Ancient Texts

← Library

Ketils saga hængs

Old Norse · Sagas · 5 sections

  1. 1

    HALLBJÖRN hét maðr. Hann var kallaðr hálftröll.Hann var sonr Úlfs ins óarga. Hann bjó í eyjunniHrafnistu. Hún liggr fyrir Raumsdal. Hann var ríkrmaðr ok mjök fyrir þeim bændunum norðr þangat.Hann var kvángaðr maðr ok átti þann son, er Ketillhét. Hann var mikill vexti ok karlmannligr maðr okekki vænn.En þegar Ketill var nokkurra vetra gamall, lagðisthann í eldahús. Þat þótti þá röskum mönnum athlægi,er svá gerði. Þat var vandi Ketils, þá hann sat við eld,at hann hafði aðra hönd í höfði sér, en með annarriskaraði hann í eldinn fyrir kné sér. Hallbjörn baðhann eigi hafa hönd í höfði sér ok sagði, at þá mundibatna með þeim. Ketill svarar engu. Hann hvarf íburtu nokkuru síðar ok var í burtu þrjár nætr. Þákom hann heim ok hafði stól á baki sér. Hann varvel gerr. Hann gaf hann móður sinni ok kveðst hennimeiri ást eiga at launa en föður sínum.Þat var einn tíma um sumarit, veðrdag góðan, atHallbjörn lét aka heyi, ok lá mikit undir. Hallbjörngekk þá í eldaskálann til Ketils ok mælti: "Nú væriráð, frændi, at duga vel ok aka heyi í dag, því at allireru í önn nýtir." Ketill spratt þá upp ok gekk út.Hallbjörn fekk honum tvá eyki ok eina konu til verks.Ekr hann nú heyi til garðs ok gengr at svá röskliga, atátta urðu undan at hlaða um síðir, ok þóttust þó allirnóg hafa at gera. En er kveld kom, var borgit öllu heyinu,enda váru þá sprungnir báðir eykirnir. Hallbjörnmælti þá: "Nú þykki mér ráð, frændi, at þú takir viðfjárvarðveizlu, því at þú ert nú ungr ok upprennandiok til alls vel færr, en ek gerumst gamall ok stirðrok til einkis meir." Ketill kvaðst eigi þat vilja. Hallbjörngaf honum þá öxi eina harðla stóra ok mjökbitrliga ok furðu gott vápn. Hann mælti: "Einn ersá hlutr, frændi, at ek vara þik mest við, at þegar degier sett, vil ek, at þú sért lítt úti, ok þó allra helzt, atþú gangir eigi norðr á eyna frá bænum." Margt glósaðiHallbjörn þá fyrir Katli, syni sínum.Björn er maðr nefndr. Hann bjó skammt þaðan.Hann hafði þat jafnan lagt í vanda at dára Ketil okkallaði hann Ketil Hrafnistufífl. Björn reri jafnan ásjó til fiska. Þat var einn dag, at hann var róinn, atKetill tók einn fiskibát ok vað ok öngul ok reri ut ámið ok sat til fiska. Þar var Björn fyrir. Ok er þeir sáuKetil, hlógu þeir mjök ok dáruðu hann fast. GekkBjörn enn mest fyrir þessu, sem hann var vanr. Þeirfiskuðu vel, en Ketill dró eina löngu, heldr kostilla, enekki fleira fiska. En er þeir Björn höfðu hlaðit, kipptuþeir upp veiðarfærum sínum ok bjuggust heim, oksvá gerði Ketill. Þeir hlógu þá at honum. Ketill mæltiþá: "Nu vil ek leggja af við yðr alla mína veiði, okskal sá yðar eiga, sem fyrst náir." Hann þrífr þá upplönguna ok sendi á skip þeira. Langan kom við eyratBirni bónda svá hart, at haussinn lamdist, en Björnhraut útbyrðis ok þegar í kaf ok kom aldri upp síðan.Þá reru hinir at landi ok svá hvárirtveggju. Fátt gafHallbjörn sér at þessu.Eitt kveld eptir dagsetr tók Ketill öxi sína í höndsér ok gekk norðr á eyna. En er hann var kominn eigiallskammt í burt frá bænum, sér hann dreka einnfljúga at sér norðan ór björgunum. Hann hafði lykkjuok sporð sem ormr, en vængi sem dreki. Eldr þóttihonum brenna ór augum hans ok gini. Eigi þóttistKetill slíkan fisk sét hafa eða nokkura óvætti aðra, þvíat hann vildi heldr eiga at verjast fjölda manna. Drekisjá sótti at honum, en Ketill varðist með öxinni velok karlmannliga. Svá gekk lengi, allt þar til at Ketill gathöggvit á lykkjuna ok þar í sundr drekann. Datt hannþá niðr dauðr. Síðan gekk Ketill heim, ok var faðirhans úti í túni ok heilsar vel syni sínum ok spurði,hvárt hann hefði við nokkura glettivætti varr orðitnorðr á eynni. Ketill svarar: "Ekki kann ek at færa ífrásagnir, hvar ek sé fiska renna, en satt var þat, atsundr hjó ek einn hæng í miðju, hverr sem hrygnunaveiðir frá." Hallbjörn svarar: "Lítils mun þér síðarvert þykkja um smáhluti, er þú telr slík kvikvendimeð smáfiskum. Mun ek nú auka nafn þitt ok kallaþik Ketil hæng." Settust þeir nú um kyrrt.Eldsætinn var Ketill mjök. Hallbjörn sótti mjök veiðiskap,ok beiddist Ketill at fara með honum. En Hallbjörnkvað honum makara at sitja við elda en vera ísjóförum. En er Hallbjörn kom til skips, var Ketillþar fyrir, ok kunni Hallbjörn þá eigi at reka hannaptr. Gekk Hallbjörn þá fyrir framstafn á ferjunni, enbað Ketil ganga fyrir skut ok setja á. Ketill gerði svá,ok gekk hvergi. Hallbjörn mælti: "Ólíkr ertu frændumþínum, ok seint ætla ek, at afl verði í þér. En ekvar vanr, áðr en ek eltumst, at setja einn ferjuna."Ketill reiddist þá ok hratt fram ferjunni svá hart, atHallbjörn hraut fallinn út á fjörugrjótit, en ferjanstöðvaðist ekki fyrri en út á sjó. Hallbjörn mælti þá:"Lítt lætr þú mik njóta frændsemi frá þér, er þú viltbrjóta bein í mér, en þat vil ek nú tala, at ek ætla,at þú sért nógu sterkr, því at ek vilda nú reyna aflþitt, ok stóð ek við sem ek gat fastast, en þú settirfram sem áðr. Þykki mér góð sonareign í þér."Fara þeir nú í veiðistöð. Hallbjörn gætti skála, enKetill reri á sjó. Hann komst við stór föng. Þá reruat honum tveir menn allvígligir. Þeir báðu hann látalaus föngin. En Ketill neitar því ok spurði þá at nafni.Annarr kveðst heita Hængr, en annarr Hrafn, ok verabræðr. Þeir sóttu at honum, en Ketill varðist með kylfuok sló Hæng fyrir borð ok drap hann svá, en Hrafnreri á burt. Ketill fór heim til skála síns, ok gekk faðirhans á mót honum ok spurði, hvárt hann hefði nokkutfundit manna um daginn. Ketill kveðst fundit hafabræðr tvá, Hæng ok Hrafn. Hallbjörn mælti: "Hversufóru skipti yður? En gerla veit ek deili á þeim. Þeireru hraustir menn ok eru útlægir ór byggðinni fyriróspektir sínar." Ketill kveðst hafa drepit Hæng fyrirborð, en Hrafn hefði flúit. Hallbjörn mælti: "Gjarnertu, frændi, á stórfiskana, ok því er þó vel til funditum nafn þitt." Annan dag fóru þeir heim með föngsín. Þá var Ketill ellefu vetra, ok batnaði nú frændsemiþeira.

  2. 2

    Þenna tíma var hallæri mikit á Hálogalandi, en búþeira eru mjök í sjónum. Ketill kveðst þá vilja faratil fiskjar ok vera eigi allr ómagi. Hallbjörn bauð atfara með honum. Ketill kveðst vera vel einfærr meðferjuna. "Þetta er óráðligt," sagði Hallbjörn, "ok viltueinráðr vera. En þrjá fjörðu mun ek nefna fyrir þér.Heitir einn Næstifjörðr, annarr Miðfjörðr, þriði Vitaðsgjafi,ok hefir nú langt verit, síðan ek fór ór þeimtveim, ok var þá eldr í báðum skálum."Þetta sumar fór Ketill í Miðfjörð, ok lifði þar eldrí skála. Inni í fjarðarbotni fann Ketill stóran skála, okvar bóndinn þar ekki heima, er Ketill kom. Mikinnveiðifanga sá hann þar ok grafir stórar í jörð niðr grafnar,ok reif hann allt upp ór þeim ok kastar út hér okhvar. Hann fann þar í af hvölum ok hvítabjörnum, selumok rostungum ok alls konar dýrum, en á botninumí hverri gröf fann hann mannakjöt saltat. Allt rakhann þat út, ok spillti hann þar hvívetna. En er kveldaði,heyrir hann áragang mikinn. Gekk hann þá tilsjóvar. Bóndi reri þá til lands. Hann hét Surtr. Mikillvar hann ok illiligr. Þegar skipit kenndi grunns, stéhann fyrir borð ok tók skipit ok bar upp í naust, oknáliga óð hann jörðina til knjá. Hann var dimmraddaðrok mæltist við einn saman: "Hér er illa um gengit,"sagði hann, "at hrökt er öll eiga mín með þatþó verst farit, sem bezt er, sem eru mannakrof mín.Væri slíkt launa vert. Hefir nú ok eiga hagliga umskipzt, at Hallbjörn, vinr minn, sitr nú kyrr heima, enKetill hængr, eldhúsfíflit, er nú hér kominn, endaværi mér aldri við of at launa honum. Væri mér næstaskömm í því at bera eigi langt af honum, þar sem hannhefir vaxit upp við eld ok verit kolbítr." Hann snýrheim til skálans, en Ketill undan ok nemr stað athurðarbaki með reidda öxina. En er Surtr kemr atskálanum, verðr hann at lúta í dyrunum harðla mjökok rekr fyrst inn höfuðit ok herðarnar. Ketill höggrþá á hálsinn með öxinni. Hún söng hátt við, er húnsneið af honum höfuðit. Fell jötunninn þá dauðr áskálagólfit. Þar hlóð Ketill ferju sína ok fór heim umhaustit.Annat sumar fór hann til Vitaðsgjafa. Hallbjörn lattiþess ok kvað gott heilum vagni heim at aka. Ketillkvað ekki duga ófreistat, -- "ok mun ek fara," sagðihann. "Reimt mun þér þar þykkja," sagði Hallbjörn,"en auðsýnt er þat, at þú vilt mínar eldstóar kanna okvið mik jafnast í hvívetna." Ketill kvað hann rétt geta.Síðan fór hann norðr í Vitaðsgjafa ok fann þar skálaok bjóst um. Þar skorti ekki veiðiskap. Mátti þar takafiska með höndum sér. Ketill festi fangit í naust sittok fór síðan at sofa. En um morguninn, er hann komtil, var í burtu allt fangit. Aðra nótt vakti Ketill. Þásá hann jötun ganga í naustit, ok batt sér byrði mikla.Ketill gekk at honum ok hjó til hans með öxinni áöxlina, ok fell byrðrin ofan. Jötunninn brást við fast,er hann fekk sárit, svá at Katli varð laus öxin, ok stóðhún föst í sárinu. Jötunninn hét Kaldrani. Hann hljópinn í fjarðarbotninn ok í helli sinn, en Ketill eptir.Þar sátu tröll við eld ok hlógu mjök ok kváðu Kaldranahafa fengit makliga skript fyrir sinn tilverknað.Kaldrani kvað sárinu meiri þörf smyrsla en ávíta. Þákom Ketill í hellinn ok kveðst vera læknir ok bað færasér smyrsl ok kveðst vilja binda sár hans. Tröllin fóruinnar í hellinn. En Ketill þreif öxina ór sárinu okhjó jötuninn banahögg; fór heim síðan til skála sínsok hlóð ferju sína ok fór heim síðan, ok tók Hallbjörnvel við honum ok spurði, ef hann hefði við nokkutvarr orðit. Ketill kvað þat fjarri farit hafa. Hallbjörnkvað þá mjök endr rjóða, -- "ok saztu um kyrrt?" sagðihann. "Já," sagði Ketill.

  3. 3

    Um haustit fyrir vetrnætr bjó Ketill ferju sína. Hallbjörnspurði, hvat þá skal at hafast. Ketill kveðst ætlaí veiðiför. Hallbjörn kvað þat engra manna hátt, --"ok gerir þú þetta í óleyfi mínu." Ketill fór ekki atsíðr. Ok er hann kom norðr á fjörðu, tók hann ofviðriok sleit undan til hafs, ok náði ekki höfn, ok rak hannat björgum nokkurum norðr fyrir Finnmörk ok lendiþar, er björgin skildust. Bjóst hann nú um ok sofnar.En hann vaknar við þat, at skipit skalf allt. Hann stóðupp ok sá, at tröllkona tók í stafninn ok hristi skipit.Ketill hljóp í bátinn ok tók upp smjörlaupa nokkuraok hjó festina ok reri í burt. Helzt ofviðrit. Þá lagðisthvalr at honum ok skýldi skipinu við veðrinu, ok þóttihonum manns augu í honum vera. Ok þá rak hannat skerjum nokkurum, ok braut hann bátinn ok lagðistí sker nokkur, ok sá hann þá ekki nema sorta til lands,ok lagðist hann þangat eptir hvíld sína ok komst atlandi ok hitti götu ór fjörunni ok fann bæ. Þar stóðmaðr úti fyrir dyrum ok klauf skíð. Hann hét Brúni.Sá tók við honum vel ok kvað visu:"Heill kom þú, Hængr!Hér skaltu þiggjaok í allan vetrmeð oss vera.Þér mun ek fastna,nema þú fyrir látir,dóttur mína,áðr dagr komi."Ketill kvað vísu:"Hér mun ek þiggja!Hygg ek, at valdiFinns fjölkynngifeikna veðri.Ok í allan dageinn jós ek við þrjá.Hvalr kyrrði haf.Hér mun ek þiggja."Þeir gengu síðan inn. Þar váru fyrir tvær konur. Brúnispurði, hvárt hann vill ligga hjá dóttur hans eða einnsaman. Hún hét Hrafnhildr ok var harðla stór vextiok þó drengilig. Svá er sagt, at hún hafði alnar breittandlit. Ketill kveðst hjá Hrafnhildi liggja vilja. Síðanfóru þau í rekkju, ok breiddi Brúni á þau uxahúðefsta. Ketill spurði, hvat því skyldi. "Ek hefi hingatboðit Finnum, vinum mínum," sagði Brúni, "ok vilek eigi, at þit verðið fyrir sjónum þeira. Þeir skulu núkoma til smjörlaupa þinna." Finnar kómu ok várueigi mjóleitir. Þeir mæltu: "Mannfögnuðr er oss atsmjöri þessu." Síðan fóru þeir í burt. En Ketill varþar eptir ok skemmti sér við Hrafnhildi. Hann fór okjafnan í skotbakka ok nam íþróttir. Stundum fór hanná dýraveiðar með Brúna. Um vetrinn eptir jól fýstistKetill í burt. En Brúni kvað eigi þat mega fyrir vetrarríkiok illum veðrum, -- "en Gusir Finna konungrliggr úti á mörkum."Um várit bjuggust þeir Brúni ok Ketill til ferðar.Þeir fóru it fremra um fjörðu. Ok er þeir skildu, mæltiBrúni: "Far þú þá leið, sem ek vísa þér, en eigi áskóginn." Hann gaf honum skeyti nokkur ok broddeinn ok bað hann hans neyta, ef hann þyrfti, í nauðsynsína. Síðan skildu þeir, ok fór Brúni heim. Ketillmæltist við einn saman: "Hví mun ek eigi fara inaskemmri leiðina ok hræðast ekki grýlur Brúna?" Síðansneri hann á skóginn, ok sá hann mjallroku miklaok at maðr renndi eptir honum ok hafði tvá hreina okvagn. Ketill kvaddi hann með vísu:"Skríð þú af kjálka,kyrr þú hreina,seggr síðförull,seg, hvat þú heitir."Sá svarar:"Gusi kalla mikgöfgir Finnar.Em ek oddvitiallrar þjóðar.Hvat er þat manna,er mér í móti ferrok skríðr sem vargr af viði?Æðru skaltu mæla,ef þú undan kemskþrysvar í Þrumufirði.Því tel ek þik ósnjallan." Þeir fundust fyrir Ófara-Þrumu.Ketill kvað vísu:"Hængr ek heiti,kominn ór Hrafnistu,hefnir Hallbjarnar.Hví skríðr þú svá, inn armi?Friðmálum mælamunkat ek við Finn ragan,heldr mun ek benda boga,þann mér Brúni gaf."Gusir þóttist nú vita, hverr Hængr sé, því at hannvar frægr mjök. Gusir kvað vísu:"Hverr er á öndrumöndverðan dag,gjarn til gunnarí grimmum hug?Vit skulum freistaflein at rjóðahvárr at öðrum,nema hugr bili."Ketill kvað:"Hæng kalla mighálfu nafni.Mun ek veita þérviðnám heðan.Skaltu víst vita,áðr vit skiljum,at búkörlumbíta örvar."Gusir kvað:"Bústu nú viðbitri eggþrumu.Haf þú hlíf fyrir þér.Hart mun ek skjóta.Þér mun ek bráðlaat bana verða,nema þú af auðiöllum látir."Ketill kvað:"Mun ek af auðieigi látaok fyrir einum þéraldri renna.Fyrr skal þér höggvinhlíf fyrir brjósti,en fyr sjónumsvart at ganga."Gusir kvað:"Skaltattu gulliné gersimummeð heilum hugheima ráða.Kemr þér banibrátt at höndum,ef vit skulum útioddum leika."Ketill kvað:"Munkat ek gullivið Gusi skiptané heldr fyrritil friðar mæla.Mér er bráðr banibetri mikluen hugleysiok heðankváma."Síðan bendu þeir upp boga sína ok lögðu örvar ástreng ok skutust í odda, ok fór svá tylft örva hvárs,at niðr fellu. Fleinn einn var þá eptir, er Gusir átti.Broddr Ketils var ok eptir. Þá tók Gusir fleininn, oksýndist honum hallr, ok steig hann á. Ketill mælti:"Feigr er núFinnr inn ragi,at hann fóttreðrflein sinn rangan."Síðan skutust þeir at, ok mættust nú ekki á fluginum,ok fló broddrinn í brjóst Gusi, ok fekk hann bana.Brúni hafði látit Gusi sýnast hallr fleinninn, því athann var konungdóminum næstr, ef Gusi yrði nokkut,en þóttist áðr vanhaldinn af skiptum þeira. Gusir hafðihaft sverð þat, er Drangvendill hét, allra sverða bezt.Ketill tók þat af Gusi dauðum ok örvarnar Flaug,Hremsu ok Fífu. Ketill fór aptr til Brúna ok sagðihonum, hvat í hafði gerzt. Brúni kvað sér nærri höggvit,at bróðir hans var drepinn. Ketill kveðst nú hafa unnitundir hann konungdóminn. Síðan fylgdi Brúni honumí byggðina, ok skildust þeir með miklum kærleikum.Eigi er fyrr sagt af ferðum Ketils en hann kom heimtil Hrafnistu. Hann hitti bónda einn ok spurði, hvatskip þau skyldu, er fóru til eyjarinnar. Bóndi kvaðþat vera boðsmenn, ok ætti at drekka erfi eptir Ketil,ef þá spyrðist ekki til hans. Ketill fór á vándu skipitil eyjarinnar ok gekk inn í skálann, ok urðu mennhonum fegnir. Var nú veizlunni snúit í fagnaðaröl ímót Katli. Var hann nú heima þrjá vetr. Þá kom þarskip við eyna, ok var þar á Hrafnhildr Brúnadóttirok sonr þeira Ketils, er Grímr hét. Ketill bauð þeimþar at vera. Hallbjörn mælti: "Hví býðr þú trölliþessu hér at vera?" Ok var hann mjök byrstr ok styggrvið hennar kvámu. Hrafnhildr kvað hvárigum þeiramein mundu at henni vera, -- "ok mun ek burt heðanfara, en Grímr, sonr okkarr, loðinkinni skal eptir vera."Því var hann svá kallaðr, at kinn hans önnur var loðin,ok með því var hann alinn. Þar festi ekki járn á. Ketillbað Hrafnhildi eigi reiðast fyrir þessa sök. Hún kvaðþeim lítt mundu undir þykkja reiði hennar. Síðanfór hún heim ok reri norðr með landi, en bað Grímþar vera þrjá vetr ok kveðst þá mundu koma eptirhonum.

  4. 4

    Bárðr hét maðr, góðr bóndi, ok átti dóttur fríða,er Sigríðr hét. Sá þótti þá beztr kostr. Hallbjörn baðKetil biðja sér konu ok hyggja svá af Hrafnhildi. Ketillkvað sér ekki hug á kvánföngum, ok var hann jafnanhljóðr, síðan þau Hrafnhildr skildu. Ketill kveðstmundu fara norðr með landi. En Hallbjörn sagðistmundu fara bónorðsför fyrir hann, -- "ok er þat illt,at þú vilt elska tröll þat." Síðan fór Hallbjörn bónorðsförtil Bárðar. Bóndi kvað Ketil hafa farit meiriok torveldari ferðir en biðja sér konu. "Vænir þú miklygi?" sagði Hallbjörn. Bóndi svarar: "Veit ek, atKetill væri hér kominn, ef honum væri hugr á þessu,en eigi hefi ek traust til né vilja at synja þér konu."Ok keyptu þeir saman, ok var ákveðin brullaupsstefna.Síðan fór Hallbjörn heim. Ketill spurði ekki at tíðendum.Hallbjörn kvað mörgum meiri á vera um ráðahaginnforvitnina en Katli. En Ketill gaf at því engangaum, en þó gekk fram þessi ráðastofnun, ok var veizlangóð. Ketill fór ekki af klædum ina fyrstu nótt, erþau kómu í eina sæng. Hún fór ekki at því, ok samdistbrátt með þeim.Eptir þetta andaðist Hallbjörn, en Ketill tók viðbúsforráðum, ok var fjölmennt með honum. Ketill áttidóttur við konu sinni, er Hrafnhildr hét. Ok at liðnumþrim vetrum kom Hrafnhildr Brúnadóttir til fundarvið Ketil. Hann bauð henni með sér at vera. Enhún kveðst ekki þá mundu dveljast. "Þar hefir þú núgert fyrir um fundi okkra ok samvistir í lauslyndiþinni ok óstaðfestu." Hún gekk þá til skips, mjök döprok þrungin, ok var þat auðsýnt, at henni þótti mikitfyrir skilnaðinum við Ketil. Grímr var eptir. Ketillvar ríkastr manna norðr þar, ok þótti þeim mikit traustat honum. Hann fór eitt sumar norðr á Finnmörk atfinna þau Brúna ok Hrafnhildi. Þeir fóru á litlu skipi.Þá lágu þeir við bjarg eitt hjá á nokkurri. Ketill baðGrím sækja þeim vatn. Hann fór ok sá tröll við ána.Þat bannaði honum ok vildi taka hann. Grímr hræddistok hljóp heim ok sagði föður sínum. Ketill fór þátil móts við tröllit ok kvað vísu:"Hvat er þat býsna,er við berg stendrok gapir eldi yfir?Búsifjar okkrarhygg ek batna munu.Líttu á ljóðvega."Tröllit hvarf, en þeir feðgar fóru heim.Þat var á einu hausti, at víkingar kómu til Ketils.Hét annarr Hjálmr, en annarr Stafnglámr. Þeir höfðuherjat víða. Þeir beiddust at hafa þar friðland meðKatli, ok þess lét hann þeim kost, ok váru þeir meðhonum um vetrinn í góðu yfirlæti. Um vetr at jólumstrengdi Ketill heit, at hann skal eigi Hrafnhildi, dóttursína, gifta nauðga. Víkingar báðu hann hafa þarþökk fyrir. Eitt sinn kom þar Áli Uppdalakappi. Hannvar upplenzkr at ætt. Hann bað Hrafnhildar. Ketillkveðst eigi vilja gifta hana nauðga, -- "en tala má ekmálit við hana." Hrafnhildr kveðst eigi vilja leggjaástarhug við Ála eða binda forlög sín við hann. Ketillsagði Ála svá búit, ok hér fyrir skorar Áli Ketil áhólm, en Ketill kveðst fara mundu. Þeir bræðr, Hjálmrok Stafnglámr, vildu berjast fyrir Ketil. En hann baðþá halda skildi fyrir sik. En er þeir kómu til vígvallar,hjó Áli til Ketils, ok varð eigi við brugðit skildinum,ok kom blóðrefillinn í enni Ketils ok arði niðr umnefit, ok blæddi mjök. Þá kvað Ketill vísu:"Hjálmr ok Stafnglámr,hlífið ykkr báðir.Gefið rúm gömlumat ganga framar hóti.Fljúga fólknöðrur.Frækn er Dalakappi.Ljótr er leikr sverða.Litat er skegg á karli.Skrapa skinnkyrtlar.Skjálfa járnserkir.Hristast hringskyrtur.Hræðist biðill meyjar."Síðan sveiflar Ketill sverðinu til höfuðsins, en Áli bráupp skildinum. En Ketill hjó þá til fótanna ok undanbáða, ok fell Áli þar.

  5. 5

    Litlu síðar gerðist hallæri mikit, fyrir því at fiskrinnfirrðist landit, en kornárit brást, en Ketill hafði fjölmennt,ok þóttist Sigríðr þurfa fanga í búit. Ketillkveðst óvanr frýjunni ok stökk á skip sitt. Víkingarspurðu, hvert hann vildi. "Ek skal til veiða," sagðihann. Þeir buðu at fara með honum. En hann kvaðsér við engu hætt ok bað þá annast um bú sitt á meðan.Ketil kom þar, sem heitir í Skrofum. Ok er hann komtil hafnar, sá hann á nesinu tröllkonu í berum skinnkyrtli.Hún var nýkomin af hafi ok svört sem bik væri.Hún glotti við sólunni. Ketil kvað vísu:"Hvat er það flagða,er ek sá á fornu nesiok glottir við guma?At uppiverandi sólu,hefi ek enga fyrrleiðiligri litit."Hún kváð:"Forað ek heiti.Fædd var ek norðarlahraust í Hrafnseyju,hvimleið búmönnum,ör til áræðis,hvatki er illt skal vinna."Ok enn kvað hún:"Mörgum mannihefik til moldar snúit,þeim er til fiskjar fór.Hverr er sjá inn köprmáli,er kominn er í skerin?"Hann svarar: "Kalla mik Hæng," sagði hann. Húnsvarar: "Nær væri þér at vera heima í Hrafnistu endratta einum til útskerja." Ketill kvað vísu:"Einhlítr ek þóttumst,áðr en hér kómumof farir várar,hvat er flögð mæla.Lasta ek dreng dasinn.Dreg ek á vit fanga.Lætkat ek fyrir vinnast,hvat er Forað mælir.Nauðir mik hvöttu.Nánum er at bjarga.Hætta ek eigiá hólm til sela,ef í eyjuærnir væri."Hún svarar:"Synja ek þess eigi,seggr inn víðförli,at þú líf hafirlangt of aðra,ef þú fund okkarnfyrðum óblauðum,sveinn lítill, segir.Sé ek þinn huga skjálfa."Ketill kvað:"Ungr var ek heima.Fór ek einn samanopt í útveri.Marga myrkriðufann ek á minni götu.Hræddumkat flagða fnösun.Langleit ertu, fóstra,ok lætr róa nefit,leitat ek ferligra flagð."Hún þokaði at honum við ok kvað:"Gang hóf ek upp í Angri.Eigraðak þá til Steigar.Skálm glamrandi skrapti.Skarmtak þá til Karmtar.Elda munk á Jaðriok at Útsteini blása.Þá munk austr við Elfi,áðr dagr á mik skíni,ok með brúðkonum beiglaok brátt gefin jarli."Sjá leið er fyrir endilangan Noreg. Hún spurði: "Hvatskaltu nú at hafast?" "Sjóða slátr ok búast til matar,"sagði hann. Hún kvað:"Seyði þínum mun ek snúa,en sjálfum þér gnúa,unz þik gríðr of grípr.""Þess er nú at henni ván," sagði Ketill. Hún fálmaðiþá til hans. Ketill kvað þá vísu:"Örum trúi ek mínum,en þú afli þínu.Fleinn mun þér mæta,nema þú fyrir hrökkvir."Hún kveðr vísu:"Flaug ok Fífuhugða ek fjarri vera,ok hræðumst ek eigiHremsu bit."Svá hétu örvar Ketils. Hann lagði ör á streng ok skautat henni, en hún brást í hvalslíki ok steyptist í sjóinn,en örin kom undir fjöðrina. Þá heyrði Ketill skrækmikinn. Þá sá hann gríði ok tók til orða: "Rennt munnú þeim sköpunum, at Forað eigi jarlinn, ok ógirniliger nú rekkja hennar." Síðan kom Ketill við föngok hlóð ferju sína.Þat var eina nótt, at hann vaknar við brak mikit ískóginum. Hann hljóp út ok sá tröllkonu, ok fell faxá herðar henni. Ketill mælti: "Hvert ætlar þú, fóstra?"Hún reigðist við honum ok mælti: "Ek skal til tröllaþings.Þar kemr Skelkingr norðan ór Dumbshafi, konungrtrölla, ok Ófóti ór Ófótansfirði ok Þorgerðr Hörgatröllok aðrar stórvættir norðan ór landi. Dvel eigimik, því at mér er ekki um þik, síðan þú kveittir hannKaldrana." Ok þá óð hún út á sjóinn ok svá til hafs.Ekki skorti gandreiðir í eyjunni um nóttina, ok varðKatli ekki mein at því, ok fór hann heim við svá búitok sat nú um kyrrt nokkura hríð.Þessu næst kom við Hrafnistu Framarr, víkinga konungr.Hann var blótmaðr, ok bitu eigi járn. Hann áttiríki í Húnaveldi á Gestrekalandi. Hann blótaði Árhaug.Þar festi eigi snjó á. Böðmóðr hét sonr hans, erátti mikit bú við Árhaug, ok var vinsæll maðr. Allirbáðu Framari ills. Þat hafði Óðinn skapat Framari, athann bitu eigi járn. Framarr bað Hrafnhildar, ok hafðiKetill þau svör fyrir sér, at hún skyldi sér sjálf mannkjósa. Hún kvað nei við Framari, -- "vilda ek eigi Álakjósa mér til bónda, þá mun ek hálfu síðr kjósa þettatröll." Ketill sagði Framari svör hennar. Hann reiddistmjök fyrir þessi svör. Skoraði Framarr Ketil á hólmvið Árhaug jóladaginn fyrsta, -- "ok ver hvers mannsníðingr, ef þú kemr eigi." Ketill kveðst koma mundu.Þeir Hjálmr ok Stafnglámr buðu honum at fara meðhonum. Ketill kveðst einn fara vilja.Litlu fyrir jól lét Ketill flytja sik á land í Naumudal.Hann var í loðkápu ok stígr á skíð sín ok fór upp eptirdalnum ok svá yfir skóg til Jamtalands ok svá austryfir Skálkskóg til Helsingjalands ok svá austr yfir Eyskógamörk,-- hún skilr Gestrekaland ok Helsingjaland,-- ok er hann tuttugu rasta langr, en þriggja breiðr oker illr yfirferðar. Þórir hét maðr, er bjó við skóginn.Hann bauð Katli fylgd sína ok sagði illvirkja liggja áskóginum: "Sá er fyrir þeim, er heitir Sóti. Hann ersvikall ok harðfengr." Ketill kvað sér ekki mein munduat þeim verða. Síðan fór hann á skóginn ok kemr atskála Sóta. Hann var ekki heima. Ketill kveykti uppeld fyrir sér. Sóti kom heim ok heilsar ekki Katli oksetti vist fyrir sik. Ketill sat við eld ok mælti: "Ertumatníðingr, Sóti?" sagði hann. Sóti kastaði þá stykkjumnokkurum at Katli. Ok er þeir váru mettir, lagðistKetill niðr hjá eldi ok hraut mjök. Þá spratt Sóti upp,en Ketill vaknaði ok mælti: "Hví sveimar þú hér, Sóti?"Hann svarar: "Blæs ek at eldi, er næsta var slokinn."Ketill sofnaði öðru sinni. Þá hljóp Sóti enn upp oktvíhendi öxina. Ketill spratt þá upp ok mælti: "Stórumviltu nú brytja," sagði hann. Síðan sat Ketill uppum nóttina. Um morguninn beiddi Ketill, at Sóti færimeð honum á skóginn, ok hann fór. Ok þá náttaði,lögðust þeir undir eik eina. Kefill sofnar, at því er Sótihugði, því at hann hraut hátt. Sóti spratt upp ok hjótil Ketils, svá at af hrauf kápuhattrinn, en Ketill varekki í kápunni. Ketill vakti ok vildi reyna Sóta. Hannhljóp upp ok mælti: "Nú skulu vit reyna fangbrögðmeð okkr." Ketill kippti Sóta um lág eina ok hjó afhonum höfuðit ok fór síðan leið sína ok kom jólaaptantil Árhaugs. Hann var blótaðr af Framari oklandsmönnum til árs. Þá var kafa hríð. Ketill gekk uppá hauginn ok settist í mót veðrinu. Þá er menn kómuí sæti at Böðmóðs, þá tók hann til orða: "Hvárt munKetill kominn til Árhaugs?" Menn kváðu þess engaván. Böðmóðr mælti: "Þar er sá maðr, at ek kanneinkis til at geta. Farið nú ok vitið um hann ok bjóðiðhonum til vár." Þeir fóru nú til haugsins ok funduKetil eigi ok segja Böðmóði svá komit. Böðmóðr kvaðhann kominn mundu upp á hauginn. Fór hann síðantil haugsins ok upp á hauginn ok sér þar hrúgald mikitá norðanverðum hauginum. Böðmóðr kvað vísu:"Hverr er sá inn hávi,er á haugi sitrok horfir veðri við?Frostharðan mannhygg ek þik feiknum vera,hvat þér hvergi hlýr."Ketill kvað vísu:"Ketill ek heiti,kominn ór Hrafnistu.Þar var ek upp of alinn;hugfullt hjartaveit ek hlífa mér.Þó vilda ek gisting geta."Böðmóðr kvað:"Upp skaltu rísaok ganga haugi afok sækja mína sali.Málsefnisann ek þér margan dag,ef þú vilt þiggja þar."Ketill kvað vísu:"Upp mun ek nú rísaok ganga haugi af,alls mér Böðmóðr býðr.Bróðir minnþótt sæti brautu nær,mundi eigi betr of boðit."Böðmóðr tók í hönd Katli. Ok er hann stóð upp, skriðnuðuhonum fætr á hauginum. Þá kvað Böðmóðr vísu:"Reyndr ertu, fóstri,at ganga hervígis tilok berjast við Framar til fjár.Á léttum aldrigaf honum Óðinn sigr.Mjök kveð ek hann vígum vanan."Þá reiddist Ketill, er hann nefndi Óðin, því at hanntrúði ekki á Óðin, ok kvað vísu:"Óðin blótagerða ek aldrigi,hefik þó lengi lifat.Framar fallaveit ek fyrr munuen þetta it háva höfuð."Síðan fór Ketill með Böðmóði ok var með honum umnóttina ok sat honum it næsta. Ok um morguninnbauð Böðmóðr at fara með honum eða fá mann í mótiFramari. Ketill vildi eigi þat. "Þá mun ek fara meðþér," sagði Böðmóðr. Þat vildi Ketill, ok fóru þeir tilÁrhaugs. Framarr fór grenjandi til haugsins, ok váruþeir Böðmóðr ok Ketill þar fyrir fjölmennir. Þá sagðiFramarr upp hólmgöngulög. Böðmóðr helt skildi fyrirKatli, en engi fyrir Framar. Hann mælti: "Þá skaltunú vera minn fjandmaðr heldr en sonr." Böðmóðrkvað hann hafa sundr sagt frændsemi með þeim í fjölkynngisinni. Ok áðr þeir börðust, fló örn af skógi atFramari ok sleit af honum klæðin. Þá kvað Framarr vísu:"Illr er örn í sinni,emka ek sár at kvíða,færir hann greipr sínargular í blóðæðar.Hlakkar hreggskornir,hvers er hann forkunnigr,opt hefi ek ara gladdan,óðr em ek valgöglum."Þá sótti örninn svá fast, at hann varð vápnum at verjast.Þá kvað hann vísu:"Veifir þú vængjum,vápnum mun ek þér heita.Vafrar þú, víðflogull,sem vitir mik feigan.Villr ertu, vígstari,vit munum sigr hafa.Hverf þú at Hængi,hann skal nú deyja."Sá átti fyrr at höggva, sem á var skorat. Ketill hjó áöxl Framari. Hann stóð fyrir kyrr, sverðit beit ekki á,en vatzt þó við, at höggit var svá mikit. Framarr hjótil Ketils í skjöldinn. Ketill hjó á aðra öxl Framari,ok beit enn ekki. Ketill kvað vísu:"Dregst þú nú, Dragvendill,við krás arnar.Mætir þú meingöldrum,máttat þú bíta.Hæng þess eigi varði,at hrökkva mundieggjar eitrherðar,þó at Óðinn deyfði."Ok enn kvað hann vísu:"Hvat er þér, Dragvendill,hví ertu slær orðinn?Til hefi ek nú höggvit.Tregt er þér at bíta.Hliðar þú at hjörþingi,hefirat þér fyrr orðitbilt í braki málma,þar er bragnar hjuggusk."Framarr kvað vísu:"Skelfr nú skegg á karli.Skeika vápn gömlum.Frýr hann hjör hvössum.Hræðist faðir meyjar.Brýndusk benteinar,svá at bíta mættihöldum hugprúðum,ef þér hugr dygði."Ketill kvað:"Þarftattu oss at eggja,eigu mér sjaldanfyrðar flugtrauðirfrýja stórhöggva.Bít þú nú, Dragvendill,eða brotna ella.Báðum er okkr heill horfin,ef þú bilar sinn þriðja."Ok enn kvað hann:"Hræðiskat faðir meyjar,meðan heill er Dragvendill.Vita ekki víst þykkjumst:verðrat honum bilt þrysvar."Þá sneri hann sverðinu í hendi sér ok hverfði frameggina aðra. Framarr stóð kyrr, er sverðit reið á öxlina,ok nam eigi staðar fyrr en í mjöðminni, ok flaktifrá síðan. Þá kvað Framarr vísu:"Hugr er í Hængi,hvass er Dragvendill,beit hann orð Óðins,sem ekki væri.Brást nú Baldrs faðir,brigt er at trúa honum.Njóttu heill handa!Hér munum skiljast."Þá dó Framarr, en Böðmóðr fylgdi Katli af vetfangi.Þá mælti Böðmóðr: "Nú með því ef þú þykkist méreiga at launa nokkura liðveizlu, þá vil ek, at þú giftirmér dóttur þína." Ketill tók því vel ok sagði Böðmóðgóðan dreng.Eptir þetta unnit fór Ketill heim ok var frægr mjökaf sínum stórvirkjum. Hann gifti Hrafnhildi Böðmóði.Ketill réð fyrir Hrafnistu, meðan hann lifði, en Grímrloðinkinni eptir hann. Örvar-Oddr var sonr Gríms. Oklýkr hér þessari sögu.

Old Norse texts from the Perseus Project (perseus.tufts.edu/hopper/opensource/download), via CLTK's old_norse_text_perseus mirror. Licence: CC BY-SA 3.0 US. Source.