Vafþrúðnismál

Old Norse · Poetic Edda · 55 sections

1
"Ráð þú mér nú, Frigg, alls mik fara tíðir at vitja Vafþrúðnis; forvitni mikla kveð ek mér á fornum stöfum við þann inn alsvinna jötun." Frigg kvað:
2
"Heima letja ek mynda Herjaföðr í görðum goða; því at engi jötun ek hugða jafnramman sem Vafþrúðni vera." Óðinn kvað:
3
"Fjölð ek fór, fjölð ek freistaða, fjölð ek reynda regin; hitt vil ek vita, hvé Vafþrúðnis salakynni sé." Frigg kvað:
4
"Heill þú farir! heill þú aftr komir! heill þú á sinnum sér! æði þér dugi, hvars þú skalt, Aldaföðr, orðum mæla jötun.
5
Fór þá Óðinn at freista orðspeki þess ins alsvinna jötuns; at höllu hann kom, ok átti Íms faðir; inn gekk Yggr þegar. Óðinn kvað:
6
"Heill þú nú, Vafþrúðnir, nú em ek í höll kominn á þik sjalfan sjá; hitt vil ek fyrst vita, ef þú fróðr sér eða alsviðr jötunn." Vafþrúðnir kvað:
7
"Hvat er þat manna er í mínum sal verpumk orði á? Út þú né komir órum höllum frá, nema þú inn snotrari sér." Óðinn kvað:
8
"Gagnráðr ek heiti, nú emk af göngu kominn, þyrstr til þinna sala; laðar þurfi - hef ek lengi farit - ok þinna andfanga, jötunn." Vafþrúðnir kvað:
9
"Hví þú þá, Gagnráðr, mælisk af golfi fyr? Far þú í sess í sal! Þá skal freista, hvárr fleira viti, gestr eða inn gamli þulr." Óðinn kvað:
10
"Óauðigr maðr, er til auðigs kemr, mæli þarft eða þegi; ofrmælgi mikil, hygg ek, at illa geti hveim er við kaldrifjaðan kemr." Vafþrúðnir kvað:
11
"Seg þú mér, Gagnráðr, alls þú á golfi vill þíns of freista frama, hvé sá hestr heitir, er hverjan dregr dag of dróttmögu." Óðinn kvað:
12
"Skinfaxi heitir, er inn skíra dregr dag of dróttmögu; hesta beztr þykkir hann með Hreiðgotum; ey lýsir mön af mari." Vafþrúðnir kvað:
13
"Seg þú þat, Gagnráðr, alls þú á golfi vill þíns of freista frama, hvé sá jór heitir, er austan dregr nótt of nýt regin." Óðinn kvað:
14
"Hrímfaxi heitir, er hverja dregr nótt of nýt regin; méldropa fellir hann morgin hvern; þaðan kemr dögg um dala." Vafþrúðnir kvað:
15
Seg þú þat, Gagnráðr, alls þú á golfi vill þíns of freista frama, hvé sú á heitir, er deilir með jötna sonum grund ok með goðum." Óðinn kvað:
16
"Ífing heitir á, er deilir með jötna sonum grund ok með goðum; opin renna hon skal of aldrdaga; verðr-at íss á á." Vafþrúðnir kvað:
17
Seg þú þat, Gagnráðr, alls þú á golfi vill þíns of freista frama, hvé sá völlr heitir, er finnask vígi at Surtr ok in svásu goð." Óðinn kvað:
18
"Vígriðr heitir völlr, er finnask vígi at Surtr ok in svásu goð; hundrað rasta hann er á hverjan veg; sá er þeim völlr vitaðr." Vafþrúðnir kvað:
19
"Fróðr ertu nú, gestr, far þú á bekk jötuns, ok mælumk í sessi saman; höfði veðja vit skulum höllu í, gestr, of geðspeki. Óðinn kvað:
20
"Seg þú þat it eina, ef þitt æði dugir ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hvaðan jörð of kom eða upphiminn fyrst, inn fróði jötunn." Vafþrúðnir kvað:
21
"Ór Ymis holdi var jörð of sköpuð, en ór beinum björg, himinn ór hausi ins hrímkalda jötuns, en ór sveita sær." Óðinn kvað:
22
"Seg þú þat annat, ef þitt æði dugir ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hvaðan máni kom, sá er ferr menn yfir, eða sól it sama." Vafþrúðnir kvað:
23
"Mundilfari heitir, hann er mána faðir ok svá Sólar it sama; himin hverfa þau skulu hverjan dag öldum at ártali." Óðinn kvað:
24
"Seg þú þat it þriðja, alls þik svinnan kveða ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hvaðan dagr of kom, sá er ferr drótt yfir, eða nótt með niðum." Vafþrúðnir kvað:
25
"Dellingr heitir, hann er Dags faðir, en Nótt var Nörvi borin; ný ok nið skópu nýt regin öldum at ártali." Óðinn kvað:
26
"Seg þú þat it fjórða, alls þik fróðan kveða, ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hvaðan vetr of kom eða varmt sumar fyrst með fróð regin." Vafþrúðnir kvað:
27
"Vindsvalr heitir, hann er Vetrar faðir, en Svásuðr sumars." Óðinn kvað:
28
"Seg þú þat it fimmta, alls þik fróðan kveða, ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hverr ása ellztr eða Ymis niðja yrði í árdaga." Vafþrúðnir kvað:
29
"Örófi vetra áðr væri jörð of sköpuð, þá var Bergelmir borinn, Þrúðgelmir var þess faðir, en Aurgelmir afi." Óðinn kvað:
30
"Seg þú þat it sétta, alls þik svinnan kveða, ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hvaðan Aurgelmir kom með jötna sonum fyrst, inn fróði jötunn." Vafþrúðnir kvað:
31
"Ór Élivágum stukku eitrdropar, svá óx, unz varð jötunn; þar eru órar ættir komnar allar saman; því er þat æ allt til atalt." Óðinn kvað:
32
"Seg þú þat it sjaunda, alls þik svinnan kveða, ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hvé sá börn gat, inn baldni jötunn, er hann hafði-t gýgjar gaman." Vafþrúðnir kvað:
33
"Undir hendi vaxa kváðu hrímþursi mey ok mög saman; fótr við fæti gat ins fróða jötuns sexhöfðaðan son." Óðinn kvað:
34
"Seg þú þat it átta, alls þik svinnan kveða, ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hvat þú fyrst of mant eða fremst of veizt, þú ert alsviðr, jötunn." Vafþrúðnir kvað:
35
Örófi vetra áðr væri jörð of sköpuð, þá var Bergelmir borinn; þat ek fyrst of man, er sá inn fróði jötunn á var lúðr of lagiðr." Óðinn kvað:
36
"Seg þú þat it níunda, alls þik svinnan kveða, ok þú, Vafþrúðnir, vitir, hvaðan vindr of kemr, svá at ferr vág yfir; æ menn han sjalfan of sjá." Vafþrúðnir kvað:
37
"Hræsvelgr heitir, er sitr á himins enda, jötunn í arnar ham; af hans vængjum kvæða vind koma alla menn yfir." Óðinn kvað:
38
"Seg þú þat it tíunda, alls þú tíva rök öll, Vafþrúðnir, vitir, hvaðan Njörðr of kom með ása sonum - hofum ok hörgum hann ræðr hundmörgum - ok varð-at hann ásum alinn." Vafþrúðnir kvað:
39
"Í Vanaheimi skópu hann vís regin ok seldu at gíslingu goðum, í aldar rök hann mun aftr koma heim með vísum vönum." Óðinn kvað:
40
"Seg þú þat et ellifta, hvar ýtar túnum í höggvask hverjan dag; val þeir kjósa ok ríða vígi frá, sitja meir of sáttir saman." Vafþrúðnir kvað:
41
"Allir einherjar Óðins túnum í höggvask hverjan dag, val þeir kjósa ok ríða vígi frá, sitja meirr of sáttir saman." Óðinn kvað:
42
"Seg þú þat it tolfta, hví þú tíva rök öll, Vafþrúðnir, vitir, frá jötna rúnum ok allra goða segir þú it sannasta, inn alsvinni jötunn." Vafþrúðnir kvað:
43
"Frá jötna rúnum ok allra goða ek kann segja satt, því at hvern hef ek heim of komit; níu kom ek heima fyr Niflhel neðan; hinig deyja ór helju halir." Óðinn kvað:
44
"Fjölð ek fór, fjölð ek freistaðak, fjölð ek of reynda regin: Hvat lifir manna, þá er inn mæra líðr fimbulvetr með firum?" Vafþrúðnir kvað:
45
"Líf ok Lifþrasir, en þau leynask munu í holti Hoddmímis; morgindöggvar þau sér at mat hafa, en þaðan af aldir alask." Óðinn kvað:
46
"Fjölð ek fór, fjölð ek freistaðak, fjölð ek of reynda regin: Hvaðan kemr sól á inn slétta himin, er þessa hefr fenrir farit?" Vafþrúðnir kvað:
47
"Eina dóttur berr alfröðull, áðr hana fenrir fari; sú skal ríða, þá er regin deyja, móður brautir, mær." Óðinn kvað:
48
"Fjölð ek fór, fjölð ek freistaðak, fjölð ek of reynda regin: Hverjar ro þær meyjar, er líða mar yfir, fróðgeðjaðar fara?" Vafþrúðnir kvað:
49
"Þríar þjóðár falla þorp yfir meyja Mögþrasis; hamingjur einar þær er í heimi eru, þó þær með jötnum alask." Óðinn kvað:
50
"Fjölð ek fór, fjölð ek freistaðak, fjölð ek of reynda regin: Hverir ráða æsir eignum goða, þá er sloknar Surta logi?" Vafþrúðnir kvað:
51
"Víðarr ok Váli byggja vé goða, þá er sloknar Surta logi, Móði ok Magni skulu Mjöllni hafa Vingnis at vígþroti." Óðinn kvað:
52
"Fjölð ek fór, fjölð ek freistaðak, fjölð ek of reynda regin; Hvat verðr Óðni at aldrlagi, þá er of rjúfask regin?" Vafþrúðnir kvað:
53
"Ulfr gleypa mun Aldaföðr, þess mun Víðarr vreka; kalda kjafta hann klyfja mun vitnis vígi at." Óðinn kvað:
54
"Fjölð ek fór, fjölð ek freistaðak, fjölð ek of reynda regin; Hvat mælti Óðinn, áðr á bál stigi, sjalfr í eyra syni?" Vafþrúðnir kvað:
55
"Ey manni þat veit, hvat þú í árdaga sagðir í eyra syni; feigum munni mælta ek mína forna stafi ok of ragnarök. Nú ek við Óðin deildak mína orðspeki; þú ert æ vísastr vera."

Editions by Guðni Jónsson, from heimskringla.no, via CLTK's old_norse_texts_heimskringla mirror. The texts are public domain by age; heimskringla.no asks to be credited and is. Licence: Public domain (by age). Source.