefði átt eða hverir þat varðveittu. Sigurðr svarar ok segir,at konungar varðveittu. Reginn mælti: "Trúir þúþeim allvel?" Sigurðr svarar: "Þat samir, at þeir varðveiti,þar til er oss hallkvæmist, því at þeir kunnubetr at gæta en ek." Annat sinni kemr Reginn at málivið Sigurð ok mælti: "Kynligt er þat, er þú vilt verahestasveinn konunga eða fara sem hlauparar". Sigurðrsvarar: "Eigi er þat, því at vér ráðum öllu með þeim.Er oss ok heimilt þat, er vér viljum hafa." Reginnmælti: "Bið hann gefa þér einn hest." Sigurðr svarar:"Þegar mun þat, er ek vil." Sigurðr hittir nú konunga.Þá mælti konungr við Sigurð: "Hvat viltu af oss þiggja?"Sigurðr svarar: "Einn hest viljum vér þiggja oss tilskemmtanar." Konungrinn mælti: "Kjós þér sjálfr hestok slíkt, er þú vill hafa af várri eigu." Annan dag eptirfór Sigurðr til skógar ok mætir einum gömlum mannimeð síðu skeggi. Sá var honum ókunnigr. Hann spyrr,hvert Sigurðr skyldi fara. Hann svarar: "Hest skyldumvér kjósa. Ráð um með oss." Hann mælti: "Förumok rekum til árinnar, er Busiltjörn heitir." Þeir rekahrossin út á djúp árinnar, ok leggjast at landi nemaeinn hestr. Hann tók Sigurðr. Hann var grár at litok ungr at aldri, mikill vexti ok vænn. Engi hafðihonum á bak komit. Skeggmaðrinn mælti: "Þessihestr er kominn frá Sleipni, ok skal hann vandligaupp fæða, því at hann verðr hverjum hesti betri."Maðrinn hverfr þá. Sigurðr kallar hestinn Grana, okhefir sá hestr beztr verit. Óðinn hafði hann hittan.Enn mælti Reginn til Sigurðar: "Oflítit fé eigu þér.Þat harmar oss, er þér hlaupið sem þorpara sveinar,en ek veit mikla féván at segja þér, ok er þat meiriván, at þat sé sómi at sækja ok virðing, ef þú næðir."Sigurð spyrr, hvar væri eða hverr varðveitti. Reginnsvarar: "Sá heitir Fáfnir, er hér liggr skammt heðaná brott. Þat heitir Gnitaheiðr. Ok er þú kemr þar,þá muntu þat mæla: Aldri sáttu meira fé í gulli íeinum stað, ok eigi þarftu meira, þótt þú verðir allrakonunga ellstr ok frægstr." Sigurðr svarar: "Kann ekkyn þessa orms, þótt vér séum ungir, ok hefi ek spurt,at engi þorir at koma á mót honum fyrir vaxtar sakirok illsku." Reginn svarar: "Þat er ekki. Sá vöxtr ereptir hætti lyngorma, ok er gert af miklu meira en er,ok svá mundi þótt hafa inum fyrrum frændum þínum.Ok þótt Völsunga ætt sé at þér, þá mun þú eigihafa þeira skaplyndi, er fyrst eru taldir til alls frama."Sigurðr svarar: "Vera má, at eigi höfum vér mikit afþeira kappi eða snilld, en eigi berr nauðsyn til at frýjaoss, er vér erum enn lítt af barnsaldri. Eða hví eggjar þúþessa svá mjök?" Reginn svarar: "Saga er til þess, okmun ek segja þér." Sigurðr mælti: "Lát mik heyra."

14. 14

    "Þat er upphaf sögu þessar, at Hreiðmarr hét faðirminn, mikill ok auðigr. Sonr hans hét Fáfnir, en annarrhét Otr ok var ek inn þriði, ok var ek minnstr fyrirmér um atgervi ok yfirlát. Kunna ek af járni gera okaf silfri ok gulli, ok hverjum hlut gerða ek nokkut nýtt.Otr, bróðir minn, hafði aðra iðn ok náttúru. Hann varveiðimaðr mikill ok um fram aðra menn ok var í otrslíki um daga ok var jafnan í ánni ok bar upp fiskameð munni sér. Veiðiföngin færði hann feðr sínum,ok var honum þat mikill styrkr. Mjök hefir hann otrslíki á sér, kom síð heim ok át blundandi ok einnsaman, því at hann mátti eigi sjá, at þyrri. Fáfnir varmiklu mestr ok grimmastr ok vildi sitt eitt kalla látaallt þat, er var.Einn dvergr hét Andvari," segir Reginn. "Hann varjafnan í forsinum, er Andvarafors heitir, í geddu líkiok fekk sér þar matar, því at þar var fjöldi fiska íþeim forsi. Otr, bróðir minn, fór jafnan í þenna forsok bar upp fiska í munni sér ok lagði einn senn áland. Óðinn, Loki, Hænir fóru leiðar sinnar okkómu til Andvarafors. Otr hafði þá tekit einn lax okát blundandi á árbakkanum. Loki tók einn stein oklaust otrinn til bana. Æsir þóttust mjök heppnir afveiði sinni ok flógu belg af otrinum. Þat kveld kómuþeir til Hreiðmars ok sýndu honum veiðina. Þá tókuvér þá höndum ok sögðum á þá gjald ok fjörlausn,at þeir fylldi belginn af gulli ok hyldi hann utan meðrauðu gulli. Þá sendu þeir Loka at afla gullsins. Hannkom til Ránar ok fekk net hennar, fór þá til Andvaraforsok kastaði netinu fyrir gedduna, en hún hljóp ínetit. Þá mælti Loki:"Hvat er þat fiska,er rinnr flóði íkannat sér við víti varask?Höfuð þitt leystuhelju órok finn mér lindar loga.""Andvari ek heiti,Óinn hét minn faðir,margan hefi ek fors of farit.Aumlig nornskóp oss í árdaga,at ek skylda í vatni vaða."Loki sér gull þat, er Andvari átti. En er hann hafðifram reitt gullit, þá hafði hann eptir einn hring, októk Loki hann af honum. Dvergrinn gekk í steininnok mælti, at hverjum skyldi at bana verða, er þanngullhring ætti ok svá allt gullit. Æsirnir reiddu Hreiðmariféit ok tráðu upp otrbelginn ok settu á fætr.Þá skyldu Æsirnir hlaða upp hjá gullinu ok hylja utan.En er þat var gert, þá gekk Hreiðmarr fram ok sáeitt granahár ok bað hylja. Þá dró Óðinn hringinn afhendi sér, Andvaranaut, ok huldi hárit. Þá kvað Loki:"Gull er þér nú reitt,en þú gjöld hefirmikil míns höfuðs.Syni þínum verðratsæla sköpuð,þat er ykkarr beggja bani."Síðan drap Fáfnir föður sinn," segir Reginn, "okmyrði hann, ok náða ek engu af fénu. Hann gerðistsvá illr, at hann lagðist út ok unni engum at njótafjárins nema sér ok varð síðan at inum versta ormi okliggr nú á því fé. Síðan fór ek til konungs, ok gerðumstek smiðr hans. Ok er þessi ræða til minnar sögu,at ek missi föðurarfsins ok bróðurgjaldanna. Gullit ersíðan kallat otrsgjöld ok hér dæmi af tekin."Sigurðr svarar: "Mikit hefir þú látit, ok stórillir hafaþínir frændr verit. Ger nú eitt sverð af þínum hagleik,þat er ekki sé jafngott gert ok ek mega vinnastórverk, ef hugr dugir, ef þú vilt, at ek drepa þennainn mikla dreka." Reginn segir: "Þat geri ek með trausti,ok muntu mega drepa Fáfni með því sverði."

15. 15

    Reginn gerir nú eitt sverð ok fær í hönd Sigurði.Hann tók við sverðinu ok mælti: "Þetta er þitt smíði,Reginn," ok höggr í steðjann, ok brotnaði sverðit.Hann kastar brandinum ok bað hann smíða annatbetra. Reginn gerir annat sverð ok fær Sigurði. Hannleit á. "Þetta mun þér líka, en vant mun yðr at smíða."Sigurðr reynir þetta sverð ok brýtr sem it fyrra. Þámælti Sigurðr til Regins: "Þú munt líkr vera inumfyrrum frændum þínum ok vera ótrúr." Gekk nú tilmóður sinnar. Hún fagnar honum vel; talast nú viðok drekka. Þá mælti Sigurðr: "Hvárt höfum vér rétttil spurt, at Sigmundr konungr seldi yðr sverðit Gramí tveim hlutum?" Hún svarar: "Satt er þat." Sigurðrmælti: "Fá mér í hönd, ek vil hafa." Hún kvað hannlíkligan til frama ok fær honum sverðit.Sigurðr hittir nú Regin ok bað hann þar gera afsverð eptir efnum. Reginn reiddist ok gekk til smiðjumeð sverðsbrotin ok þykkir Sigurðr framgjarn umsmíðina. Reginn gerir nú eitt sverð. Ok er hann barór aflinum, sýndist smiðjusveinum sem eldar brynniór eggjunum; biðr nú Sigurð við taka sverðinu okkveðst eigi kunna sverð at gera, ef þetta bilar. Sigurðrhjó í steðjann ok klauf niðr í fótinn, ok brast eigi nébrotnaði. Hann lofaði sverðit mjök ok fór til árinnarmeð ullarlagð ok kastar í gegn straumi, ok tók í sundr,er hann brá við sverðinu. Gekk Sigurðr þá glaðr heim.Reginn mælti: "Efna muni þér heit yður nú, er ekhefi gert sverðit, ok hitta Fáfni." Sigurðr svarar:"Efna munu vér ok þó annat fyrr, at hefna föðurmíns."Sigurðr varð því ástsælli, sem hann var ellri, af öllufólki, svá at hvert barn unni honum hugástum.

16. 16

    Grípir hét maðr ok var móðurbróðir Sigurðar. Enlitlu síðar en sverðit var gert, fór hann á fund Grípis,því at hann var framvíss ok vissi fyrir örlög manna.Sigurðr leitar eptir, hversu ganga mun ævi hans. Enhann var þó lengi fyrir ok sagði þó loksins við ákafligabæn Sigurðar öll forlög hans, eptir því sem eptirgekk síðan. Ok þá er Grípir hafði þessa hluti sagða,sem hann beiddi, þá reið hann heim. Ok brátt eptirþat finnast þeir Reginn. Þá mælti hann: "Drep Fáfni,sem þér hétuð." Sigurðr svarar: "Gera skal þat ok þóannat fyrr, at hefna Sigmundar konungs ok annarrafrænda várra, er þar fellu í þeiri orrostu."

17. 17

    Nú hittir Sigurðr konunga ok mælti til þeira: "Hérhöfum vér verit um hríð, ok eigum vér yðr ástsemdat launa ok mikla virðing. En nú viljum vér ór landifara ok finna Hundings sonu, ok vilda ek, at þeir vissi,at Völsungar væri eigi allir dauðir. Viljum vér hafaþar til yðarn styrk." Konungar kváðust allt vilja tilfá, þat er hann beiddist.Er nú búit lið mikit ok allt vandat sem mest, skipok allr herbúnaðr, svá at hans ferð væri þá vegligrien áðr. Sigurðr stýrir dreka þeim, er mestr var okagætligastr. Segl þeira váru mjök vönduð ok ítarligat sjá. Sigla þeir nú góðan byr. Ok er fá dægr váruliðin, þá kom á veðr mikit með stormi, en svá varsjárinn sem í roðru sæi. Eigi bað Sigurðr svipta seglunum,þótt rifnuðu, heldr bað hann hæra setja enáðr. Ok er þeir sigldu fram fyrir bergnös nokkura,þá kallaði maðr upp á skipit ok spyrr, hverr fyrir liðinueigi at ráða. Honum var sagt, at þar var höfðingiSigurðr Sigmundarson, er nú er frægstr ungra manna.Maðrinn svarar: "Allir segja þar eitt frá honum, at eigimegi konungasynir jafnast við hann. Vilda ek, at þérfelldið seglin á nokkuru skipinu ok tæki þér við mér."Þeir spurðu hann at nafni. Hann svarar:"Hnikar hétu mik,þá er ek Hugin gladda,Völsungr ungi,ok vegit hafða.Nú máttu kallakarl af bjargiFeng eða Fjölni.Far vil ek þiggja."Þeir viku at landi ok tóku karl á skip sín. Þá tókaf veðrit, ok fara, unz þeir koma at landi í ríki Hundingssona. Þá hvarf Fjölnir. Þeir láta þegar geisa eldok járn, drepa menn, en brenna byggðina ok eyða þar,sem þeir fara. Stökkr fjöldi undan á fund Lyngva konungsok segja, at herr er kominn í landit ok ferr meðmeira geysingi en dæmi finnist til; kváðu Hundingssonu eigi langsýna, þá er þeir sögðust eigi mundu hræðastVölsunga, -- "en nú stýrir þessum her Sigurðr Sigmundarson."Lyngvi konungr lætr nú fara um alltsitt ríki herboð; vill eigi á flótta leggjast, stefnir til sínöllum þeim mönnum, er honum vilja lið veita; kemrnú á mót Sigurði með allmikinn her ok bræðr hansmeð honum. Tekst þar in harðasta orrosta með þeim.Mátti þar á lopti sjá margt spjót ok örvar margar, öxihart reidda, skjöldu klofna ok brynjur slitnar, hjálmaskýfða, hausa klofna ok margan mann steypast til jarðar.Ok er orrostan hefir svá staðit mjök langa hríð,sækir Sigurðr fram um merkin ok hefir í hendi sverðitGram. Hann höggr bæði menn ok hesta ok gengr ígegnum fylkingar ok hefir báðar hendr blóðgar til axlar,ok stökk undan fólk, þar sem hann fór, ok helzt hvárkivið hjálmr né brynja, ok engi maðr þóttist fyrr séthafa þvílíkan mann. Þessi orrosta stóð lengi með miklumannfalli ok ákafri sókn. Ferr þar, sem sjaldnar kannhenda, þá er landherrinn sækir til, at þat kom fyrirekki. Fell þar svá margt fyrir Hundings sonum, atengi maðr vissi töl á. Ok Sigurðr var framarla í fylkingu.Þá koma á mót honum synir Hundings konungs.Sigurðr höggr til Lyngva konungs ok klýfr hjálm hansok höfuð ok brynjaðan búk, ok síðan höggr hannHjörvarð, bróður hans, sundr í tvá hluti, ok þá draphann alla Hundings sonu, er eptir lifðu, ok mestanhluta liðs þeira.Ferr Sigurðr nú heim með fögrum sigri ok miklufé ok ágæti, er hann hafði fengit í þessi ferð. Váru núveizlur gervar í mót honum heima í ríkinu. Ok erSigurðr hefir skamma stund heima verit, kemr Reginnat máli við Sigurð ok segir: "Nú munu þér vilja steypahjálminum Fáfnis, svá sem þér hétuð, því at nú hefirþú hefnt föður þíns ok annarra frænda þinna." Sigurðrsvarar: "Efna munu vér þat, sem vér höfum þar umheitit, ok ekki fellr oss þat ór minni."

18. 18

    Nú ríða þeir Sigurðr ok Reginn upp á heiðina áþann farveg, er Fáfnir var vanr at skríða, er hann fórtil vatns, ok þat er sagt, at sá hamarr var þrítugr, erhann lá at vatni, þá er hann drakk. Þá mælti Sigurðr:"Þat sagðir þú, Reginn, at dreki sjá væri eigi meirien einn lyngormr, en mér sýnast vegar hans ævarmiklir." Reginn mælti: "Ger gröf eina ok sezt þar í.Ok þá er ormrinn skríðr til vatns, legg þá til hjartahonum ok vinn honum svá bana. Þar fyrir fær þúmikinn frama." Sigurðr mælti: "Hversu mun þá veita,ef ek verð fyrir sveita ormsins?" Reginn svarar: "Eigimá þér ráð ráða, er þú ert við hvatvetna hræddr. Okertu ólíkr þínum frændum at hughreysti."Nú ríðr Sigurðr á heiðina, en Reginn hverfr í brottyfrit hræddr. Sigurðr gerði gröf eina. Ok er hann erat þessu verki, kemr at honum einn gamall maðr meðsíðu skeggi ok spyrr, hvat hann gerir þar. Hann segir.Þá svarar inn gamli maðr: "Þetta er óráð. Ger fleirigrafar ok lát þar í renna sveitann, en þú sit í einniok legg til hjartans orminum." Þá hvarf sá maðr ábrottu. En Sigurðr gerir grafar eptir því, sem fyrir varsagt. Ok er ormrinn skreið til vatns, varð mikilllandskjálfti, svá at öll jörð skalf í nánd. Hann fnýstieitri alla leið fyrir sik fram, ok eigi hræddist Sigurðrné óttast við þann gný. Ok er ormrinn skreið yfir gröfina,þá leggr Sigurðr sverðinu undir bægslit vinstra,svá at við hjöltum nam. Þá hleypr Sigurðr upp órgröfinni ok kippir at sér sverðinu ok hefir allar hendrblóðgar upp til axlar. Ok er inn mikli ormr kenndisíns banasárs, þá laust hann höfðinu ok sporðinum,svá at allt brast í sundr, er fyrir varð. Ok er Fáfnirfekk banasár, spurði hann: "Hverr ertu, eða hverr erþinn faðir, eða hver er ætt þín, er þú vart svá djarfr,at þú þorir at bera vápn á mik?" Sigurðr svarar: "Ættmín er mönnum ókunnig. Ek heiti göfugt dýr, ok áek engan föður né móður, ok einn saman hefi ek farit."Fáfnir svarar: "Ef þú átt engan föður né móður, afhverju undri ertu þá alinn? Ok þótt þú segir mér eigiþitt nafn á banadægri mínu, þá veiztu, at þú lýgr nú."Hann svarar: "Ek heiti Sigurðr, en faðir minn Sigmundr."Fáfnir svarar: "Hverr eggjaði þik þessa verks,eða hví léttu at eggjast? Hafðir þú eigi frétt þatt, hversuallt fólk er hrætt við mik ok við minn ægishjálm?Inn fráneygi sveinn, þú áttir föðr snarpan." Sigurðrsvarar: "Til þessa hvatti mik inn harði hugr, ok stoðaðitil, at gert yrði, þessi in sterka hönd ok þetta itsnarpa sverð, er nú kenndir þú, ok fár er gamall harðr,ef hann er í bernsku blautr." Fáfnir segir: "Veit ek,ef þú vex upp með frændum þínum, at þú mundirkunna at vega reiðr, en þetta er meiri furða, er einnbandingi hertekinn skal þorat hafa at vega at mér, þvíat fár hernuminn er frækn til vígs" Sigurðr mælti:"Bregðr þú mér, at ek væra fjarri mínum frændum?En þótt ek væra hernuminn, þá var ek þó eigi heptr,ok þat fanntu, at ek var lauss." Fáfnir svarar: "Heiptyrðitekr þú hvetvetna því, er ek mæli. En gull þettamun þér at bana verða, er ek hefi átt. Sigurðr svarar:"Hverr vill fé hafa allt til ins eina dags, en eitt sinnskal hverr deyja." Fáfnir mælti: "Fátt vill þú at mínumdæmum gera, en drukkna muntu, ef þú ferr umsjá óvarliga, ok bíð heldr á landi, unz logn er." Sigurðrmælti: "Seg þú þat, Fáfnir, ef þú ert fróðr mjök:Hverjar eru þær nornir, er kjósa mögu frá mæðrum?"Fáfnir svarar: "Margar eru þær ok sundrlausar, sumareru Ása ættar, sumar eru álfa ættar, sumar eru dætrDvalins." Sigurðr mælti: "Hve heitir sá hólmr, erblanda hjörlegi Surtr ok Æsir saman?" Fáfnir svarar:"Hann heitir Óskaptr." Ok enn mælti Fáfnir: "Reginn,bróðir minn, veldr mínum dauða, ok þat hlægirmik, er hann veldr ok þínum dauða, ok ferr þá semhann vildi." Enn mælti Fáfnir: "Ek bar ægishjálm yfiröllu fólki, síðan ek lá á arfi míns bróður, ok svá fnýstaek eitri alla vega frá mér í brott, at engi þorði at komaí nánd mér, ok engi vápn hræddumst ek, ok aldri fannek svá margan mann fyrir mér, at ek þættumst eigimiklu sterkari, en allir váru hræddir við mik." Sigurðrmælti: "Sá ægishjálmr, er þú sagðir frá, gefr fám sigr,því at hverr sá, er með mörgum kemr, má þat finnaeitthvert sinn, at engi er einna hvatastr." Fáfnir svarar:"Þat ræð ek þér, at þú takir hest þinn ok ríðir ábrott sem skjótast, því at þat hendir opt, at sá, er banasárfær, hefnir sín sjálfr." Sigurðr svarar: "Þetta eruþín ráð, en annat mun ek gera. Ek mun ríða til þínsbóls ok taka þar þat it mikla gull, er frændr þínir hafaátt. Fáfnir svarar: "Ríða muntu þar til, er þú finnrsvá mikit gull, at ærit er um þína daga, ok þat samagull verðr þinn bani ok hvers annars, er þat á." Sigurðrstóð upp ok mælti: "Heim munda ek ríða, þóttek missta þessa ins mikla fjár, ef ek vissa, at ek skyldaaldri deyja, en hverr frækn maðr vill fé ráða allt tilins eina dags. En þú, Fáfnir, ligg í fjörbrotum, þarer þik Hel hafi." Ok þá deyr Fáfnir.

19. 19

    Eptir þetta kom Reginn til Sigurðar ok mælti: "Heill,herra minn, mikinn sigr hefir þú unnit, er þú hefirdrepit Fáfni, er engi varð fyrr svá djarfr, at á hansgötu þorði sitja, ok þetta fremdarverk mun uppi, meðanveröldin stendr." Nú stendr Reginn ok sér niðr í jörðinalanga hríð. Ok þegar eptir þetta mælti hann afmiklum móði: "Bróður minn hefir þú drepit, ok varlamá ek þessa verks saklauss vera." Nú tekr Sigurðr sittsverð, Gram, ok þerrir á grasinu ok mælti til Regins:"Fjarri gekk þú þá, er ek vann þetta verk ok ekreynda þetta snarpa sverð með minni hendi ok mínuafli. Atta ek við orms megin, meðan þú látt í einumlyngrunni, ok vissir þú eigi, hvárt er var himinn eðajörð." Reginn svarar: "Þessi ormr mætti lengi liggja ísínu bóli, ef eigi hefðir þú notit sverðs þess, er ek gerðaþér minni hendi, ok eigi hefðir þú þetta enn unnitog engi annarra." Sigurðr svarar: "Þá er menn komatil vígs, þá er manni betra gott hjarta en hvasst sverð."Þá mælti Reginn við Sigurð af áhyggju mikilli: "Þudrapt minn bróður, ok varla má ek þessa verks saklauss."Þá skar Sigurðr hjartat ór orminum með þvísverði, er Riðill hét. Þá drakk Reginn blóð Fáfnis okmælti: "Veit mér eina bæn, er þér er lítit fyrir: Gakktil elds með hjartat ok steik ok gef mér at eta." Sigurðrfór ok steikti á steini. Ok er freyddi ór, þá tókhann fingri sínum á ok skynjaði, hvárt steikt væri.Hann brá fingrinum í munn sér. Ok er hjartablóðormsins kom á tungu honum, þá skyldi hann fuglarödd.Hann heyrði, at igður klökuðu á hrísinu hjáhonum: "Þar sitr Sigurðr ok steikir Fáfnis hjarta. Þatskyldi hann sjálfr eta. Þá mundi hann verða hverjummanni vitrari." Önnur segir: "Þar liggr Reginn ok villvéla þann, sem honum trúir." Þá mælti in þriðja:"Höggvi hann þá höfuð af honum, ok má hann þáráða gullinu því inu mikla einn." Þá mælti in fjórða:"Þá væri hann vitrari, ef hann hefði þat, sem þærhöfðu ráðit honum, ok riði síðan til bóls Fáfnis oktæki þat it mikla gull, er þar er, ok riði síðan upp áHindarfjall, þar sem Brynhildr sefr, ok mun hannnema þar mikla speki, ok þá væri hann vitr, ef hannhefði yður ráð ok hygði hann um sína þurft, ok þarer mér úlfsins ván, er ek eyrun sá." Þá mælti in fimmta:"Eigi er hann svá horskr sem ek ætla, ef hann vægirhonum, en drepit áðr bróður hans." Þá mælti in sétta:"Þat væri snjallræði, ef hann dræpi hann ok réði einnfénu." Þá mælti Sigurðr: "Eigi munu þau ósköp, atReginn sé minn bani, ok heldr skulu þeir fara báðirbræðr einn veg." Bregðr nú sverðinu Gram ok höggrhöfuð af Regin.Ok eptir þetta etr hann suman hlut hjartans ormsins,en sumt hirðir hann; hleypr síðan á hest sinn okreið eptir slóð Fáfnis ok til hans herbergis ok fann, atþat var opit ok af járni hurðirnar allar ok þar meðallr dyraumbúningrinn ok af járni allir stokkar í húsinuok grafit í jörð niðr. Sigurðr fann þar stórmikitgull ok sverðit Hrotta, ok þar tók hann ægishjálm okgullbrynjuna ok marga dýrgripi. Hann fann þar svámikit gull, at honum þótti ván, at eigi mundi meirabera tveir hestar eða þrír. Þat gull tekr hann allt okberr í tvær kistur miklar, tekr nú Í tauma hestinumGrana. Hestrinn vill nú eigi ganga, ok ekki tjáir atkeyra. Sigurðr finnr nú, hvat hestrinn vill, hleypr hanná bak ok lýstr hann sporum, ok rennr sjá hestr semlauss væri.

20. 20

    Sigurðr ríðr nú langar leiðir ok allt til þess, er hannkemr upp á Hindarfjall, ok stefndi á leið suðr tilFrakklands. Á fjallinu sá hann fyrir sér ljós mikit, semeldr brynni, ok ljómaði af til himins. En er kom at,stóð þar fyrir honum skjaldborg ok upp ór merki.Sigurðr gekk í skjaldborgina ok sá, at þar svaf maðrok lá með öllum hervápnum. Hann tók fyrst hjálminnaf höfði honum ok sá, at þat var kona. Hún var íbrynju, ok var svá föst sem hún væri holdgróin. Þáreist hann ofan ór höfuðsmátt ok í gegnum niðr oksvá út í gegnum báðar ermar, ok beit sem klæði. Sigurðrkvað hana helzti lengi sofit hafa. Hún spurði,hvat svá var máttugt, er beit brynjuna -- "ok brá mínumsvefni, eða mun hér kominn Sigurðr Sigmundarson,er hefir hjálm Fáfnis ok hans bana í hendi?" Þásvarar Sigurðr: "Sá er Völsunga ættar, er þetta verkhefir gert, ok þat hefi ek spurt, at þú ert ríks konungsdóttir, ok þat sama hefir oss sagt verit frá yðrum vænleikok vitru, ok þat skulu vér reyna." Brynhildr segir,at tveir konungar börðust. Hét annarr Hjálmgunnarr.Hann var gamall ok inn mesti hermaðr, ok hafði Óðinnhonum sigri heitit, en annarr Agnarr eða Auðabróðir."Ek fellda Hjálmgunnar í orrostu, en Óðinn stakk miksvefnþorni í hefnd þess ok kvað mik aldri síðan skyldusigr hafa ok kvað mik giftast skulu. En ek strengdaþess heit þar í mót at giftast engum þeim, er hræðastkynni." Sigurðr mælti: "Kenn oss ráð til stórra hluta."Hún svarar: "Þér munuð betr kunna, en með þökkumvil ek kenna yðr, ef þat er nokkut, er vér kunnum,þat er yðr mætti líka, í rúnum eða öðrum hlutum, erliggja til hvers hlutar, ok drekkum bæði saman, okgefi goðin okkr góðan dag, at þér verði nyt ok frægðat mínum vitrleik ok þú munir eptir, þat er vit ræðum."Brynhildr fylldi eitt ker ok færði Sigurði ok mælti:"Bjór færik þér,brynþings apaldr,magni blandinnok megintíri;fullr er ljóðaok líknstafa,góðra galdraok gamanrúna.Sigrúnar skaltu kunna,ef þú vilt snotr vera,ok rísta á hjalti hjörs,á vettrimumok á valböstumok nefna tysvar Tý.Brimrúnar skaltu gera,ef þú vilt borgit hafaá sundi seglmörum.Á stafni skal þær rístaok á stjórnar blaðiok leggja eld í ár.Fellrat svá brattr brekiné blár unnir,þó kemstu heill af hafi.Málrúnar skaltu kunna,ef þú vilt, at manngi þérheiptum gjaldi harm.Þær um vindr,þær um vefr,þær um setr allar samaná því þingi,er þjóðir skuluí fulla dóma fara.Ölrúnar skaltu kunna,ef þú vilt, at annars kvánvélit þik í tryggð, ef þú trúir.Á horni skal þær rístaok á handarbakiok merkja á nagli nauð.Full skaltu signaok við fári sjáok verpa lauk í lög.Þá ek þat veit,at þér verðr aldrimeinblandinn mjöðr.Bjargrúnar skaltu nema,ef þú vilt borgit fáok leysa kind frá konu.Á lófa skal þær rístaok um liðu spennaok biðja dísir duga.Limrúnar skaltu kunna,ef þú vilt læknir veraok kunna sár at sjá.Á berki skal þær rísta,ok á barri viðarþess, er lúti austr limar.Hugrúnar skaltu nema,ef þú vilt hverjum verageðhorskari guma.Þær of réð,þær of reist,þær of hugði Hroptr.Á skildi váru ristnar,þeim er stendr fyr skínanda guði,á eyra Árvakrsok á Alsvinns hófiok á því hveli, er stendrundir reið Rögnis,á Sleipnis tönnumok á sleða fjötrum,á bjarnar hrammiok á Braga tungu,á úlfs klómok á arnar nefi,á blóðgum vængjumok á brúar sporði,á lausnar lófaok á líknar spori,á gleri ok á gulliok á góðu silfri,í víni ok í virtriok á völu sessi,í guma holdi,á Gungnis oddiok á gýgjar brjósti,á nornar nagliok á nefi uglu.Allar váru af skafnar,þær er á váru ristnar,ok hrærðar við inn helga mjöðok sendar á víða vegu.Þær eru með álfum,sumar með Ásumok með vísum Vönum.Sumar hafa mennskir menn.Þat eru bókrúnarok bjargrúnarok allar ölrúnarok mærar meginrúnar,hverjum, er þær knáóvilltar ok óspilltarsér at heillum hafa.Njóttu, ef þú namt,unz rjúfast regin.Nú skaltu kjósa,alls þér er kost of boðinn,hvassra vápna hlynr.Sögn eða þögnhaf þú þér sjálfr of hug.Öll eru mál of metin."Sigurðr svarar:"Munkat ek flæja,þótt mik feigan vitir.Emkat ek með bleyði borinn.Ástráð þínvil ek öll of hafa,svá lengi sem ek lifi."

21. 21

    Sigurðr mælti: "Aldri finnst þér vitrari kona í veröldu,ok kenn ek fleiri spekiráð." Hún svarar:"Heimilt er þat at gera at yðrum vilja ok gefa heilræðifyrir yðra eptirleitan ok vitrleik." Þá mælti hún:"Ver vel við frændr þína ok hefn lítt mótgerða viðþá ok ber við þol, ok tekr þú þar við langæligt lof.Sé við illum hlutum, bæði við meyjar ást ok mannskonu. Þar stendr opt illt af. Verð lítt mishugi við óvitramenn á fjölmennum mótum. Þeir mæla opt verra enþeir viti, ok ertu þegar bleyðimaðr kallaðr, ok ætlar,at þú sér sönnu sagðr. Drep hann annars dags okgjalt honum svá heiptyrði. Ef þú ferr þann veg, ervándar vættir byggja, ver varr um þik. Tak þér ekkiherbergi nær götu, þótt þik nátti, því at opt búa þarillar vættir, þær menn villa. Lát eigi tæla þik fagrarkonur, þótt þú sjáir at veizlum, svá at þat standi þérfyrir svefni eða þú fáir af því hugarekka. Teyg þærekki at þér með kossum eða annarri blíðu. Ok ef þúheyrir heimslig orð drukkinna manna, deil eigi viðþá, er víndrukknir eru ok tapa viti sínu. Slíkir hlutirverða mörgum at miklum móðtrega eða bana. Berstheldr við óvini þína en þú sér brenndr. Ok sver eigirangan eið, því at grimm hefnd fylgir griðrofi. Gerrækiliga við dauða menn, sóttdauða eða sædauða eðavápndauða. Búðu vandliga um lík þeira. Ok trú ekkiþeim, er þú hefir felldan fyrir föður eða bróður eða annannáfrænda, þótt ungr sé. Opt er úlfr í ungum syni. Sévandliga við vélráðum vina þinna. En lítt megu vérsjá fyrir um yðart líf, en eigi skyldi mága hatr á þikkoma." Sigurðr mælti: "Engi finnst þér vitrari maðr,ok þess sver ek, at þik skal ek eiga, ok þu ert við mittæði." Hún svarar: "Þik vil ek helzt eiga, þótt ek kjósaum alla menn." Ok þetta bundu þau eiðum með sér.

22. 22

    Nú ríðr Sigurðr á brott. Hans skjöldr var margfaldrok laugaðr í rauðu gulli ok skrifaðr á einn dreki.Hann var dökkbrúnaðr it efra, en fagrrauðr it neðra,ok þann veg var markaðr hans hjálmr ok söðull ok vápnrokkr.Han hafði gullbrynjuna, ok öll hans vápn várugulli búin. Ok því var dreki markaðr á hans vápnumöllum, at er hann er sénn, má vita, hverr þar ferr, aföllum þeim, er frétt hafa, at hann drap þann mikladreka, er Væringar kalla Fáfni. Ok fyrir því eru vápnhans öll gulli búin ok brún at lit, at hann er langtumfram aðra menn at kurteisi ok allri hæversku oknáliga at öllum hlutum. Ok þá er taldir eru allir inirstærstu kappar ok inir ágæztu höfðingjar, þá mun hannjafnan fremstr taldr, ok hans nafn gengr í öllum tungumfyrir norðan Grikklands haf, ok svá mun vera,meðan veröldin stendr. Hár hans var brúnt at lit okfagrt at líta ok fór í stórlokka. Skeggit var þykkt okskammt ok með sama lit. Hánefjaðr var hann ok hafðibreitt andlit ok stórbeinótt. Augu hans váru svá snör,at fár einn þorði at líta undir hans brún. Herðar hansváru svá miklar sem tveir menn væri á at sjá. Hanslíkami var skapaðr allr við sik á hæð ok digrleik okþann veg, sem bezt má sama. Ok er þat mark um hanshæð, at þá er hann gyrði sik sverðinu Gram, en þatvar sjau spanna hátt, ok er hann óð rúgakrinn fullvaxinn,þá tók niðr döggskórinn á sverðinu akrinnuppstandanda. Ok hans afl er meira en vöxtr. Vel kannhann sverði at beita ok spjóti at skjóta ok skapti atverpa ok skildi at halda, boga at spenna eða hesti atríða ok margs konar kurteisi nam hann í æsku. Hannvar vitr maðr, svá at hann vissi fyrir óorðna hluti.Hann skildi fuglsrödd. Ok af slíkum hlutum kómuhonum fáir hlutir á óvart. Hann var langtalaðr okmálsnjallr, svá at ekki tók hann þat erendi at mæla, athann mundi fyrr hætta en svá synist öllum sem engaleið muni eiga at vera nema svá sem hann segir. Okþat er hans skemmtan at veita lið sínum mönnum okreyna sjálfan sik í stórræðum ok taka fé af sínum óvinumok gefa sínum vinum. Eigi skorti hann hug, okaldri varð hann hræddr.

23. 23

    Sigurðr ríðr nú, þar til er hann kemr at einum miklumbæ. Þar réð fyrir einn mikill höfðingi, sá er Heimirhét. Hann átti systur Brynhildar, er Bekkhildr hét,því at hún hafði heima verit ok numit hannyrði, enBrynhildr fór með hjálm ok brynju ok gekk at vígum.Var hún því kölluð Brynhildr. Heimir ok Bekkhildráttu einn son, er Alsviðr hét, manna kurteisastr. Þarléku menn úti. Ok er þeir sjá reið mannsins at bænum,hætta þeir leiknum ok undrast manninn, því atþeir höfðu engan slíkan sét; gengu í mót honum okfögnuðu honum vel. Álsviðr býðr honum með sér atvera ok af sér at þiggja slíkt, er hann vill. Hann þiggrþat. Honum er ok skipat vegliga at þjóna. Fjórir mennhófu gullit af hestinum, inn fimmti tók við honum.Þar mátti sjá marga góða gripi ok fáséna. Var þat atskemmtan haft at sjá brynjur ok hjálma ok stóra hringaok undarliga mikil gullstaup ok alls konar hervápn.Sigurðr dvelst þar lengi í mikilli sæmd. Spyrst nú þettafrægðarverk um öll lönd, er hann hafði drepit þanninn ógurliga dreka. Þeir undu sér nú vel, ok var hvárröðrum hollr. Þat höfðu þeir sér at skemmtan at búavápn sín ok skepta örvar sínar ok beita haukum sínum.

24. 24

    Þá var heim komin til Heimis Brynhildr, fóstra hans.Hún sat í einni skemmu við meyjar sínar. Hún kunnimeira hagleik en aðrar konur. Hún lagði sinn borðameð gulli ok saumaði á þau stórmerki, er Sigurðr hafðigert, dráp ormsins ok upptöku fjárins ok dauða Regins.Ok einn dag er frá því sagt, at Sigurðr reið á skógvið hundum sínum ok haukum ok miklu fjölmenni.Ok er hann kom heim, fló hans haukr á hávan turnok settist við einn glugg. Sigurðr fór eptir haukinum.Þá sér hann eina fagra konu ok kennir, at þar er Brynhildr.Honum þykkir um vert allt saman, fegrð hennarok þat, er hún gerir; kemr í höllina ok vill engaskemmtan við menn eiga. Þá mælti Alsviðr: "Hví eruþér svá fálátir? Þessi skipan þín harmar oss ok þínavini. Eða hví máttu eigi gleði halda? Haukar þínirhnípa ok svá hestrinn Gráni, ok þessa fám vér seintbót." Sigurðr svarar: "Góðr vinr, heyr, hvat ek hugsa.Minn haukr fló á einn turn, ok er ek tók hann, sá ekeina fagra konu. Hún sat við einn gullligan borða oklas þar á mín liðin ok fram komin verk." Alsviðrsvarar: "Þú hefir sét Brynhildi Buðladóttur, er mestrskörungr er." Sigurðr svarar: "Þat mun satt vera. Eðahversu löngu kom hún hér?" Alsviðr svarar: "Þess varskammt í milli ok þér kómuð." Sigurðr segir: "Þatvissu vér fyrir fám dögum; sú kona hefir oss bezt sýnztí veröldu. Alsviðr mælti: "Gef ekki gaum at einnikonu, þvílíkr maðr. Er þat illt at sýta, er maðr færeigi." "Hana skal ek hitta," sagði Sigurðr, "ok gefahenni gull ok ná hennar gamni ok jafnaðarþokka."Alsviðr svarar: "Engi fannst sá enn um aldr, er húnléði rúms hjá sér eða gæfi öl at drekka. Hún vill sikí herskap hafa ok alls konar frægð at fremja." Sigurðrmælti: "Vér vitum eigi, hvárt hún svarar oss eða eigieða lér oss sess hjá sér."Ok annan dag eptir gekk Sigurðr til skemmunnar.En Alsviðr stóð hjá skemmunni úti ok skepti örvarsínar. Sigurðr mælti: "Sit heil, frú, eða hversu megiþér?" Hún svarar: "Vel megu vér, frændr lifa ok vinir,en háttung er í, hverja giftu menn bera til síns endadags."Hann sezt hjá henni. Síðan ganga þar inn fjórarkonur með stórum borðkerum af gulli ok með inu beztavíni ok standa fyrir þeim. Þá mælti Brynhildr: "Þettasæti mun fám veitt vera, nema faðir minn komi." Hannsvarar: "Nu er veitt þeim, er oss líkar. Herbergit vartjaldat af inum dýrstum tjöldum ok þakit klæðumallt gólfit. Sigurðr mælti: "Nú er þat fram komit, erþér hétuð oss." Hún svarar: "Þér skuluð hér velkomnir."Síðan reis hún upp ok fjórar meyjar meðhenni ok gekk fyrir hann með gullker ok bað hanndrekka. Hann réttir í mót höndina kerinu ok tók höndhennar með ok setti hana hjá sér. Hann tók um hálshenni ok kyssti hana ok mælti: "Engi kona hefir þérfegri fæðzt." Brynhildr mælti: "Vitrligra ráð er þatat leggja eigi trúnað sinn á konu vald, því at þær rjúfajafnan sín heit." Hann mælti: "Sá kæmi beztr dagryfir oss, at vér mættim njótast." Brynhildr svarar: "Eigier þat skipat, at vit búim saman. Ek em skjaldmær,ok á ek með herkonungum hjálm, ok þeim mun ekat liði verða, ok ekki er mér leitt at berjast." Sigurðrsvarar: "Þá frjóumst vér mest, ef vér búum saman, okmeira er at þola þann harm, er hér liggr á, en hvössvápn." Brynhildr svarar: "Ek mun kanna lið hermanna,en þú munt eiga Guðrúnu Gjúkadóttur." Sigurðrsvarar: "Ekki tælir mik eins konungs dóttir, ok ekkilér mér tveggja huga um þetta, ok þess sver ek viðguðin, at ek skal þik eiga eða enga konu ella." Húnmælti slíkt. Sigurðr þakkar henni þessi ummæli okgaf henni gullhring, ok svorðu nú eiða af nýju, okgengr hann í brott til sinna manna ok er þar umhríð með miklum blóma.

25. 25

    Gjúki hét konungr. Hann hafði ríki fyrir sunnanRín. Hann átti þrjá sonu, er svá hétu: Gunnarr,Högni, Guttormr. Guðrún hét dóttir hans. Hún varfrægst mær. Báru þau börn mjök af öðrum konungabörnum um alla atgervi, bæði um vænleik ok vöxt.Þeir váru jafnan í hernaði ok unnu mörg ágætisverk.Gjúki átti Grímhildi ina fjölkunngu. Buðli hét konungr.Hann var ríkari en Gjúki ok þó báðir ríkir. Atlihét bróðir Brynhildar. Atli var grimmr maðr, mikillok svartr ok þó tíguligr ok inn mesti hermaðr. Grímhildrvar grimmhuguð kona. Ráð Gjúkunga stóð meðmiklum blóma ok mest fyrir sakir barna hans, ermjök váru um fram flesta.Eitt sinn segir Guðrún meyjum sínum, at hún máeigi glöð vera. Ein kona spyrr hana, hvat henni sé atógleði. Hún svarar: "Eigi fengum vér tíma í draumum.Er því harmr í hjarta mér. Ráð drauminn, þarer þú fréttir eptir." Hún svarar: "Seg mér ok lát þikeigi hryggja, því at jafnan dreymir fyrir veðrum."Guðrún svarar: "Þetta er ekki veðr. Þat dreymdi mik,at ek sá einn fagran hauk mér á hendi. Fjaðrar hansváru með gulligum lit." Konan svarar: "Margir hafaspurt af yðrum vænleik, vizku ok kurteisi. Nokkurskonungs sonr mun biðja þín." Guðrún svarar: "Engihlutr þótti mér haukinum betri, ok allt mitt fé vildaek heldr láta en hann." Konan svarar: "Sá, er þú fær,mun vera vel menntr, ok muntu unna honum mikit."Guðrún svarar: "Þat angrar mik, at ek veit eigi, hverrhann er, ok skulum vér hitta Brynhildi. Hún munvita."Þær bjuggust með gulli ok mikilli fegrð ok fórumeð meyjum sínum, unz þær kómu at höll Brynhildar.Sú höll var búin með gulli ok stóð á einu bergi. Oker sén er ferð þeira, þá er Brynhildi sagt, at margarkonur óku at borginni með gylltum vögnum. "Þarmun vera Guðrún Gjúkadóttir," segir hún. "Mikdreymdi um hana í nótt, ok göngum út í mót henni.Ekki sækja oss fríðari konur heim." Þær gengu út ímóti þeim ok fögnuðu vel. Þær gengu inn í þá inafögru höll. Salrinn var skrifaðr innan ok mjök silfribúinn. Klæði váru breidd undir fætr þeim, ok þjónuðuallir þeim. Þær höfðu margs konar leika. Guðrúnvar fáorð. Brynhildr mælti: "Hví megi þér eigi gleðibella? Ger eigi þat, skemmtum oss allar saman okræðum um ríka konunga ok þeira stórvirki." "Gerumþat," segir Guðrún. "Eða hverja veiztu fremsta konungaverit hafa?" Brynhildr svarar: "Sonu Hámundar,Haka ok Hagbarð. Þeir unnu mörg frægðarverk íhernaði." Guðrún svarar: "Miklir váru þeir ok ágætiren þó nam Sigarr systur þeira, en hefir aðra innibrennda, ok eru þeir seinir at hefna. Eða hví nefnirþú eigi bræðr mína, er nú þykkja fremstir menn?"Brynhildr segir: "Þat er í góðum efnum, en eigi eruþeir enn mjök reyndir, ok veit ek einn mjök af þeimbera, en þat er Sigurðr, sonr Sigmundar konungs. Hannvar þá barn, er hann drap sonu Hundings konungs okhefndi föður síns ok Eylima, móðurföður síns." Guðrúnmælti: "Hvat var til merkja um þat? Segir þú hannborinn, þá er faðir hans fell?" Brynhildr svarar: "Móðirhans gekk í valinn ok fann Sigmund konung sáranok bauð at binda sár hans, en hann kveðst of gamallsíðan at berjast, en bað hana við þat huggast, at húnmundi æðstan son ala, ok var þar spá spaks geta. Okeptir andlát Sigmundar konungs fór hún með Álfikonungi, ok var Sigurðr þar upp fæddr í mikilli virðingu,ok vann hann mörg afreksverk á hverjum degi,ok er hann ágæztr maðr í veröldu." Guðrún mælti:"Af ást hefir þú fréttum til hans haldit. En af þvíkom ek hér at segja þér drauma mína, er mér fengumikillar áhyggju." Brynhildr svarar: "Lát þik eigi slíktangra. Ver með frændum þínum, er allir vilja þikgleðja." "Þat dreymdi mik," sagði Guðrún, "at vérgengum frá skemmu margar saman ok sám einn mikinnhjört. Hann bar langt af öðrum dýrum. Hár hansvar af gulli. Vér vildum allar taka dýrit, en ek einnáða. Dýrit þótti mér öllum hlutum betra. Síðanskauztu dýrit fyrir knjám mér. Var mér þat svá mikillharmr, at ek mátta trautt bera. Síðan gaftu mér einnúlfhvelp. Sá dreifði mik blóði bræðra minna." Brynhildrsvarar: "Ek mun ráða sem eptir mun ganga: Tilykkar mun koma Sigurðr, sá er ek kaus mér til manns.Grímhildr gefr honum meinblandinn mjöð, er öllumoss kemr í mikit stríð. Hann muntu eiga ok hannskjótt missa. Þú munt eiga Atla konung. Missa muntubræðra þinna, ok þá muntu Atla vega." Guðrún svarar:"Ofrharmr er oss þat at vita slíkt." Ok fara þærnú í brott ok heim til Gjúka konungs.

26. 26

    Sigurðr ríðr nú í brott með þat mikla gull. Skiljastþeir nú vinir. Hann ríðr Grana með öllum sínumherbúnaði ok farmi. Hann ríðr, þar til er hann komat höll Gjúka konungs; ríðr nú í borgina, ok þat séreinn af konungsmönnum ok mælti: "Þat hygg ek, athér fari einn af goðunum. Þessi maðr er allr við gullbúinn. Hestr hans er miklu meiri en aðrir hestar, okafburðarvænn vápnabúnaðr. Hann er langt um aðramenn fram, en sjálfr berr hann þó mest af öðrummönnum." Konungrinn gengr út með hirð sína okkvaddi manninn ok spyrr: "Hverr ertu, er ríðr í borgina,er engi þorði nema at leyfi sona minna?" Hann svarar:"Ek heiti Sigurðr, ok em ek sonr Sigmundar konungs."Gjúki konungr mælti: "Vel skaltu hér kominn meðoss, ok þigg hér slíkt, sem þú vilt." Ok hann gengr inní höllina, ok váru allir lágir hjá honum, ok allir þjónuðuhonum, ok var hann þar í miklu yfirlæti. Þeirríða allir saman, Sigurðr ok Gunnarr ok Högni, ok þóer Sigurðr fyrir þeim um alla atgervi, ok eru þó allirmiklir menn fyrir sér. Þat finnr Grímhildr, hvé mikitSigurðr ann Brynhildi ok hvé opt hann getr hennar;hugsar fyrir sér, at þat væri meiri gifta, at hann staðfestistþar ok ætti dóttur Gjúka konungs, ok sá, atengi mátti við hann jafnast, sá ok, hvert traust athonum var, ok hafði ofr fjár, miklu meira en mennvissi dæmi til. Konungr var við hann sem við sonusína, en þeir virðu hann framar en sik.Eitt kveld, er þeir sátu við drykk, ríss drottning uppok gekk fyrir Sigurð ok kvaddi hann ok mælti: "Fögnuðrer oss á þinni hérvist, ok allt gott viljum vértil yðar leggja. Tak hér við horni ok drekk." Hanntók við ok drakk af. Hún mælti: "Þinn faðir skal veraGjúki konungr, en ek móðir, bræðr þínir Gunnarr okHögni ok allir, er eiða vinnið, ok munu þá eigi yðrirjafningjar fást." Sigurðr tók því vel, ok við þann drykkmundi hann ekki til Brynhildar. Hann dvaldist þarum hríð. Ok eitt sinn gekk Grímhildr fyrir Gjúkakonung ok lagði hendr um háls honum ok mælti: "Hérer nú kominn inn mesti kappi, er finnast mun í veröldu.Væri at honum mikit traust. Gift honum dótturþína með miklu fé ok slíku ríki sem hann vill, okmætti hann hér yndi nema." Konungr svarar: "Fátítter þat at bjóða fram dætr sínar, en meiri vegr er atbjóða honum en aðrir biði." Ok eitt kveld skenkirGuðrún. Sigurðr sér, at hún er væn kona ok at ölluin kurteisasta.Fimm misseri var Sigurðr þar, svá at þeir sátu meðfrægð ok vingan, ok ræðast konungar nú við. Gjúkikonungr mælti: "Margt gott veitir þú oss, Sigurðr, okmjök hefir þú styrkt várt ríki." Gunnarr mælti: "Alltviljum vér til vinna, at þér dvelizt hér lengi, bæðiríki ok vára systur með boði, en eigi mundi annarrfá, þótt bæði." Sigurðr svarar: "Hafið þökk fyrir yðrasæmd, ok þetta skal þiggja." Þeir sverjast nú í bræðralag,sem þeir sé sambornir bræðr. Nú er ger ágætligveizla ok stóð marga daga. Drekkr Sigurðr nú brúðlauptil Guðrúnar. Mátti þar sjá margs konar gleðiok skemmtan, ok var hvern dag veitt öðrum betr. Þeirfóru nú víða um lönd ok vinna mörg frægðarverk,drápu marga konungasonu, ok engir menn gerðu slíkafrek sem þeir; fara nú heim með miklu herfangi.Sigurðr gaf Guðrúnu at eta af Fáfnis hjarta, ok síðanvar hún miklu grimmari en áðr ok vitrari. Þeira sonrhét Sigmundr. Ok eitt sinn gekk Grímhildr at Gunnari,syni sínum, ok mælti: "Yðart ráð stendr með miklumblóma fyrir utan einn hlut, er þér eruð kvánlausir.Biðið Brynhildar. Þat er göfgast ráð, ok mun Sigurðrríða með yðr." Gunnarr svarar: "Víst er hún væn, okeigi em ek þessa ófúss," ok segir nú feðr sínum okbræðrum ok Sigurði, ok eru allir fýsandi.

27. 27

    Þeir búa nú ferð sína listuliga, ríða nú fjöll ok dalitil Buðla konungs; bera upp bónorðit. Hann tók þvível, ef hún vill eigi níta, ok segir hana svá stóra, atþann einn mann mun hún eiga, er hún vill. Þá ríðaþeir í Hlymdali. Heimir fagnar þeim vel. Segir Gunnarrnú erendin. Heimir kvað hennar kör vera, hvern húnskal eiga; segir þar sal hennar skammt frá ok kvaðstþat hyggja, at þann einn mundi hún eiga vilja, er riðield brennanda, er sleginn er um sal hennar. Þeir finnasalinn ok eldinn ok sjá þar borg gulli bysta, ok branneldr um utan. Gunnarr reið Gota, en Högni Hölkvi.Gunnarr keyrir hestinn at eldinum, en hann hopar.Sigurðr mælti: "Hví hopar þú, Gunnarr?" Hannsvarar: "Eigi vill hestrinn hlaupa þenna eld," ok biðrSigurð ljá sér Grana. "Heimilt er þat," segir Sigurðr.Gunnarr ríðr nú at eldinum, ok vill Grani eigi ganga.Gunnarr má nú eigi ríða þenna eld; skipta nú litum,sem Grímhildr kenndi þeim Sigurði ok Gunnari. Síðanríðr Sigurðr ok hefir Gram í hendi ok bindr gullsporaá fætr sér. Grani hleypr fram at eldinum, er hannkenndi sporans. Nú verðr gnýr mikill, er eldrinn tókat æsast, en jörð tók at skjálfa. Loginn stóð við himin.Þetta þorði engi at gera fyrr, ok var sem hann riði ímyrkva. Þá lægðist eldrinn, en hann gekk af hestinuminn í salinn. Svá er kveðit:"Eldr nam at æsast,en jörð at skjálfaok hár logivið himni gnæfa.Fár treystist þarfylkis rekkaeld at ríðané yfir stíga.Sigurðr Granasverði keyrði.Eldr slokknaðifyr öðlingi,logi allr lægðistfyr lofgjörnum.Bliku reiði,er Reginn átti."Ok er Sigurðr kom inn um logann, fann hann þar eittfagrt herbergi, ok þar sat í Brynhildr. Hún spyrr, hverrsá maðr er. En hann nefndist Gunnarr Gjúkason. --"Ertu ok ætluð mín kona með jáyrði föður þíns, efek riða þinn vafrloga, ok fóstra þíns með yðru atkvæði.""Eigi veit ek gerla, hversu ek skal þessu svara," segirhún. Sigurðr stóð réttr á gólfinu ok studdist á sverðshjöltinok mælti til Brynhildar: "Þér í mót skal ekgjalda mikinn mund í gulli ok góðum gripum." Húnsvarar af áhyggju af sínu sæti sem álpt af báru okhefir sverð í hendi ok hjálm á höfði ok var í brynju:"Gunnarr," segir hún, "ræð ekki slíkt við mik, nemaþú sér hverjum manni fremri, ok þá skaltu drepa, ermín hafa beðit, ef þú hefir traust til. Ek var í orrostumeð Garðakonungi, ok váru vápn vár lituð í mannablóði,ok þess girnumst vér enn." Hann svarar: "Mörgstórvirki hafi þér unnit, en minnizt nú á heit yður, efþessi eldr væri riðinn, at þér mundið með þeim manniganga, er þetta gerði." Hún finnr nú hér sönn svörok merki þessa máls, stendr upp ok fagnar honum vel.Þar dvelst hann þrjár nætr, ok búa eina rekkju. Hanntekr sverðit Gram ok leggr í meðal þeira bert. Húnspyrr, hví þat sætti. Hann kvað sér þat skipat, at svágerði hann brúðlaup til konu sinnar eða fengi ellabana. Hann tók þá af henni hringinn Andvaranaut,er hann gaf henni, en fekk henni nú annan hring afFáfnis arfi. Eptir þetta ríðr hann brott í þann samaeld til sinna félaga, ok skipta þeir aptr litum ok ríðasíðan í Hlymdali ok segja, hvé farit hafði.Þann sama dag fór Brynhildr heim til fóstra síns oksegir honum af trúnaði, at til hennar kom einn konungr-- "ok reið minn vafrloga ok kvaðst kominn tilráða við mik ok nefndist Gunnarr. En ek sagða, atþat mundi Sigurðr einn gera, er ek vann eiða á fjallinu,ok er hann minn frumverr." Heimir kvað nú svábúit vera mundu. Brynhildr mælti: "Dóttur okkarSigurðar, Áslaugu, skal hér upp fæða með þér." Farakonungar nú heim, en Brynhildr fór til föður síns. Grímhildrfagnar þeim vel ok þakkar Sigurði sína fylgd. Erþar búizt við veizlu. Kom þar mikill mannfjöldi. Þarkom Buðli konungr með dóttur sína ok Atli, sonr hans,ok hefir þessi veizla staðit marga daga. Ok er lokit erþessi veizlu, minnir Sigurð alla eiða við Brynhildi oklætr þó vera kyrrt. Brynhildr ok Gunnarr sátu viðskemmtan ok drukku gott vín.

28. 28

    Þat er einn dag, er þær gengu til árinnar Rínar atþvá sér, þá óð Brynhildr lengra út á ána. Guðrúnspyrr, hví þat gegndi. Brynhildr segir: "Hví skal ekum þetta jafnast við þik heldr en um annat? Ek hugða,at minn faðir væri ríkari en þinn ok minn maðr unnitmörg snilldarverk ok riði eld brennanda, en þinn bóndivar þræll Hjálpreks konungs. Guðrún svarar meðreiði: "Þá værir þú vitrari, ef þú þegðir en lastaðirmann minn. Er þat allra manna mál, at engi hafi slíkrkomit í veröldina fyrir hversvetna sakir, ok eigi samirþér vel at lasta hann, því at hann er þinn frumverr,ok drap hann Fáfni ok reið vafrlogann, er þú hugðirGunnar konung, ok hann lá hjá þér ok tók af hendiþér hringinn Andvaranaut, ok máttu nú hér hannkenna." Brynhildr sér nú þenna hring ok kennir. Þáfölnar hún, sem hún dauð væri. Brynhildr fór heimok mælti ekki orð um kveldit. Ok er Sigurðr kom írekkju, spyrr Guðrún: "Hví er Brynhildr svá ókát?"Sigurðr svarar: "Eigi veit ek glöggt, en grunar mik,at vér munum vita brátt nokkuru gerr." Guðrún mælti:"Hví unir hún eigi auð ok sælu ok allra manna lofi,ok fengit þann mann, sem hún vildi?" Sigurðr mælti:"Hvar var hún þá, er hún sagði þat, at hún þættistinn æðsta eiga eða þann, er hún vildi helzt eiga?" Guðrúnsvarar: "Ek skal eptir spyrja á morgin, hvern húnvill helzt eiga." Sigurðr svarar: "Þess let ek þik, okiðrast muntu, ef þú gerir þat."Ok um morgininn sátu þær í skemmu sinni, ok varBrynhildr hljóð. Þá mælti Guðrún: "Ver kát Brynhildr.Angrar þik okkart viðrtal? Eða hvat stendr þér fyrirgamni?" Brynhildr svarar: "Illt eitt gengr þér til þessa,ok hefir þú grimmt hjarta." "Virð eigi svá," segirGuðrún, "ok seg heldr." Brynhildr svarar: "Spyr þesseina, at betr sé, attu vitir. Þat samir ríkum konum. Oker gott góðu at una, er yðr gengr allt at óskum." Guðrúnsvarar: "Snemmt er því enn at hæla, ok er þettanokkur sú forspá. Hvat reki þér at oss? Vér gerðumyðr ekki til angrs." Brynhildr svarar: "Þess skaltugjalda, er þú átt Sigurð, ok ek ann þér eigi hans atnjóta né gullsins mikla." Guðrún svarar: "Eigi vissaek yður ummæli, ok vel mætti faðir minn sjá ráð fyrirmér, þóttu værir ekki at hitt." Brynhildr svarar: "Ekkihöfum vér launmæli haft, ok þó höfum vit eiða svarit,ok vissu þér þat, at þér véltuð mik, ok þess skal hefna."Guðrún svarar: "Þú er betr gefin en makligt er, okþinn ofsi mun illa sjatna, ok þess munu margir gjalda.""Una mundu vér," segir Brynhildr, "ef eigi ættir þúgöfgara mann." Guðrún svarar: "Áttu svá gofgan mann,at óvíst er, hverr meiri konungr er, ok gnótt fjár ok ríkis."Brynhildr svarar: "Sigurðr vá at Fáfni, ok er þatmeira vert en allt ríki Gunnars konungs," -- svá semkveðit er:"Sigurðr vá at ormi,en þat síðan munengum fyrnast,meðal öld lifir.En hlýri þinnhvárki þorðield at ríðané yfir stíga."Guðrún svarar: "Grani rann eigi eldinn undir Gunnarikonungi, en hann þorði at ríða, ok þarf honumeigi hugar at frýja." Brynhildr svarar: "Dyljumst eigivið, at ek hygg Grímhildi eigi vel." Guðrún svarar:"Ámæl henni eigi, því at hún er til þín sem til dóttursinnar." Brynhildr svarar: "Hún veldr öllum upphöfumþess böls, er oss bítr. Hún bar Sigurði grimmt öl,svá at eigi mundi hann mitt nafn." Guðrún svarar:"Margt rangt orð mælir þú, ok mikil lygi er slíkt."Brynhildr svarar: "Njóti þér svá Sigurðar sem þér hafiðmik eigi svikit, ok er yðart samveldi ómakligt, ok gangiyðr svá sem ek hygg." Guðrún svarar: "Betr mun eknjóta en þú mundir vilja, ok engi gat þess, at hannætti of gott við mik né eitt sinn." Brynhildr svarar:"Illa mælir þú, ok er af þér rennr, muntu iðrast, okhendum eigi heiptyrði." Guðrún segir: "Þú kastaðirfyrri heiptarorðum á mik. Lætr þú nú sem þú muniryfir bæta, en þó býr grimmt undir." "Leggjum niðrónýtt hjal," segir Brynhildr. "Ek þagða lengi yfir mínumharmi, þeim er mér bjó í brjósti, en ek ann þínumbróður at eins, ok tökum annat tal." Guðrún segir:"Langt sér hugr þinn um fram." Ok þar af stóð mikillófagnaðr, er þær gengu á ána ok hún kenndi hringinnok þar af varð þeira viðræða.

29. 29

    Eptir þetta tal leggst Brynhildr í rekkju, ok kómuþessi tíðendi fyrir Gunnar konung, at Brynhildr ersjúk. Hann hittir hana ok spyrr, hvat henni sé, en húnsvarar engu ok liggr sem hún sé dauð. Ok er hannleitar eptir fast, þá svarar hún: "Hvat gerðir þú afhring þeim, er ek selda þér, er Buðli konungr gaf mérat efsta skilnaði, er þér Gjúki konungr kómuð til hans okhétuð at herja eða brenna, nema þér næðið mér? Síðanleiddi hann mik á tal ok spyrr, hvern ek köra af þeim,sem komnir váru, en ek buðumst til at verja landitok vera höfðingi yfir þriðjungi liðs. Váru þá tveirkostir fyrir hendi, at ek munda þeim verða at giftast,sem hann vildi, eða vera án alls fjár ok hans vináttu;kvað þó sína vináttu mér mundu betr gegna en reiði.Þá hugsaða ek með mér, hvárt ek skylda hlýða hansvilja eða drepa margan mann. Ek þóttumst vanfærtil at þreyta við hann, ok þar kom, at ek hétumstþeim, er riði hestinum Grana með Fáfnis arfi ok riðiminn vafrloga ok dræpi þá menn, er ek kvað á. Nútreystist engi at ríða nema Sigurðr einn. Hann reiðeldinn, því at hann skorti eigi hug til. Hann drap orminnok Regin ok fimm konunga, en eigi þú, Gunnarr,er þú fölnaðir sem nár, ok ertu engi konungr né kappi.Ok þess strengda ek heit heima at föður míns, at ekmunda þeim einum unna, er ágæztr væri alinn, en þater Sigurðr. Nú erum vér eiðrofa, er vér eigum hanneigi, ok fyrir þetta skal ek ráðandi þíns dauða. Ok eigumvér Grímhildi illt at launa. Henni finnst engikona huglausari né verri." Gunnarr svarar, svá at fáirheyrðu: "Mörg flærðarorð hefir þú mælt, ok ertu illúðigkona, er þú ámælir þeiri konu, er mjök er umþik fram, ok eigi undi hún verr sínu, svá sem þú gerir,eða kvaldi dauða menn, ok engan myrði hún ok lifirvið lof." Brynhildr svarar: "Ekki höfum vér launþinghaft né ódáðir gert, ok annat er várt eðli, ok fúsariværim vér at drepa yðr." Síðan vildi hún drepa Gunnarkonung, en Högni setti hana í fjötra. Gunnarr mæltiþá: "Eigi vil ek, at hún búi í fjötrum." Hún svarar:"Hirð eigi þat, því at aldri sér þú mik glaða síðan íþinni höll eða drekka né tefla né hugat mæla né gullileggja góð klæði né yðr ráð gefa." Kvað hún sér þatmestan harm, at hún átti eigi Sigurð. Hún settist uppok sló sinn borða, svá at sundr gekk, ok bað svá lúkaskemmudyrum, at langa leið mætti heyra hennarharmtölur. Nú er harmr mikill, ok heyrir um allanbæinn. Guðrún spyrr skemmumeyjar sínar, hví þær sésvá ókátar eða hryggar -- "eða hvat er yðr, eða hví fariþér sem vitlausir menn, eða hverr gyzki er yðr orðinn?"Þá svarar hirðkona ein, er Svafrlöð hét: "Þettaer ótímadagr. Vár höll er full af harmi." Þá mæltiGuðrún til sinnar vinkonu: "Stattu upp, vér höfumlengi sofit. Vek Brynhildi, göngum til borða ok verumkátar." "Þat geri ek eigi," sagði hún "at vekjahana né við hana mæla, ok mörg dægr drakk hún eigimjöð né vín, ok hefir hún fengit goða reiði." Þá mæltiGuðrún til Gunnars: "Gakk at hitta hana," segir hún,"ok seg oss illa kunna hennar meini." Gunnarr svarar:"Þat er mér bannat at hitta hana eða hennar fé atskipta." Þó ferr Gunnarr at hitta hana ok leitar margavega málsenda við hana ok fær ekki af um svörin;gengr nú á brott ok hittir Högna ok biðr hann finnahana. En hann kveðst vera ófúss ok ferr þó ok fekkekki af henni. Ok er hittr Sigurðr ok beðinn at finnahana. Hann svarar engu, ok er svá búit um kveldit.Ok annan dag eptir, er hann kom heim af dýraveiði,hitti hann Guðrúnu ok mælti: "Þann veg hefir fyrirmik borit sem þetta muni til mikils koma hrollr sjá,ok mun Brynhildr deyja." Guðrún svarar: "Herraminn, mikil kynsl fylgja henni. Hún hefir nú sofitsjau dægr, svá at engi þorði at vekja hana." Sigurðrsvarar: "Eigi sefr hún, hún hefir stórræði með höndumvið okkr." Þá mælti Guðrún með gráti: "Þat ermikill harmr at vita þinn bana. Far heldr ok finnhana ok vit, ef sjatni hennar ofsi, gef henni gull okmýk svá hennar reiði." Sigurðr gekk út ok fann opinnsalinn. Hann hugði hana sofa ok brá af henni klæðumok mælti: "Vaki þú, Brynhildr, sól skínn um allanbæinn, ok er ærit sofit. Hritt af þér harmi ok takgleði." Hún mælti: "Hví sætir þinni dirfð, er þú ferrmik at hitta? Mér var engi verri í þessum svikum."Sigurðr spyrr: "Hví mælir þú eigi við menn, eða hvatangrar þik?" Brynhildr svarar: "Þér skal ek segja mínareiði." Sigurðr mælti: "Heilluð ertu, ef þú ætlar grimmanminn hug við þik, ok er sjá þinn maðr, er þúkaust." "Nei," segir hún, "eigi reið Gunnarr eldinn tilvár, ok eigi galt hann mér at mundi felldan val. Ekundruðumst þann mann, er kom í minn sal, ok þóttumstek kenna yður augu, ok fekk ek þó eigi vístskilit fyrir þeiri huldu, er á lá á minni hamingju." Sigurðrsegir: "Ekki erum vér göfgari menn en synirGjúka. Þeir drápu Danakonung ok mikinn höfðingja,bróður Buðla konungs." Brynhildr svarar: "Margt illteigum vér þeim upp at inna, ok minn oss ekki á harmavára. Þú, Sigurðr, vátt orminn ok reitt eldinn ok ofmína sök, ok váru þar eigi synir Gjúka konungs." Sigurðrsvarar: "Ekki varð ek þinn maðr, ok vartu mínkona, ok galt við þér mund ágætr konungr." Brynhildrsvarar: "Eigi sá ek svá Gunnar, at minn hugr gerðihlæja við honum, ok grimm em ek við hann þótt ekhylma yfir fyrir öðrum." "Þat er ógurligt," segir Sigurðr,"at unna eigi slíkum konungi, eða hvat angrar þik mest?Mér sýnist sem hans ást sé þér gulli betri." Brynhildrsvarar: "Þat er mér sárast minna harma, at ekfæ eigi því til leiðar komit, at bitrt sverð væri roðití þínu blóði." Sigurðr svarar: "Kvíð eigi því. Skammtmun at bíða, áðr bitrt sverð mun standa í mínu hjarta,ok ekki muntu þér verra biðja, því at þú munt eigieptir mik lifa. Munu ok fáir várir lífsdagar heðan ífrá." Brynhildr svarar: "Eigi standa þín orð af litlufári, síðan þér svikuð mik frá öllu yndi, ok ekki hirðiek um lífit." Sigurðr svarar: "Lif þú ok unn Gunnarikonungi ok mér, ok allt mitt fé vil ek til gefa, at þúdeyir eigi." Brynhildr svarar: "Eigi veizt þú gerla mitteðli. Þú berr af öllum mönnum, en þér hefir engikona orðit leiðari en ek." Sigurðr svarar: "Annat ersannara: Ek unna þér betr en mér, þótt ek yrða fyrirþeim svikum, ok má því nú ekki bregða, því at ávallt,er ek gáða míns geðs, þá harmaði mik þat, er þú varteigi mín kona. En af mér bar ek sem ek mátta, þat erek var í konungshöll, ok unda ek því þó, at vér várumöll saman. Kann ok verða, at fram verði at komaþat, sem fyrir er spát, ok ekki skal því kvíða." Brynhildrsvarar: "Of seinat hefir þú at segja, at þik angrarminn harmr, en nú fám vér enga líkn." Sigurðr svarar:"Gjarna vilda ek, at vit stigim á einn beð bæði okværir þú mín kona." Brynhildr svarar: "Ekki er slíktat mæla, ok eigi mun ek eiga tvá konunga í einni höll,ok fyrr skal ek líf láta en ek svíkja Gunnar konung," --ok minnist nú á þat, er þau fundust á fjallinu ok sórusteiða, -- "en nú er því öllu brugðit, ok vil ek eigilifa." "Eigi munda ek þitt nafn," sagði Sigurðr, "okeigi kennda ek þik, fyrr en þú vart gift, ok er þettainn mesti harmr." Þá mælti Brynhildr: "Ek vann eiðat eiga þann mann, er riði minn vafrloga, en þann eiðvilda ek halda eða deyja ella." "Heldr en þú deyir,vil ek þik eiga, en fyrirláta Guðrúnu," segir Sigurðr,en svá þrútnuðu hans síður, at í sundr gengu brynjuhringar."Eigi vil ek þik," sagði Brynhildr, "ok enganannarra." Sigurðr gekk í brott. Svá segir í Sigurðarkviðu:"Út gekk Sigurðrandspjalli frá,hollvinr lofðaok hnipnaði,svá at ganga namgunnarfúsumsundr of síðurserkr járnofinn."Ok er Sigurðr kom í höllina, spyrr Gunnarr, hvárthann viti, hverr meintregi henni væri eða hvárt húnhefir mál sitt. Sigurðr kvað hana mæla mega. Ok núferr Gunnarr at hitta hana í annat sinn ok spyrr, hvígegndi hennar meini eða hvárt nokkur bót mundi tilliggja. "Ek vil eigi lifa," sagði Brynhildr, "því at Sigurðrhefir mik vélt ok eigi síðr þik, þá er þú lézthann fara í mína sæng. Nú vil ek eigi tvá menn eigasenn í einni höll, ok þetta skal vera bani Sigurðar eðaþinn eða minn, því at hann hefir þat allt sagt Guðrúnu,en hún brigzlar mér."

30. 30

    Eptir þetta gekk Brynhildr út ok settist undir skemmuveggsinn ok hafði margar harmtölur, kvað sér allt leitt,bæði land ok ríki, er hún átti eigi Sigurð. Ok ennkom Gunnarr til hennar. Þá mælti Brynhildr: "Þúskalt láta bæði ríkit ok féit, lífit ok mik, ok skal ekfara heim til frænda minna ok sitja þar hrygg, nemaþú drepir Sigurð ok son hans. Al eigi upp úlfhvelpinn."Gunnarr varð nú mjök hugsjúkr ok þóttist eigi vita,hvat helzt lá til, alls hann var í eiðum við Sigurð, oklék ýmist í hug, þótti þat þó mest svívirðing, ef konangengi frá honum. Gunnarr mælti: "Brynhildr er méröllu betri, ok frægst er hún allra kvenna, ok fyrr skalek líf láta en týna hennar ást," ok kallar til sín Högna,bróður sinn, ok mælti: "Fyrir mik er komit vandmælimikit," segir, at hann vill drepa Sigurð, kvað hann hafavélt sik í tryggð, -- "ráðum vit þá gullinu ok ölluríkinu." Högni segir: "Ekki samir okkr særin at rjúfameð ófriði. Er oss ok mikit traust at honum. Eru engirkonungar oss jafnir, ef sjá inn hýnski konungr lifir,ok slíkan mág fám vér aldri, ok hygg at, hversu gottværi, ef vér ættim slíkan mág ok systursonu, ok sé ek,hversu þetta stenzt af. Þat hefir Brynhildr vakit, okhennar ráð koma oss í mikla svívirðing ok skaða."Gunnarr svarar: "Þetta skal fram fara, ok sé ek ráðit:Eggjum til Guttorm, bróður okkarn. Hann er ungr okfás vitandi ok fyrir utan alla eiða." Högni segir: "Þatráð lízt mér illa sett, ok þótt fram komi, þá munu vérgjöld fyrir taka at svíkja slíkan mann." Gunnarr segirSigurð deyja skulu, -- "eða mun ek deyja ella." Hannbiðr Brynhildi upp standa ok vera káta. Hún stóðupp ok segir þó, at Gunnarr mun eigi koma fyrr ísama rekkju henni en þetta er fram komit. Nú ræðastþeir við bræðr. Gunnarr segir, at þetta er gild banasök,at hafa tekit meydóm Brynhildar, -- "ok eggjumGuttorm at gera þetta verk", ok kalla hann til sín okbjóða honum gull ok mikit ríki ok vinna þetta til. Þeirtóku orm einn ok af vargsholdi ok létu sjóða ok gáfuhonum at eta sem skáldit kvað:"Sumir viðfiska tóku,sumir vitnishræ skífðu,sumir Guttormi gáfugera holdvið mungátiok marga hlutiaðra í tyfrum."Ok við þessa fæðslu varð hann svá æfr ok ágjarn okallt saman ok fortölur Grímhildar, at hann hét at geraþetta verk. Þeir hétu honum ok mikilli sæmd í móti.Sigurðr vissi eigi ván þessa vélræða. Mátti hann okeigi við sköpum vinna né sínu aldrlagi. Sigurðr vissisik ok eigi véla verðan frá þeim.Guttormr gekk inn at Sigurði eptir um morgininn,er hann hvíldi í rekkju sinni. Ok er hann leitvið honum, þorði Guttormr eigi at veita honum tilræðiok hvarf út aptr, ok svá ferr í annat sinn. AuguSigurðar váru svá snör, at fár einn þorði gegn at sjá.Ok it þriðja sinn gekk hann inn, ok var Sigurðr þásofnaðr. Guttormr brá sverði ok leggr á Sigurði, sváat blóðrefillinn stóð í dýnum undir honum. Sigurðrvaknar við sárit, en Guttormr gekk út til dyranna. Þátók Sigurðr sverðit Gram ok kastar eptir honum, okkom á bakit ok tók í sundr í miðju. Fell annan vegfótahlutr, en annan höfuðit ok hendrnar aptr í skemmuna.Guðrún var sofnuð í faðmi Sigurðar, en vaknaðivið óumræðiligan harm, er hún flaut í hans blóði, oksvá kveinaði hún með grát ok harmtölur, at Sigurðrreis upp við hægendit ok mælti: "Grát eigi," sagðihann. "Þínir bræðr lifa þér til gamans, en þess tilungan son á ek, er kann eigi at varast fjándr sína, okilla hafa þeir fyrir sínum hlut sét. Ekki fá þeirslíkan mág at ríða í her með sér né systurson, ef sjánæði at vaxa. Ok nú er þat fram komit, er fyrir lönguvar spát ok vér höfum dulizt við, en engi má viðsköpum vinna. En þessu veldr Brynhildr, er mér annum hvern mann fram, ok þess má ek sverja, at Gunnarigerða ek aldri mein, ok þyrmda ek okkrum eiðum,ok eigi var ek of mikill vinr hans konu. Ok ef ekhefða vitat þetta fyrir ok stiga ek á mína fætr meðmín vápn, þá skyldu margir týna sínu lífi, áðr en ekfella, ok allir þeir bræðr drepnir, ok torveldra mundiþeim at drepa mik en inn mesta vísund eða villigölt."Konungr lét nú líf sitt. En Guðrún blæs mæðiligaöndunni. Þat heyrir Brynhildr ok hló, er hún heyrðihennar andvarp. Þá mælti Gunnarr: "Eigi hlær þúaf því, at þér sé glatt um hjartarætr, eða hví hafnarþú þínum lit? Ok mikit forað ertu, ok meiri ván, atþú sér feig, ok engi væri makligri til at sjá Atla konungdrepinn fyrir augum þér, ok ættir þú þar yfir atstanda. Nú verðum vér at sitja yfir mági várum okbróðurbana." Hún svarar: "Engi frýr, at eigi sé fullvegit,en Atli konungr hirðir ekki um hót yður eðareiði, ok hann mun yðr lengr lifa ok hafa meira vald."Högni mælti: "Nú er fram komit þat, er Brynhildrspáði, ok þetta it illa verk, er vér fám aldri bót." Guðrúnmælti: "Frændr mínir hafa drepit minn mann.Nú munu þér ríða í her fyrst, ok er þér komið til bardaga,þá munu þér finna, at Sigurðr er eigi á aðrahönd yðr, ok munu þér þá sjá, at Sigurðr var yðurgæfa ok styrkr, ok ef hann ætti sér slíka sonu, þá mættiþér styrkjast við hans afkvæmi ok sína frændr."

31. 31

    Nú þóttist engi kunna at svara, at Brynhildr beiddiþess hlæjandi, er hún harmaði með gráti. Þá mæltihún: "Þat dreymdi mik, Gunnarr, at ek átta kaldasæng, en þú ríðr í hendr óvinum þínum, ok öll ættyður mun illa fara, er þér eruð eiðrofa, ok mundir þúþat óglöggt, er þit blönduðuð blóði saman, Sigurðrok þú, er þú rétt hann, ok hefir þú honum allt illulaunat þat, er hann gerði vel til þín ok lét þik fremstanvera, ok þá reyndi þat, er hann kom til vár, hvéhann helt sína eiða, at hann lagði okkar í milli itsnarpeggjaða sverð, þat er eitri var hert. Ok snemmaréðu þér til saka við hann ok við mik, þá er ek varheima með feðr mínum, ok hafða ek allt þat, er ekvilda, ok ætlaða ek engan yðarn minn skyldu verða,þá er þér riðuð þar at garði þrír konungar. Síðan leiddiAtli mik á tal ok spyrr, ef ek vilda þann eiga, er riðiGrana. Sá var yðr ekki líkr, ok þá hétumst ek syniSigmundar konungs ok engum öðrum, ok eigi munyðr farast, þótt ek deyja."Þá reis Gunnarr upp ok lagði hendr um háls henniok bað, at hún skyldi lifa ok þiggja fé, ok allir aðrirlöttu hana at deyja. En hún hratt hverjum frá sér, erat henni kom, ok kvað ekki tjóa mundu at letja hanaþess, er hún ætlaði. Síðan hét Gunnarr á Högna okspyrr hann ráða ok bað hann til fara ok vita, ef hannfengi mýkt skaplyndi hennar, ok kvað nú ærna þörfvera á höndum, ef sefast mætti hennar harmr, þar tiler frá liði. Högni svarar: "Leti engi maðr hana atdeyja, því at hun varð oss aldri at gagni ok engummanni, síðan hún kom hingat." Nú bað hún taka mikitgull ok bað þar koma alla þá, er fé vildu þiggja. Síðantók hún eitt sverð ok lagði undir hönd sér ok hneigupp við dýnur ok mælti: "Taki hér nú gull hverr, erþiggja vill." Allir þögðu. Brynhildr mælti: "Þiggiðgullit ok njótið vel." Enn mælti Brynhildr til Gunnars:"Nú mun ek segja þér litla stund þat, er eptirmun ganga: Sættast munu þit Guðrún brátt með ráðumGrímhildar innar fjölkunngu. Dóttir Guðrúnar okSigurðar mun heita Svanhildr, er vænst mun fædd allrakvenna. Mun Guðrún gefin Atla at sínum óvilja. Oddrúnumuntu vilja eiga, en Atli mun þat banna. Þámunu þit eiga launfundi, ok mun hún þér unna. Atlimun þik svíkja ok í ormgarð setja, ok síðan mun Atlidrepinn ok synir hans. Guðrún mun þá drepa. Síðanmunu hana stórar bárur bera til borgar Jónakrs konungs.Þar mun hún fæða ágæta sonu. Svanhildr munór landi send ok gift Jörmunreki konungi. Hana munubíta Bikka ráð. Ok þá er farin öll ætt yður, ok eruGuðrúnar harmar at meiri. Nú bið ek þik, Gunnarr,efstu bænar: Lát gera eitt bál mikit á sléttum velliöllum oss, mér ok Sigurði ok þeim, sem drepnir várumeð honum. Lát þar tjalda yfir af rauðu mannablóðiok brenna mér þar á aðra hönd þenna inn hýnskakonung, en á aðra hönd honum mína menn, tvá athöfði, tvá at fótum, ok tvá hauka. Þá er at jafnaðiskipt. Látið þar á milli okkar brugðit sverð sem fyrr,er vit stigum á einn beð ok hétum þá hjóna nafni. Okeigi fellr honum þá hurð á hæla, ef ek fylgi honum,ok er vár leiðsla þá ekki aumlig, ef honum fylgja fimmambáttir ok átta þjónar, er faðir minn gaf mér, okþar brenna ok þeir, er drepnir váru með Sigurði. Okfleira munda ek mæla, ef ek væra eigi sár, en nú þýtrundin, en sárit opnast, ok sagða ek þó satt."Nú er búit um lík Sigurðar at fornum sið ok gertmikit bál. Ok er þat er mjök í kynt, þá var þar lagtá ofan lík Sigurðar Fáfnisbana ok sonar hans þrévetrs,er Brynhildr lét drepa, ok Guttorms. Ok er bálit varallt loganda, gekk Brynhildr þar á út ok mælti viðskemmumeyjar sínar, at þær tæki gull þat, er hún vildigefa þeim. Ok eptir þetta deyr Brynhildr ok brann þarmeð Sigurði, ok lauk svá þeira ævi.

32. 32

    Nú segir þat hverr, er þessi tíðindi heyrir, at engimaðr mun þvílíkr eptir í veröldunni ok aldri mun síðanborinn slíkr maðr sem Sigurðr var fyrir hversvetnasakar ok hans nafn mun aldri fyrnast í þýðverskri tunguok á Norðrlöndum, meðan heimrinn stendr. Þat ersagt einnhvern dag, þá er Guðrún sat í skemmu sinni,þá mælti hún: "Betra var þá várt líf, er ek átta Sigurð.Svá bar hann af öllum mönnum sem gull af járni eðalaukr af öðrum grösum eða hjörtr af öðrum dýrum,unz bræðr mínir fyrirmundu mér slíks manns, er öllumvar fremri. Eigi máttu þeir sofa, áðr þeir drápuhann. Mikinn gný gerði Grani, þá er hann sá sáransinn lánardrottin. Síðan rædda ek við hann sem viðmann, en hann hnípti í jörðina ok vissi, at Sigurðrvar fallinn."Síðan hvarf Guðrún á brott á skóga ok heyrði allavega frá sér varga þyt ok þótti þá blíðara at deyja.Guðrún fór, unz hún kom til hallar Hálfs konungs,ok sat þar með Þóru Hákonardóttur í Danmörku sjaumisseri ok var þar í miklum fagnaði ok sló borða yfirhenni ok skrifaði þar á mörg ok stór verk ok fagraleika, er tíðir váru í þann tíma, sverð ok brynjur okallan konungs búnað, skip Sigmundar konungs, erskriðu fyrir land fram. Ok þat byrðu þær, er þeirbörðust Sigarr ok Siggeirr á Fjóni suðr. Slíkt var þeiragaman, ok huggaðist Guðrún nú nokkut harms síns.Þetta spyrr Grímhildr, hvar Guðrún er niðr komin,heimtir á tal sonu sína ok spyrr, hverju þeir vilja bætaGuðrúnu son sinn ok mann; kvað þeim þat skylt.Gunnarr segir, kveðst vilja gefa henni gull ok bætahenni svá harma sína; senda eptir vinum sínum okbúa hesta sína, hjálma, skjöldu, sverð ok brynjur okalls konar herklæði. Ok var þessi ferð búin it kurteisligsta,ok engi sá kappi, er mikill var, sat nú heima.Hestar þeira váru brynjaðir, ok hverr riddari hafðiannathvárt gylltan hjálm eða skyggðan. Grímhildrræðst í ferð með þeim ok segir þeira erendi svá fremifullgert munu verða, at hún siti eigi heima. Þeir höfðualls fimm hundruð manna. Þeir höfðu ok ágæta mennmeð sér. Þar var Valdamarr af Danmörk ok Eymóðrok Jarisleifr. Þeir gengu inn í höll Hálfs konungs. Þarváru Langbarðar, Frakkar ok Saxar. Þeir fóru meðöllum herbúnaði ok höfðu yfir sér loða rauða, semkveðit er:"Stuttar brynjur,steypta hjálma,skálmum gyrðir,ok höfðu skarar jarpar."Þeir vildu velja systur sinni góðar gjafir ok mæltu velvið hana, en hún trúði engum þeira. Síðan færðiGrímhildr henni meinsamligan drykk, ok varð hún viðat taka ok mundi síðan engar sakar. Sá drykkr varblandinn með jarðar magni ok sæ ok dreyra sonarhennar, ok í því horni váru ristnir hvers kyns stafirok roðnir með blóði, sem hér segir:"Váru í því hornihvers kyns stafirristnir ok roðnir,ráða ek né máttak:lyngfiskr lagar,lands Haddingjaax óskorit,innleið dyra.Váru þeim bjóriböl mörg saman:urt alls viðarok akarn brunnin,umbdögg arins,iðrar blótnar,svíns lifr soðin,því at sakar deyfði."Ok eptir þat, er vili þeira kom saman, gerðist fagnaðrmikill. Þá mælti Grímhildr, er hún fann Guðrúnu:"Vel verði þér, dóttir, ek gef þér gull ok alls konargripi at þiggja eptir þinn föður, dýrliga hringa ok ársalhýnskra meyja, þeira er kurteisastar eru, þá er þér bættrþinn maðr. Síðan skal þik gifta Atla konungi inumríka. Þá muntu ráða hans auði, ok lát eigi frændrþína fyrir sakir eins manns ok ger heldr sem vér biðjum."Guðrún svarar: "Aldri vil ek eiga Atla konung,ok ekki samir okkr ætt saman at auka." Grímhildrsvarar: "Eigi skaltu nú á heiptir hyggja ok lát semlifi Sigurðr ok Sigmundr, ef þú átt sonu." Guðrúnsegir: "Ekki má ek af honum hyggja; hann var öllumfremri." Grímhildr segir: "Þenna konung mun þérskipat at eiga, en engan skaltu elligar eiga." Guðrúnsegir: "Bjóði þér mér eigi þenna konung, er illt eitt munaf standa þessi ætt, ok mun hann sonu þína illu beita, okþar eptir mun honum grimmu hefnt vera." Grímhildivarð við hennar fortölur illa við um sonu sína ok mælti:"Ger sem vér beiðum, ok muntu þar fyrir taka mikinnmetnað ok vára vináttu ok þessa staði, er svá heita: Vínbjörgok Valbjörg." Hennar orð stóðust svá mikit, atþetta varð fram at ganga. Guðrún mælti: "Þetta munverða fram at ganga ok þó at mínum óvilja, ok munþat lítt til yndis, heldr til harma." Síðan stíga þeir áhesta sína, ok eru konur þeira settar í vagna, ok fórusvá sjau daga á hestum, en aðra sjau á skipum ok inaþriðju sjau enn landveg, þar til er þeir kómu at einnihári höll. Henni gekk þar í mót mikit fjölmenni, okvar þar búin ágætlig veizla, sem áðr höfðu orð í millifarit, ok fór hún fram með sæmd ok mikilli prýði. Okat þessi veizlu drekkr Atli brúðlaup til Guðrúnar. Enaldri gerði hugr hennar við honum hlæja, ok meðlítilli blíðu var þeira samvista.

33. 33

    Nú er þat sagt einhverja nótt, at Atli konungrvaknar ór svefni. Mælti hann við Guðrúnu: "Þatdreymdi mik," segir hann, "at þú legðir á mér sverði."Guðrún réð drauminn ok kvað þat fyrir eldi, er járndreymdi, -- "ok dul þeiri, er þú ætlar þik öllum fremra."Atli mælti: "Enn dreymdi mik sem hér væri vaxnirtveir reyrteinar, ok vilda ek aldri skeðja. Síðan váruþeir rifnir upp með rótum ok roðnir í blóði ok bornirá bekki ok boðnir mér at eta. Enn dreymdi mik, at haukartveir flygi mér af hendi ok væri bráðalausir ok fórutil heljar. Þótti mér þeira hjörtum við hunang blandit,ok þóttumst ek eta. Síðan þótti mér sem hvelpar fagrirlægi fyrir mér ok gullu við hátt, ok át ek hræ þeira atmínum óvilja." Guðrún segir: "Eigi eru draumar góðir,en eptir munu ganga. Synir þínir munu vera feigir,ok margir hlutir þungir munu oss at hendi koma." "Þatdreymdi mig enn," segir hann, "at ek lægja í kör ok væriráðinn bani minn."Nú líðr þetta, ok er þeira samvista fálig. Nú íhugarAtli konungr, hvar niðr mun komit þat mikla gull, erátt hafði Sigurðr, en þat veit nú Gunnarr konungr okþeir bræðr. Atli var mikill konungr ok ríkr, vitr ok fjölmennr;gerir nú ráð við sína menn, hversu með skalfara. Hann veit, at þeir Gunnarr eigu miklu meira féen né einir menn megi við þá jafnast; tekr nú þat ráðat senda menn á fund þeira bræðra ok bjóða þeim tilveizlu ok at sæma þá mörgum hlutum. Sá maðr var fyrirþeim, er Vingi er nefndr. Drottningin veit nú þeiraeinmæli ok grunar, at vera muni vélar við bræðr hennar.Guðrún rístr rúnar, ok hún tekr einn gullhring okknýtti í vargshár ok fær þetta í hendr sendimönnum konungs.Síðan fóru þeir eptir konungs boði. Ok áðr þeirstigi á land, sá Vingi rúnarnar ok sneri á aðra leið ok atGuðrún fýsti í rúnum, at þeir kæmi á hans fund. Síðankómu þeir til hallar Gunnars konungs, ok var tekit viðþeim vel ok gervir fyrir þeim eldar stórir. Ok síðandrukku þeir með gleði inn bezta drykk. Þá mælti Vingi:"Atli konungr sendir mik hingat ok vildi, at þit sættiðhann heim með miklum sóma ok þægið af honum mikinnsóma, hjálma ok skjöldu, sverð ok brynjur, gull okgóð klæði, herlið ok hesta ok mikit lén, ok ykkr lézt hannbezt unna síns ríkis." Þá brá Gunnarr höfði ok mælti tilHögna: "Hvat skulum vit af þessu boði þiggja? Hannbýðr okkr at þiggja mikit ríki, en enga konunga veitek jafnmikit gull eiga sem okkr, því at vit höfum þatgull allt, er á Gnitaheiði lá, ok eigum við stórar skemmurfullar af gulli ok inum beztum höggvopnum ok alls konarherklæðum. Veit ek minn hestinn beztan ok sverðithvassast, gullit ágætast." Högni svarar: "Undrumst ekboð hans, því at þat hefir hann sjaldan gert, ok óráðligtmun vera at fara á hans fund, ok þat undrumst ek, erek sá gersimar þær, er Atli konungr sendi okkr, at eksá vargshári knýtt í einn gullhring, ok má vera, at Guðrúnuþykki hann úlfshug við okkr hafa ok vili húneigi, at vit farim." Vingi sýnir honum nú rúnarnar þær,er hann kvað Guðrúnu sent hafa.Nú gengr alþýða at sofa, en þeir drukku við nokkuramenn. Þá gekk at kona Högna, er hét Kostbera, kvennafríðust, ok leit á rúnarnar. Kona Gunnars hét Glaumvör,skörungr mikill. Þær skenktu. Konungar gerðustallmjök drukknir. Þat finnr Vingi ok mælti "Ekki erþví at leyna, at Atli konungr er þungfærr mjök okgamlaðr mjök at verja sitt ríki, en synir hans ungir oktil eingis færir. Nú vill hann gefa yðr vald yfir ríkinu,meðan þeir eru svá ungir, ok ann yðr bezt at njóta."Nú var bæði, at Gunnarr var mjök drukkinn, en boðitmikit ríki, mátti ok eigi við sköpum vinna, heitr núferðinni ok segir Högna, bróður sínum. Hann svarar:"Yðart atkvæði mun standa hljóta, ok fylgja mun ekþér, en ófúss em ek þessarar ferðar."

34. 34

    Ok er menn höfðu drukkit sem líkaði, þá fóru þeirat sofa. Tekr Kostbera at líta á rúnarnar ok innti stafinaok sá, at annat var á ristit, en undir var, ok villtarváru rúnirnar. Hún fekk þó skilit af vizku sinni. Eptirþat ferr hún til rekkju hjá bónda sínum. Ok er þauvöknuðu, mælti hún til Högna: "Heiman ætlar þú,ok er þat óráðligt. Far heldr í annat sinn, ok eigimuntu vera glöggrýnn, ef þér þykkir sem hún hafi íþetta sinn boðit þér, systir þín. Ek réð rúnarnar, okundrumst ek um svá vitra konu, er hún hefir villtristit, en svá er undir sem bani yðarr liggi á, en þar varannathvárt, at henni varð vant stafs, eða elligar hafaaðrir villt. Ok nú skaltu heyra draum minn: "Þatdreymdi mik, at mér þótti hér falla inn á, harðlaströng, ok bryti upp stokka í höllinni." Hann svarar:"Þér eruð opt illúðgar, ok á ek ekki skap til þess at faraillu í mót við menn, nema þat sé makligt. Mun hannoss vel fagna." Hún segir: "Þér munuð reyna, en eigimun vinátta fylgja boðinu. Ok enn dreymdi mik, atönnur á felli hér inn ok þyti grimmliga ok bryti uppalla palla í höllunni ok bryti fætr ykkra beggja bræðra,ok mun þat vera nakkvat." Hann svarar: "Þar munurenna akrar, er þú hugðir ána, ok er vér göngum akrinn,nema opt stórar agnir fætr vára." "Þat dreymdimik," segir hún, "at blæja þín brynni ok hryti eldrinnupp af höllunni." Hann svarar: "Þat veit ek gerla, hvatþat er: Klæði vár liggja hér lítt rækt, ok munuð þau þarbrenna, er þú hugðir blæjuna." "Björn hugða ek hérinn koma," segir hún, "ok braut upp konungs hásætitok hristi svá hrammana, at vér urðum öll hrædd, okháfði oss öll senn sér í munni, svá at ekki máttum vér,ok stóð þar af mikil ógn." Hann svarar: "Þar munkoma veðr mikit, er þú ætlaðir hvítabjörn." "Örn þóttimér hér inn koma," segir hún, "ok eptir höllunni okdreifði mik blóði ok oss öll, ok mun þat illt vita, þvíat mér þótti sem þat væri hamr Atla konungs." Hannsvarar: "Opt slátrum vér örliga ok höggum stór nautoss at gamni, ok er þat fyrir yxnum, er örnu dreymir,ok mun heill hugr Atla við oss." Ok nú hætta þau þessutali.

35. 35

    Nú er at segja frá Gunnari, at þar er sams dæmi, erþau vakna, at Glaumvör, kona Gunnars, segir draumasína marga, þá er henni þóttu líkligir til svika, en Gunnarrréð alla því á móti. "Þessi var einn af þeim," sagðihún, "at mér þótti blóðugt sverð borit hér inn í höllina,ok vartu sverði lagðr í gegnum, ok emjuðu úlfar á báðumendum sverðsins." Konungrinn svarar: "Smáirhundar vilja oss þar bíta, ok er opt hundagnöll fyrirvápnum með blóði lituðum." Hún mælti: "Enn þóttimér hér inn koma konur, ok váru daprligar, ok þikkjósa sér til manns. Má vera, at þínar dísir hafi þatverit." Hann svarar: "Vant gerist nú at ráða, ok máekki forðast sitt aldrlag, en eigi ólíkt, at vér verðumskammæir." Ok um morgininn spretta þeir upp okvilja fara, en aðrir löttu. Síðan mælti Gunnarr við þannmann, er Fjörnir hét: "Statt upp ok gef oss at drekkaaf stórum kerum gott vín, því at vera má, at sjá sé várin síðasta veizla, ok nú mun inn gamli úlfrinn komastat gullinu, ef vér deyjum, ok svá björninn mun eigispara at bíta sínum vígtönnum." Síðan leiddi liðit þáút með gráti. Sonr Högna mælti: "Farið vel ok hafiðgóðan tíma." Eptir var meiri hlutr liðs þeira. Sólarr okSnævarr, synir Högna, fóru ok einn kappi mikill, erOrkningr hét. Hann var bróðir Beru. Fólkit fylgdiþeim til skipa, ok löttu allir þá fararinnar, en ekki tjóaði.Þá mælti Glaumvör: "Vingi, segir hún, "meiriván, at mikil óhamingja standi af þinni kvámu, okmunu stórtíðendi gerast í för þinni." Hann svarar:"Þess sver ek, at ek lýg eigi, ok mik taki hár gálgi okallir gramir, ef ek lýg nakkvat orð." Ok lítt eirði hannsér í slíkum orðum. Þá mælti Bera: "Farið vel okmeð góðum tíma." Högni svarar: "Verið kátar, hversusem með oss ferr." Þar skiljast þau með sínum forlögum.Síðan reru þeir svá fast ok af miklu afli, at kjölrinngekk undan skipinu mjök svá hálfr. Þeir knúðufast árar með stórum bakföllum, svá at brotnuðuhlumir ok háir. Ok er þeir kómu at landi, festu þeirekki skip sín. Síðan riðu þeir sínum ágætum hestummyrkvan skóg um hríð. Nú sjá þeir konungsbæinn.Þangat heyra þeir mikinn gný ok vápnabrak ok sjáþar mannfjölda ok mikinn viðrbúnað, er þeir höfðu,ok öll borgarhlið váru full af mönnum. Þeir ríða atborginni, ok var hún byrgð. Högni braut upp hliðit,ok ríða nú í borgina. Þá mælti Vingi: "Þetta mættirþú vel ógert hafa, ok bíðið nú hér, meðan ek sækiyðr gálgatré. Ek bað yðr með blíðu hér koma, en fláttbjó undir. Nú mun skammt at bíða, áðr þér munuðupp festir." Högni svarar: "Eigi munu vér fyrir þérvægja, ok lítt hygg ek, at vér hrykkim þar, er mennskyldu berjast, ok ekki tjóar þér oss at hræða, ok þatmun þér illa gefast." Hrundu honum síðan ok börðuhann öxarhömrum til bana.

36. 36

    Þeir ríða nú at konungshöllinni. Atli konungr skiparliði sínu til orrostu, ok svá vikust fylkingar, atgarðr nokkurr varð í millum þeira. "Verið velkomnirmeð oss," segir hann, "ok fáið mér gull þat it mikla,er vér erum til komnir, þat fé, er Sigurðr átti, en núá Guðrún." Gunnarr segir: "Aldri fær þú þat fé, okdugandi menn munu þér hér fyrir hitta, áðr vér látimlífit, ef þér bjóðið oss ófrið. Kann vera, at þú veitirþessa veizlu stórmannliga ok af lítilli eymd við örnok úlf." "Fyrir löngu hafða ek þat mér í hug," segirAtli, "at ná yðru lífi, en ráða gullinu ok launa yðrþat níðingsverk, er þér svikuð yðarn inn bezta mág,ok skal ek hans hefna." Högni svarar: "Þat kemr yðrverst at haldi at liggja lengi á þessu ráði, en eruð þóat engu búnir."Nú slær í orrostu harða, ok er fyrst skothríð. Oknú koma fyrir Guðrúnu tíðendin. Ok er hún heyrirþetta, verðr hún við gneyp ok kastar af sér skikkjunni.Eptir þat gekk hún út ok heilsaði þeim, erkomnir váru, ok kyssti bræðr sína ok sýndi þeim ást,ok þessi var þeira kveðja in síðasta. Þá mælti hún:"Ek þóttumst ráð hafa við sett, at eigi kæmi þér, enengi má við sköpum vinna." Þá mælti hún: "Munnokkut tjóa at leita um sættir?" En allir neituðu þvíþverliga. Nú sér hún, at sárt er leikit við bræðr hennar;hyggr nú á harðræði, fór í brynju ok tók sér sverðok barðist með bræðrum sínum ok gekk svá fram seminn hraustasti karlmaðr, ok þat sögðu allir á einn veg,at varla sæi meiri vörn en þar. Nú gerist mikit mannfall,ok berr þó af framganga þeira bræðra. Orrostanstendr nú lengi fram, allt um miðjan dag. Gunnarrok Högni gengu í gegnum fylkingar Atla konungs,ok svá er sagt, at allr völlr flaut í blóði. Synir Högnaganga nú hart fram. Atli konungr mælti: "Vér höfumlið mikit ok frítt ok stóra kappa, en nú eru margiraf oss fallnir, ok eigum vér yðr illt at launa, drepitnítján kappa mína, en ellefu einir eru eptir." Ok verðrhvíld á bardaganum. Þá mælti Atli konungr: "Fjórirváru vér bræðr, ok em ek nú einn eptir. Ek hlaut miklamægð, ok hugða ek mér þat til frama. Konu átta ekvæna ok vitra, stórlynda ok harðúðga, en ekki má eknjóta hennar vizku, því at sjaldan váru vit sátt. Þérhafið nú drepit marga mína frændr, en svikit mik fráríkinu ok fénu, ráðit systur mína, ok þat harmar mikmest." Högni segir: "Hví getr þú slíks? Þér brugðuðfyrri friði. Þú tókt mína frændkonu ok sveltir í helok myrðir ok tókt féit, ok var þat eigi konungligt, okhlægligt þykkir mér, er þú tínir þinn harm, ok goðunumvil ek þat þakka, er þér gengr illa."

37. 37

    Nú eggjar Atli konungr liðit at gera harða sókn;berjast nú snarpliga, ok sækja Gjúkungar at svá fast,at Atli konungr hrökkr inn í höllina, ok berjast núinni, ok var orrostan allhörð. Sjá bardagi varð meðmiklu mannspelli ok lýkr svá, at fellr allt lið þeirabræðra, svá at þeir standa tveir upp, ok fór áðr margrmaðr til heljar fyrir þeira vápnum. Nú er sótt atGunnari konungi, ok fyrir sakir ofreflis var hann höndumtekinn ok í fjötra settr. Síðan barðist Högni afmikilli hreysti ok drengskap ok felldi ina stærstu kappaAtla konungs tuttugu. Hann hratt mörgum í þann eld,er þar var gerr í hoölunni. Allir urðu á eitt sáttir, atvarla sæi slíkan mann. En þó varð hann at lyktumofrliði borinn ok höndum tekinn. Atli konungr mælti:"Mikil furða er þat, hve margr maðr hér hefir faritfyrir honum. Nú skeri ór honum hjartat, ok sé þathans bani." Högni mælti: "Geri sem þér líkar. Glaðligamun ek hér bíða þess, er þér vilið at gera, ok þatmuntu skilja, at eigi er hjarta mitt hrætt, ok reynt hefiek fyrr harða hluti, ok var ek gjarn at þola mannraun,þá er ek var ósárr. En nú eru vér mjök sárir, ok muntueinn ráða várum skiptum." Þá mælti ráðgjafi Atlakonungs: "Sé ek betra ráð: Tökum heldr þrælinnHjalla, en forðum Högna. Þræll þessi er skapdauði.Hann lifir eigi svá lengi, at hann sé eigi dáligr." Þrællinnheyrir ok æpir hátt ok hleypr undan, hvert erhonum þykkir skjóls ván, kveðst illt hljóta af ófriðiþeira ok váss at gjalda; kveðr þann dag illan vera, erhann skal deyja frá sínum góðum kostum ok svínageymslu. Þeir þrifu hann ok brugðu at honum knífi.Hann æpti hátt, áðr hann kenndi oddsins. Þá mæltiHögni, sem færum er títt, þá er í mannraun koma:Hann árnaði þrælinum lífs ok kveðst eigi vilja skræktunheyra, kvað sér minna fyrir at fremja þenna leik.Þrællinn varð feginn ok þá fjörit.Nú eru þeir báðir í fjötra settir, Gunnarr ok Högni.Þá mælti Atli konungr til Gunnars konungs, at hannskyldi segja til gullsins, ef hann vill lífit þiggja. Hannsvarar: "Fyrr skal ek sjá hjarta Högna, bróður míns,blóðugt." Ok nú þrifu þeir þrælinn í annat sinn okskáru ór honum hjartat ok báru fyrir konunginnGunnar. Hann svarar: "Hjarta Hjalla má hér sjá insblauða ok er ólíkt hjarta Högna ins frækna, því atnú skelfr mjök, en hálfu meir, þá er í brjósti honumlá." Nú gengu þeir eptir eggjun Atla konungs atHögna ok skáru ór honum hjartat. Ok svá var mikillþróttr hans, at hann hló, meðan hann beið þessa kvöl,ok allir undruðust þrek hans, ok þat er síðan at minnumhaft. Þeir sýndu Gunnari hjarta Högna. Hannsvarar: "Hér má sjá hjarta Högna ins frækna ok erólíkt hjarta Hjalla ins blauða, því at nú hrærist lítt,en miðr, meðan í brjósti honum lá. Ok svá muntu, Atli,láta þitt líf, sem nú látum vér. Ok nú veit ek einn,hvar gullit er, ok mun eigi Högni segja þér. Mér lékýmist í hug, þá er vit lifðum báðir, en nú hefi ekeinn ráðit fyrir mér. Skal Rín nú ráða gullinu, fyrr enHýnir beri þat á höndum sér." Atli konungr mælti:"Farið á brott með bandingjann." Ok svá var gert.Guðrún kveðr nú með sér menn ok hittir Atla oksegir: "Gangi þér nú illa ok eptir því, sem þér hélduðorð við mik ok Gunnar."Nú er Gunnarr konungr settr í einn ormgarð. Þarváru margir ormar fyrir, ok váru hendr hans fastbundnar. Guðrún sendi honum hörpu eina, en hannsýndi sína list ok sló hörpuna með mikilli list, athann drap strengina með tánum ok lék svá vel okafbragðliga, at fáir þóttust heyrt hafa svá með höndumslegit, ok þar til lék hann þessa íþrótt, at allir sofnuðuormarnir, nema ein naðra mikil ok illilig skreið tilhans ok gróf inn sínum rana, þar til er hún hjó hanshjarta, ok þar lét hann sitt líf með mikilli hreysti.

38. 38

    Atli konungr þóttist nú hafa unnit mikinn sigr oksagði Guðrúnu svá sem með nokkuru spotti eða svásem hann hældist: "Guðrún," segir hann, "misst hefirþú nú bræðra þinna, ok veldr þú því sjálf." Húnsvarar: "Vel líkar þér nú, er þú lýsir vígum þessumfyrir mér, en vera má, at þú iðrist, þá er þú reynir þat,er eptir kemr, ok sú mun erfðin lengst eptir lifa attýna eigi grimmdinni, ok mun þér eigi vel ganga,meðan ek lifi." Hann svarar: "Vit skulum nú geraokkra sætt, ok vil ek bæta þér bræðr þína með gulliok dýrum gripum eptir þínum vilja." Hún svarar:"Lengi hefi ek eigi verit hæg viðreignar, ok mátti umhræfa, meðan Högni lifði. Muntu ok aldri bæta bræðrmína svá, at mér hugni, en opt verðu vér konurnarríki bornar af yðru valdi. Nú eru mínir frændr allirdauðir, ok muntu nú einn við mik ráða. Mun ek núþenna kost upp taka, ok látum gera mikla veizlu, okvil ek nú erfa bræðr mína ok svá þína frændr." Gerirhún sik nú blíða í orðum, en þó var samt undir raunar.Hann var talhlýðinn ok trúði á hennar orð, er húngerði sér létt um ræður. Guðrún gerir nú erfi eptirsína bræðr ok svá Atli konungr eptir sína menn, okþessi veizla var við mikla svörfun.Nú hyggr Guðrún á harma sína ok sitr um þat atveita konungi nokkura mikla skömm. Ok um kveldittók hún sonu þeira Atla konungs, er þeir léku viðstokki. Sveinarnir glúpnuðu ok spurðu, hvat þeirskyldu. Hún svarar: "Spyrið eigi at. Bana skal ykkrbáðum." Þeir svöruðu: "Ráða muntu börnum þínumsem þú vilt. Þat mun engi banna þér. En þér er skömmí at gera þetta." Síðan skar hún þá á háls. Konungrinnspurði eptir, hvar synir hans væri. Guðrún svarar: "Ekmun þat segja þér ok glaða þitt hjarta: Þú vaktir viðoss mikinn harm, þá er þú drapt bræðr mína. Núskaltu heyra mína ræðu: Þú hefir misst þinna sona, okeru þeira hausar hér at borðkerum hafðir, ok sjálfrdrakktu þeira blóð við vín blandit. Síðan tók ek hjörtuþeira ok steikta ek á teini, en þú ázt." Atli konungrsvarar: "Grimm ertu, er þú myrðir sonu þína ok gaftmér þeira hold at eta, ok skammt lætr þú ills í milli."Guðrún segir: "Væri minn vili til at gera þér miklarskammir, ok verðr eigi fullilla farit við slíkan konung."Konungr mælti: "Verra hefir þú gert en mennviti dæmi til, ok er mikil óvizka í slíkum harðræðum,ok makligt, at þú værir á báli brennd ok barin áðrgrjóti í hel, ok hefðir þú þá þat, er þú ferr á leið."Hún svarar: "Þú spár þat þér sjálfum, en ek munhljóta annan dauða." Þau mæltust við mörg heiptarorð.Högni átti son eptir, er Niflungr hét. Hann hafðimikla heipt við Atla konung ok sagði Guðrúnu, athann vildi hefna föður síns. Hún tók því vel, ok geraráð sín. Hún kvað mikit happ í, ef þat yrði gert. Okof kveldit, er konungr hafði drukkit, gekk hann tilsvefns. Ok er hann var sofnaðr, kom Guðrún þar oksonr Högna. Guðrún tók eitt sverð ok leggr fyrir brjóstAtla konungi. Véla þau um bæði ok sonr Högna.Atli konungr vaknar við sárit ok mælti: "Eigi munhér þurfa um at binda eða umbúð at veita, eða hverrveitir mér þenna áverka?" Guðrún segir: "Ek veldnokkuru um, en sumu sonr Högna." Atli konungrmælti: "Eigi sæmdi þér þetta at gera, þó at nokkur sökværi til, ok vartu mér gift at frænda ráði, ok mundgalt ek við þér, þrjá tigu góðra riddara ok sæmiligrameyja ok marga menn aðra, ok þó léztu þér eigi athófi, nema þú réðir löndum þeim, er átt hafði Buðlikonungr, ok þína sværu léztu opt með gráti sitja."Guðrún mælti: "Margt hefir þú mælt ósatt, ok ekkihirði ek þat, ok opt var ek óhæg í mínu skapi, en miklujók þú á. Hér hefir verit opt mikil styrjöld í þínumgarði, ok börðust opt frændr ok vinir, ok ýfðist hvatvið annat ok var betri ævi vár þá, er ek var meðSigurði, drápum konunga ok réðum um eignir þeiraok gáfum grið þeim, er svá vildu, en höfðingjar genguá hendr oss, ok létum þann ríkan, er svá vildi. Síðanmisstum vér hans, ok var þat lítit at bera ekkjunafn,en þat harmar mik mest, er ek kom til þín, en átt áðrinn ágæzta konung, ok aldri komtu svá ór orrostu, ateigi bærir þú inn minna hlut." Atli konungr svarar:"Eigi er þat satt, ok við slíkar fortölur batnar hvárigrahluti, því at vér höfum skarðan. Ger nú til mín sómasamligaok lát búa um lík mitt til ágætis." Hún segir: "Þatmun ek gera at láta þér gera vegligan gröft ok geraþér virðuliga steinþró ok vefja þik í fögrum dúkumok hyggja þér hverja þörf."Eptir þat deyr hann. En hún gerði sem hún hét.Síðan lét hún slá eldi í höllina. Ok er hirðin vaknaðivið óttann, þá vildu menn eigi þola eldinn ok hjuggustsjálfir ok fengu svá bana. Lauk þar ævi Atla konungsok allrar hirðar hans.Guðrún vildi nú eigi lifa eptir þessi verk, en endadagrhennar var eigi enn kominn. Völsungar ok Gjúkungar,at því er menn segja, hafa verit mestir ofrhugarok ríkismenn, ok svá finnst í öllum fornkvæðum.Ok nú stöðvaðist þessi ófriðr með þeima hættiat liðnum þessum tíðendum.

39. 39

    Guðrún átti dóttur við Sigurði, er Svanhildr hét.Hún var allra kvenna vænst ok hafði snör augu semfaðir hennar, svá at fár einn þorði at sjá undir hennarbrýnn. Hún bar svá mjök af öðrum konum um vænleiksem sól af öðrum himintunglum.Guðrún gekk eitt sinn til sævar ok tók grjót í fangsér ok gekk á sæinn út ok vildi tapa sér. Þá hófu hanastórar bárur fram eptir sjánum, ok fluttist hún meðþeira fulltingi ok kom um síðir til borgar Jónakrskonungs. Hann var ríkr konungr ok fjölmennr. Hannfekk Guðrúnar. Þeira börn váru þeir Hamðir ok Sörliok Erpr. Svanhildr var þar upp fædd.

40. 40

    Jörmunrekr hefir konungr heitit. Hann var ríkrkonungr í þann tíma. Hans sonr hét Randvér. Konungrheimtir á tal son sinn ok mælti: "Þú skalt faramína sendiför til Jónakrs konungs ok minn ráðgjafi,er Bikki heitir. Þar er upp fædd Svanhildr, dóttir SigurðarFáfnisbana, er ek veit fegrsta mey undir heimsólu.Hana vilda ek helzt eiga, ok hennar skaltu biðjatil handa mér." Hann segir: "Skylt er þat, herra, atek fara yðra sendiför." Lætr nú búa ferð þeira sæmiliga.Fara þeir nú, unz þeir koma til Jónakrs konungs,sjá Svanhildi, þykkir mikils um vert hennar fríðleik.Randvér heimti konung á tal ok mælti: "Jörmunrekrkonungr vill bjóða yðr mægi sitt. Hefir hannspurn til Svanhildar, ok vill hann kjósa hana sér tilkonu, ok er ósýnt, at hún sé gefin ríkara manni enhann er." Konungr segir, at þat var virðuligt ráð oker hann mjök frægr. Guðrún segir: "Valt er hamingjunniat treystast, at eigi bresti hún." En með fýsingkonungs ok öllu því, er á lá, er þetta nú ráðit, okferr nú Svanhildr til skips með virðuligu föruneytiok sat í lyptingu hjá konungs syni. Þá mælti Bikki tilRandvés: "Sannligt væri þat, at þér ættið svá fríðakonu, en eigi svá gamall maðr." Honum fellst þat velí skap ok mælti til hennar með blíðu ok hvárt til annars;koma heim í land ok hitta konung. Bikki mælti:"Þat samir, herra, at vita, hvat títt er um, þótt vantsé upp at bera, en þat er um vélar þær, er sonr þinnhefir fengit fulla ást Svanhildar, ok er hún hans frilla,ok lát slíkt eigi óhegnt." Mörg ill ráð hafði hannhonum áður kennt, þó at þetta biti fyrir of hans ráðill. Konungr hlýddi hans mörgum vándum ráðum.Hann mælti ok mátti eigi stilla sik af reiði, at Randvéskyldi taka ok á gálga festa. Ok er hann var til leiddrgálgans, þá tók hann hauk einn ok plokkaði af honumallar fjaðrirnar ok mælti, at sýna skyldi feðr hans.Ok er konungrinn sá, mælti hann: "Þar má nú sjá,at honum þykkir ek þann veg hniginn sæmdinni semhaukrinn fjöðrunum", -- ok biðr hann taka af gálganum.Bikki hafði þar um vélt á meðan, ok var hanndauðr. Enn mælti Bikki: "Engum manni áttu verri atvera en Svanhildi. Lát hana deyja með skömm." Konungrsvarar: "Þat ráð munu vér taka." Síðan var húnbundin í borgarhliði ok hleypt hestum at henni. Ener hún brá í sundr augum, þá þorðu eigi hestarnir atsporna hana. Ok er Bikki sá þat, mælti hann, at belgskyldi draga á höfuð henni, ok svá var gert, en síðanlét hún líf sitt.

41. 41

    Guðrún spyrr nú líflát Svanhildar ok mælti við sonusína: "Hví siti þér kyrrir eða mælið gleðiorð, þarsem Jörmunrekr drap systur ykkra ok trað undir hestafótum með svívirðing? Ok ekki hafið þit líkt skaplyndiGunnari eða Högna. Hefna mundu þeir sinnarfrændkonu." Hamðir svarar: "Lítt lofaðir þú Gunnarok Högna, þá er þeir drápu Sigurð ok þú vart roðin íhans blóði, ok illar váru þínar bræðra hefndir, er þúdrapt sonu þína, ok betr mættim vér allir saman drepaJörmunrek konung. Ok eigi munu vér standast frýjuorð,svá hart sem vér erum eggjaðir." Guðrún gekkhlæjandi ok gaf þeim at drekka af stórum kerum. Okeptir þat valdi hún þeim stórar brynjur ok góðar okönnur herklæði. Þá mælti Hamðir: "Hér munu vérskilja efsta sinni, ok spyrja muntu tíðendin, ok muntuþá erfi drekka eptir okkr ok Svanhildi."Eptir þat fóru þeir. En Guðrún gekk til skemmu,harmi aukin, ok mælti: "Þrimr mönnum var ek gift,fyrst Sigurði Fáfnisbana, ok var hann svikinn, ok varþat mér inn mesti harmr. Síðan var ek gefin Atlakonungi, en svá var grimmt mitt hjarta við hann, atek drap sonu okkra í harmi. Síðan gekk ek á sjáinn,ok hóf mik at landi með bárum, ok var ek nú gefinþessum konungi. Síðan gifta ek Svanhildi af landi íbrott með miklu fé, ok er mér þat sárast minna harma,er hún var troðin undir hrossa fótum, eptir Sigurð.En þat er mér grimmast, er Gunnarr var í ormgarðsettr, en þat harðast, er ór Högna var hjarta skorit,ok betr væri, at Sigurðr kæmi mér á móti ok færa ekmeð honum. Hér sitr nú eigi eptir sonr né dóttir mikat hugga. Minnstu nú, Sigurðr, þess, er vit mæltum,þá er vit stigum á einn beð, at þú mundir mín vitjaok ór helju bíða." Ok lýkr þar hennar harmtölur.

42. 42

    Þat er nú at segja frá sonum Guðrúnar, at húnhafði svá búit þeira herklæði, at þá bitu eigi járn, okhún bað þá eigi skeðja grjóti né öðrum stórum hlutumok kvað þeim þat at meini mundu verða, ef eigigerði þeir svá. Ok er þeir váru komnir á leið, finnaþeir Erp, bróður sinn, ok spyrja, hvat hann mundiveita þeim. Hann svarar: "Slíkt sem hönd hendi eðafótr fæti." Þeim þótti þat ekki vera ok drápu hann.Síðan fóru þeir leiðar sinnar ok litla hríð, áðr Hamðirrataði ok stakk niðr hendi ok mælti: "Erpr mun satthafa sagt. Ek munda falla nú, ef eigi styddumst ekvið höndina." Litlu síðar ratar Sörli ok brást á fótinnok fekk staðizt ok mælti: "Falla munda ek nú, ef eigistydda ek mik við báða fætr." Kváðust þeir nú illahafa gert við Erp, bróður sinn; fóru nú, unz þeir kómutil Jörmunreks konungs, ok gengu fyrir hann ok veittuhonum þegar tilræði. Hjó Hamðir af honum hendrbáðar, en Sörli fætr báða. Þá mælti Hamðir: "Afmundi nú höfuðit, ef Erpr lifði, bróðir okkarr, er vitvágum á leiðinni, ok sám vit þat of síð," sem kveðit er:"Af væri nú höfuðit,ef Erpr lifðibróðir okkarr inn böðfrækni,er vit á braut vágum."Í því höfðu þeir af brugðit boði móður sinnar, erþeir höfðu grjóti skatt. Nú sækja menn at þeim, enþeir vörðust vel ok drengiliga ok urðu mörgum manniat skaða. Þá bitu eigi járn. Þá kom at einn maðr, hárok eldiligr, með eitt auga ok mælti: "Eigi eru þér vísirmenn, er þér kunnið eigi þeim mönnum bana atveita." Konungrinn svarar: "Gef oss ráð til, ef þúkannt." Hann mælti: "Þér skuluð berja þá grjóti í hel."Svá var ok gert, ok þá flugu ór öllum áttum steinarat þeim, ok varð þeim þat at aldrlagi.

Old Norse texts from the Perseus Project (perseus.tufts.edu/hopper/opensource/download), via CLTK's old_norse_text_perseus mirror. Licence: CC BY-SA 3.0 US. Source.