Hálfs saga ok Hálfsrekka

Old Norse · Sagas · 17 sections

1
ALREKR hét konungr, er bjó á Alreksstöðum. Hannréð fyrir Hörðalandi. Hann átti Signýju, dótturkonungs af Vörs. Kollr hét hirðmaðr hans, ok fylgdihann konungi norðr í Sogn ok sagði konungi allmikitfrá vænleik Geirhildar Drífsdóttur, því at hann hafðisét hana við mungátsgerð, ok kveðst honum unna þessráðs. Til fundar við Geirhildi kom Höttr, er Óðinnvar reyndar, þá er hún var at léreptum. Hann keyptiþví við hana, at Alrekr konungr skyldi eiga hana, enhún skyldi á hann heita til alls. Konungr sá hana, erhann fór heim, ok gerði brúðlaup til hennar it samahaust. Konungr launaði Koll vel trúleik sinn ok gafhonum jarlsdóm ok atsetu í Kollsey fyrir sunnan Harðsæ,ok er þat fjölbyggt herað. Alrekr konungr máttieigi eiga þær báðar fyrir ósamþykki þeira ok kveðstþá þeira eiga skyldu, er betra öl gerði mót honum, erhann kæmi heim ór leiðangri. Þær kepptust um ölgerðina.Signý hét á Freyju, en Geirhildr á Hött. Hannlagði fyrir dregg hráka sinn ok kveðst vilja fyrir tilkvámusína þat, er var milli kersins ok hennar. En þatreyndist gott öl. Þá kvað Alrekr:"Geirhildr, getta,gott er öl þetta,ef því andmarkarengir fylgja.Ek sé hangaá hávum gálgason þinn, kona,seldan Óðni."Á þeim misserum var fæddr Víkarr, sonr Alreks okGeirhildar.
2
Ögvaldr Rogalands konungr bjó á Roga á Jösurheiði.Hún er í milli Rogalands ok Þelamarkar. Þat kalla mennnú Viði. Hann fór á dýraveiði. Honum fylgdi hirð hans,ok þar fæddi drottning svein þann, er Jösurr hét. Þannfóstraði Gunnvaldr Storðarjarl. Hæklingr víkingr kommeð her sinn á hendr Ögvaldi konungi. Í þeiri orrostufell Ögvaldr konungr, ok var hann heygðr á Ögvaldsnesi.Finnr inn auðgi af Akranesi, landnámamaðr, lá viðÖgvaldsnes ok búinn til Íslands ok spurði, hversu fyrirlöngu Ögvaldr konungr fell. Hann heyrði vísu þessakveðna í hauginn:"Þat var fyr löngu,er leið helduheldr hundmargirHæklings firar,sigldu um saltaslóð birtinga.Þá varð ek þessaþorps ráðandi."
3
Gunnvaldr jarl ok Kollr báðu einnar konu báðir,ok fekk Gunnvaldr. Eptir þat kom Kollr með lið mikití Storð á laun, ok lögðu eld í hús Gunnvalds Roga.Gunnvaldr gekk út ok var drepinn.Þá hafði Jösurr verit konungr nokkura stund. Síðarfór hann með lið mikit at hefna fóstra síns. Ok er Kollrsá sigling hans, þá hljóp hann á herskip sín ok sigldinorðr um Harðsæ í Grafdalsvág. Þá kom Alrekr konungrtil móts við Koll fámennr, því at hann vissi eigiófriðar ván. Þá börðust þeir Jösurr konungr, ok felluþeir Alrekr konungr ok mestr hlutr liðs þeira. Víkarr,sonr Alreks, kom eigi fyrr ór liðsafnaði en Jösurr konungrvar brott farinn. Í þeiri ferð lagði Jösurr undirsik ríki þat allt, er átt hafði Kollr.
4
Mörgum vetrum síðar kom Víkarr konungr fjölmennrá hendr Jösur, þá er hann var í því ríki, er Kollrhafði átt, ok áttu þeir orrostu, ok þá fell Jösurr konungrfyrir ok allir bændr þess heraðs. Því heitir þatKvennaherað, at þar byggðu ekkjur einar eptir. Síðaneignaðist Víkarr ríki þat allt, er átt hafði Kollr. Fyrirþat fór Hjörr Jösursson móti Víkari til orrostu, okáttu þeir langa hríð sín í millum, ok höfðu ýmsir betr,ok sættust um síðir. Sonr Víkars var Vatnarr, er heygðrvar í Vatnarshaugi; hans synir váru þeir Snjallr okHjallr, er liggja í Bræðrahaugi.
5
Hjörr konungr Jösursson var ríkr konungr ok varðsóttdauðr ok var heygðr á Rogalandi. Hans sonr varHjörleifr Hörðalands konungr. Hann réð ok fyrir Rogalandiok var allríkr konungr. Hann var kallaðr Hjörleifrinn kvensami. Hann átti Æsu ina ljósu, dótturEysteins jarls af Valdresi.Hjörleifi brustu lausafé fyrir örleika. Hann lét geraskip af virktum og fór til Bjarmalands. Högni innauðgi bjó í Njarðey fyrir Naumudalsmynni. Hann tókvel við Hjörleifi konungi, ok var hann þar þrjár nætrok gekk at eiga Hildi ina mjóvu, dóttur Högna, áðrhann fór brott, ok fór hún með honum til Bjarmalandsok Sölvi, bróðir hennar.En er Hjörleifr konungr kom í Vínuminni, skiptihann liði sínu í þrjá þriðjunga. Á skipi hans váru níutigir manna. Þriðjungr liðs helt upp bardaga með honumvið landsmenn, annarr þriðjungr liðs varðveittiskip með stýrimanni, en þriði þriðjungr braut haugmeð stafnbúa, ok fengu þeir mikit fé. Á sunnanverðriFinnmörk í Gjarðeyjargeima lá Hjörleifr konungr umnótt, ok höfðu sveinar eld á landi, ok fóru tveir mennat sækja vatn til lækjar, er fell af bjargi fram. Þar sáþeir brunnmiga ok sögðu Hjörleifi konungi. Síðanheitir konungr broddspjót í eldi ok skaut til hans.Konungr kvað:"Gakktu frá brunni,gletzt lítt við mik,þræll herfiligr,þíns innis til.Mun ek senda þérsveiðanda spjót,þat er gyrja mungranir þínar."Þá tóku þeir vatn, en þursinn skauzt inn í bjargit. Þáer þau sátu við eld, þá kvað þurs af bjargi annat ljóð:"Veit eigi görlavíf þitt, konungr,hvat hnekkja munhennar sælu.Vér undum þér-- -- --Hildr, Hjörleifihaltu nær loga."Þá skaut Hjörleifr inu sama spjóti í auga því trölli.Högni bauð Sölva ok Hildi at vera þar eptir, en konungrvildi þat eigi. Síðan fóru ambáttir tvær meðHildi, en tuttugu karlar með Sölva. Æsa varð ófeginkonungi ok hans föruneyti, en allir aðrir fegnir.
6
Hjörleifr konungr fór með skipi sínu til Konungahellu,því sem hann helt til Bjarmalands. Þeir Hreiðarr,Sjólands konungr, settu búðir sínar it næsta þar.Heri, sonr Hreiðars konungs, gerði sér kært við Hjörleifkonung. Á þeim fundi eggjaði hann föður sinn atbjóða heim Hjörleifi konungi. Hreiðarr konungr sagði,at þat mundi at engri gæfu verða, en lagði þó leyfi tilok fjármuni. Þeir höfðu samflot til Danmerkr. At þvíboði sá Hjörleifr konungr Hringju, dóttur Hreiðarskonungs,ok bað hennar. Heri fýsti þess ráðs, ok fylgdihenni skipshöfn manna ok farmr allr.Í Jótlandshafi lá Hjörleifr konungr í lognrétt. Oker hann fór í sólar upprás, sá hann í norðr koma uppór sjónum mikit fjall ok jafnt vaxit sem mann. Þatkvað:"Ek sé Hringjuhaug of orpinn,en Hera hnígahvátinn spjóti.Sék Hjörleifihaptbönd snúin,en Hreiðarihöggvinn gálga."Þá gengu ekki skipin. Þá bað konungr taka til ára.Þá kenndi Hringja sér sóttar. Þeir lögðu upp árar. Húnandaðist at jafnlengd þess, er hún hafði sótt tekit, okvarð skotit kistu hennar fyrir borð, en hún fór sváskjótt suðr aptr sem róit væri sexærðu skipi. Heri fannkistuna rekna skammt frá naustum föður síns ok sagðihonum til ok kvað Hjörleif konung mundu hafa myrthana.
7
Þetta haust reru feðgar tveir á fiski ok drógu marmennil,ok hét annarr Handir, en annarr Hrindir. Þeirfærðu hann Hjörleifi. Konungr fekk hann í hendrhirðkonu einni ok bað hana gera vel við hann. Engimaðr fekk orð af honum. Kertisveinar glímdu okslökktu ljósin. Í því bili sló Hildr horni á skikkju Æsu.Konungr sló hana með hendi sinni, en Hildr sagðihundinn valda, er lá á gólfinu. Þá laust konungr hundinn.Þá hló marmennill. Konungr spurði, hví hannhló. Hann svarar: "Því, at þér varð heimskliga, því atþau munu þér líf gefa." Konungr spurði hann fleira.Hann svarar engu. Síðan lézt konungr mundu flytjahann til sjóvar ok bað hann segja sér þat, er hann þyrftiat vita. Hann kvað, er hann fór til sjóvar:"Ek sé lýsalangt suðr í haf:Vill danskr konungrdóttur hefna.Hann hefir útiótal skipa,býdr han Hjörleifihólmstefnu til.Varastu víti,ef þú vilt ....vil ek aptr í sjó."En er þeir reru þangat með hann, sem þeir höfðu hannupp dregit, þá kvað hann:"Sögu kann ek segjasonum Háleygjavilgi góða,ef þér vilið heyra:Hér ferr sunnanSvarðar dóttir,of drifin dreyra,frá Danmörku.Hefir sér á höfðihjálm upp spenntan,herkumbl harðligt,Heðins af létta.Skammt mun sveinum,sé þat sem er,Hildar at bíðahér á ferli.Bresta mun baugröst,brá mær augumum heruð hingathegna til þegna.Hafa skal hverr drengrhjör ok mörg spjót,áðr komi mikil frammálmahríð síðan.Þó munu, ef þat er satt,þá ferr illa,hafa allir alkeyptár, þá er kemr vár."Þá lét Hjörleifr konungr hann utan borðs. Þá tók einnmaðr í hönd honum ok spurði: "Hvat er manni bezt?"Marmennill svarar:"Kalt vatn augum,en kvett tönnum,lérept líki,lát mik aptr í sjó!Dregr mik engií degi síðanmaðr upp í skipaf mararbotnum."Konungr gaf þeim Handi ok Hrindi land at búa á okþar með þræl ok ambátt.
8
Síðan lét Hjörleifr konungr fara örvarboð ok safnaðiliði at sér. Um nóttina kom Hreiðarr konungr meðher sinn ok sló hring um bæ Hjörleifs konungs. Þáina sömu nótt gó hundr hans Flóki, er aldri gó, nemahann vissi konungi ótta vánir. Hjörleifr konungr hleyptiá manngarðinn ok skaut aptr spjóti til liðsins. Þá heyrðihann kallat fall Hera. Konungr sá ór skógi bæjarbrunasinn ok brottsigling Hreiðars konungs með herfangimiklu.Þetta sama haust kom Hjörleifr konungr einskipaum nótt á bæ Hreiðars konungs ok gekk einn til svefnhúss,en allar konur váru ór rekkju brottu nema Æsaein. Konungr bað hana koma sér við Hreiðar konung.Hún læsti hann í váðkeri sínu ok sagði síðan Hreiðarikonungi ok kvað Hjörleif þar vera. Hjörleifr konungrvar upp festr í konungs höll með skóþvengjum sínumsjálfs millum elda tveggja at ráði Æsu, en hirðin satvið drykkju. Á meðan vakti Hildr ok jós mungáti íeldana. Hún leysti hann svá, at hún hjó með sverðiskóþvengina. Hreiðarr konungr sat sofandi í hásætinu,en Æsa sat í knjám honum. Hjörleifr konungr lagðií brjóst honum ok gekk síðan til skips eptir liði sínuok lét binda hirð Hreiðars konungs ok gaf grið, enHreiðar konung lét hann hengja dauðan á gálga þann,er hann hafði honum ætlat. Þann inn sama aptan, erHjörleifr konungr kom, heyrði Hreiðarr konungrkveðit:"Minntist Hreiðarr,hvar Hera fellduð.Vá vaktist þarfyr vestrdurum.Enn mun hún sinnatil sala þinna,byrsæl kona,bíð þú enn, konungr!"Hjörleifr konungr lagði undir sik ríki þat allt, er átthafði Hreiðarr konungr, ok setti þar Sölva Högnasonok gaf honum jarlsdóm, en Hjörleifr konungr fór tilNoregs ok hafði með sér Hildi ok Æsu ok kvaddi þings.Þat dæmdi landsfólkit, at Æsu væri drekkt í mýri, enHjörleifr konungi sendi hana upp á land með heimanfylgjusína. Sonr Hjörleifs ok Æsu var Óblauðr, faðirÓtryggs, föður Högna ins hvíta, föður Úlfs ins skjálga,er Reyknesingar eru frá komnir.
9
Hjörleifr konungr ok Hildr in mjóva áttu tvá sonu.Hét inn ellri Hjörólfr, en inn yngri Hálfr. Hjörleifrkonungr fell í víkingu. Ásmundr hét konungr. Hannfekk Hildar innar mjóvu ok fóstraði sonu Hjörleifskonungs.Þá er Hjörólfr var þrettán vetra, þá bjóst hann atfara í hernað. Hann hafði hvert skip, er hann fekk,smá ok stór, ný ok forn, ok hvern mann, er hann fekk,frjálsan ok nauðgan. Þeir höfðu margt til vápna:stengr ok stafi, klumbur ok kraka. Fyrir þá sök er þatkallat síðan Hjörólfsfæri, er ófimligt er. En er hannkom til orrostu við víkinga, þá treystist hann liðsfjöldaok lagði til orrostu. Hann hafði lið ókænt ok vápnlaust,ok fell margt lið hans, en sumt flýði, ok komvið þat aptr at hausti, ok varð hann lítill maðr fyrirsér.
10
Eptir um várit var Hálfr tólf vetra gamall, ok varengi maðr jafnmikill eða jafnsterkr sem hann. Þá bjósthann at fara í hernað, ok hafði hann eitt skip nýtt okvel búit.Á Hörðalandi var jarl sá, er Álfr inn gamli hét. Hannátti Gunnlöðu, dóttur Hrómundar berserks, systur Hámundarhersis ins frækna. Synir þeira váru tveir, okhét hvárrtveggi Steinn. Inn ellri var þá átján vetragamall. Hann var þá ráðgjafi Hálfs konungs. Engi skyldifara yngri en hann eða bernskari. Steinn mikill stóðí garðinum. Engi skyldi fara, sá sem eigi fengi hafitsteininn af jörðu. Engi skyldi sá fara, at eigi værihreystimaðr, svá at aldri kvíddi eða mælti æðru eðabrygði grönum fyrir sára sakir. Steinn inn yngri Gunnlaðarsonvar eigi færr fyrir aldrs sakir, því at hann vartólf vetra gamall. Hámundr hersir átti tvá sonu, ok hétannarr Hrókr inn svarti, en annarr Hrókr inn hvíti.Þeir váru valdir til ferðar þessar. Áslákr hét ríkr bóndi.Hans synir váru þeir Egill ok Erlingr. Þeir váru ágætirmenn. Vémundr hét merkismaðr Hálfs konungs. Fjórirmenn fylgdu honum ór hirðinni. Þá var leitat umellefu fylki. Fengust þar tólf menn. Þar váru bræðrtveir Haukr ok Valr, Styrr inn sterki, Dagr inn prúði,Börkr ok Brynjólfr, Bölverkr ok Haki, Hringr ok Hálfdan,Stari ok Steingrímr, Stúfr ok Gauti, Bárðr okBjörn. Þeir váru tuttugu ok þrír, er þeir ýttu.It fyrsta kveld, er þeir lögðu til hafnar, þá var regnmikit. Þá bað Steinn tjalda. Konungr svarar: "Viltuenn tjalda hús sem heima?" Síðan kölluðu þeir hannInnsteinn. En um daginn eptir reru þeir fyrir andneseitt í hvössu veðri. Maðr stóð á nesinu ok bað fars.Konungr bað hann standa á stýristöngu til kvelds.Hann kvað þat vel mælt ok kvað sér þá þykkja skipatnær konunginum. Svá var gert. Þessi maðr var SteinnGunnlaðarson inn yngri. Hann var síðan kallaðr Utsteinn.Margt var gert til varnaðar þeira lögum fyrir kappssakir. Þat var eitt, at engi þeira skyldi hafa lengrasverð en alnar, svá skyldi nær ganga. Þeir létu gerasöx til þess, at þá skyldi höggin stærri. Engi þeira hafðiminna afl en tólf meðalmenn. Aldri hertóku þeir konurné börn. Engi skyldi sár binda fyrr en at jafnlengdannars dags. Við engum var þeim tekit, er minni varat afli eða hreysti en nú var sagt. Þeir herjuðu víðaum lönd ok höfðu jafnan sigr. Hálfr konungr var átjánsumr í hernaði. Þat var siðr þeira at liggja jafnan fyrirandnesjum. Þat var annarr siðr þeira at tjalda aldriá skipi ok aldri hálsa segl fyrir ofviðri. Þeir várukallaðir Hálfsrekkar, ok hafði hann aldri fleiri á skipien sex tigi.
11
Hálfr konungr fór til ríkis síns ór hernaði. Þeir fengustorm mikinn í hafi. Skip þeira varð ekki ausit. Þá varþat ráðs tekit at hluta mann fyrir borð, en þess þurftieigi, því at hverr bauð sínum félaga fyrir borð at fara. Ener þeir stigu fyrir borð, þá mæltu þeir: "Strálaust erfyrir stokkum." En er Hálfr konungr kom til Hörðalands,þá fór Ásmundr konungr á fund hans ok gerðisthans maðr ok sór honum eiða ok bauð honum til veizluok hálfu liði hans. En annan morgin, er konungr bjóstok sagði, at helmingr liðs skyldi eptir vera á skipum,kvað Innsteinn:"Upp mundum vérallir ganga,skatna beztir,af skipum várum,láta brennabragninga sveitok Ásmundar liðaldri týna."Konungr kvað:"Vér skulum hálfirherjar þessasáttir sækjafrá sjó neðan.Ásmundr hefiross of boðnahringa rauða,sem hafa viljum."Innsteinn kvað:"Sér eigi þú allanÁsmundar hug,hefir fylkir sáflærð í brjósti.Mundir þú, þengill,ef vér því réðim,mági þínummjök lítt trúa."Konungr kvað:"Ásmundr hefiross of unnitmargar tryggðir,sem menn vitu.Mun eigi góðr konungrganga á sáttirné gramr annaní griðum véla."Innsteinn kvað:"Þér er orðinnÓðinn til gramr,ef þú Ásmundiallvel trúir.Hann mun allaoss of véla,nema þú veittarviðsjár fáir."Konungr kvað:"Æ lystir þikæðru at mæla,munat sá konungrsáttir rjúfa.Gull eigum þarok gersimar,hringa rauða,frá hans búum,"Innsteinn kvað:"Hálfr, dreymdi mik, --hyggðu at slíku, --at logi lékiof liði váru,illt væri þarór at leysast.Hvat kveðr þú, þengill,þann draum vita?"Konungr kvað:"Gefa mun ek hverjumhjálm gullroðinnfræknra drengja,er fylgja mér.Þat mun at lítasem logi brenniskjöldungs liðiof skarar fjöllum."Innsteinn kvað:"Enn dreymdi miköðru sinni:hugðak á öxlumelda brenna.Gruna tek ek nokkut,at þat gott viti.Hvat kveðr þú, þengill,þann draum vita?"Konungr kvað:"Hrynja um herðarþeim, er hamalt fylkja,grams verðungu,gylldar brynjur.Þat mun á öxlumöðlings vinumljóst at líta,sem logi brenni."Innsteinn kvað:"Þat dreymdi mikþriðja sinni,at vér í kaf niðrkomnir værim.Eiga mun allstórtum at véla.Hvat kveðr þú, þengill,þann draum vita?"Konungr kvað:"Fulllangt er sjáfíflskapr talaðr,vera kveð ek ekkiundir slíku.Segðu enga,svá at heyri,drauma þínaí degi síðan."Innsteinn kvað:"Hlýði Hrókarí her konungsorðum mínum,Útsteinn þriði:Göngum allirupp frá ströndu,kunnum ekkikonungs mál of þat."Útsteinn kvað:"Konung látum vérkeppinn ráðafyrir í fólkium farir várar.Hættum, bróðir,svát honum líki,fjörvi okkrumeð frömum vísi."Innsteinn kvað:"Hlítt hefir fylkirí förum útimínum ráðummörgu sinni.Nú kveð ek engu,er ek mæli,hlýða vilja,síz hingat kómum."
12
Hálfr konungr gekk upp til bæjar Ásmundar konungsmeð helming liðs síns. Þar var fyrir fjölmennimikit. Veizla var kappsamlig ok drykkr svá sterkr, atHálfsrekkar sofnuðu fast. Ásmundr konungr ok hirðinlögðu eld í höllina. En sá, er fyrst vaknaði af Hálfsrekkum,sá höllina nær fulla af reyk. Hann mælti:"Rjúka mun um hauka vára nú," sagði hann. Síðanlagðist hann niðr ok svaf. Þá vaknaði annarr ok sá,at höllin logaði, ok mælti: "Drjúpa mun nú vax afsöxum." Sá lagðist niðr. Ok þá vaknaði Hálfr konungr.Hann stóð upp ok vakti liðit ok bað þá vápnast.Þeir hlupu þá á veggina, svá at af gengu nafarnar aftimbrstokkunum. Þá kvað Innsteinn:"Rýkr um haukaí höll konungs,ván er, at drjúpivax af söxum.Mál er gulliok görsimum,hjálmum skiptameð Hálfsrekkum.Hins fýsi ek nú,at Hálfr vaki;er eigi af eklueldar kyndir.Áttu, menbrjótr,mági þínumgrimmlunduðumgjafir at launa.Hrindum heilirhallar bjóri.Nú taka súlurí sundr þoka.Æ mun uppi,meðan öld lifir,Hálfsrekka förtil hertoga.Hart skulum gangaok hliða ekki við,verðr vísis liðat vega með söxum.Þeir skulu sjálfirá sér berablóðgar benjar,áðr braki létti.Snúizt snarliga,snyrtidrengir,út ór eldimeð auðbrota.Engi er ýta,sá er æ lifir.Munat baugbrotivið bana kvíða."
13
Svá er hér sagt, at Hálfr konungr ok Hálfsrekkarkæmist út ór eldinum ok Hálfr konungr felli fyrir ofrefliliðs ok sveit hans. Innsteinn kvað, er konungr var fallinn:"Hér sá ek allaeinum fylgjajafnröskligaöðlings syni.Hittumst heilir,þá heðan líðum,er eigi léttaralíf en dauði."Þá komu Hálfsrekkar til orrostu, þeir sem við skiphöfðu verit. Þar fell mikill hlutr Hálfsrekka. Orrostanhelzt allt til nætr, ádr Innsteinn fell. Innsteinn kvað:"Hrókr er fallinnmeð hertogafrækn at fótumfólks oddvita.Eigum Óðniillt at gjalda,er hann slíkan konungsigri rænti.Ek hefi útiátján sumurfylgt fullhugaflein at rjóða.Skal ek eigi annaneiga drottingunnar gjarnanné gamall verða.Hér mun Innsteinntil jarðar hnígahorskr at höfðihers oddvita.Þat munu seggirat sögum gera,at Hálfr konungrhlæjandi dó."
14
Gunnlöð fór til valsins um nóttina at leita sonasinna. Hún fann Innstein dauðan, en Útstein særðan tilólífis ok Bárð ok Björn. Hún ók þeim til bæjar okgræddi þá á laun ok sendi þá siðan suðr til Svíþjóðar.Fóru þeir Björn ok Bárðr á fund Sölva konungs, móðurbróðurHálfs konungs, en Útsteinn fór til Danmerkrtil Eysteins konungs, frænda síns. Hrókr inn svarti hafðimörg sár ok stór. Hann gekk um nóttina frá orrostuok kom til kotbónda eins, er Skógkarl hét. Þar var hann,ok váru bundin sár hans. Karl flutti hann norðr í Sogntil Geirmundar hersis, föðurbróður síns. Þar var hanngræddr á laun ok fór um haustit til Upplanda ok austrtil Gautlands. Hann kom til Haka konungs á Skáneyok var með honum um vetrinn.
15
Útsteinn var með Eysteini konungi. Úlfr inn rauðihét ráðgjafi Eysteins konungs. Hann átti átta sonu, okváru þeir allir inir mestu kappar ok öfundsamir. Þeirváru illa til Útsteins, ok sló með þeim í kappmæli viðdrykkju. Hitt var fyrr, at Útsteinn sagði frá falli Hálfskonungs. Hann kvað þá:"Hitt hlægir mikhelzt í máli:mun eigi Ásmundiöll vá sofa.Þrír eru fallniraf því liði,Eynefs synir,en einn lifir."Útsteinn kvað, er Úlfr jafnaði sér við hann ok eggjaðihann:"Upp skulum rísa,út skulum gangaok rammligarrandir knýja.Hygg við hjálmumhingat komnartil Danmerkrdísir várar."Úlfr kvað:"Yðr munu dauðardísir allar,heill kveð ek horfnafrá Hálfs rekkum.Dreymdi mik í morgin,at megir váriröfri yrði,hvars ér mættizt."Útsteinn kvað:"Sigrs væntik mérsýnu betraen Úlfr viliæskja Steini.Yðr mun snimmaat sverðtogihauss of höggvinn,en háls roðinn."Úlfr kvað"Munu þeir öfri verðaÚlfs synir:Oddr ok Örnólfr,Áti inn svarti,Börkr ok Brynjólfr,Búi, Harðskafi,Rauðr inn rammi,ef þú reynir til."Útsteinn kvað:"Mundi eigi Steinimeð Stara þykkjaógn at etjavið Úlfs sonu,því at eigi varórum bróðurvið dritmenni þittdramb at setja.Þótti eigi Hrókumné Hálfdaniraun at berjastvið ragmenni,þá er vér fjórirfalla létumátta jarlafyr Annisnesi.Fari Úlfs synirút at berjast,átta drengir,við eitt höfuð.Mun eigi stökkva,þótt Steinn hafifæra nokkutí flokki lið.Hálfr, dreymdi mik,hvatti, at ek berðumst,ok kvaðst mér frækn konungrfylgja skyldu, --hefir mér gramr veritgóðr í draumi, --hvars vér orrostueiga skyldim."Þá gengu þeir Úlfs synir ok Útsteinn út ok börðust.Hann drap alla Úlfs sonu ok gekk síðan inn fyrir konungok kvað:"Nú emk inn kominnÚlfi at segja,at hans synirhöggnir liggja.Nú fari, Eysteinn,ef ér vilið,fleiri at freistavið fleina við."Eysteinn kvað:"Sjálft mun letjaslíks at freista:Hálfs eru rekkarhverjum meiri.Þik veit ek mannamiklu fremstan,einn snjallastan,er þú átta vátt."Útsteinn kvað"Alla munda ekEysteins liðasverði beitaat sömu hófi,ef ek mér þarfirþess verks sæja,eða illt með ossáðr of væri.Magni fýsir engivið mik at deila,því at mér var ungumaldr skapaðr.Ek hefi hjartahart í brjósti,síz mér í æskuÓðinn framdi."
16
Hrókr inn svarti var með Haka konungi. Dóttir Hakakonungs var Brynhildr. Sveinn inn sigrsæli hét sákonungr, er beðit hafði Brynhildar, en Haki konungrsynjaði. Sveinn strengdi heit at verða bani þess manns,er ætti Brynhildi, ok svá föður hennar. Heðinn hétjarl Haka konungs, en Vífill sonr hans. Hann bað Brynhildar,ok var honum heitit, ef hann verði land fyrirSveini. Hrókr inn svarti var þar ekki kenndr, ok varhann í engum metnaði ok sat í gestasæti. Þat var einndag, at hirðin fór á dýraveiðar, en konur á hnetskóg.Brynhildr konungsdóttir sá, hvar maðr stórr stóð viðeik eina. Hun heyrði at hann kvað:"Nú mun segjasonr Hámundar,hvert öðli varokkart bræðra:Minn var faðirmiklu fremri,haukr görr at hug,en Haki yðvarr.Vildi engivið Vífil jafnast,þó at Hámundarhjarðar gætti.Sá ek engan þarsvínahirðihuglausaraen Heðins arfa.Mín var ævimiklu æðri,þá er vér Hálfi konungihorskum fylgdum.Bárum allireitt ráð samanok herjuðumhvert land yfir.Höfðu vér allirhaukmanna lið,hvar sem fróðhugaðrframa kostaði.Gengu vér í gögnummeð grá hjálmafullstór öllfóstrlönd níu.Hálf sá ek höggvahöndum báðum,hafði eigi hilmirhlífskjöld fyr sér.Finnr engi maðr,þótt fari víða,hæfra hjartaok hugprúðara.Mæla virðar,þeir er vitu eigi,at Hálfs framiheimsku sætti.Kann eigi sákonung háleygskan,er heimsku þrótthonum eignaði.Bað hann eigi við dauðadrengi kvíðané æðruorðekki mæla.Engi skyldijöfri fylgja,nema forlögumfylkis heldi.Skyldi eigi stynja,þó at stór hlytisár í sóknumsiklings vinir,né benjar sérbinda láta,fyrr en annars dagsjafnlengd kæmi.Bað hann eigi í herhöptu grætané manns konumein at vinna.Mey bað hann hverjamundi kaupa,fögru gulli,at föður ráði.Váru eigi svá margirmenn á skeiðum,at vér á flóttafyrir heldim,þó at miklu liðminna hefðim,svá at ellifueinum gegndi.Höfðum vér allirinn öfra hlut,hvar sem Hildarhlífar knúði;einn vissa ekjafnsnjallan gram:Sigurð konungat sölum Gjúka.Margir várumenn á skeiðumgóðir ok fræknirmeð gram sjálfum:Börkr ok Brynjólfr,Bölverkr ok Haki,Egill ok ErlingrÁsláks synir.Mest váru mérmanna hugðirHrókr, bróðir minn,ok Hálfr konungr,Styrr ok Steinarr,sterkir báðir,snarráðir menn,synir Gunnlaðar.Hringr ok Hálfdanr,haukar báðir,réttir dómendr.Dagr inn prúði,Stari ok Steingrímr,Styrr ok Gauti.Finnr þú aldrifríðari drengi.Valr ok Haukrí víkingubáðir fræknir,buðlungs vinir.Fáir mundu þeimfylkis rekkumhæfri þykkjaór Haka veldi.Hvergi þóttakí því liðiopt aukvisiættar minnar.Mik kváðu þeirmann snarpastan,því at hverr öðrumhróðrs leitaði.Vé bar Vémundr,er vega þorði,Björn ok Bersi,fyr buðlungi.Fylkti sínusá framligastlofðungr liði,meðan lifa mátti.Naut eigi sváaldrs sem skyldifrækn landrekivið frama dáðir.Tólf vetra namtiggi at herja,en þá var þengillþrítugr, er dó.Slíkt kennir mérat sofa lítitmarga grímuok mjök vaka,er bróðir minnbrenna skyldikvikr í eldimeð konungs rekkum.Sá hefir dagr of mikdaprastr komitmiklu í heimi,svá at menn vitu.Una þykkjumst véraldri síðan,er fylgja máttumfrændum hollum.Alls mundi mérangrs léttara,ef ek Hálfs konungshefna mættak,svá at Ásmundieggfránum hjör,baugbrjóts bana,brjóst raufaðak.Hefnt mun verðaHálfs ins frækna,því at þeir göfgan gramí griðum véltu.Olli morðiok mannskaðaÁsmundr konungrillu heilli.Þá mun reynaok raun gefa,ef við Svein komumsaman í rómu,hvárir í vígiverða hæfri,Hámundar burreða Haka þegnar.Segi ek svá kveðitsnotru vífi,at ek Brynhildarbiðja mundak,ef vita þættumst,at vildi húnHróki unnaHámundar bur.Ván væri mérvitra manna,snarpra seggja,ef vér saman ættim,því at ek fann eigi meymargsvinnarihvergi landaen Haka dóttur.Fann ek aldri,þó hefik farit víða,hugþekkri meyen Haka dóttur.Hún er at öllusem ek æskja mun.Hér þykki ek núí Haka veldihornungr verahverrar þjóðar.Allir eiguinnar at sitjahallar gumnaren Hálfsrekkar."Brynhildr, dóttir Haka konungs, sagði föður sínumþat, er hún hafði heyrt, ok kvað þar mundu kominneinn af Hálfsrekkum. En er konungr vissi þat, þá leiddihann Hrók til sætis í öndugi, ok var hann þá í inummesta kærleik við konung. Hrókr inn svarti fekk Brynhildar,dóttur Haka konungs. Eptir um várit fór Hrókrmeð her í móti Sveini inum sigrsæla, ok áttu þeirorrostu. Þar fell Sveinn, en Hrókr kom aptr með sigritil Haka konungs. Eptir um sumarit höfðu þeir herúti Sölvi konungr ok Haki konungr ok Hrókr innsvarti, Eysteinn konungr ok Útsteinn með honum. Þeirfóru til Noregs, áttu orrostu við Ásmund konung okfelldu hann. Hjörr hét sonr Hálfs konungs, er þá varkonungr yfir Hörðalandi. Hrókr ok Útsteinn váru lengisíðan í víkingu ok váru inir mestu ágætismenn. DóttirHróks ins svarta ok Brynhildar var Gunnlöð, móðirHrómundar Gripssonar.
17
Hjörr konungr Hálfsson átti Hagnýju, dóttur Hakakonungs Hámundarsonar. Hjörr konungr fór í konungastefnu,en meðan fæddi Hagný tvá sonu, ok várusvartir ok furðu ljótir, ok hét annarr Hámundr, enannarr Geirmundr. Þá fæddi ambátt ok son, ok hétLeifr Hann var inn fríðasti. Drottning keypti um sonuvið ambátt ok færði þann konungi. Konungr fór ennannat sinn í leiðangr. Þá váru sveinarnir þrévetrir.Leifr guggnaði, svá sem á aldr hans leið, en Hámundrok Geirmundr váru geysimiklir ok orðvísir. Bragi skáldkom þar at heimboði. Þat var einn dag, at karlar allirfóru á skóg, en konur á hnetskóg, ok var ekkiheima manna í höllinni, nema Bragi sat í öndugi, endrottning leyndist þar ok var hulin klæðum. Leifr satí hásæti ok lék sér at gulli, en Hámundr ok Geirmundrváru í hálminum niðri á gólfinu. Þá fóru þeir til Leifsok skúfuðu honum ór sætinu, ok tóku þeir af honumgullit allt. Hann grét þá. Þá stóð Bragi upp ok gekkþar til, er drottning lá, ok drap staf ofan á klæðin okkvað:"Tveir eru inni,trúik vel báðum,Hámundr ok Geirmundr,Hjörvi bornir,en Leifr þriðiLoðhattarsonr.Fæddir eigi þúþann mög, kona."Síðan skipti Hagný aptr sveinunum við ambátt. En erHjörr konungr kom heim, þá bar hún sveinana til hansok sagði, at þeir váru hans synir. Konungr svarar:"Ber í burt!" sagði hann, "eigi sá ek slík heljarskinn."Þeir váru báðir svá kallaðir síðan. Þeir váru miklirafreksmenn at afli, ok mikil ætt er frá þeim komin áÍslandi. Þórir á Espihóli var sonr Hámundar. Þaðaneru komnir Esphælingar. Geirmundr heljarskinn namMeðalfellsströnd í Breiðafirði. Yri hét dóttir hans, oker þaðan mikil ætt komin.

Old Norse texts from the Perseus Project (perseus.tufts.edu/hopper/opensource/download), via CLTK's old_norse_text_perseus mirror. Licence: CC BY-SA 3.0 US. Source.