Frá Fornjóti ok hans ættmönnum

Old Norse · Sagas · 9 sections

1
FORNJÓTR hefir konungr heitit. Hann réð fyrirGotlandi*, er kallat er Finnland ok Kvenland. Þater fyrir austan hafsbotn þann, er gengr til móts viðGandvík; þat köllum vér Helsingjabotn. Fornjótr áttiþrjá syni. Hét einn Hlér, er vér köllum Ægi, annarrLogi, þriði Kári. Hann var faðir Frosta, föður Snæsins gamla. Hans sonr hét Þorri. Hann átti tvá syni,hét annarr Nórr, en annarr Górr, dóttir hans hét Gói.Þorri var blótmaðr mikill. Hann hafði blót á hverjuári at miðjum vetri; þat kölluðu þeir Þorrablót. Afþví tók mánaðrinn heiti.Þat var tíðenda einn vetr at Þorrablóti, at Gói hvarfí brott, ok var hennar leita farit, ok finnst hún eigi.Ok er sá mánaðr leið, lét Þorri fá at blóti ok blóta tilþess, er þeir yrði vísir, hvar Gói væri niðr komin; þatkölluðu þeir Góiblót. Einskis urðu þeir vísir um hanaat heldr. Þrim vetrum síðar strengdu þeir bræðr heit,at þeir skyldu hennar leita ok skipta svá leitinni, atNórr skyldi leita um löndin, en Górr skyldi leita umútsker ok eyjar, ok fór hann á skipum. Hvárrtveggiþeira bræðra var fjölmennr. Helt Górr skipum sínumút eptir hafsbotnum og svá í Allanzhaf. Síðan kannarhann víða Svíasker ok allar eyjar, er liggja í Eystrasalti,eptir þat í Gautasker ok þaðan til Danmerkr ok* Jótlandi hdr.kannar þar allar eyjar. Hann fann þar frændr sína, þáer komnir váru af Hlé inum gamla ór Hlésey, ok helthann þá enn fram ferðinni ok spyrr ekki til systursinnar.En Nórr, bróðir hans, beið þess, er snjó lagði áheiðar ok skíðfæri gerði gott. Eptir þat fór hann afKvenlandi ok fyrir innan hafsbotninn, ok kómu þar,er þeir menn váru, er Lappir heita; þat er á bak Finnmörk.En Lappir vildu banna þeim yfirför, ok tókstþar bardagi, ok sá kraptr ok fjölkynngi fylgdi þeimNór, at óvinir þeira urðu at gjalti, þegar þeir heyrðuheróp ok sá vápnum brugðit, ok lögðu Lappir á flótta.En Nórr fór þaðan vestr á Kjölu ok var lengi úti oksvá, at þeir vissu ekki til manna, ok skutu dýr ok fuglatil matar sér, fóru þar til, er vötn hnigu til vestrættaraf fjöllum. Þá fara þeir með vötnunum ok kómu atsjá. Þar var fyrir þeim fjörðr mikill, sem hafsbotn væri.Þar váru byggðir miklar, ok dalir stórir gengu at firðinum.Þar var safnaðr fyrir þeim, ok réðu þeir þegartil bardaga við Nór, ok fór þeira skipti eptir vana, alltfólk fell þar eða flýði, en Nórr ok hans menn genguyfir sem lok yfir akra. Fór Nórr um allan fjörðinn oklagði undir sik ok gerðist konungr yfir þeim heruðum,er þar lágu innan fjarðar. Nórr dvaldist þar um sumarit,þar til er snjávaði á heiðar. Þá stefndi hann uppeptir dalnum þeim, er suðr gengr af firðinum. Sá fjörðrer nú kallaðr Þrándheimr. Suma menn sína lætr hannfara it fremra um Mærina. Hann lagði undir sik, hvarsem hann fór, ok þá er hann kemr suðr yfir fjallit þat,er var fyrir sunnan dalsbotninn, sótti hann suðr eptirdölunum, þar til er hann kom at vatni miklu, er þeirkölluðu Mjörs. Þá snýr hann enn vestr á fjallit, þvíat honum var sagt, at menn hans höfðu farit ósigr fyrirkonungi þeim, er Sókni hét. Þá kómu þeir í þat herað,er þeir kölluðu Valdres. Þaðan fóru þeir til sjóvar okkómu í langan fjörð ok mjóvan, er nú heitir Sogn.Þar var fundr þeira Sókna, ok áttu þeir þar orrostumikla, því at Sókna brá ekki við fjölkynngi þeira. Nórrgekk fram hart, ok skiptust þeir Sókni höggum við.Þar fell Sókni ok margt lið hans.
2
Ferð Nórs eptir Noregi at leita systur sinnar.Eptir þat fór Nórr í fjörð þann, er norðr gengr afSogni. Þar hafði Sókni fyrir ráðit, er nú heitir Sóknadalr.Þar dvaldist Nórr lengi, ok heitir þar nú Nórafjörðr.Þar kom til móts við hann Górr, bróðir hans,ok hafði þá hvárrgi þeira spurt til Gói. Górr hafði okundir sik lagt land allt it ytra, er hann hafði sunnanfarit, ok þá skiptu þeir löndum með sér bræðr. HafðiNórr meginland allt, en Górr skal hafa eyjar þær allar,er hann ferr stjórnföstu skipi milli ok meginlands. Okeptir þat ferr Nórr til Upplanda ok kom þar, sem núheitir Heiðmörk. Þar réð sá konungr fyrir, er hét Hrólfrór Bjargi. Hann var sonr Svaða jötuns norðan af Dofrum.Hrólfr hafði numit á brott af Kvenlandi Gói Þorradóttur.Hann fór þegar til móts við Nór ok bauð honumtil einvígis. Þeir börðust lengi, ok varð hvárrgi sárr.Eptir þat sættust þeir, ok fekk Nórr systur Hrólfs, enHrólfr fekk Gói. Þaðan sneri Nórr aptr norðr til ríkisþess, er hann hafði undir sik lagt. Þat kallaði hannNorveg. Réð hann því ríki, meðan hann lifði, en synirhans eptir hann, ok skipta þeir landi með sér, ok tókusvá ríki at smækkast sem konungar tóku fjölgast okgreindust svá í fylki.
3
Beitir fekk Noreg.Górr hefir ok verit kallaðr sækonungr. Hans synirváru þeir Heiti ok Beiti. Þeir váru sækonungar ok ofstopamennmiklir. Þeir gengu mjök á ríki sona Nórs,ok áttu þeir margar orrostur, ok sigruðust ýmsir. Beitirlagði inn í Þrándheim ok herjaði þar. Hann lá þar,er nú heitir Beitisær eða Beitistöð. Þar lét hann dragaskip ór Beitistöð innanverðri ok norðr yfir Eiskrueið;þar ganga Naumudalir at norðan. Hann settist í lyptingok helt um hjálmvöl ok eignaðist land allt þat, ervar á bakborða, ok eru þar margar byggðir. Heitir, sonrGórs, var faðir Sveiða sækonungs, föður Hálfdanar insgamla, föður Ívars Upplendinga jarls, föður Eysteinsglumru, föður Rögnvalds jarls ins ríka ok ins ráðsvinna.
4
Ættartala Haralds frá Óðni.Burri hefir konungr heitit, er réð fyrir Tyrklandi.Hans sonr var Burr, er var faðir Óðins Ásakonungs,föður Freys, föður Njarðar, föður Freys, föður Fjölnis,föður Sveigðis, föður Vanlanda, föður Vísburs, föðurDómalda, föður Dómars, föður Dyggva, er vér köllumTryggva, föður Dags, föður Agna Skjálfarbónda, föðurAlreks, föður Yngva, föður Jörmunfróða, er vér köllumJörund, föður Ána ins gamla, er vér köllum Aun,er níu vetr drakk horn fyrir elli sakir, áðr hann dó.Aunn var faðir Egils Tunnadólgs, föður Óttars vendilskráku,föður Aðils at Uppsölum, föður Eysteins, föðurYngvars ins hára, föður Braut-Önundar, föður Ingjaldsins illráða, föður Óláfs trételgju, föður Hálfdanar hvítbeins,föður Eysteins, föður Hálfdanar ins milda okmatarilla, föður Guðröðar veiðikonungs, föður Hálfdanarsvarta, föður Haralds ins hárfagra.
5
Ættartala.Skjöldr hét sonr Óðins Ásakonungs. Hann var faðirFriðleifs, föður Frið-Fróða, föður Friðleifs, föður Hávarðsins handramma, föður Fróða, föður Vermundarins vitra, föður Óláfs ins lítilláta, föður Dans ins mikilláta,föður Fróða ins friðsama, föður Friðleifs, föðurFróða ins frækna, föður Ingjalds Starkaðarfóstra, föðurHræreks hnöggvanbauga, föður Hálfdanar, föður Hræreksslöngvanbauga, föður Haralds hilditannar. BróðirHaralds var Randvér, faðir Sigurðar hrings. Er þá slíkættartala til Haralds konungs hárfagra, sem fyrr segir.
6
Ætt Haralds frá Adam.Adam skapaði guð fyrst allra manna. Seth var sonrhans, hans sonr Enos, hans sonr Kaynán, hans sonrMalaleel, hans sonr Phareth, hans sonr Enoch, hans sonrMathusalem inn gamli, hans sonr Lámech, -- þá varúti inn fyrsti heimsaldr, -- hans sonr var Nói, er örkinasmíðaði, hans sonr Japhet, hans sonr Japhan, hanssonr Zechim, hans sonr Ciprus, hans sonr Cretus eðaCelius, hans sonr Saturnus í Krít, hans sonr Jupiter,hans sonr Darius, hans sonr Erichonius, hans sonrTroeg, hans sonr Ilus, hans sonr Lamidon, hans sonrPríamus höfuðkonungr. Munnon eða Mennon hét konungrí Tróju. Hann átti Troánam, dóttur Priami konungs:hans sonr hét Tror, er vér köllum Þór, hans sonrvar Loricha, er vér köllum Hlórriða, hans sonr Eredei,er vér köllum Eindriða, hans sonr Vingiþórr, hans sonrVinginer, hans sonr Móði, hans sonr Mági, er vér köllumMagna, hans sonr Seseph, hans sonr Beduigg, hanssonr Atra, hans sonr Trinán, hans sonr Heremoth, ervér köllum Hermóð, hans sonr Skjaldin, er vér köllumSkjöldr, hans sonr Beaf, er vér köllum Bjár, hans sonrGoðólfr, hans sonr Burri, er vér köllum Finn, hanssonr Frjalafr, er vér köllum Bors, hans sonr Voden, ervér köllum Óðin. Hann var Tyrkja konungr. Hans sonrSkjöldr, hans sonr Friðleifr, hans sonr Frið-Fróði, hanssonr Herleifr, hans sonr Hávarr inn handrammi, hanssonr Fróði, hans sonr Vémundr inn vitri, hans dóttirÓlof. Hún var móðir Fróða ins friðsama. Hans sonrFriðleifr, hans sonr Fróði inn frækni, hans sonr Hálfdan,hans sonr Hróarr, hans sonr Valdarr inn mildi,hans sonr Haraldr gamli, hans sonr Hálfdan snjalli,hans sonr Ívarr víðfaðmi, hans dóttir Auðr in djúpauðga,hennar sonr Randvér, hans sonr Sigurðr hringr,hans sonr Ragnarr loðbrók, hans sonr Sigurðr ormr íauga, hans dóttir Áslaug, hennar sonr Sigurðr hjörtr,hans dóttir Ragnhildr, hennar sonr Haraldr konungrinn hárfagri. Verðr þessi tala einum manni fátt í sjautugu at meðtöldum bæði Adam ok Haraldi.
7
Hverir konungar stýrt hafa Noregi.Sonr Haralds hárfaga hét Sigurðr hrísi, hans sonrHálfdan, hans sonr Sigurðr sýr, hans sonr Haraldr innharðráði, bróðir Ólafs ins helga, hans sonr Óláfr kyrri,hans sonr Magnús berbeinn, hans sonr Haraldr gilli,hans sonr Sigurðr munnr, hans sonr Sverrir magnus,hans sonr Hákon harmdauði, hans sonr Hákon gamli,hans sonr Magnús, er lögbók sendi til Íslands, þá erkölluð er Jónsbók, hans sonr Hákon háleggr, hansdóttir Ingibjörg, hennar sonr Magnús góði Eiríkssonlanga hertoga, hans sonr Hákon, hans sonr Óláfr, erþá var tíu vetra, er faðir hans andaðist. Hann var konungryfir Noregi, Danmörk ok öllum þeim skattlöndum,er þar liggja til, ok réttr erfingi alls Svíaríkis, erAlbrikt, sonr Mækinborgargreifa, helt; hann var systursonrMagnúss konungs góða, föðurföður Óláfs. ÞessiÓláfr var heitinn eptir inum heilaga Óláfi konungiHaraldssyni eptir sjálfs hans tilvísan. Hann var þá konungr,er sjá bók var skrifuð. Þá var liðit frá hingatburðvárs herra Jesú Kristí mccclxxx ok vij ár.
8
Capitulum.Þessir hafa stýrt Noregi: Óláfr konungr, sem núsagði, þá Hákon konungr, þá Magnús konungr góði,þá Hákon háleggr, þá Eirekr ok Magnús, þá Magnús,er bókina setti, þá Hákon ungi jafnfram Hákoni gamla,föður sínum, þá Ingi Bárðarson ok Erlingr steinveggrok Philippus Baglakonungr, þá Hákon harmdauði, þáSverrir magnus ok margr lygikonungr um hans daga,þá Magnús Erlingsson ok Eysteinn birkibeinn, þáHákon herðibreiðr, þá Ingi krypplingr ok Eysteinn okSigurðr munnr, þá Haraldr gillikristr ok Magnús blindiok Sigurðr slembidjákn, þá Sigurðr Jórsalafari, Eysteinnok Óláfr, þá Magnús berbeinn ok Hákon Þórisfóstri,þá Óláfr inn kyrri ok Magnús, faðir HákonarÞórisfóstra, þá Haraldr inn harðráði, þá Magnús innríki, sonr Óláfs ins helga, þá óforsynju-konungr SveinnAlfífuson ok Knútr inn ríki, þá Óláfr inn helgi Haraldsson,þá Eirekr jarl, Sveinn jarl ok Hákon jarl, þá ÓláfrTryggvason, þá Hákon blótjarl inn ríki, þá Haraldrgráfeldr, þá Hákon Aðalsteinsfóstri, þá Eirekr blóðöx,þá Haraldr inn hárfagri, er fyrstr var einvaldskonungryfir öllum Noregi, svá at sögur finnist til.
9
Hvarf Óláfs konungs Hákonarsonar.Ári síðar en fyrr segir hvarf Óláfr konungr Hákonarson.Sögðu Danir hann dauðan, en Norðmenn vilduekki trúa því. Þá var tekin til ríkisstjórnar yfir Noregok Danmörk drottning Margréta, móðir Óláfs konungs,en dóttir Valdamars Danakonungs, eptir er hún létfanga Albrikt.FUNDINN NOREGR

Old Norse texts from the Perseus Project (perseus.tufts.edu/hopper/opensource/download), via CLTK's old_norse_text_perseus mirror. Licence: CC BY-SA 3.0 US. Source.