Ragnars saga loðbrókar ok sona hans

Old Norse · Sagas · 20 sections

1
HEIMIR í Hlymdölum spyrr nú þessi tíðendi, atdauðr er Sigurðr ok Brynhildr. En Áslaug, dóttirþeira, en fóstra Heimis, var þá þrévetr. Veit hann nú, ateptir mun leitat at týna meyjunni ok ætt hennar. Erhonum svá mikill harmr eptir Brynhildi, fóstru sína, athann gætti ekki ríkis síns né fjár, sér nú, at hann færeigi meyjunni þar leynt; lætr nú gera eina hörpu svámikla, at þar lét hann meyna Áslaugu í koma ok margargersimar í gulli ok silfri ok gengr á brott síðan víðaum lönd ok um síðir hingat á Norðrlönd. Svá varharpa hans hagliga ger, at hana mátti taka í sundr oksaman at fellingum, ok var hann því vanr um daga,þá er hann fór í hjá vatnföllum ok hvergi í nándbæjum, at hann tók hörpuna í sundr ok þó meyjunni,ok hann hafði vínlauk einn ok gaf henni at eta. Enþat er náttúra þess lauks, at maðr má lengi lifa, þótthann hafi enga aðra fæðu. Ok þá er mærin grét, slóhann hörpuna, ok þagnaði hún þá, fyrir því at Heimirvar vel at íþróttum búinn, þeim er þá váru tíðar. Hannhafði ok mörg klæði dýrlig hjá henni í hörpunni okmikit gull.Ok nú ferr hann þangat til, unz hann kemr í Noregok kemir til eins býjar lítils, þess er heitir á Spangareiði,ok bjó þar karl sá, er Áki hét. Hann átti konu,ok hét hún Gríma. Þar var eigi fleira manna en þau.Þann dag var karl farinn í skóg, en kerling var heima,ok heilsar hún Heimi ok spyrr, hvat manna hann væri.Hann kveðst vera einn stafkarl ok bað kerlingu húsa.Hún segir, at eigi kæmi þar fleira en svá, at hún kveðstmundu vel við honum taka, ef hann þættist þurfa þarat vera. En er á leið, þá segir hann, at honum þættiþat mest beinabót, at eldr væri kveyktr fyrir honumok síðan væri honum fylgt til svefnhúss, þar er hannskyldi sofa. Ok þá er kerling hafði kveykt eldinn, þásetr hann hörpuna upp í set hjá sér, en kerling varóðamálug. Opt varð henni litit til hörpunnar, fyrirþví at trefr á einu dýrligu klæði kómu út á hörpunni.Ok er hann bakaðist við eldinn, þá sér hún einndýrligan gullhring koma fram undan tötrum hans, þvíat hann var illa klæddr. Ok er hann hafði bakazt semhann kunni sér þörf til, þá hafði hann náttverð. Eneptir þat bað hann kerlingu fylgja sér þangat til, semhann skyldi sofa um nóttina. Þá segir kerling, at honummundi betra vera úti en inni, -- "því at vit karlminn erum opt málug, er hann kemr heim." Hannbiðr hana ráða, gengr nú út ok svá hún. Hann tekrhörpuna ok hefir með sér. Kerling gengr út ok ferrþar til, er bygghlaða ein er, ok fylgir honum þar tilok mælti, at hann skyldi þar um búast, ok kveðst þessvænta, at hann mundi þar njóta svefns síns. Ok núgengr kerling í brott ok annast þat, er hún þurfti, enhann gerir sér svefn.Karl kemr heim, er aptanninn líðr, en kerling hefirfátt unnit þat, er hún þurfti, en hann var móðr, er hannkom heim, ok illr viðskiptis, er allt var óbúit þat, erhún skyldi annazt hafa. Sagði karl, at mikill værimunr sælu, er hann vann hvern dag meira en hannmátti, en hún vildi til einkis taka þess, er gagn varat. "Ver eigi reiðr, karl minn," sagði hún, "fyrir þvíat þat kann at vera, at þú mættir nú skamma stundvinna til þess, at vit værim sæl alla ævi." "Hvat erþat?" segir karl. Kerling svarar: "Hér er kominn tilherbergis okkars einn maðr, ok ætla ek, at hann hafiallmikit fé með at fara, ok er hniginn á efra aldr okmun verit hafa inn mesti kappi ok er nú þó móðrmjök, ok eigi þykkjumst ek hans maka sét hafa, okþó ætla ek hann mæddan ok syfjaðan." Þá segir karl:"Þat sýnist mér óráðligt at svíkja þá ina fá, sem hérkoma." Hún svarar: "Því muntu lengi lítill fyrir þér,at þér vex allt í augu, ok ger nú annathvárt, at þúdrep hann, eða ek tek hann mér til manns, ok munuvit reka þik í brott. Ok segja kann ek þér þá ræðu,er hann mælti við mik í gærkveld, en lítils mun þérþykkja um vert. Hann mælti kvensamliga við mik, okþat mun mitt ráð vera at taka hann mér til manns,en reka þik í brott eða drepa, ef þú vill eigi eptir þvígera, sem ek vil." Ok er þat sagt, at karl hafði kvánríki,ok telr hún um þangat til, er hann lætr at eggjanhennar, tekr öxi sína ok snarbrýnir mjök. Ok er hanner búinn, fylgir kerling honum þar til, er Heimir sefr,ok var þar hrytr mikill. Þá mælti kerling til karls, athann skyldi láta verða tilræði sem bezt, -- "ok skundabrott með hlaupi, því at ekki máttu standast lát hansok óp, ef hann fær þik höndum tekit." Hún tekrhörpuna ok hleypr á brott með. Nú gengr karl þartil, er Heimir sefr. Hann höggr til hans, ok verðr þatmikit sár, ok verðr honum laus öxin. Hann hleyprþegar í brott sem hann mátti hraðast. Nú vaknarhann við áverkann, ok vannst honum at fullu. Okþat er sagt, at svá mikill gnýr varð í hans fjörbrotum,at undan gengu súlur í húsinu ok ofan fell húsit alltok varð landskjálfti mikill, ok lýkr þar hans ævi.Nú kom karl þar, sem kerling var, segir nú, at hannhefir drepit hann, -- "ok þó var þat of hríð, er ek vissaeigi, hvé fara mundi, ok þessi maðr var furðu mikillfyrir sér, en þó væntir mik, at hann sé nú í helju."Kerling mælti, at hann skyldi hafa þökk fyrir verkit,-- "ok væntir mik, at nú hafim vit ærit fé, ok skulumvit reyna, hvart ek hefi satt sagt." Nú kveykja þau eld,en kerling tekr hörpuna ok vildi upp koma ok máttieigi annars kostar en hún varð at brjóta, því at húnhafði eigi hagleik til. Ok nú fær hún upp komit hörpunni,ok þar sér hún eitt meybarn, at hún þóttist ekkislíkt sét hafa, ok þó var mikit fé í hörpunni. Nú mæltikarl: "Þat mun nú verða sem opt, at illa mun gefastat svíkja þann, er honum trúir. Sýnist mér sem kominmuni ómegð á hendr okkr." Kerling svarar: "Eigi erþetta eptir því, sem ek ætla, en þó skal nú ekki umsakast." Ok nú spyrr hún, hverrar ættar hún væri.En þessi in unga mær svarar engu, svá sem hún hefðieigi mál numit. "Nú ferr sem mik varði, at okkart ráðmundi illa fara," segir karl. "Vit höfum unnit glæpmikinn. Hvat skulum vit sjá fyrir barni þessu?" "Auðvitater þat," sagði Gríma. "Hún skal eptir móðurminni heita Kráka." Nú mælti karl: "Hvat skulumvit sjá fyrir barni þessu?" Kerling svarar: "Ek sé gottráð til: Vit skulum segja hana okkra dóttur ok uppfæða." "Því mun engi trúa," sagði karl. "Miklu er barnþetta geðsligra en vit. Erum allóvæn bæði, ok munuengi líkendi á þykkja, at vit munum eiga því líkt barn,svá endemlig sem vit erum bæði." Nú mælti kerling:"Eigi veiztu, nema ek hafa í nokkur brögð, at þettamegi eigi óvænt þykkja. Ek mun láta gera henni kollok ríða í tjöru ok öðru, er vænst er, at sízt komi hárupp. Hún skal eiga hött síðan. Eigi skal hún ok velklædd vera. Mun þá saman draga vár yfirlit. Má vera, atmenn trúi því, at ek hafa mjök væn verit, þá er ekvar ung. Hún skal ok vinna þat, er verst er." En þathugðu þau karl ok kerling, at hún mætti ekki mæla,er hún svarar þeim aldri. Nú er þat gert, sem kerlinghefir fyrir hugat. Nú vex hún þar upp í miklu fátæki.
2
Herruðr hét jarl ríkr ok ágætr á Gautlandi. Hannvar kvángaðr. Dóttir hans hét Þóra; hún var allrakvenna fríðust sýndum ok kurteisust at sér um alla hluti,þat er til handa má bera ok betra er at hafa en ánvera. Þat var hennar kenningarnafn, at hún var kölluðborgarhjörtr, fyrir því at svá bar hún af öllum konumat fegrð sem hjörtr af öðrum dýrum. Jarlinn unnimikit dóttur sinni. Hann lét gera henni eina skemmuskammt frá höll konungs, ok um þá skemmu var skíðgarðr.Þat lagði jarl í vanda sinn at senda dóttur sinnihvern dag nokkut til skemmtanar, en þat mælti hann,at því mundi hann fram halda. Frá því er sagt, athann lét færa henni lítinn lyngorm einnhvern dag,ákafliga fagran, ok þessi ormr þótti henni góðr ok léthann í sitt eski ok bar undir hann gull. Skamma stundvar hann þar, áðr hann óx mikit ok svá gullit undirhonum. Þar kemr, at eigi hefir hann rúm í eskinu, okliggr nú í hring um eskit utan. Ok þar kemr of síðir,at eigi hefir hann rúm í skemmunni, ok gullit vexundir honum jafnt sem ormrinn sjálfr. Nú liggr hannutan um skemmuna, svá at saman tók höfuð ok sporðr,ok illr gerist hann viðreignar, ok þorir engi maðr atkoma til skemmunnar fyrir þessum ormi nema sá einn,er honum færir fæðslu, ok oxa þarf hann í mál. Jarliþykkir mikit mein á þessu ok strengir þess heit, athann mun þeim manni gefa dóttur sína, hvat mannasem hann er, ef at bana yrði orminum, ok gull þat,er undir honum er, skal vera hennar heimanfylgja.Þessi tíðendi spyrjast víða of land, en þó treystist engitil at ráða fyrir þessum mikla ormi.
3
Í þann tíma réð fyrir Danmörku Sigurðr hringr.Hann var ríkr konungr ok er frægr orðinn af þeiriorrostu, er hann barðist við Harald hilditönn á Brávelliok fyrir honum fell Haraldr, sem kunnigt er orðitof alla norðrálfu heimsins. Sigurðr átti einn son, erRagnarr hét. Hann var mikill vexti, vænn yfirlits okvel viti borinn, stórlyndr við sína menn, en grimmrsínum óvinum. Þegar hann hafði aldr til, fær hann sérliðs ok herskipa, ok gerist hann inn mesti hermaðr,svá at varla fæst hans maki. Hann spyrr þetta, er Herruðrjarl hafði um mælt; gefr hann at engan gaumok lætr sem hann viti eigi. Hann lætr gera sér föt meðundarligum hætti, þat eru loðbrækr ok loðkápa, oknú er ger eru, þá lætr hann þau vella í biki. Síðanhirðir hann þau. Þat er eitthvert sumar, er hann heldrher sínum til Gautlands ok leggr í leynivág einn skipsitt ok var skammt þaðan, þat er jarl réð fyrir. Ok erRagnarr hafði þar eina nótt verit, vaknar hann snemmaum morgininn, ríss upp ok tekr þessi in sömu vápnföt,er áðr var frá sagt, ok ferr í ok tekr spjót mikití hönd sér ok gengr af skipunum einn saman ok þar,er sandr er, ok nú veltist hann í sandinum. Ok áðrhann gengr í brott, tekr hann geirnagla ór spjóti sínuok ferr nú einn frá skipunum til borgarhliðs jarls okkemr þar snemma dags, svá at allir menn váru í svefni.Nú stýrir hann til skemmunnar. Ok er hann kemr ískíðgarðinn, þar sem ormrinn var, leggr hann til hansmeð spjóti sínu, ok þá kippir hann at sér spjótinu.Ok annat sinn leggr hann. Þat lag kemr í hrygg orminum,ok nú vinzt hann við hratt, svá at spjótit gekkaf skaptinu, ok verðr svá mikill gnýr í hans fjörbrotum,at skemman skelfr öll. Ok nú snýr Ragnarr á brott.Þá kemr blóðbogi milli herða honum, ok þat sakarhann eigi, svá hlífa honum klæði þau, sem hann létgera. En þeir, er í skemmunni váru, vakna við gnýinnok ganga út ór skemmunni. Nú sér Þóra ganga einnmann mikinn frá skemmunni ok spyrr hann at nafnieða hvern hann vili nú finna. Hann nemr staðar okkvað vísu þessa:"Hætt hefik leyfðu lífi,litfögr kona, vetravák at foldar fiskifimmtán gamall, mínu;hafa skalk, böl nema bíti,bráðrakinn mér dauða,heiðar lax til hjartahringleginn, vel, smýgra."Ok nú gengr hann á brott ok mælti ekki fleira viðhana. En spjótit stóð í sárinu eptir, en hann hefirskaptit með sér. Nú er hún hefir þessa vísu heyrða,skildi hún, hvat hann sagði til um sitt erendi ok sváhvé gamall hann var. Ok nú hyggr hún at fyrir sér,hverr hann mundi vera, ok þykkist hún eigi vita, hvárthann er mennskr maðr eða eigi, fyrir því at henniþykkir vöxtr hans vera svá mikill sem sagt er fráóvættum á þeim aldri, sem hann hafði, ok snýr húninn í skemmuna ok sofnar. Ok er menn koma út ummorgininn, verða menn þess varir, at ormrinn vardauðr ok hann var lagðr með einu miklu spjóti okþat stóð fast í sárinu. Nú lætr jarl þat í brott takaþaðan, ok var þat svá mikit, at fám var vápnhæft. Núíhugar jarl, hvat hann hafði um mælt við þann mann,er orminum yrði at bana, ok þykkist eigi vita, hvártmennskr maðr veldr þessu eða eigi, ok réðst nú umvið vini sína ok dóttur, hvé hann skal eptir leita, okþykkir á því líkendi, at sá mun eptir leita at hafa verðkaupit,er til hefir unnit. Þat réð hún at láta kveðjaþings fjölmenns, -- "ok bið þá svá, at þangat komiallir þeir menn, er eigi vilja hafa reiði jarls ok nokkurskostar mega sækja þingstefnu, ok ef sá er nokkurr, ervið gengr banasári ormsins, skal hafa þat spjótskaptþangat, er fylgt hefir spjótinu." Þetta lízt jarli vænligtok lætr nú þings kveðja. Ok er at þeim degi kemr, ervera skal þingit, kemr jarl ok margir höfðingjar aðrir.Þar verðr mikit fjölmenni.
4
Þetta spyrst til skipa Ragnars, at þaðan skammt varþing stefnt. Ok nú ferr Ragnarr frá skipum náliga meðallan her sinn til þingsins. Ok er þeir koma þar, nemaþeir staðar nakkvat frá öðrum mönnum, því at Ragnarrsér nú, at komit var fjölmenni mikit frá því, semvani var til. Þá stendr jarl upp ok kveðr sér hljóðs oktalar, biðr menn hafa þökk fyrir, er vel hafa skipaztvið hans orðsending, ok segir síðan atburð þann, semorðinn er, fyrst frá því, hversu hann hafði um mæltvið þann mann, er orminum yrði at bana, síðan, at --"ormrinn er nú dauðr, ok sá hefir látit eptir standaspjótit í sárinu, er unnit hefir þetta frægðarverk. Okef nokkurr er sá hér kominn til þingsins, er þat skapthafi, er þessu spjóti hæfi, beri hann þat fram ok sannisvá sögn sína, þá skal ek þat allt enda, er ek hefi ummælt, hvárt sem hann er af meirum stigum eða minnum."Ok lýkr hann svá sínu máli, at hann lætr beraspjótit fyrir hvern mann, er á er þinginu, ok biðr sérsegja, hverr sá er, er við þessu gengr eða þat skapt hefir,er hér hæfir til. Nú er svá gert. Eigi finnst sá né einn,er þat skapt hafi. Nú er komit þar, sem Ragnarr er,ok sýnt honum spjótit, ok gengr hann við, at hannmun eiga, ok þar hæfir hvárt eptir öðru, skaptit okspjótit. Nú þykkjast menn vita, at hann mun hafaorðit orminum at bana, ok verðr hann af þessu verkiharðla mjök frægr of öll Norðrlönd, ok biðr hann núÞóru, dóttur jarls, ok hann tekr því vel, ok nú er húnhonum gift, ok er fengit at mikilli veizlu með inumbeztum föngum í því ríki. At þessi veizlu kvángastRagnarr. Ok er lokit er veizlunni, ferr Ragnarr tilríkis síns ok réð fyrir ok ann mikit Þóru. Þau eiga tvásonu; hét Eirekr inn ellri, en Agnarr inn yngri. Þeirváru miklir vexti ok fríðir sýnum. Sterkari váru þeirmiklu en aðrir menn flestir, er þá váru uppi. Þeirnámu alls konar íþróttir. Þat var eitthvert sinn, atÞóra kenndi sér sóttar, ok andast hún ór þessi sótt. EnRagnari þótti þetta svá mikit, at hann vill eigi ráðaríkinu ok tekr aðra menn til at ráða ríkinu með sonumsínum. En hann tekr nú til iðnar sinnar innar sömu,sem hann hafði fyrr haft, ok ræðst nú í hernað, okhvar sem hann ferr, fær hann sigr.
5
Nú er þat eitt sumar, at hann heldr skipum sínumtil Noregs, því at hann átti þar marga frændr ok viniok vill þá hitta. Hann kemr skipum sínum um kveldití höfn eina litla, en þar var bær skammt þaðan, erhét á Spangarheiði, ok lágu þeir þar í höfn þá nótt.Ok er morginn kom, skyldu matsveinar fara á landat baka brauð. Þeir sjá, at bær er skammt frá þeim,ok þótti þeim sér þat betr gegna at fara til húss okvera þar at. Ok er þeir kómu til þess ins litla bæjar,þá hitta þeir einn mann at máli, ok er þat kerling, okspurðu, hvárt hún væri húsfreyja eða hvat hún héti.Hún segir, at hún sé húsfreyja, -- "ok nafn mittóvant, ek heiti Gríma, eða hverir eru þér?" Þeir sögðu,at þeir væri þjónustumenn Ragnars loðbrókar, ok viljaþeir færa fram sýslu sína, -- "ok viljum vér, at þú vinnirmeð oss." Kerling svarar, at hendr hennar váru stirðarmjök. "En verit hafði þat fyrrum, at ek kunna bjargvelsýslu mína, ok á ek mér dóttur þá, er at munvera með yðr ok mun heim koma brátt ok heitirKráka. Er nú svá komit, at ek kem trautt ráði við hana."Ok nú er Kráka at fé farin um myrgininn ok sér, atskip váru komin við land mörg ok stór, ok nú tekrhún ok þvær sér. En kerling hafði henni þat bannat,því at hún vildi eigi, at menn sæi fegrð hennar, því athún var allra kvenna vænst, en hár hennar var svámikit, at tók jörð um hana, ok svá fagrt sem silki þat,er fegrst verðr. Ok nú kemr Kráka heim. En þeirmatsveinar höfðu gert eld, ok nú sér Kráka, at þareru menn komnir, þeir er hún hefir eigi fyrr sét. Húnhyggr at þeim ok svá þeir at henni. Ok nú spyrja þeirGrímu: "Hvárt er sjá þín dóttir, in fagra mær?" "Eigier til þess logit," segir Gríma, "at sjá er mín dóttir.""Furðu ólíkar máttu þit verða," segja þeir, "svá illiligsem þú ert. En vér höfum eigi jafnvæna mey sét, okenga sjám vér hana hafa þína mynd, því at þú ert itmesta ferlíki." Gríma svarar: "Eigi má nú á mér sjá.Brugðit er nú mínum yfirlitum ór því, sem var." Núræða þeir þetta, at hún vinni með þeim. Hún spyrr:"Hvat skal ek vinna?" Þeir kváðust vilja, at hún teygðibrauð, en þeir mundi baka eptir. Ok tekr hún síðantil sinnar iðju, ok vinnst henni vel. En þeir horfðuá hana ávallt, svá at þeir gáðu eigi sýslu sinnar okbrenndu brauðit. Ok er þeir höfðu lokit verki sínu,fóru þeir til skipa. Ok þá er þeir skyldu brjóta uppvistir sínar, mæltu allir, at þeir hefði aldri jafnillaunnit ok væri hegningar fyrir vert. Ok nú spyrr Ragnarr,hví þeir hefði þanninn matbúit. Þeir kváðust séthafa konu svá væna, at þeir gáðu eigi sinnar sýslu, okætluðu þeir, at engi mundi henni vænni vera í veröldu.Ok er þeir tóku svá mikit af of hennar fegrð, þásegir Ragnarr ok kveðst þat vita, at sjá mundi eigi jafnvænsem Þóra hafði verit. Þeir kváðu hana eigi óvænni.Þá mælti Ragnarr: "Nú mun ek senda þá menn, ergerla kunni at sjá. Ef svá er sem þér segið, þá er þettaathugaleysi yðr upp gefit, en ef konan er at nokkurumhlut óvænni en þér segið frá, munu þér taka hegningmikla á yðr." Ok nú sendir hann menn sína til fundarvið þessa ina fögru mey, en andviðri var svá mikit,at þeir máttu eigi fara þann dag, ok mælti Ragnarrvið sína sendimenn: "Ef yðr lízt þessi in unga mærsvá væn sem oss er sagt, biðið hana fara á minnfund, ok vil ek hitta hana; vil ek, at hún sé mín.Hvárki vil ek, at hún sé klædd né óklædd, hvárkimett né ómett, ok fari hún þó eigi ein saman, ok skalhenni þó engi maðr fylgja." Nú fóru þeir, þar til erþeir koma til húss, ok hyggja at Kráku vandliga, oklízt þeim sjá kona svá væn, at þeir hugðu enga aðrajafnvæna. Ok nú segja þeir orð herra síns, Ragnars,ok svá, hversu hún skyldi búin vera. Kráka hugði at,hversu konungr hafði mælt ok hvé hún skyldi búast,en Grímu þótti engan veg svá mega vera ok kveðstvita, at sjá konungr mundi eigi vera vitr. Kráka segir:"Því mun hann svá mælt hafa, at svá mun vera mega,ef vér skiljum eptir því, sem hann ætlar til. En vísteigi má ek í yðarri ferð vera þenna dag, en ek munkoma snemma á morgin til yðarra skipa." Nú fóruþeir í brott ok segja Ragnari svá búit, at hún mundikoma til fundar þeira. Ok nú er hún heima þá nótt.En um myrgininn snemma segir Kráka karli, at þámundi hún fara á fund Ragnars. "En þó mun ek verðaat breyta búnaði mínum nokkut; þú átt aurriðanet,ok mun ek þat vefja at mér, en þar yfir utan læt ekfalla hár mitt, ok mun ek þá hvergi ber. En ek munbergja á einum lauk, ok er þat lítill matr, en þó máþat kenna, at ek hefi bergt. Ok ek mun láta fylgja mérhund þinn, ok fer ek þá eigi ein saman, en þó fylgirmér engi maðr." Ok er kerling heyrir hennar fyrirætlan,þykkir henni hún mikit vit hafa. Ok er Krákaer búin, ferr hún leiðar sinnar, þar til er hún kemrtil skipa, ok var fögr tilsýndar, er hár hennar var bjartok sem á gull eitt sæi. Ok nú kallar Ragnarr á hanaok spyrr, hver hún væri eða hvern hún vildi finna. Húnsvarar ok kvað vísu:"Þorik eigi boð brjóta,er báðuð mik ganga,né ræsis kvöð rjúfa,Ragnarr, við þik stefnu;manngi er mér í sinni,mitt er bert hörund eigi,fylgi hefi ek fullgott,fer ek ein saman, mínu."Nú sendir hann menn at móti henni ok lætr fylgjahenni á skip sín. En hún kveðst eigi fara vilja, nemahenni sé grið gefin ok förunaut hennar. Nú er hennifylgt á konungs skip, ok er hún kemr í fyrirrúm,seilist hann í mót henni, en hundrinn beit í hönd honum.Þeir menn hans hlaupa til ok drepa hundinn okreka bogastreng at hálsi honum, ok fær hann af þvíbana, ok er eigi betr griðum haldit við hana en svá.Nú leggr Ragnarr hana í lypting hjá sér ok hjalar viðhana, ok varð honum vel í skap við hana ok var blíðrvið hana. Hann kvað vísu:"Mundi víst, ef værivörðr föður jarðarmætri mildri snótu,á mér taka höndum."Hún kvað:"Vammlausa skalt, vísi,ef vilt griðum þyrma,heim höfum hilmi sóttan,heðan mik fara láta."
6
Nú segir hann, at honum lízt vel á hana ok ætlarvíst, at hún skyli með honum fara. Þá kvað hún eigisvá vera mega. Þá kvaðst hann vilja, at hún væri þarum nótt á skipi. Hún segir, at eigi skal þat vera, fyrren hann kemr heim ór þeiri ferð, sem hann hafði ætlat,-- "ok má vera, at þá sýnist yðr annat." Þá kallar Ragnarrá féhirði sinn ok bað hann taka serk þann, er Þórahefir átt ok var allr gullsaumaðr, ok færa sér. Þá býðrRagnarr Kráku á þá lund:"Viltu þenna þiggja,er Þóra hjörtr átti,serk við silfr of merkðan;sama allvel þér klæði;fóru hendr hvítarhennar um þessar gervar;sú var buðlungi bragnablíðum þekk til dauða."Kráka kvað á móti:"Þorik eigi þann þiggja,er Þóra hjörtr átti,serk við silfr of merkðan;sama ælig mér klæði;því em ek Kráka kölluð,í kolsvörtum váðum,at ek hefi grjót of gengitok geitr með sjá reknar.""Ok vil ek víst eigi taka við serknum," segir hún."Vil ek ekki í skraut búast, meðan ek em hjá karli.Kann vera, at yðr lítist betr á mik, ef ek búumst betr,ok vil ek nú fara heim. En þá máttu gera menn eptirmér, ef þér er þá samt í hug ok vilir þú, at ek farameð þér." Ragnarr segir, at eigi mun hugr hans skipast,ok ferr hún heim. En þeir fóru, sem þeir höfðuætlat, þegar þeim gaf byr, ok lýkr hann sínum erendum,eptir því sem hann hafði ætlat. Ok er hann ferr aptr,kemr hann sér í ina sömu höfn, sem hann hafði fyrrhaft, þá er Kráka kom til hans. Ok þat it sama kveldsendir hann menn á fund hennar at segja orð Ragnars,at hún færi nú alfari. En hún segir, at hún mun eigifara fyrr en um morgininn. Ríss Kráka upp snemmaok gengr til rekkju þeira karls ok kerlingar ok spyrr,hvárt þau vaki. Þau kváðust vaka ok spurðu, hvat húnvildi. En hún segir, at hún ætlaði á brott ok vera þarekki lengr. "En ek veit, at þit drápuð Heimi, fóstraminn, ok á ek engum manni verra at launa en ykkr.Ok fyrir þá sök vil ek ykkr ekki illt gera láta, at ekhefi lengi með ykkr verit, en nú vil ek þat um mæla,at annarr dagr sé ykkr öðrum verri, er yfir ykkr kemr,en inn síðasti verstr, ok munu vér nú skilja." Þá gengrhún leiðar sinnar til skipa, ok er þar vel við hennitekit. Gefr þeim vel veðr. Þann aptan inn sama, ermenn skulu rekkja undir sér, þá segir Ragnarr, athann vill, at þau Kráka hvíli bæði saman. Hún segir,at eigi mátti svá vera, -- "ok vil ek, at þú drekkir brúðlauptil mín, þá er þú kemr í ríki þitt, ok þykki mérþat mín virðing sem þín ok okkarra erfingja, ef viteigum nokkura. Hann veitti henni sína bæn, ok ferstþeim vel. Kemr Ragnarr nú heim í land sitt, ok erdýrlig veizla búin í mót honum, ok nú er bæði drukkitfagnaðaröl í móti honum ok brúðlaup hans. Ok innfyrsta aptan, er þau koma í eina rekkju, vill Ragnarreiga hjúskaparfar við konu sína, en hún biðst undan,því at hún segir, at á baki mundi bera nokkut, efhún réði eigi. Ragnarr kvaðst ekki trúa mundu á þat,kvað þau ekki framvís karl ok kerlingu. Hann spurði,hvé lengi svá skyldi vera. Þá kvað hún:"Þrjár vit skulum þessar,ok þó saman, byggjahvárt sér nætr í höllu,áðr heilug goð blótim;þá munut mein á mínummegi til löng of verða;heldr ert bráðr at byrjaþann, er bein hefir engi."Ok þó hún kvæði þetta, gaf Ragnarr at því engangaum ok brá á sitt ráð.
7
Nú líða stundir fram, ok var samför þeira góð okmiklar ástir. En Kráka kennir sér sóttar ok verðr léttariok elr sveinbarn, ok var sveinninn vatni ausinnok nafn gefit ok kallaðr Ívarr. En sá sveinn var beinlaussok sem brjósk væri þar, sem bein skyldu vera.Ok þá er hann var ungr, var hann vexti svá mikill,at engir váru hans jafningjar. Hann var allra mannafríðastr sýnum ok svá vitr, at eigi er víst, hverr meirispekingr hefir verit en hann. Þeim verðr enn fleiribarna auðit. Annarr sonr þeira hét Björn, inn þriðjiHvítserkr, inn fjórði Rögnvaldr. Þeir váru miklirmenn allir ok inir fræknustu, ok þegar þeir máttunokkut at hafast, námu þeir alls konar íþróttir. Okhvert sem þeir fóru, lét Ívarr bera sik á stöngum, þvíat hann mátti eigi ganga, ok skyldi hann hafa ráðfyrir þeim, hvat sem þeir höfðust at. Nú eru þeirEirekr ok Agnarr, synir Ragnars, miklir menn fyrirsér, svá at trautt finnast þeira jafningjar, ok búa þeirá herskipum hvert sumar ok eru ágætir af sínum hernaði.Ok nú er þat einn dag, at Ívarr ræðir við bræðrsína, Hvítserk ok Björn, hvé lengi svá skal fram fara,at þeir skyli heima sitja ok leita sér engrar frægðar.En þeir segja, at þeir skyli hans ráðum fram fara umþat sem annat. "Nú vil ek," segir Ívarr, "at vér biðim,at oss sé fengin skip ok lið, svá at þau sé vel skipuð,ok síðan vil ek, at vér aflim oss fjár ok ágætis, ef svávill upp takast." Ok er þeir höfðu þetta ráðit með sér,segja þeir Ragnari, at þeir vilja, at hann fái þeim skipok skipi liði því, er reynt sé at herfangi ok búit vel fyriralls sakir. Ok gerir hann þat eptir því, sem þeir beiddu.Ok nú er þetta lið er búit, fara þeir ór landi. Enþar sem þeir berjast við menn, fá þeir meira hlut okfá sér nú bæði mikit lið ok fé. Ok nú segir Ívarr, athann vildi, at þeir heldi þar til, er meira ofrefli erfyrir, ok reyndi svá sinn hraustleik. Ok nú spyrja þeir,hvar hann vissi þess ván. Ok nú nefnir hann einnstað, þann er heitir Hvítabær, en þar höfðu verit blót,-- "ok margir hafa til leitat at vinna, ok hafa engirsigrazt," ok hafði Ragnarr komit þar ok varð frá athverfa ok fekk ekki at gert. "Hvárt er þat lið svá mikit,"segja þeir, "ok svá harðfengt, eða eru þar önnur torveldi?"Ívarr segir, at bæði var fjölmenni mikit ok blótstaðrmikill ok þat hafði öllum fyrir komit ok engirhöfðu staðizt. Ok nú mæla þeir, at hann skyldi fyrirráða, hvárt þeir skyldu þangat halda eða eigi. En hannsegir, at hann vill heldr hætta á, hvárt meira má þeimharðfengi eða blótskapr landsmanna.
8
Nú halda þeir þangat, ok er þeir koma þar í land,búast þeir til uppgöngu. Ok nú þykkir þeim þurfa,at liðit gæti sumt skipanna. En Rögnvaldr, bróðirþeira, var þá ungr, at þeim þótti hann eigi til færrvera í svá mikilli mannraun at vera sem þeim þóttilíkligt, at vera mundi, ok láta hann gæta skipa meðsumu liði. En áðr þeir færi frá skipum, segir Ívarr, atþeir borgarmenn eigu naut tvau, ok eru þat kvígendi,ok menn höfðu því frá horfit, at eigi mátti standastlát þeira ok tröllskap. Þá mælti Ívarr: "Verðið við sembezt þótt yðr bjóði nokkurn ótta, því at eigi mun tilsaka." Nú fylkja þeir liði sínu. Ok er þeir nálgastborgina, verða þeir varir við, er byggja staðinn, takanú at leysa út naut þessi, er þeir trúðu á. Ok er kvígendineru laus látin, hlaupa þau hart ok láta illa. Núsér Ívarr þetta, þar sem hann er borinn á skildi, okbiðr fá sér boga, ok svá var gert. Nú skýtr hann þessiin illu kvígendi, svá at hvárttveggja fekk bana, ok varnú af hendi leystr þessi ófriðr, er mönnum þótti mestrótti at. Nú tekr Rögnvaldr til orða at skipum ok mæltivið lið sitt, at þeir menn væri sælir, er slíka skemmtanskyldu hafa sem þeir bræðr hans hafa. "Ok gengr þeimekki annat til, er ek skylda eptir vera, en þeir einirvilja hafa virðing af. Nú skulu vér ganga upp gervallir."Ok nú gera þeir svá. Ok þá er þeir koma eptirliðinu, gengr Rögnvaldr hart fram í bardagann, oklýkr svá, at hann fellr. En þeir komast í borgina bræðr,ok tekst nú bardagi af nýju, ok lýkr svá, at borgarmennkomast á flótta, en þeir reka flóttann. Ok er þeirhverfa aptr til borgarinnar, kveðr Björn vísu:"Upp hrundu vér ópi,ór bitu meira en þeira,satt mun ek til þess segja,sverð, í Gnípafirði;knátti hverr, er vildi,fyr Hvítabæ útan,né sitt spari sveinarsverð, mannsbani verða."Ok er þeir koma aptr í borgina, taka þeir allt lausafé,en brenna hvert hús, er í var borginni, ok brjóta allaborgarveggi. Ok nú halda þeir skipum sínum þaðan.
9
Eysteinn hefir konungr heitit, er réð fyrir Svíþjóðu.Hann var kvángaðr ok átti eina dóttur. Sú hét Ingibjörg.Hún var allra kvenna fríðust ok vænst sýnum.Eysteinn konungr var ríkr ok fjölmennr, illgjarn okþó vitr. Hann hafði atsetu at Uppsölum. Hann varblótmaðr mikill, ok at Uppsölum váru blót svá mikilí þann tíma, at hvergi hafa verit meiri á Norðrlöndum.Þeir höfðu átrúnað mikinn á einni kú, ok kölluðu þeirhana Síbilju. Hún var svá mjök blótin, at menn máttueigi standast lát hennar. Ok því var konungr vanr, þáer hers var ván, at þessi kýr in sama var fyrir fylkingum,ok svá mikill djöfuls kraptr fylgdi henni, atóvinir hans urðu svá ærir, þegar þeir heyrðu til hennar,at þeir börðust sjálfir ok gáðu sín eigi, ok fyrir þá sökvar óherskátt á Svíþjóð, at menn treystust eigi við slíktofrefli at etja. Eysteinn konungr átti vingott við margamenn ok höfðingja, ok er þat sagt, at í þann tíma varvinátta mikil með þeim Ragnari ok Eysteini konungiok þeir váru því vanir, at sitt sumar skyldi sækja veizluhvárr þeira til annars. Nú kemr at því, at Ragnarrskal sækja veizlu til Eysteins konungs. Ok er hannkemr til Uppsala, var honum vel fagnat ok liði hans.Ok þá er þeir drekka inn fyrsta aptan, lætr konungrdóttur sína byrla sér ok Ragnari. Ok þat mæltu mennRagnars með sér, at engi væri annarr til en hann bæðidóttur Eysteins konungs, en hann ætti eigi lengr karlsdóttur.Ok nú verðr til einnhverr hans manna at tjáþetta fyrir honum, ok því lýkr svá, at honum er heititkonunni, ok skyldi hún þó sitja í festum mjök lengi.En þá er þeiri veizlu var lokit, býst Ragnarr heim,ok ferst honum vel, ok er ekki sagt frá ferð hans, fyrren hann á skammt til borgarinnar, ok liggr leið hansum skóg einn. Þeir koma í eitt rjóðr, er var í skóginum.Þá lætr Ragnarr nema staðar lið sitt ok kvaddisér hljóðs ok biðr þá menn alla, er í hans ferð höfðuverit til Svíþjóðar, at engi skyldi segja hans fyrirætlan,er stofnuð var um ráðahag við dóttur Eysteins konungs.Nú leggr hann svá ríkt við þetta, ef sá er nokkurr,er of þetta geti, at hann skal engu fyrir týna nemalífinu. En nú er hann hafði talað slíkt er hann vildi,fór hann heim til bæjarins. Ok nú verða menn fegnir,er hann kemr aptr, ok þá var drukkit fagnaðaröl ímóti honum. Ok er hann kemr í hásætit ok hefir setiteigi lengi, áðr Kráka kemr í höllina fyrir Ragnar oksezt í kné honum ok leggr hendr um háls honum okspyrr: "Hvat er tíðenda?" En hann kveðst engi kunnaat segja. Ok er á leið kveldit, taka menn til drykkju,ok síðan fara menn til svefns. Ok er þau koma í einarekkju Ragnarr ok Kráka, spyrr hún hann enn tíðenda,en hann kveðst engi vita. Nú vill hún hjala margt,en hann kveðst vera syfjaðr mjök ok farmóðr. "Númun ek segja þér tíðendi," segir hún, "ef þú vilt mérengi segja." Hann spyrr, hver þau væri. "Þat kalla ektíðendi," segir hún, "ef konungi er heitit konu, enþat er þó sumra manna mál, at hann eigi sér aðra áðr.""Hverr sagði þér þetta?" segir Ragnarr. "Halda skulumenn þínir lífi ok limum, því at engi sagði mér þinnamanna," segir hún. "Þér munduð sjá, at fuglar þrírsátu í trénu hjá yðr. Þeir sögðu mér þessi tíðendi. Þessbið ek, at þú vitir eigi ráða þessa, sem ætlat er. Númun ek segja þér, at ek em konungs dóttir, en eigikarls, ok faðir minn var svá ágætr maðr, at eigi fekksthans jafningi, en mín móðir var allra kvenna fríðustok vitrust, ok hennar nafn mun uppi, meðan veröldinstendr." Nú spyrr hann, hverr faðir hennar var, efhún væri eigi dóttir þess ins fátæka karls, er á Spangarheiðivar. Hún segir, at hún var dóttir SigurðarFáfnisbana ok Brynhildar Buðladóttur. "Þat þykki mérallólíkligt, at þeira dóttir mundi Kráka heita eða þeirabarn mundi í slíku fátæki upp vaxa sem á Spangarheiðivar." Þá svarar hún: "Saga er til þess," ok núsegir hún ok hefr þar upp sögu, sem þau hittust áfjallinu Sigurðr ok Brynhildr ok hún var byrjuð. "Oker Brynhildr varð léttari, var mér nafn gefit, ok varek kölluð Áslaug." Ok nú segir hún allt, sem farithafði frá því, er þau karl hittust. Þá svarar Ragnarr:"Þessum mun ek við bregða Áslaugar órunum, er þúmælir." Hún svarar: "Þú veizt, at ek em eigi heill maðr,ok mun þat vera sveinbarn, er ek geng með, en áþeim sveini mun vera þat mark, at svá mun þykkjasem ormr liggi um auga sveininum. Ok ef þetta gengreptir, bið ek þess, at þú komir eigi til Svíþjóðar þeirartíðar, at þú fáir dóttur Eysteins konungs. En ef þettarýfst, far þú með sem þú vilt. En ek vil, at sjá sveinnsé heitinn eptir feðr mínum, ef í hans auga er þettafrægðarmark, sem ek ætla, at vera muni." Nú kemr atþeiri stundu, er hún kennir sér sóttar ok verðr léttariok elr sveinbarn. Nú tóku þjónustukonur sveininn oksýndu henni. Þá mælti hún, at bera skyldi til Ragnarsok láta hann sjá. Ok nú er svá gert, at sá inn ungimaðr var borinn í höllina ok lagðr í skikkjuskautRagnars. En er hann sér sveininn, var hann spurðr,hvat heita skyldi. Hann kvað vísu:"Sigurðr mun sveinn of heitinn,sá mun orrostur heyja,mjök líkr vera móðurok mögr föður kallaðr;sá mun Óðins ættaryfirbátr vera heitinn,þeim er ormr í auga,er annan lét svelta."Nú dregr hann gull af hendi sér ok gefr sveininum atnafnfesti. Ok þá er hann réttir höndina með gullinu,kemr við bak sveininum, en þat virðir Ragnarr svásem hann vildi hata gullinu. Ok nú kvað hann vísu:"Brynhildar lízt brögnumbrúnstein hafa fránandóttur mögr inn dýriok dyggligast hjarta;sjá berr alla ýtaundleygs boði magni,Buðla niðr, er baugibráðgerr, hatar rauðum."Ok enn kvað hann:"Sá ek engum sveininema Sigurði einumí brúnsteinum brúnabarðhjarls tauma lagða;sjá hefir dagrýrir dýja,dælt er hann at því kenna,hvass í hvarmatúnihring myrkviðar fengit."Nú mælti hann, at þann svein skyldi bera í skemmuút. En þá var því lokit, at hann mundi til Svíþjóðarfara. Ok nú kemr upp ætt Áslaugar, svá at þat veithverr maðr, at hún er dóttir Sigurðar Fáfnisbana okBrynhildar Buðladóttur.
10
Nú er sú stund var liðin, er á var kveðit, at Ragnarrskyldi veizluna sækja til Uppsala ok kom hann eigi,þótti Eysteini konungi ger til sín svívirðing ok dóttursinnar, ok nú var lokit vinfengi þeira konunganna.Ok þá er þeir Eirekr ok Agnarr, synir Ragnars, spyrjaþetta, þá ræddu þeir með sér, at þeir mundu fá sérlið mikit, sem þeir mætti mest, ok mundu herja áSvíþjóð. Ok nú draga þeir saman lið mikit ok búa skipsín, en þótti mikit undir, at vel tækist til, þá er skipskyldi fram setja. Nú verðr þat, at skip Agnars skauztaf hlunni, ok varð þar maðr fyrir, ok fær sá bana, okkölluðu þeir þat hlunnroð. Nú þótti þeim eigi vel til takastí fyrstu ok vildu ekki láta standa þat fyrir ferð sinni.Ok þá er lið þeira var búit, fara þeir með lið sitt til Svíþjóðar,ok þar, er þeir koma fyrst í ríki Eysteins konungs,fóru þeir herskildi yfir. En landsmenn urðu varirvið ok fóru til Uppsala ok segja Eysteini konungi, atherr var kominn í landit. En konungrinn lætr faraörvarboð um ríki sitt ok dregr svá mikinn her saman,at furða var at. Ok þann her flytr hann, þar til erhann kemr í skóg einn, ok setr þar sínar herbúðir,ok hefir hann nú með sér kúna Síbilju, ok mjök erhún nú blótin, áðr en hún vildi fara. Ok er þeir eruí skóginum, mælti Eysteinn konungr: "Frétt hefi ektil," segir hann, "at synir Ragnars eru á völlunum fyrirframan skóginn, en þat er mér sannliga sagt, at þeirhafi eigi einn þriðjung liðs við oss. Nú skulu vér skipavárar fylkingar til at berjast, ok skal þriðjungr liðsvárs fara í mót þeim, ok eru þeir svá harðfengnir, atþeir munu þykkjast hafa ráð várt í hendi, ok þegareptir skulum vér öllum megin koma at þeim, ok kýrinskal fara fyrir liðinu, ok væntir mik, at eigi skuliþeir haldast við fyrir lát hennar." Ok nú er svá gert.Ok þegar er þeir bræðr sjá lið Eysteins konungs, þóttiþeim sér ekki ofrefli við at eiga ok ætla eigi meiraliðit vera munu. Ok þegar hér eptir kemr allt liðitór skóginum, ok kýrin er laus látin, ok hleypr húnfyrir liðinu ok lætr grimmliga, ok varð svá mikillgnýr at þeim hermönnum, er heyrðu, at þeir börðustsjálfir, nema þeir bræðr tveir fengu staðizt. En sú inilla vættr vá með hornum sínum margan mann þanndag. Ok þótt synir Ragnars væri miklir fyrir sér, þámáttu þeir eigi bæði standast ofrefli fjölmennis ok blótskap,ok þó veittu þeir harða viðtöku ok vörðust vel okdrengiliga ok af mikilli frægð. Þeir Eirekr ok Agnarrváru í öndverðri fylkingu þann dag, ok opt gengu þeirí gegnum fylkingar Eysteins konungs. Ok nú fell Agnarr.Nú sér Eirekr þat ok berst nú allra fræknligastok hirðir nú eigi, hvárt hann kemst í brott eða eigi.Ok nú verðr hann ofrliði borinn ok handtekinn. Oknú mælti Eysteinn, at stöðva skyldi bardagann, okbauð Eireki grið. "Ok þat mun ek til leggja," segirhann, "við þik, at ek mun gifta þér dóttur mína."Eirekr segir ok kvað vísu:"Vilkat boð fyr bróðurné baugum mey kaupa,Eystein kveða orðinnAgnars bana, heyra;grætr eigi mik móðir,munk efstr of val deyja,ok geirtré í gögnumgerr, látið mik standa."Nú segir hann, at hann vill, at þeir menn hafi griðok fari hvert er þeir vilja, er þeim hafa fylgt. "En ekvil, at spjót sé tekin sem flest ok sé stungit spjótunumí völl niðr, ok þar vil ek mik láta hefja á upp,ok þar vil ek láta lífit." Nú segir Eysteinn konungr,at eptir því skal gera, sem hann beiðir, þótt hannkjósi þat, er verr gegnir hvárumtveggjum. Nú eruspjótin niðr sett, ok kvað Eirekr vísu:"Munat eins konungs efni,svát ek vita dæmi,á dýrra beð deyja,til dögurðar hrafni;mun blóði þá bráðirok brátt yfir gjallabræðra beggja slítablár, þótt illa launi."Ok nú gengr hann þar til, er spjótin eru niðr sett, oktekr hring af hendi sér ok kastar til þeira, er honumhöfðu fylgt ok þá váru grið gefin, ok sendir þá til Áslaugarok kvað visu:"Þau berið orð it efra,eru austrfarar liðnar,at mær hafi mínamjó, Áslaugu, bauga;þá mun mest af móði,er mik spyrja dauðan,mín stjúpmóðir mildummögum sínum til segja."Ok nú er hann hafinn upp á spjótin. Þá sér hann,hvar hrafn flýgr, ok enn kvað hann:"Hlakkar már of höfðihér mínu nú sára,krefr unda valr augnaósýnna hér minna;veizt, ef hrafn ór höfðihöggr brúnsteina mína,launar unda valr Ekkilsilla marga fylli."Nú lætr hann líf sitt með mikilli hreysti. En sendimennhans fóru heim ok létta eigi fyrr en þeir komaþar, er Ragnarr átti atsetu. Ok þá var hann farinn íkonungastefnu. Þeir váru ok eigi heim komnir synirRagnars ór hernaði. Nú eru þeir þar þrjár nætr, áðrþeir gangi til fundar við Áslaugu. Ok þá er þeir komafyrir hásætit Áslaugar, kveðja þeir hana virðuliga, oktekr hún kveðju þeira, ok hafði hún einn líndúk fyrirknjám sér ok ætlaði at kemba sér, ok hárit hafði húnleyst. Nú spyrr hún, hverir þeir væri, fyrir því at húnhafði þá eigi fyrr sét. Sá, er orð hafði fyrir þeim, sagði,at þeir höfðu verit liðsmenn þeira Eireks ok Agnars,sona Ragnars. Þá kvað hún vísu:"Hvat segið ér ór yðru,eru Svíar í landieða elligar úti,allnýs konungs spjalli?Fregit hefk hitt, at fóru,en fremr vitum eigi,ok hildingar höfðuhlunnroð, Danir sunnan."Hann kvað vísu í mót:"Þér segjum vér, þínum,þat er nauð, kona, dauða,ill eru einkar manni,örlög, sonu Þóru;þung spjöll vitum önnureigi nýjari en þessi;nú hefk fram komit fréttum,flaug örn of ná dauðan."Nú spyrr hún, hvé farit hafði. Ok nú kvað hann þávísu, er Eirekr hafði kveðit, er hann sendi henni hringinn.Nú sjá þeir, at hún felldi tár, en þat var semblóð væri álits, en hart sem haglkorn. Þat hafði engimaðr sét, at hún hefði tár fellt, hvárki áðr né síðan. Núsegir hún, at hún má ekki til hefnda sýsla, fyrr enheim koma aðrir hvárir, Ragnarr eða synir hans. "Enþér skuluð vera hér þar til, en ekki skal af spara ateggja til hefnda, jafnt sem þeir væri mínir synir." Núeru þeir þar. En svá gefr til, at þeir Ívarr koma fyrriheim en Ragnarr, ok eru þeir eigi lengi heima, áðrÁslaug ferr at finna sonu sína, en Sigurðr var þá þrévetr.Hann ferr með móður sinni. Ok þá er hún kemrí höll þá, er þeir réðu fyrir bræðr, fagna þeir hennivel, ok spyrja hvárir aðra tíðenda, ok segja þeir fyrrifall Rögnvalds, sonar hennar, ok frá þeim atburðum,er þar höfðu orðit. En ekki fær henni þat mikils okkvað:"Kaga létu mik mínirmávangs synir löngum,ér eruð heim ok heimanhúsgangs meðalfærir;Rögnvaldr tók at rjóðarönd í gumna blóði;hann kom yngstr til Óðinsógndjarfr sona minna.Ek kann eigi þat at sjá," segir hún, "at hann munditil meiri frægðar lifa." Nú spyrja þeir, hvat hún segitíðenda. Hún svarar: "Fall þeira Eireks ok Agnars,bræðra yðarra, en stjúpsona minna, þeira manna, erek ætla, at inir beztu drengir hafi verit. Ok er þatókynligt, at þér þolið slíkt eigi ok hefnið miklu. Okþess vil ek biðja yðr ok í öllum atbeina vera með yðr,at þessa verði meir hefnt en miðr." Nú segir Ívarr, at-- "þat er víst, at til Svíþjóðar kem ek aldri þeirartíðar, at ek berjumst við Eystein konung ok þann blótskap,er þar er." Hún fylgir þessu vel, en Ívarr hefirorð fyrir þeim ok synjar ávallt fararinnar. Ok nú kvaðhún vísu:"Eigi mundi yðaróhefnt vera bræðraeitt misseri eptir,ef ér dæið fyrri;lítt hirðik því leyna,ef líf hafa knættiEirekr sitt ok Agnarr,óbornir mér niðjar.""Eigi er víst," segir Ívarr, "hvárt þat stoðar nakkvat,þótt þú kveðir aðra vísu at annarri, eða hvé gerlaveiztu, hverr fastgarðr þar er fyrir?" "Eigi veit ek þatvíst," segir hún, "eða hvat kanntu at segja, hver torveldiþar er á?" Ívarr segir, at þar er blótskapr svá mikill,at hvergi kvaðst hann spurdaga hafa, at þvílíkr mundivera. "Ok sá konungr er bæði ríkr ok illgjarn." "Hvater þat, er hann trúir mest á í blótum?" Hann segir:"Þat er kýr ein mikil, ok er hún kölluð Síbilja. Húner svá mjök mögnuð, at þegar er menn heyra lát hennar,hafa óvinir hans engir staðizt, ok er trautt semberjast skuli við menn at eins, heldr má til þess ætla,at fyrri skal tröllskapnum mæta en konunginum, okvil ek hvárki hætta þar til mér né liði mínu." Húnsegir: "Á hitt máttu líta, at þú munt eigi bæði megaheita mestr maðr ok vinna ekki til." Ok nú er henniþykkir fyrir ván komit, ætlar hún í brott; þótti henniþeir eigi mikils meta sín orð. Þá mælti Sigurðr ormrí auga: "Segja má ek þér, móðir," segir hann, "hvatmér er í hug, en eigi má ek ráða þeira svörum.""Heyra vil ek þat," segir hún. Nú kvað hann vísu:"Þat skal þriggja nátta,ef þik tregar, móðir,leið eigu vér langa,leiðangr búinn verða;skal Uppsölum eigi,þótt ófafé bjóði,ef oss duga eggjar,Eysteinn konungr ráða."Ok er hann hafði þessa vísu kveðit, skipast nokkuthugr þeira bræðra. Ok nú mælti Áslaug: "Yfir lýsirþú nú, sonr minn, at þú vilt gera minn vilja. En þómá ek eigi yfir sjá, at vit komim þessu á leið, ef vithöfum eigi fullting bræðra þinna, en þat mætti sváverða, at mér mætti bezt þykkja, at þessa yrði hefnt,ok vel þykki mér þér fara, sonr minn." Ok nú kvaðBjörn vísu:"Duga mun hugr ok hjartaí hauksnöru brjósti,þótt minnr um þat mæli,manni innan rifja;eigi er oss í augumormr né fránir snákar,bræðr glöddu mik mínir,mank stjúpsonu þína."Ok nú kvað Hvítserkr vísu:"Hyggjum at, áðr heitim,at hefnt megi verða,látum ýmsa illu,Agnars bana, fagna;skjótum húf á hrannir,höggum ís fyr barði,sjám á hitt, hvé snekkjursnemmst vér fáim búnar."En Hvítserkr ræddi því um þat, at ís skyldi höggva,at frost váru á mikil, ok váru skip þeira inni frerin.Ok nú tók Ívarr til orða ok segir, at þá var þar komit,er hann mundi nokkurn hlut í eiga, ok nú kvað hannvisu:"Hafið ofrhuga ærinnok áræði bæði,þess mundi þá þurfa,at þrá mikit fylgdi;bera mun mik fyr bragnabeinlausan fram verða,þó gatk hönd til hefnda,at hváriga nýtak.Ok er hitt nú til," segir Ívarr, "at vér leggjum áslíkan hug sem vér megum of skipabúnað ok um samdráttherliðs, því at vér munum þess við þurfa at sparaekki af, ef vér skulum sigrast." Nú gengr Áslaug íbrott.
11
Sigurðr hefir átt sér einn fóstra, ok annast sá fyrirhans hönd bæði skip at búa ok lið til at fá, svá at þauværi öll skipuð. Ok nú gengr þeim svá skjótt, at þatlið, er Sigurðr skyldi búit hafa, var búit, er þrjár nætrváru liðnar, ok hafði hann fimm skip ok öll vel skipuð.Ok þá er fimm nætr váru liðnar, hafði Hvítserkr okBjörn búin fjórtán skip, en Ívarr hafði tíu skip okÁslaug önnur tíu, þá er sjau nætr váru liðnar frá því,er þau höfðu við ræðzt ok þeir höfðu heitit ferðinni.Nú hittast þau öll saman, ok segir hvárt þeira öðru,hvé mikit lið hvert hafði fengit. Ok nú segir Ívarr, athann hafði sent landveg riddaralið. Áslaug segir: "Efek vissa, at þat lið mætti til gagns komast, er landfæri, þá mætta ek mikit lið hafa sent." "Ekki skal núat því dveljast," segir Ívarr, "með þetta lið skal núfara, sem vér höfum saman dregit." Nú segir Áslaug,at hún vill fara með þeim, -- "ok veit ek þá gerst, hverstund á er lögð at hefna þeira bræðra." "Þat er víst,"segir Ívarr, "at þú kemr eigi á vár skip. Hitt skal vera,ef þú vill, at þú ráðir fyrir því liði, er landveg ferr."Hún kvað svá vera skulu. Nú er breytt nafni hennarok er nú kölluð Randalín. Nú ferr liðit hvárttveggja,ok kvað Ívarr á áðr, hvar þau skyldu finnast. Nú ferstþeim vel hvárumtveggjum ok hittast þar, sem ákveðiter. Ok hvar sem þau koma við Svíþjóð í ríki Eysteinskonungs, fara þeir herskildi yfir, svá at þeir brennduallt þat, er fyrir varð, drápu hvert mannsbarn, ok þvíjóku þeir við, at þeir drápu allt þat, er kvikt var.
12
Nú er þat eitthvert sinn, at menn komast undaná fund Eysteins konungs ok segja honum, at í ríki hansvar kominn mikill herr ok svá illr viðskiptis, at þeirlétu ekki ógert ok þeir höfðu eytt allt þar, er þeirhöfðu yfir farit, ok ekki hús stóð upp. Nú er Eysteinnkonungr heyrir þessi tíðendi, þykkist hann vita, hverirþeir víkingar munu vera. Ok nú lætr hann fara örvarboðum allt sitt ríki ok stefnir öllum til, þeim er hansmenn eru ok honum vilja lið veita ok skildi meguvalda. "Vér skulum hafa með oss kúna Síbilju, goðvárt, ok láta hana hlaupa fyrir liðinu, ok væntir mik,at enn fari sem fyrr, at þeir megu eigi standast láthennar. Vil ek allt lið mitt þess eggja, at sem beztdugi, ok rekum af oss þenna inn mikla her ok inn illa."Ok nú er svá gert, at Síbilja er laus látin. Ok nú sérÍvarr för hennar ok heyrir þau in grimmligu læti, erór henni váru. Mælir hann, at allt liðit skyldi geraóhljóð mikit, bæði af vápnum ok herópi, at þeir heyrisem sízt rödd hennar, þess ins illa kykvendis, er fórí móti þeim. Ívarr mælti við sína burðarmenn, at þeirskyldu bera hann á móti, svá sem þeir mætti framast."Ok þá er sjá kýr kemr at oss, kastið mér at henni, okmun þá vera annathvárt, er ek skal láta mitt líf, eðahún skal fá bana. Nú skulu þér taka eitt tré mikit oktelgja á bogamynd ok skeyti með." Ok nú er honumfærðr sjá bogi inn sterki ok þau in miklu skeyti, erhann hafði gera látit, en engum þótti sér vápnhæftannarra. Nú eggjar Ívarr hvern mann, at dugi sembezt. Nú ferr lið þeira með miklum geysingi ok gný,en Ívarr var borinn fyrir fylkingum þeira. Nú verðrsvá mikill gnýr, er Síbilja beljar, at þeir heyrðu jafngerlasem þeir þegði ok stæði kyrrir. Nú bregðr þeimsvá við þetta, at lið þeira vill berjast allt nema þeir bræðr.Ok er þessi endemi verða, sjá þeir þat, er Ívar báru,at hann dregr svá boga sinn sem hann hefði einn álmsveigveikan, ok við því þótti þeim búit, at hann drægifyrir odd örvar sínar. Nú heyra þeir, at strengr gellr hanssvá hátt, at hann heyrðu þeir aldrigi svá fyrri. Ok nú sjáþeir, at hans örvar flugu svá snart sem hann hefði skotitaf inum sterkasta lásboga ok svá gegnt, at í sitt augakom hvár örin Síbilju. Ok nú fellr hún, ok eptir þatferr hún höfuðsteypu, ok nú eru læti hennar mikluverri en fyrri. Ok er hún kemr at þeim, biðr hann kastasér at henni, ok verðr þeim hann svá léttr sem þeir kastibarni litlu, því at þeir váru eigi allnær kúnni, þá er þeirköstuðu honum. Ok þá kom hann á hrygg kúnni Síbilju,ok varð hann þá svá þungr sem bjarg eitt felli á hana, okhvert bein brotnar í henni, ok fær hún af því bana. Núbiðr hann menn sik upp taka sem skjótast. Ok nú erhann upp tekinn, ok nú er rödd hans svá hvell, at sváþótti öllum herinum, er hann mælti, sem við sjálft væri,þótt fjarri væri staddir, ok it bezta hljóð væri til gefithans erendis. Ok svá lýkr hann sinni tölu, at ófriðr sjá,nemst þegar af allr, er yfir þá hafði komit, ok þá sakaðiekki, því at lið þeira hafði skamma stund barizt. Núeggjar Ívarr, at þeir skyli vinna sem verst verk á þeim."Ok nú þykki mér af inn ólmasti, er kýrin er drepin."Ok nú hafa hvárirtveggju fylkt liði sínu, ok sígr samanorrostan, ok er bardagi svá harðr, at þat mæltu allir Svíar,at þeir hefði aldri í slíkri mannraun verit. Nú gangaþeir svá hart fram bræðr, Hvítserkr ok Björn, at engifylking stendr við. Ok nú fellr svá mjök lið Eysteinskonungs, at minna stendr upp, en sumt kemr á flótta.Ok nú lýkr svá þeira bardaga, at Eysteinn konungrfellr, en þeir bræðr hafa sigr. Ok nú gefa þeir þeimgrið, sem eptir váru. Ok nú segir Ívarr, at hann vildieigi herja lengr í því landi, því at þat land var nú höfðingjalaust."Ok vil ek heldr, at vit haldim þar til, ermeira ofrefli er fyrir." En Randalín fór heim með sumtliðit.
13
Nú ráða þeir þat með sér, at þeir skulu herja í Suðrríki.En Sigurðr ormr í auga, sonr hennar, fór meðbræðrum sínum í hverja herför síðan. Í þessi för leggjaþeir til hverrar borgar, er mikil er, ok unnu svá, atekki stóð við.Ok nú spyrja þeir til einnar borgar þeirar, at bæðivar mikil ok fjölmenn ok harðger. Ok nú segir Ívarr,at hann vill þar til stefna. Ok þat var ok sagt, hvat súborg hét ok hverr fyrir ræðr. En sá höfðingi var kallaðrVífill. Af hans nafni var borgin kölluð Vífilsborg. Núfara þeir svá herskildi yfir, at þeir eyða allar borgir, erfyrir urðu, þar til er þeir kómu til Vífilsborgar. Höfðinginnvar eigi heima í borg sinni ok mikit lið með honum.Nú setja þeir upp búðir sínar á völlum þeim, erhjá borginni váru, ok eru í kyrrðum þann dag, er þeirkómu til borgarinnar, ok höfðu mál af borgarmönnum.Þeir buðu þeim, hvárt þeir vildu heldr gefa upp borgina,ok mundi þá friðr gefinn öllum mönnum, eða þeirynni af sínu ofrefli ok harðfengi, ok munu þá engummönnum grið gefin. En þeir leystu skjótt ór ok sögðu,at þá borg fengi þeir aldrigi unnit, svá at þeir gefi hanaupp. "Ok munu þér verða fyrr at reyna yðr ok sýna ossyðvarn fræknleik ok kapp." Líðr nú sú nótt. Ok innnæsta dag eptir leita þeir til at vinna borgina ok fá ekkiat gert. Sitja þeir um þá borg hálfan mánuð ok leitatil hvern dag, at þeir geti þá borg unnit, ok með ýmsumbrögðum. En þat ferr því firr sem þeir hafa lengrvið leitat, ok ætluðu nú frá at hverfa. Ok þá er borgarmennverða við þat varir, at þeir ætla frá at hverfa,þá ganga þeir út á borgarveggi ok breiða guðvefjarpellof alla borgarveggina ok öll klæði þau, er fegrst váru íborginni, ok törruðu fyrir þeim gulli ok gersimum þeim,er mestar váru í borginni. Ok nú tekr einn til orða afliði þeira ok mælti: "Vér hugðum, at þessir menn, synirRagnars, ok lið þeira væri harðfengnir menn, en vérmegum þat segja, at þeim hefir eigi nær farit en öðrum."Nú eptir þetta æptu þeir á þá ok börðu á skjöldunaok eggjuðu at sér sem þeir máttu mest. Ok er Ívarr heyrirþetta, brá honum við mjök, svá at hann fær af þessusótt mikla, svá at hann má hvergi hræra, ok verða þeirat bíða, at annathvárt batni honum ella hafi hann bana.Hann liggr þenna dag allan til kvelds, svá at hannmælti ekki orð. Ok þá mælti hann við þá menn, er hjáhonum váru, at þeir skyldu segja þeim Birni, Hvítserkiok Sigurði, at hann vildi þeira fund hafa ok allra innavitrustu manna. Ok nú er þeir koma allir í einn stað,er mestir höfðingjar eru í þeira liði, þá spyrr Ívarrþá eptir, ef þeir hefði nokkur ráð sét, þau er líkari væritil at sigrast en þau, er þeir höfðu fyrr haft. En þeirsvara allir, at þeir hefði eigi vit til þess at sjá þau brögð,er þeim væri sigr í. "Er nú sem optar, at þinna ráða munnjóta verða." Þá svarar Ívarr: "Mér hefir eitt ráð íhug komit, þat er vér höfum eigi freistat. Hér er skógrmikill eigi langt í brott, ok nú, er náttar, skulu vér faraór tjöldum várum leyniliga til skógar, en herbúðir várarskulu standa eptir, ok er vér komum í mörkina, skalhverr maðr binda sér byrði. Ok er því er lokit, skuluvér fara at borginni öllum megin ok slá eldi í viðinn,ok mun þá gerast bál mikit, ok borgarveggir þeira munuþá láta lím sitt fyrir þeim eldi, ok skulu vér þá beraat valslöngur ok reyna, hvé harðger hún er." Ok nú ersvá gert, at þeir fara til skógar, eru þar slíka hríð semÍvari sýndist. Nú fara þeir at borginni eptir tilskipunhans, ok þá er þeir lustu eldi í viðinn inn mikla, varðbál svá mikit, at veggirnir megu eigi standast ok látalím sitt, ok bera þeir þá valslöngur at borginni ok brjótaá hlið mörg, ok tekst nú bardagi. Ok þegar er þeir standajafnt at vígi, þá fellr lið borgarmanna, en sumt flýr undan,ok svá lýkr þeira skiptum, at þeir drepa hvert mannsbarn,er í var borginni, ok taka brott allt fé, en brennaborgina, áðr þeir fari á brott.
14
Nú halda þeir í brott þaðan, þar til er þeir koma íþá borg, er Lúna hét. Þá höfðu þeir hverja borg okhvern kastala brotit náliga í öllu Suðrríki, ok nú eruþeir svá frægir of allan heim, at ekki var svá lítit barn, ateigi kynni nafn þeira. Nú ætla þeir at létta eigi fyrr enþeir koma til Rómaborgar, af því at sú borg var þeimbæði sögð mikil ok fjölmenn ok ágæt ok auðig. En þatvissu þeir eigi gerla, hvé löng leið þangat er, en þeirhöfðu svá mikit lið, at eigi fengust vistir. Ok nú eruþeir í þeiri borg Lúna ok ræða með sér of ferð sína. Núkemr þar maðr einn, gamall ok geðsligr. Þeir spyrja, hvatmanna hann væri, en hann segir, at hann sé einn stafkarlok hafi alla ævi farit yfir land. "Þú munt margtkunna tíðenda at segja oss, þat er vér viljum vita."Inn gamli maðr svarar: "Eigi veit ek þat víst, af hverjumlöndum þér vilið spyrja, þess er ek veit eigi at segja yðr.""Þat viljum vér, at þú segir oss, hvé löng leið er heðantil Rómaborgar." Hann svarar: "Ek kann segja yðr nokkuttil merkja. Þér meguð hér sjá þessa járnskó, er ekhefi á fótum mér, þeir eru nú fornir, ok þá aðra, er ekhefi á baki mér, þeir eru nú ok slitnir. En þá er ek fórþaðan, batt ek þessa á fætr mér ina slitnu, er ek hefi núá baki mér, ok váru þá nýir báðir, ok á þeiri leiðhefi ek verit ávallt síðan. En er inn gamli maðr hafðiþetta mælt, þykkjast þeir sjá, at þeir megu eigi þessuá leið koma, er þeir hafa fyrir sér ætlat, til Róms at fara.Ok nú snúa þeir frá með her sinn ok unnu margar borgir,þær er aldri höfðu unnar verit fyrr, ok þess jarteinirsjást enn í dag.
15
Nú er þar til máls at taka, er Ragnarr sitr heima í ríkisínu ok hann veit eigi, hvar synir hans eru né Randalín,kona hans. Ok þat heyrði hann hvern tala af sínummönnum, at engir mætti jafnast við sonu hans, okhugðist honum svá at, at engir væri jafnfrægir þeim.Nú hyggr hann at því, hverrar frægðar hann mættiþess leita, er eigi væri skemmr uppi. Nú hyggr hann ráðsitt ok fær sér smiða ok lætr fella mörk til tveggjaskipa mikilla, ok þat skildu menn, at þat váru knerrirtveir svá miklir, at engir höfðu slíkir verit gervir á Norðrlöndum,ok þar með lætr hann hafa of allt sitt ríkimikinn vápnabúnað. Ok með þessi breytni skilja mennþat, at hann mun ætla nokkura herferð fyrir sér ór landinu.Þetta spyrst víða á lönd þau, er næst váru. Ok núugga menn þat ok allir konungar, er fyrir landi réðu,at þeir mundu eigi í löndum sínum eða ríkjum veramega. Ok nú lætr hverr þeira vera varðhöld um löndsín, ef nokkur beri hann at. Þat er eitt sinn, er Randalínspurði Ragnar, hverja för hann ætlaði fyrir sér.Hann segir henni, at hann ætlaði til Englands ok hafaeigi fleiri skip en tvá knörru ok þat lið, sem á þeim máfara. Þá segir Randalín: "Sú för lízt mér óvarlig, er núætlar þú. Mér þætti þér ráðligra at hafa fleiri skip oksmæri." "Þat er ekki ágæti" segir hann, "þótt mennfái unnit land með mörgum skipum. En til þessa erueigi dæmi, at með tveimr skipum hafi unnit veritslíkt land sem England er. En ef ek fæ ósigr, þess betrsem ek hefi færi skip ór landi." Þá svarar Randalín:"Mér sýnist sjá eigi minni fékostnaðr, áðr þessi skipsé búin, en þótt þú hefðir langskip mörg til þessararferðar. En þú veizt þat, at illt er skipum at halda atEnglandi, ok ef svá verðr, at skip þín týndist, þótt mennkomist á land, þá eru þeir þegar upp gefnir, ef landherrkemr at, en betra er at halda langskipum til hafnaen knörrum. Nú kveðr Ragnar vísu:"Spari manngi röf Rínar,ef röskva vill hermenn,verr samir horskum hilmihringa fjöld en drengja;illt er í borghlið baugibrandrauðum fram standa;allmarga veit ek jöfra,þá er auðr lifir, dauða."Nú lætr hann skip sín búa ok fær sér lið, svá atþeir knerrir eru mjök skipaðir. Nú er fjölrætt um hansfyrirætlan. Ok enn kvað hann vísu:"Hvat er þats baugs ór björgumbrjótr heyrir nú þjóta,at muni mundelds meiðirmars sviðr ófni hafna?Þó skal þeira ráða,þorn-Bil, ef goð vilja,ægir alnar leygjarókvíðandi bíða."Ok er skip hans eru búin ok þat lið, er honumskyldi fylgja, ok þá er þat veðr kemr, er honum þóttisér vel koma, segir Ragnarr, at þá mundi hann faratil skipa. Ok er hann var búinn, leiddi hún hann tilskipa. Ok áðr þau skiljast, kjeðst hún mundu launahonum serk þann, er hann hafði gefit henni. Hannspyrr, með hverjum hætti þat væri. En hún kvað vísu:"Þér annk serk inn síðaok saumaðan hvergi,við heilan hug ofnuór hársíma gránu;mun eigi ben blæða,né bíta þik eggjarí heilagri hjúpu,var hún goðum signuð."Hann segir, at hann vill þessi ráð þiggja. En þá erþau skildust, var auðsætt, at henni þótti mikit fyrirþeira skilnaði.Nú heldr Ragnarr skipum sínum til Englands, semhann hafði ætlat. Honum gaf byri hvassa, svá at viðEngland brýtr hann báða knörru sína, en á land komstallt lið hans, ok heldu klæðum sínum ok vápnum. Okþar, sem hann kemr við þorp ok borgir ok kastala, þávinnr hann. En konungr sá hét Ella, er þá réð Englandi.Hann hafði haft fréttir til Ragnars, er hann fór órlandi. Hann hafði sett menn fyrir, at hann skyldi þegarvita, er herrinn kæmi við land. Nú fóru þeir menntil fundar við Ellu konung ok segja honum hersögu.Nú lætr hann senda boð um allt sitt ríki ok bað til sínkoma hvern mann, er skildi má valda ok hesti ríða okþori at berjast, ok dregr hann saman svá mikinn her,at furða var at. Nú búast þeir til bardaga Ella konungr.Þá mælti Ella konungr við lið sitt: "Ef vér sigrumstí bardaga þessum ok verði þér við þat varir, atRagnarr er kominn, þá skulu þér eigi bera vápn á hann,því at hann á þá sonu eptir, er aldri munu af oss ganga, efhann fellr." Ragnarr býst nú til bardaga, ok hann hafðiþat klæði, er Randalín hafði gefit honum at skilnaði,fyrir brynju ok þat spjót í hendi, er hann vann at orminum,er lá um sal Þóru, ok engi þorði annarra, okhann hafði enga hlíf nema hjálm. En þá er þeir hittasttókst bardagi. Ragnarr hafði miklu minna lið. Bardaginnhafði eigi lengi verit, áðr lið Ragnars fell mjök.En þar, sem hann fór, varð rýrt fyrir, ok gekk hann ígegnum fylkingar þann dag, ok þar, sem hann hjó eðalagði í skjöldu, brynjur eða hjálma, þá váru svá stórhögg hans, at ekki vetta stóð við, en aldri var svá tilhans höggvit eða skotit, at né eitt vápn yrði honum atmeini, ok fekk hann aldri sár, en hann drap mikinnfjölda af liði Ellu konungs. En þó lauk svá bardagaþeira, at allt lið Ragnars fell, en at honum váru bornirskildir ok svá handtekinn. Nú var hann spurðr, hvatmanna hann var, en hann þagði við ok svaraði engu.Þá mælti Ella konungr: "Sjá maðr mun verða at komaí meiri mannraun, ef hann vill eigi segja oss, hverrhann er. Nú skal kasta honum í einn ormgarð ok látahann þar sitja mjök lengi, ok ef hann mælir nakkvatþat, er vér megim skilja, at hann sé Ragnarr, þá skalhann í brott taka sem skjótast." Nú er honum þangatfylgt, ok hann sitr þar mjök lengi, svá at hvergi festastormar við hann. Þá mæltu menn: "Þessi maðr ermikill fyrir sér; hann bitu eigi vápn í dag, en nú grandahonum eigi ormar." Þá mælti Ella konungr, at hannværi flettr af klæði því, er hann hafði yzt, ok nú varsvá gert, ok hengu ormar öllum megin á honum. Þámælti Ragnarr: "Gnyðja mundu nú grísir, ef þeirvissi, hvat inn gamli þyldi." Ok þótt hann mælti slíkt,þá vissu þeir eigi at gerr, at Ragnarr væri þat heldren annarr konungr. Nú kvað hann vísu:"Orrostur hefk áttar,þærs ágætar þóttu,gerða ek mörgum mönnummein, fimm tigi ok eina;eigi hugðak ormaat aldrlagi mínu;verðr mjök mörgu sinni,þats minnst varir sjálfan."Ok enn kvað hann:"Gnyðja mundu grísir,ef galtar hag vissi,mér er gnótt at grandi,grafa inn rönum sínumok harðliga hváta,hafa mik sogit, ormar;nú munk nár af bragðiok nær dýrum deyja."Nú lætr hann líf sitt, ok er hann nú færðr á brottþaðan. En Ella konungr þykkist vita, at Ragnarr hefirlíf sitt látit. Nú hyggr hann fyrir sér, hvé hann skyldiþess verða varr eða með fara, at hann mætti halda ríkisínu eða vita, hvé þeim brygði við sonum Ragnars, erþeir spyrja. Hann tekr þat til ráðs, at hann lætr búaskip eitt ok fær þann mann til fyrir at ráða, er bæðivar vitr ok harðfengr, ok þar fær hann menn til, sváat þat skip var vel skipat, ok segir, at hann vill þásenda á fund Ívars ok þeira bræðra ok segja þeim fallföður þeira. En sjá för lízt flestum óvænlig, svá at fáirvildu fara. Þá mælti konungr: "At því skulu þér vandligahyggja, hversu hverjum þeira bræðra bregðr viðþessi tíðendi. Farit þá leiðar yðarrar síðan, er yðrgefr veðr." Svá lætr hann búa ferð þeira, at þeir þurftuat engu annarra. Ok nú fara þeir, ok ferst þeim vel.En synir Ragnars höfðu herjat of Suðrríki. Þá sneruþeir á Norðrlönd ok ætluðu at vitja ríkis síns, þesser Ragnarr réð fyrir. En þeir vissu eigi herför hans,hversu hún hafði orðit, ok þó er þeim mikil forvitniá, hversu hún hafði orðit. Nú fara þeir sunnan of land.En hvarvetna, er menn frétta til fara þeira bræðra,eyddu menn borgir sínar ok færðu fé sitt á brott okflýðu undan, svá at trautt fengu þeir liði sínu mat.Þat er einn morgin, at Björn járnsíða vaknar ok kvaðvísu:"Hér flýgr hverjan morginhress of borgir þessar,læzt heill munu af hungri,heiðir vals, of deyja;hann fari suðr um sanda,sára hvar vér létum,þar fær dauðs manns dreyra,dögg ór skýlihöggum."Ok enn kvað hann:"Þat var fyrst, er fórum,Freys leika tókk heyja,þars andvíga áttumöld, í Rómaveldi;þar létk of grön grána,gall örn of valfalli,at mannskæðu morðimitt sverð dregit verða."
16
Nú berr svá til, at þeir koma fyrri í Danaveldi ensendimenn Ellu konungs ok sitja nú kyrrir með liðsitt. En sendimenn koma með lið sitt til þeirar borgar,er synir Ragnars þiggja veizlu, ok ganga í þá höll,er þeir drekka, ok fyrir hásætit, er Ívarr liggr í. Sigurðrormr í auga ok Hvítserkr hvati sitja at hneftafli,en Björn járnsíða skefr spjótskepti á hallargólfinu. Oker sendimenn Ellu konungs koma fyrir Ívar, kveðjaþeir hann virðuliga. En hann tekr kveðju þeira okspyrr, hvaðan þeir sé eða hvat þeir segja tíðenda. Oksá, er fyrir þeim var, segir, at þeir váru enskir mennok þá hefir Ella konungr þangat senda með þau tíðendiat segja fall Ragnars, föður þeira. Hvítserkr okSigurðr láta þegar falla niðr taflit ok hyggja at vandligaþessi tíðenda sögn. Björn stendr á hallargólfinu okstuddist við spjótskepti sitt. En Ívarr spurði þá vandliga,með hverjum atburð líflát hans hafði verit. Enþeir sögðu allt sem farit hafði þaðan frá, er hann komvið England ok til þess, er hann lét líf sitt. Ok nú erþessi sögu var þar komit, er hann hafði þetta mælt:"Gnyðja mundu grísir," -- þokar Björn höndum sínumá spjótskaptinu, ok svá hafði hann tekit fast, athandastaðinn sá á eptir. Þá er sendimenn luku frásögnþessi, hristir Björn spjótit í sundr, svá at stökk í tváhluti. En Hvítserkr hélt töfl einni, er hann hafðidrepit, ok hann kreisti hana svá fast, at blóð stökkundan hverjum nagli. En Sigurðr ormr í auga hafðihaldit á knífi einum ok skóf nagl sinn, er þessi tíðendiváru sögð, ok hugði svá vandliga at þessum tíðendum,at hann kenndi eigi fyrr en knífrinn stóð í beini, okbrást hann ekki við. En Ívarr spyrr at öllu sem gerst,en litr hans var stundum rauðr, en stundum blár, enlotum var hann bleikr, ok hann var svá þrútinn, athans hörund var allt blásit af þeim grimmleik, er íbrjósti hans var. Nú tekr Hvítserkr til orða ok sagði,at svá mætti hefndina bráðast upp hefja at drepa sendimennEllu konungs. Ívarr segir: "Þat skal eigi vera.Þeir skulu fara í friði, hvert er þeir vilja, ok ef nokkurrhlutr er sá, at þá skorti, skulu þeir mér til segja,ok skal ek fá þeim." Ok nú er þeir hafa lokit erendisínu, snúa þeir utar eptir höllunni ok til skips síns.Ok er þeim gefr byr, láta þeir í haf, ok ferst þeim vel,þar til er þeir koma á fund Ellu konungs, ok segjahonum frá, hversu hverjum þeira hefir við brugðit þessatíðenda sögn. Ok er Ella konungr heyrir þetta, þá mæltihann: "Þess er ván, at annathvárt munu vér Ívar þurfaat óttast eða engan ella, at því er þér segið frá honum,ok mundi þeim gott innan rifja, ok haldit munuvér fá ríki váru fyrir þeim." Nú lætr hann varðhöldhafa um allt sitt ríki, svá at eigi mátti herr komast áóvart honum.En er sendimenn Ellu konungs váru brott farnir,ganga þeir bræðr á málstefnu, hversu þeir skyldu meðfara of hefnd eptir Ragnar, föður sinn. Þá mælti Ívarr:"Engan hlut mun ek í eiga ok eigi fá lið til, því atRagnarr fór sem mik varði. Hann bjó illa sína söktil í upphafi. Hann átti engar sakir við Ellu konung,ok hefir þat opt orðit, ef maðr ætlar ofrkapp fyrir sérmeð rangendum, at hann hefir því óvirðuligar niðrkomit. Ok vil ek þiggja fébætr af Ellu konungi, efhann vill til leggja við mik." En er þeir heyra þettabræðr hans, verða þeir reiðir mjök ok segja, at aldriskyldu þeir svá at klækjum verða, þótt hann vildi svá."Munu þat margir mæla, at oss sé mislagðar hendr íkné, ef vér skulum eigi hefna föður várs, en vér höfumvíða farit um heim með herskildi ok drepit marganmann saklausan. Ok enn skal eigi þat verða, heldr skalbúa hvert skip, er sæfært er í Danaveldi. Skal svágersamliga safna liði, at hverr maðr, er skjöld má beraí mót Ellu konungi, skal fara." En Ívarr segir, at hannmundi eptir sitja ok þau skip, er hann á fyrir at ráða,-- "nema þat eitt, er ek á sjálfr." Ok er þetta spyrst,at Ívarr leggr enga stund á, fá þeir miklu minna liðok fara þó eigi at síðr. Ok þegar er þeir kómu viðEngland, verðr Ella konungr varr við ok lætr þegarlúðr sinn við gjalla ok býðr til sín öllum mönnum,er honum vilja fylgja. Ok nú fær hann svá mikit lið,at engi maðr mátti tölu á koma, ok ferr í mót þeimbræðrum. Ok er þeir finnast, var Ívarr ekki í þeimbardaga. Ok svá lýkr þeira bardaga, at synir Ragnarskoma á flótta, en Ella konungr hefir sigr. Ok er hannvar at at reka flóttann, segir Ívarr, at hann ætlar ekkiaptr at hverfa til lands síns, -- "ok vil ek reyna, hvártElla konungr vill mér nokkurrar sæmdar unna eðaengrar, ok þykki mér sá betri at þiggja yfirbót af honumen fara slíkar ófarar fleiri sem nú fóru vér." Hvítserkrsegir, at eigi mátti hlut í eiga með honum okhann yrði at fara með sín efni sem hann vill, -- "enaldri skulu vér fé taka eptir föður várn." Ívarr segir,at þar mundi skilja með þeim, ok bað þá ráða ríkiþví, er þeir áttu allir saman, -- "en þér skuluð sendamér lausafé, sem ek kveð á." En er hann hafðimælt, bað hann þá vel fara. En hann snýr aptr sinniferð á fund Ellu konungs. Ok er hann kemr fyrir hann,kveðr hann konunginn virðuliga ok hefr svá mál sitt:"Ek em kominn á fund yðarn, ok vil ek mæla til sættavið þik ok slíkrar sæmdar sem þú vilt gert hafa tilmín. Ok nú sé ek þat, at ek hefi ekki við þér, ok þykkimér þat betra at þiggja af yðr slíka sæmd sem þú viltmér veita en láta mína menn fleiri fyrir yðr eða sjálfanmik." Þá svarar Ella konungr: "Þat kalla sumirmenn, at eigi sé hægt at trúa þér ok þú mælir þá optfagrt, er þú hyggr flátt, ok mun oss vera vant at sjávið þér eða bræðrum þínum." "Ek mun til lítils mælavið þik, ef þú lætr þat til. Skal ek þat sverja þér á mót,at ek skal aldri vera í mót þér." Nú spyrr konungr,til hvers hann mælti of yfirbætr. "Ek vil," segir Ívarr,"at þú gefir mér þat af landi þínu, er uxahúð tekryfir, en þar utan um skal grundvöll gera, ok mun ekeigi til meira mæla við þik, ok þat sé ek, at þú viltmér engrar sæmdar unna, ef þú vilt eigi þetta." "Eigiveit ek," segir konungr, "at oss megi þetta at meiniverða, þótt þú hafir þetta ór mínu landi, ok at vísumun ek fá þér þetta, ef þú vilt þat sverja mér atberjast eigi í mót mér, ok eigi uggi ek bræðr þína,ef þú ert mér trúr."
17
Nú ráða þeir þetta með sér, at Ívarr sverr honumeiða, at hann skyldi eigi skjóta í mót honum ok eigiráð leggja til meins honum, en hann skal eignast af Englandiþat, sem uxahúð tekr yfir, er hann fengi mesta til.Nú fær Ívarr sér öldungshúð eina, ok nú lætr hannhana bleyta, ok þrisvar lætr hann hana þenja. Nú lætrhann rista hana sem mjóst alla í sundr, ok þá lætrhann renna sér hvárt, háram eða holdrosu. Ok erþessu var lokit, var þvengr sjá svá langr, at furða varat, ok engum kom í hug, at svá mætti verða. Ok þálætr hann breiða á einum velli, en þat var svá vítt land,at þat var mikil borgarvídd, ok þar fyrir utan lætrhann marka grundvöll sem til mikilla borgarveggja.Ok þá fær hann sér smiði marga ok lætr reisa hús mörgá þeim velli, ok þar lætr hann gera borg eina mikla,ok er sú kölluð Lundúnaborg. Hún er allra borgamest ok ágæzt of öll Norðrlönd. Ok nú er hann hafðiborg þessa látit gera, hafði hann lausafé upp gefit. Enhann var svá örr, at hann gaf á tvær hendr, ok þóttisvá mikit um speki hans, at allir sóttu hann at sínumráðum ok vandamálum. Ok svá skipaði hann öllummálum sem hverjum þótti sér bezt gegna, ok geristhann vinsæll, svá at hann á undir hverjum manni vin,ok er Ellu konungi mikit lið at honum fyrir landráðasakir, svá at konungr lætr hann mörgum ráðum okmálum skipa ok þarf eigi til at koma sjálfr. Ok er Ívarrhafði svá komit ráði sínu, at þar þykkir til allrarspektar at sjá, sendir hann menn á fund bræðra sinnaþess erendis, at þeir sendi honum gull ok silfr svámikit sem hann kvað á. En er þessir menn koma áfund þeira bræðra, segja þeir sín erendi ok svá, hvarþá var komit hans ráð, því at menn þóttust þat eigivita, yfir hverjum brögðum hann bjó. Ok svá skilduþeir bræðr, at hann hafði ekki skapsmuni eptir því,sem hann var vanr. Nú senda þeir slíkt fé sem hanná kvæði. Ok er þeir koma til Ívars, gefr hann þau öllfé inum stærstum mönnum í landinu ok dregr svá liðundan Ellu konungi, ok allir hétu því, at kyrrir mundusitja, þótt hann gerði þangat herför. Ok er Ívarr hefirsvá lið dregit undir sik, þá sendir hann menn á fundbræðra sinna at segja þeim, at vildi hann, at þeir byðiút leiðangri of þau lönd öll, er þeira ríki stóð yfir, okþeir skoraði hverjum manni, er þeir fengi. Ok þá erþessi orðsending kom til þeira bræðra, kennast þeirvið skjótt, skilja, at nú mundi honum þykkja mjökvænligt um, at nú mundi þeir fá sigr. Nú safna þeirliði um alla Danmörk ok Gautland ok öll þau ríki,er þeira völd váru yfir, ok draga óvígan her samanok hafa almenning úti. Þá halda þeir skipum sínum tilEnglands bæði nótt ok dag ok vildu nú sem sízt látafara njósn fyrir þeim. Nú er sjá hersaga sögð Ellu konungi.Nú safnar hann sér liði ok fær lítit, fyrir því atÍvarr hafði mikit lið undan honum dregit. Nú ferrÍvarr í mót Ellu konungi ok segir, at hann mundienda þat, er hann hafði svarit. "En eigi má ek ráðatiltekju bræðra minna, en því má ek ráða at finnaþá ok vita, ef þeir vili stöðva her sinn ok gera eigimeira illt en þeir hafa áðr gert." Nú ferr Ívarr á fundbræðra sinna ok eggjar þá nú mjök, at þeir skyldi sembezt fram ganga ok sem bráðast láta bardaga verða, --"því at konungr hefir miklu minna lið." En þeir svara,at eigi mundi hann þurfa at eggja þá ok þeim var itsama í hug sem fyrr. Nú ferr Ívarr ok hittir Ellu konungok segir honum, at miklu váru þeir ákafari ok óðarien þeir vildi á hans orð hlýða. "Ok þá er ek vilda umgrið leita yðar í milli, æptu þeir í gegn. Nú mun ekenda mína svardaga, at ek mun eigi berjast í mótiþér, ok mun ek vera kyrr hjá ok mitt lið, en bardagigengr með yðr sem verða má." Nú sjá þeir Ella konungrlið þeira bræðra, ok ferr svá geyst, at furða varat. Þá mælti Ívarr: "Þat er nú til, Ella konungr, at þúfylkir liði þínu, en ek get þess, at þeir veiti þér harðaatsókn nokkura hríð." En þegar þeira lið hittist, verðrbardagi mikill, ok ganga þeir hart fram synir Ragnarsí gegnum fylkingar Ellu konungs, ok svá eru þeirákafir, at þeir hyggja at því einu at gera at verkumsem mest, ok sú orrosta var bæði löng ok hörð. Okhér lauk svá, at Ella konungr ok lið hans kom á flóttaok hann varð handtekinn. Ok þá var Ívarr þar í nándok mælti, at svá skyldi breyta um líflát hans: "Er núþat ráð," segir hann, "at minnast, hvern dauðdagahann valdi föður várum. Nú skal sá maðr, er oddhagastrer, marka örn á baki honum sem inniligast, okþann örn skal rjóða með blóði hans." En sá maðr, erkvaddr var til þessarar sýslu, gerir sem Ívarr bauð honum,en Ella konungr var mjök sárr, áðr þessi sýslulýkr. Lætr hann nú líf sitt, ok þykkjast þeir nú hefnthafa föður síns, Ragnars. Ívarr segir, at hann vill þeimgefa ríki þat, er þeir áttu allir saman, en hann kveðstráða vilja fyrir Englandi.
18
Eptir þetta fara þeir Hvítserkr ok Björn heim tilríkis síns ok Sigurðr, en Ívarr er eptir ok ræðr Englandi.Þaðan frá halda þeir miðr saman liði sínu okherjuðu á ýmsi lönd. En Randalín, móðir þeira, varðgömul kona. En Hvítserkr, sonr hennar, hafði herjateitthvert sinn í Austrveg, ok kom svá mikit ofrefli ímót honum, at hann mátti eigi rönd við reisa, ok varðhann handtekinn. En hann kaus sér þann dauðdaga,at bál skyldi gera af mannahöfðum; þar skyldi hannbrenna, ok svá lét hann líf sitt. Ok er Randalín spyrrþetta, þá kvað hún vísu:"Sonr beið einn, sás áttak,í Austrvegi dauða,Hvítserkr var sá heitinn,hvergi gjarn at flýja;hitnaði hann af höfðumhöggvins vals at rómu,kaus þann bana þengillþróttarsnjallr, áðr felli."Ok enn kvað hún:"Höfðum létu of hrundithundmörgum gram undir,at feigum bör folkafingi eldr yfir syngja;hvat skyldi beð inn betraböðheggr und sik leggja;olli, deyr við orðstírallvaldr, jöfurr falli."En frá Sigurði orm í auga er mikill ættbogi kominn.Hans dóttir hét Ragnhildr, móðir Haralds ins hárfagra,er fyrstr réð öllum Noregi einn. En Ívarr réð fyrir Englandiallt til dauðadags ok varð sóttdauðr. Ok þá er hannlá í banasótt, mælti hann, at hann skyldi þangat færa, erherskátt væri, ok þess kvaðst hann vænta, at þeir mundieigi sigr fá, er þar kæmi at landinu. Ok er hann andast,var svá gert sem hann mælti fyrir, ok var þá í haug lagiðr.Ok þat segja margir menn, þá er Haraldr konungr Sigurðarsonkom til Englands, at hann kæmi þar at, erÍvarr var fyrir, ok fellr hann í þeiri för. Ok er Vilhjálmrbastarðr kom í land, fór hann til ok braut haug Ívarsok sá Ívar ófúinn. Þá lét hann gera bál mikit ok lætrÍvar brenna á bálinu, ok eptir þat berst hann til landsinsok fær gagn. En frá Birni járnsíðu er komit margtmanna. Frá honum er komin mikil ætt: Þórðr, er bjóat Höfða á Höfðaströnd, mikill höfðingi. En þá er synirRagnars váru allir líflátnir, dreifðist lið þeira á ýmsavega, er þeim hafði fylgt, ok þótti þeim öllum, er verithöfðu með sonum Ragnars, einkis vert um aðrahöfðingja. Þeir váru tveir menn, er fóru víða um löndat leita, ef þeir fyndi nokkurn höfðingja þann, er þeimþætti sér eigi svívirðing í at þjóna, ok fóru þeir eigibáðir saman.
19
Sá atburðr hefir verit út í löndum, at einn konungrátti tvá sonu, ok tók hann sótt ok andaðist, en synirhans vilja drekka erfi eptir hann. Þeir bjóða til þessarveizlu svá, at allir menn skyldu koma þangat, þeir erá þrimr vetrum inum næstum spyrja þetta. Nú spyrstþetta víða um lönd. Ok á þessum þrimr vetrum búastþeir við þessi veizlu. Ok er þat sumar kemr, er erfiskyldi drekka, ok sú stund, er ákveðin var, þá verðr svámikit fjölmenni, at engi vissi dæmi til, hvé mikit var,ok váru margar stórar hallir skipaðar ok mörg tjöld úti.Ok er leið mjök it fyrsta kveld, kemr maðr einn til hallarþessarar. Þessi maðr er mikill, svá at þar var engijafnmikill, ok þat sá á búnaði hans, at hann hafði hjátignum mönnum verit. Ok er hann kemr í höllina,gengr hann fyrir þá bræðrna ok kveðr þá ok spyrr, hvarþeir vísi honum til sætis. Þeim leizt vel á hann ok báðuhann sitja á inn æðra bekk. Hann þurfti tveggja mannarúm. Ok þegar hann hafði niðr setzt, var honum borindrykkja sem öðrum mönnum, ok ekki horn var svá mikit,at eigi drykki hann af í einum drykk, ok þat þóttust allirsjá, at honum þótti engis um vert um alla aðra. Sváverðr enn, at annarr maðr kemr til þessarar veizlu. Sávar heldr meiri en inn fyrri. Þessir menn hafa síða höttu.Ok er þessi maðr kemr fyrir hásætit inna ungu konunga,kveðr hann þá listuliga ok biðr þá vísa sér til sætis. Þeirmæltu, at þessi maðr skyldi innar sitja á inn æðra bekk.Nú gengr hann til sætis síns, ok eru þeir svá miklir írúmi báðir saman, at fimm menn hafa upp risit fyrirþeim. En sá, er fyrr kom, er þó minni drykkjumaðr.En inn síðari drakk svá skjótt, at hann hellti náliga í sikaf hverju horni, ok eigi finna menn þó, at hann verðidrukkinn, ok heldr lætr hann óþokkuliga við sínumsessunautum ok snýr baki við þeim. Sá, er fyrri kom,bað, at þeir skyldi eiga gaman saman, -- "ok mun ekfyrri." Hann stakk við honum hendi ok kvað vísu:"Seg frá þegnsköpum þínum,þik ráðumst ek spyrja:hvar sáttu hrafn á hrísluhrolla dreyra fullan?Optar þáttu at öðrum,í öndvegi fundinn,en dreyrug hræ drægirí dal fyr valfugla."Nú þykkir þeim, er utar sat, til leitat við sik í slíkutilkvæði ok kvað vísu í móti:"Þegi heimdregi heitinn,hvat er þik vesallátan,hefir aldrigi unnit,er ek mega þrotna;feitaðir sverðs né sólarsæki-tík at leiki,gafta hálu hesti,hvat rækir þú, drykkju."Nú svarar hinn, er fyrri kom:"Hafs létum vér hestahlýr stinn á brim renna,meðan á bjartar brynjurblóði dreif um síður;ylgr gein, arnar, mönnum,eyddist gráðr, of svíra,harðmeldr gátum heiðanhveðnu, blóði roðna."Ok nú kvað sá, er síðar kom:"Alls engi sák yðarn,þars upp lokinn fundumHeita vang fyr hvítumhesti máva rastar;ok við lasi lúðrarfyr landi vér undumhallar ríka molluhrafns fyr rauðum stafni."Ok enn kvað sá, er fyrr kom:"Samira okkr at öldrumí öndvegi þræta,hvat okkarr hefir unnithvaðarr framar öðrum;þú stótt, þars bar bárabrandahjört at sundi,en ek sat, þars rá reiddirauðan stafn til hafnar."Nú svarar sá, er síðar kom:"Fylgdum Birni báðirat brandagný hverjum,váru reyndir rekkar,en Ragnari stundum;vark, þars bragnar börðust,á Bolgaralandiþví bark sár á síðu,sit innar meir, granni."Enda kenndust þeir þá við of síðir ok váru þar síðanat veizlu.
20
Ögmundr er maðr nefndr, er kallaðr var Ögmundrinn danski. Hann fór eitthvert sinn með fimm skipumok lá við Sámsey í Munarvági. Þá er þat sagt, at matsveinarfóru á land at gera mat til, en aðrir menn fóru í skógat skemmta sér, ok þar fundu þeir einn trémann fornan,ok var fertugr at hæð ok mosavaxinn, ok sá þó öll deiliá honum, ok ræddu nú um með sér, hverr blótat mundihafa þetta it mikla goð. Ok þá kveðr trémaðrinn:"Þat var fyr löngu,er í leið megirHæklings fóruhlunnalungumfram um saltaslóð birtinga,þá varðk þessaþorps ráðandi.Ok því settumksvarðmerðlingarsuðr hjá salti,synir Loðbrókar;þá vark blótinntil bana mönnumí Sámseyjusunnanverðri.Þar báðu standa,meðan strönd þolirmann hjá þyrniok mosa vaxinn;nú skýtr á mikskýja gráti,hlýr hvárki mérhold né klæði."Ok þetta þótti mönnum undarligt ok sögðu síðan fráöðrum mönnum.

Old Norse texts from the Perseus Project (perseus.tufts.edu/hopper/opensource/download), via CLTK's old_norse_text_perseus mirror. Licence: CC BY-SA 3.0 US. Source.