Friðþjófs saga ins frækna

Old Norse · Sagas · 5 sections

1
BELI hefir konungr heitit, er réð fyrir Svignafylki.Hann átti tvá sonu ok eina dóttur. Helgi hét sonrhans, en annar Hálfdan. Dóttir hans er Ingibjörgnefnd. Hún var væn ok vitr ok at öllu fremst konungsbarna. Drottning Bela konungs var önduð. Þaðan fráskammt fyrir vestan fjörðinn var sá staðr er þeir kölluðuBaldrshaga. Þat var griðastaðr ok hof mikit. Ingibjörgkonungsdóttir var fóstruð með þeim manni, erHildingr hét. Hann var ríkr bóndi. Þorsteinn hét ágætrmaðr, er bjó í Sogni. Hans sonr hét Friðþjófr. Hannvar manna vænstr ok inn mesti íþróttamaðr ok langtfyrir konungs sonum. Friðþjófr var jafnan með Hildingi,ok váru þau konungsdóttir fóstrsystkin, ok báruþau langt af öðrum mönnum. Tveir menn eru nefndirtil sögunnar. Hét annarr Björn, en annarr Ásmundr.Ekki váru þeir stórættaðir. Þeir váru fóstbræðr Friðþjófsok honum vel viljaðir. Konungr var sér ekkignógr um lausafé, en Þorsteinn hersir hafði þriðjungaf ríkinu ok skyldi vera landvarnarmaðr fyrir konung.Hann gerði konungi veizlu it þriðja hvert ár, ok váruþær veizlur inar stormannligustu.Beli konungr tók sótt ok heimti sonu sína til sín okmælti: "Þessi sótt mun heimta mik af ríki mínu oklífinu með. Vil ek biðja ykkr, at þit hafið þá vini, semek hefi áðr haft, því at mér sýnist ykkr skorta allt viðþá feðga, ok munu þeir vinhollir, ef þit kunnið tilat gæta. Ekki skal fé bera í haug hjá mér. Haugr minnskal standa hjá firðinum. En skammt mun okkars Þorsteinsí millum verða, ok er vel, at vit köllumst á."Ok síðan dó hann.Ok þá tók Þorsteinn sótt ok mælti: "Þess vil ek biðjaþik, Friðþjófr, at þú sveigir til við konungs syni, þóttsért þér eigi ónægri en þeir, því at svá á vera fyrirtígnar sakir, ok vel segir mér hugr um þitt mál." Síðandó hann, ok var hann heygðr gegnt Bela haugi.Björn mat Friðþjófr mest, en Ásmundr þjónaði þeim.Skip átti Friðþjófr, er Elliði hét. Annarr gripr varhringr, er engi var slíkr. Þat lék orð á, at Friðþjófrþótti eigi minni sómamaðr fyrir utan konungstign enkonungs synir, ok fundu menn þat á, at með þeim konungsdótturok Friðþjófi var vel ástúðigt í milli. Þatfundu þeir konungs synir ok líkaði allilla, ok gerðistfæð á með þeim Friðþjófi.Nú kom at því, at konungs synir áttu at sækja þangatveizluna, ok gekk hún at vanda fram. Friðþjófr talaðiopt við Ingibjörgu konungsdóttur, ok þá mælti hún:"Góðan hring áttu," segir hún. Hann svarar: "Ekki áek þat, er ek hefi eigi aflat." Hún svarar: "Þat er málmanna, at sá eigi fé, sem lifir, en ekki dauðir menn."Hann svarar: "Kostr mun þér at eiga hringinn ok lógaeigi; send mér aptr, ef þér leiðist at eiga hann." Húnsvarar: "Þú skalt hafa í móti hringinn, er ek á," oksvá var. Eptir þat skildu þau. Hann var nú fámálugr.Björn, fóstbróðir hans, spurði, hvat honum væri. Hannsvaraði: "Kvánfang er mér í hug. Þótt mér sé þat oftígn,þá em ek þó eigi minna háttar." Björn sagði: "Hvískulu vér þá eigi fara ok prófa þetta mál?" Síðan fóruþeir. Konungarnir sátu á haugi föður síns. Friðþjófrkvaddi þá ok mælti: "Þat er erendi mitt hingat til yðar,at ek vil biðja systur yðvarrar." Þeir svöruðu: "Eigi erþessa virðuliga leitat, at gefa hana ótígnum manni, okekki vitum vit þess á henni, at hún mun ótígnummanni gefin verða." Hann svarar: "Þá er skjótt sagt,at ek mun yðr aldri lið veita." "Þat hirðum vit aldri,"sögðu þeir. Hann kom heim aptr, ok tók Friðþjófr aptrgleði sína.
2
Hringr hét konungr, er réð fyrir Svíþjóð. Hann mæltieinn tíma heimugliga við vini sína: "Þat hefi ek spurt,at synir Bela konungs hafa slitit vinfengi við Friðþjóf,er ágætastr er allra þeira. Nú vil ek senda menn mínaá fund þeira, at þeir gangi á hönd mér, ella mun ekgera lið á hendr þeim, ok mun laust fyrir liggja, þvíat þeir hafa hvárki við mér liðsafla né vitsmuni, oker gott á gamals aldri at vinna þá yfir." Sendimennkómu til Bela sona ok mæltu svá: "Svíakonungr sendirykkr orð ok vill, at þit gjaldið þeim skatt eða beriztvið hann ella. En þeir sögðust eigi vilja þjóna honumá unga aldri við skömm ok svívirðing, ok fóru sendimennmeð þeim orðum aptr til konungs síns. En konungssynir söfnuðu liði ok fengu lítit lið ok sendu orðFriðþjófi ok báðu hann liðs, en hann sat at tafli, ersendimenn kómu til hans. Þeir mæltu: "Konungar várirsendu þér kvedju ok vildu þiggja liðsinni þitt tilorrostu með sér." Hann svaraði engu ok mælti viðBjörn: "Leita ráðs fyrir at tefla, því at tvíkostr er þérá tvá vega," sagði hann. Þá mæltu sendimenn: "Heyrirþú várt mál?" Friðþjófr svarar þeim, hann kveðst lönguheyra, -- "en lið mun ek þeim aldri veita." Síðan fórusendimenn aptr ok sögðu svá búit þeim bræðrum. Eptirþat bjuggust þeir til ferðarinnar ok kváðu þat munduráð að flytja systur sína í Baldrshaga ok átta konurmeð henni, -- "því at þar er engi svá djarfr, at þargrandi neinu," því at þar var hof mikit ok goðablótok skíðgarðr um hofit, ok skyldi þar ekki saman komakonur ok karlar.Konungarnir fóru í hernað í móti Hringi konungi,sem fyrr var sagt. Þat var einn tíma, er konungar báðirváru á burt farnir, at Friðþjófr bað sína menn at setjafram skipit Elliða, -- "ok vitum, hvárt hann kann ekkiat skríða í Baldrshaga." Nú kómu þeir þar, ok váruviðtektir góðar. Settist Friðþjófr hjá konungsdóttur, okallir hans menn skipuðu sæti. Konungsdóttir mælti:"Fast sækir þú, Friðþjófr, er þú vilt halda hér fjórtánmenningí Baldrshaga." Hann svarar: "Ekki hirði ekum Baldr eða blót yður. Jafngóðir eru mér þínir málsendarhér sem heima." Þar skorti ekki drykk ok góðagleði. Fór nú svá fram hvern dag, á meðan konungareru í burtu, at þeir fóru þangat at skemmta sér.
3
Nú er at segjafrá viðskiptum konunga,er þeir fundust,at Hringr konungrhafði miklumeira lið en þeirbræðr. Gengu þá ímilli vinir beggja okbáðu þá sættast. Þámælti Hringr konungr:"Vilja konungarnirganga ámitt vald ok giftamér systur sína okgefa henni lausafé,svá at henni sómivel?" En með því atkonungarnir höfðulítit lið, þá játuðuþeir þessu ok bunduþetta með svardögum,ok skildust þeirvinir, ok fóru þeirbræðr heim.Nú er at ræðaum Friðþjóf. Hannmælti til konungsdóttur:"Vel hafiþér oss fagnat, en númun ek heim faraat sinni, en ef konungarnir eru heim komnir, þá geriðoss vissu á einhvern hátt." En konungsdóttir svarar:"Ekki gerir þú at dæmum þeira viðvörun, en at vísueigum vér vinum várum at fagna, ef þér komið aptr."Eptir þat fóru þeir heim, ok um morguninn gekk Friðþjófrút ok mælti: "Nú má vera, Björn félagi, at fyrsthepti skemmtanarferðum várum í Baldrshaga."Nú koma konungarnir heim ok fregna, hvat framhefir farit, á meðan þeir váru í burtu. Gerðu þeir sikstórliga reiða ok sögðu sér gerða mikla svívirðing. Fóruþá enn vinir þeira í millum ok báðu Friðþjóf at geranokkura yfirbót við konungana. Hann mælti: "Sá einnhlutr er í friðargerð af minni hendi at gera minningarvið ina fyrri menn, en engan trúleik munu vér þeimsýna." Þá mæltu sendimenn: "Þat vilja konungar takaí sætt, at þér heimtið skatt af jarlinum Angantý, er ræðrfyrir Orkneyjum, því at sá skattr hefir lengi niðrilegit." Friðþjófr sagði: "Þá viljum vér, at fé várt hafifrið," ok því var heitit honum.Síðan bjuggust þeir Friðþjófr ok menn hans þrettántil skipsins Elliða. Svá var til ætlat, at Hringr konungrskyldi sækja konungsdóttur um haustit. Ok er Friðþjófrvar í burtu farinn, þá mælti Helgi: "Þat munbezt vera, bróðir, at Friðþjófr taki nú hegning. Munuvit brenna bú hans." Síðan brenndu þeir bæinn áFramnesi. Eptir þat keyptu þeir at fjölkunnigum konum,at þær gerði æðiveðr at þeim Friðþjófi ok mönnumhans. Nú sem þeir kómu skammt frá landi, þá ókyrrðisjóinn, ok gerði storm mikinn. Þá kvað Friðþjófr vísu:"Þat var forðumá Framnesi:rera ek opt á talvið Ingibjörgu.Nú skal ek siglai svölu veðriok láta létt und mérlögdýr bruna.Ok mun nú kostr," sagði hann, "at reyna góða liðsmenn,ok er þetta eindælla en í Baldrshaga." Björnsagði: "Slíks er ván, at eptir mundi koma, ok tökumþessu enn vel." Ok síðan kafaði stórliga skipit, en þeirburgust ágæta vel, því at góðum drengjum var samansafnat. Þá kvað Friðþjófr vísu:"Eigi of sér til Alda,erum vestr í haf komnir,allr þykki mér ægirsem eimyrju hræri.Hrynja hávar bárur,haug verpa svanflaugar;nú er Elliði orpinní ákafa báru."Björn sagði: "Svá er, fóstbróðir," sagði hann. "Ekkisakar enn, þótt þær glumri á borðunum." Ok enn kvaðFriðþjófr vísu:"Mjök drekkr á mik.Mær mun klökkva,ef ek skal sökkvaí svana brekku, --austr er orðinní Elliða, --þó lá blæjaá bliki nokkurt."Björn mælti: "Þess minnir þik. Ætlar þú inar sygnskumeyjar tárfelldar eptir þik?" Hann svarar: "Kemr mérþat í hug." Síðan eptir þetta gerði svá mikinn storminn,at fell fossum inn á bæði borð. Þá kvað Björn vísu:"Er em at sem ekkiat austr fyr oss drekkibjört baug varabiði nær fara.Sölt er auguef soka í laugu.Bilskorðs armabirtist mér í hvarma."Friðþjófr mælti: "Svá mun þér þykkja. Ýmist verðrat freista." Þá kvað Ásmundr vísu:"Þá var svarf við siglu,er sær of mér gnúði,ek varð einn með áttainnan borðs at vinna.Dælla er til dyngjudagverð konum at færaen sjó Elliða at ausaá úrigri báru."Þá mælti Friðþjófr: "Nú brá þér í þrælaættina." Friðþjófrkvað:"Sat ek á bólstrií Baldrshaga,kvað, hvat ek kunna,fyr konungs dóttur.Nú skal ek Ránarraunbeð troða,en annar munIngibjargar."Björn mælti: "Nú eru kvíður stórar í, fóstbróðir. Mælaldri slíkt, at æðra sé í orðum þínum." Friðþjófr svarar:"Eigi er þat nú traust, at mér komi þat eigi í hug."Hann kvað:"Þess hefik gangs of goldit.Gekk mér, en þér eigi,með ambáttir áttaIngibjörg at þingi.Saman höfum brennda baugaí Baldrshaga lagða.Varat vilgi fjarrivörðr Hálfdanar garða."Björn mælti: "Við slíkt er nú at una, fóstbróðir." Okí því kom svá mikit áfall á, at ór laust borðin, ok fórustfjórir menninir. Þá mælti Friðþjófr: "Nú er víst, attil Ránar skal fara, ok búumst vaskliga, ok skal hverrgull hafa á sér ok höggva í sundr hringinn Ingibjargarnaut,ok skiptum með oss." Ok þá kvað hann vísu:"Nú hefir fjórumof farit várumlögr lagsmönnum,þeim er lifa skyldu,en Rán gætirröskum drengjum,siðlaus kona,sess ok rekkju."Björn mælti: "Eigi er slíks örvænt, enda eigi vísa ván."Þá kvað Friðþjófr:"Þann skal hring of höggva,en Hálfdanar átti,áðr oss tapi Ægir,auðigr faðir, rauðan.Sjá skal gull á gestum,ef vér gistingar þurfum.Þat dugir rausnar rekkumí Ránar sal miðjum."Nú fundu þeir, at skriðr varð á skipinu mikill, enókunnigt var þeim, hvar þeir váru komnir. Síðan fórFriðþjófr upp í tré ok kom ofan aptr ok mælti: "Sáek nú mjök kynliga sýn. Hvalr einn liggr í hring umskip várt, ok vér eigum landa ván nær oss, ok get ekhann vilji banna oss landit, ok hygg ek þá Helga okHálfdan búa við oss eigi vingjarnliga, ok munu þeirhafa sent oss enga vinsending. Tvær konur sá ek á bakihvalnum gera oss fararbann. Nú munu vér til hætta,hvárt meira má gifta vár eða trölldómr þeira, ok stýrumat þeim." Ok þá kvað hann vísu:"Sé ek tröllkonurtvær á báru;þær hefir Helgihingat sendar.Þeim skal sníðasundr í miðjuhrygg Elliði,áðr af hafi skríði."Síðan eggjaði hann fast sína menn, ok kom svá at meðfrækleik hans, at þeir brutu hrygg ok leggi í hvárritveggihamhleypunni. Síðan kyrrði sjóinn, ok marðiþá skipit uppi, ok váru þeir þá komnir at landi, en svánær var þeim ekit, er eptir lifðu, at Friðþjófr komþeim öllum á land, nema Björn einn gat borgit sér.Friðþjófr breiddi á þá seglit ok kvað vísu:"Ek bar áttatil eldstaðardæsta drengií drifaveðri.Nú hefik segliá sand komit;er eigi hafs meginhægt at reyna."Ok enn kvað hann:"Þurfum eigi, drengir,dauða at kvíða,verið þjóðglaðir,þegnar mínir.Þat mun verða,ef vitu draumar,at ek eiga munIngibjörgu."Björn mælti: "Enn kemr þér hún í hug. Dælla er nú,ok gerir þú nú mannliga."Þar skammt í frá réð fyrir Angantýr jarl, en bar tilnýlundu, at maðr drakk víti sitt, er Hallvarðr hét, okskyldi sitja á skála urn nóttina í móti veðri. Hann heltá horni ok sést um ok getr at líta ferðir manna ok kvaðvísu:"Erat á skálaskjól at drekkavestrvíkingisem vera inni.Eru hraustariþeir, er hlunngota,drengir, ausaí drifaveðri."Enn kvað hann:"Sex sé ek ausa,en sjau róa,dæsta drengií drifaveðri.Þar er gunnhvötumglíkt í stafni,er Friðþjófr fram ífellr við árar."Síðan gekk hann at byrlaranum ok kvað vísu:"Tak þú af gólfi,gangfögr kona,horn hválfanda,hefik af drukkit.Menn sék á mar,þá er munu þurfahreggmóðir liðs,áðr höfn taki."Jarlinn mælti: "Hvat er til tíðenda?" "Herra," segirhann, "menn dragast at landi, ok hygg ek vera allgóðadrengi." Jarl mælti: "Gangið vel fram í móti þeim, efþar er kominn Friðþjófr, er einn er ágætastr."Atli hét víkingr. Þeir váru tólf saman. Hann mælti:"Þat er mér sagt, at Friðþjófr hafi þess heit strengt, athann muni engan fyrr friðar biðja, ok er nú þat atreyna, ef svá kemr til." Hallvarðr kvað þat óskylt atreyna. Síðan kómu þeir at, í því er Friðþjófr vaknaði,því at honum hafði höfgat nokkut. Atli mælti: "Hitter nú ráð, Friðþjófr, at verða vel við ok sanna it fornkveðna,at öndverðir skulu ernir klóast, enda muntuekki þykkjast þurfa griða at biðja." Friðþjófr kvað vísu:"Þér munuð ekkioss of kúga,æðrufullireyjarskeggjar.Heldr mun ek gangaen griða biðjaeinn til ógnarvið yðr tíu."Síðan kom Hallvarðr ok mælti: "Hættið þessi ræðu.Allir séu þeir hér velkomnir, svá vill jarl várr, ok fariðtil hallar." Friðþjófr kvað sér þat vel líka, en sæmaþó virðing hvárra tveggja." Hallvarðr mælti: "Heyrthefi ek getit þín, enda erum vér at sönnu komnir, okhafi þér komit í mikla mannraun."Eptir þat fóru þeir heim. Friðþjófr gekk fyrir jarli okkvaddi hann hæfiliga. Jarl tók honum ágætliga okspurði hann at ferðum sínum, en hann sagði allt itsannasta. Jarl mælti: "Illa er slíkum konungi farit semHelgi er, ok þeir bræðr báðir eru einskis háttar, ensýna sik í slíkri illsku við svá ágæta menn." Björn kvaðvísu:"Jusum vér, en yfir fellúrsvöl bára,teitir á tvau borðtíu dægr ok átta.Þat var kynförkænna drengja,hversu vér fórummeð Friðþjófi."Nú váru þeir í góðu yfirlæti. Friðþjófr gerðist ókátr.Jarlinn mælti: "Hví ertu svá fálátr, Friðþjófr, því atvér viljum vel til þín gera? Ok ef þú ferr skatt at heimta,þá liggja þar skjót svör fyrir, at konungarnir þeir fáengan skatt ok engan góðan hlut af oss, er einskis góðsverðir eru af oss, en þú skalt þat fá, sem þú beiðir, okger þat af fénu, sem þér vel líkar, en ekki hræðumstek þá." "Enn mun ek þat þiggja," segir Friðþjófr, okvar hann þar í góðu yfirlæti hjá jarlinum.
4
Nú er at segja frá því, at Hringr konungr kom tilveizlunnar ok gekk at brúðhlaupi sínu, en þat hafði orðittil tíðenda, at inar fjölkunnigu konur höfðu fallit ofanat seiðhjalli sínum. Ok er veizlan var úti, sá Hringrkonungr hringinn Friðþjófsnaut á hendi Ingibjargarok mælti: "Hvaðan kom þér hringr sá?" Hún kvað þatvera erfð sína. "Nei," segir hann, "Friðþjófr mun hafagefit þér hann heldr. Ekki skaltu hafa gull hans, því atfá muntu gull í mínu ríki." Síðan fekk hún hringinn íhönd konu Helga ok bað hana senda Friðþjófi, sem þauhöfðu með sér mælt. Eptir þat fór konungr heim í ríkisitt ok Ingibjörg með honum.En Friðþjófr bjóst í burt ór Orkneyjum, ok létjarl bæta skip hans, ok skildust þeir með inni mestublíðu Angantýr jarl ok Friðþjófr. Síðan kómu þeiraptr til Noregs ok í Sogn ok fyrir bæ þann, er átt hafðiFriðþjófr. Þá mælti hann: "Sortnat hafa nú byggðirnarhér, á meðan vér höfum í burt verit." Hann hefir númál við sína menn, ok verða honum allir fegnir oksögðu honum tiltekju konunganna. Hann kvað þá vísu:"Drukkum forðumá Framnesi,fræknir drengir,með föður mínum.Nú sé ek brenndanbæ þann vera.Á ek öðlingumillt at gjalda."Hann spurði þá at, hvar konungarnir váru, en honumvar sagt, at þeir væri í Baldrshaga ok blótuðu goðsín. Þá mælti Friðþjófr: "Hvat sýnist þér, Björn," segirhann, "hversu með skal fara?" Björn mælti: "Þiklæt ek hafa ráð fyrir oss," segir hann. "Þá ætla ek atfæra þeim skatt sinn, hversu sem af hendi verðr leystr."Ok svá gerðu þeir ok gengu frá skipi. Þá mælti Friðþjófrvið Björn: "Vit munum ganga upp á land, enþeir skulu brjóta skip þeira á meðan, því at svá einsmun af hendi greindr skattr þeira, at ólíkligt er, atoss þykki einn veg öllum." Þá kvað Friðþjófr vísu:"Einn mun ek gangaupp frá ströndu, --þarf ek lítit lið, --lofða at finna.Verpi þér eldií jöfra bæ,ef ek kem eigiaptr at kveldi."Björn mælti: "Þetta er vel kveðit." Konungarnir sátuí húsinu goða sinna, en konur þeira bökuðu goðin viðeldinn. Síðan gekk Friðþjófr inn fyrir Helga ok mælti:"Nú muntu vilja hafa skattinn," ok færði upp sjóðinnok rak á nasir honum ok braut ór honum tvær tennrnar,ok fell hann í óvit, en Friðþjófr gekk at eldinumok sá hringinn á hendi konu Helga ok greip til hennar,ok dragnaðist hún, en goðit valt út á eldinn, ok er hannkom at dyrunum, raknaði hringrinn af hendi henni. EnFriðþjófr gekk út ok kvað vísu:"Tak þú við skatti,skatna drottinn,fremstum tönnum,nema þú framar beiðir.Silfr er á botnibelgjar niðri,sem vit Björn höfumbáðir of ráðit."Eptir þat gekk Friðþjófr út ok kvað vísu:"Hafa skal ek baugbrenndan í höndumór svefnhúsiSvölnis meyja;sá er hugr á méraf þeim hringi digrum:verðr þeim, er varðar,við lítilmagna."Björn mælti: "Nú skiptir þú at höguðum, at hún dvelisteptir, en þú hafir hringinn." Síðan ganga þeir til skipa,ok varð Friðþjófi litit aptr ok kvað vísu:"Gekk ek því frá garðigrunskjöldunga tveggja,at ek illsögur ættienn í minna grandi.Nær var ek nála Gunniund nistingu fundinn, --þat rak mik frá húsi, --heldr meir en skyldi."Helgi raknaði við ok bað menn út ganga, -- "ok hefirsjá maðr fyrirgert sér, er eigi hlífir griðastöðum." Oker þeir koma út, bað hann fá sér boga sinn, ok er hannsveigði bogann, brast boginn í sundr. Friðþjófr kvaðvísu, er hann sá þetta, sté á skip ok tók til ára ok brautbáðar senn í einu:"Kyssta ek ungaIngibjörguBeladótturí Baldrshaga.Svá skulu árará Elliðabáðar brotnasem bogi Helga."Síðan fóru þeir til skipanna, en þau váru öll brotin.Nú mælti Björn við Friðþjóf: "Hvat skal nú at hafast,fóstbróðir?" "Ek ætla nú ráðligt," sagði Friðþjófr, "atkanna hermanna siðu ok ráðast í víkingu." Ok svá gerðuþeir, lágu nú í víkingu um hríð, ok gerðist Friðþjófrágæta maðr. Hann drap illmenni, en bændr lét hanní friði fara, ok urðu þeir stórauðigir af þessu.
5
Þat er sagt eitt sinn, at Friðþjófr mælti til Bjarnar:"Leiðist mér nú sjá iðn. Ætla ek nú skiljast við yðr,ok vil ek hitta Hring konung, ok vitit mín þó aptr atsumri." Björn mælti: "Óvænlig ætlan er þat, en þómuntu ráða verða, eða viltu eigi aptr ok drepa konungana?"Friðþjófr kvað þat til einskis vera ok kvaðvísu:"Mankat ek hýrraen hugaðsræðurBela dótturí Baldrshaga.Því skal ek hittaHring at máli,hversu at fylkir,fagnar greppi.""Ófúss em ek til þess, sagði Björn, "at hætta þér einumá vald hans." Hann kveðst ráða vilja, -- "ok flytið mikþangat," ok svá gerðu þeir. Ok er hann kom nær bænum,tók hann sér saltkarlskufl einn mikinn ok steyptihonum yfir sik. Hann var mikill maðr vexti ok stórligr,fríðr sýnum. Síðan hitti hann hirða nokkura ok fóróframliga ok spurði, hvaðan þeir væri. Þeir kváðustvera frá bæ Hrings konungs. Hann spurði: "Er hannríkr konungr?" Þeir svöruðu: "Svá lízt okkr sem þúmunt hafa aldr til at stýra vitsmunum þínum svá atvita, hvert veldi Hringr konungr hefir." Hann svaraði:"Meir hefi ek hugsat at fága saltkatla en spyrja at konungatignum." Síðan gekk hann til hallarinnar ok kominn ok nam staðar utarliga við dyrr. Konungr mælti, erhann sá manninn: "Drottning," segir hann "maðr gekkinn í höllina." Drottning svarar: "Þat er lítil tíðendihér," segir hún. "Svá er víst," segir hann. "Gakk, sveinn,ok spyr, hverr hann er eða hvaðan hann kom eða hvarhann á kyn." Sveinninn kom fyrir hann ok spurði:"Hvat heitir þú, eða hvar ertu ættaðr, eða hvar vartuí nótt?" Hann svarar: "Tíðum berr þú at, eða muntunokkura grein kunna at gera, þótt ek segi þér? Þjófrheiti ek, at Úlfs var ek í nótt, en í Angri var ek uppfæddr." Sveinninn segir þetta konunginum. "Þér skilstvel," segir konungr. "Veit ek herað heita í Angri, okmá vera, at manninum sé eigi opt hughægt. Þat má okvera, at stytt sé nafn hans, ok hafi verit með ótryggummönnum um hríð. Þykki mér mikit um manninn vert.""Hvers er vert um stafkarla?" segir drottning. Konungrmælti: "Forvitni er mér á at sjá hann, ok sé ek hannhugsar margt ok skyggnist um."Síðan sendi konungr eptir honum, ok kom hann fyrirkonung. Konungr mælti: "Hvat heitir sjá inn miklimaðr?" Hann sagði it sama til. Konungr mælti: "Svámá vera. Hversu viltu, drottning, fagna honum?" Húnsvarar: "Svá sem öðrum stafkörlum." "Nei," sagði konungr,"hann mun verit hafa á skógi í nótt, er hannkveðst úlf gista, ok mun hann þurfa beina. Sit hér ámillum okkar drottningar." Hún mælti: "Gamalærr geristþú, at þú skipar saltkörlum at sitja." Konungr mælti:"Eigi er þat ráð, kasta kuflinum, Þjófr." Hann kvaðþat eigi hæfa, -- "ok em ek óframr maðr." Konungrmælti: "Ger sem ek býð, ek verð at ráða." Síðan fórhann ór kuflinum, ok var maðrinn stórliga vel búinn."Nú kalla ek betr fara at fá honum skikkju sæmiliga."Hún kvað svá vera skyldu, -- "en lítit er mér um hann."Konungr mælti: "Hring hefir þú góðan, Þjófr, ok lengimuntu salt þar til hafa brennt." Hann segir þat föðurarfsinn vera. Konungr mælti: "Þat má vera." Konungrsettist síðan í hásæti, en drottningu setti fram dreyrrauðaok vildi engu við hann skipta, en konungr varallglaðr, ok kunni hann honum margt at segja, ok þokkaðisthann mönnum vel, ok var hann í góðu yfirlætium vetrinn. Drottning mælti fátt við hann.Þess er getit eitthvert sinn, at konungr skyldi faratil veizlu, ok þá mælti konungr: "Viltu fara með oss,Þjófr." "Já, herra," svarar hann. Síðan fóru þau, okvar þeim konungi ok drottningu ekit um ísinn. Þjófrmælti: "Fari þér varliga, því at ótraustr er íssinn."Konungr mælti: "Opt finnst þat á, at þér er hugr umoss." Ok litlu síðan brast íssinn, en Þjófr hljóp at vagninum,ok bjargaði hann konunginum ok öllu því, erí var, en drottningin varð eptir, ok kippti hann henniupp ór ísbrotunum. Konungr mælti: "Vel var nú borgit.Eigi mundi Friðþjófr betr hafa hjá staðit, ok eruslíkt góðir fylgdarmenn."Nú várar vel, ok einn dag mælti konungr: "Göngumvit út nú í dag ok sjáumst um; hér er fagrt landsleg."Síðan gengu þeir tveir saman, konungr ok Þjófr, okkómu í skóg einn. Konungr mælti: "Syfjar mik nú."Þjófr mælti: "Far heim heldr, herra. Þat sómir betrtígn yðvarri." "Nei," sagði konungr, "eigi má svá vera,"ok lagðist niðr ok hraut fast. Þjófr sat hjá ok dró sverðitór slíðrum ok fleygði því langt í burt, en konungrvaknaði ok mælti: "Var svá, Friðþjófr, at ýmist komí skapit, ok vel skaltu hér kominn, ok þegar kennda ekþik it fyrsta kveld, er ek sá þik, ok ekki máttu sváskjótt í burt fara. Mikit nokkut mun fyrir þik leggjast."Hann svarar: "Vel hafi þér gert við mik ok ágætliga,en burt skal nú fara skjótt." Eptir þat genguþeir heim.Ok um morguninn var drepit á skemmudyrr konungs.Hann spyrr, hverr þar væri. "Hér er Friðþjófr,ok ætla ek nú til ferðar." Ok þá kvað hann vísu:"Nú skal þér of þakka.Þú hefir prúðliga veitta, --búinn er greppr at ganga, --gisting ara nisti.Ek man Ingibjörguæ, meðan vit lifum bæði, --siti hún heil, -- en hljótumhnossir fyr koss at senda."Konungr mælti: "Ok varð svá, at henni var þökkuðbetr veizlan en mér. Ekki hefir hún betr gert til þín enek. Snæðum nú allir saman, áðr þú farir, ok verum kátir;sit þú upp, drottning." Hún kveðst eigi nenna. "Nei,"sagði konungr, "vér skulum öll sömun matast," ok svávarð at vera. Konungr mælti: "Hér vilda ek þik dvelja,Friðþjófr." Þá kvað hann vísu ok mælti áðr: "Í burtætla ek nú.""Bú þú, Hringr konungr,heill ok lengi,æðstr öðlinga,und Ýmis hausi.Gættu, vísir, velvífs ok landa;skulu vit Ingibjörgaldri finnast."Þá kvað konungr:"Far þú eigi svá,Friðþjófr, heðan,dýrstr drengr,í döprum huga.Mun ek þér gjafirþínar launavíst betr en þikof varir sjálfan."Ok enn kvað hann:"Gef ek fræknumFriðþjófi konuok alla meðeigu mína."Friðþjófr kvað vísu:"Mun ek þær gjafirþiggja eigi,nema þú hafir, frægr,fjörsótt tekit."Konungr svarar: "Eigi mundi ek þetta hafa gefit þér,nema þat væri, ok em ek sjúkr, enda ann ek þér þessráðs bezt ok henni þín at njóta, því at þit eruð fyrirflestum mönnum, ok nú mun ek gefa þér konungs nafn,því at bræðr hennar munu eigi unna þér slíkrar virðingar,ok fastna þú þér nú sjálfr konu." Friðþjófr mælti:"Hafi þér þökk fyrir, herra, en eigi vil ek hæri nafnbótbera en jarlsnafn." Síðan andaðist konungr, en Friðþjófrgerði brúðhlaup sitt, og var þá drukkit erfi eptirkonunginn. Síðan settist hann at landráðum ok þóttivera inn mesti ágætismaðr, ok áttu þau Ingibjörg börnsaman. Var Friðþjófr jarl kallaðr.Ok er þetta frétta bræðr hennar, mælti Helgi tilbróður síns: "Slíkt er firn mikil, at ótíginn maðr skaleiga systur okkra. Nú förum ok gerum her á hendrhonum ok rennum þessum ósköpum." Ok svá gerðuþeir, söfnuðu miklu liði ok fóru á hendr Friðþjófi.Ok er hann frétti þetta, mælti hann til drottningar:"Nú eigum vér starfs ván fyrir höndum. Hversu semgengr til, þá vilda ek, at þér mislíkaði eigi." Hún svarar:"Nú er þar komit, er ek vil þín sízt missa." Síðanfóru þeir til bardaga, ok gekk Friðþjófr svá hart fram,at hann var fremstr af sínum mönnum, ok mættustþeir Helgi ok borðust harðliga, en svá lauk með þeim,at Helgi fell, ok var þá blásit sigrópi. Þá mælti Friðþjófr:"Tveir eru kostir, Hálfdan, at taka sættir eðaþola dauða. Sýnist þat nú enn, at betri málaefnin hefi eken þit bræðr." Hálfdan kveðst mundu þann kost taka, okfór hann heim til ríkis síns, ok var hann skattgildrundir Friðþjófi alla ævi síðan, en Friðþjófr settist núat löndum ok var inn frægasti af sinni hreysti, ok áttihann margt barna með konu sinni ok varð gamall maðr.Ok endist svá sjá sagaat vár herra gefi oss alla góða dagaok vér megum fá þann frið,allt gott gangi oss í lið.Geymi oss María móðirog mektugir englar góðir.Leiði lausnarinn þjóðirlífs á himna slóðir.Ljúfstr mun oss minn lávarð sendamér lífit gott án enda,í frið fyrir farsæld venda.Amen ad eterneet mi pater et mater,bona soror et frater.

Old Norse texts from the Perseus Project (perseus.tufts.edu/hopper/opensource/download), via CLTK's old_norse_text_perseus mirror. Licence: CC BY-SA 3.0 US. Source.