Völundarkviða

Old Norse · Poetic Edda · 41 sections

1
Meyjar flugu sunnan myrkvið í gögnum, Alvitr unga, örlög drýgja; þær á sævarströnd settusk at hvílask drósir suðrænar, dýrt lín spunnu.
2
Ein nam þeira Egil at verja, fögr mær fira, faðmi ljósum; önnur var Svanhvít, svanfjaðrar dró, en in þriðja þeira systir varði hvítan hals Völundar.
3
Sátu síðan sjau vetr at þat, en inn átta allan þráðu, en inn níunda nauðr of skilði; meyjar fýstusk á myrkvan við, Alvitr unga, örlög drýgja.
4
Kom þar af veiði veðreygr skyti, [Völundr, líðandi um langan veg], Slagfiðr ok Egill, sali fundu auða, gengu út ok inn ok um sáusk; austur skreið Egill at Ölrúnu, en suðr Slagfiðr at Svanhvítu.
5
En einn Völundr sat í Ulfdölum, hann sló gull rautt við gim fastan, lukði hann alla lind baugum vel; svá beið hann sinnar ljóssar kvánar, ef hánum koma gerði.
6
Þat spyrr Níðuðr, Níára dróttinn, at einn Völundr sat í Ulfdölum; nóttum fóru seggir, neglðar váru brynjur, skildir bliku þeira við inn skarða mána.
7
Stigu ór söðlum at salar gafli, gengu inn þaðan endlangan sal; sáu þeir á bast bauga dregna, sjau hundruð allra, er sá seggr átti.
8
Og þeir af tóku ok þeir á létu, fyr einn útan, er þeir af létu. Kom þar af veiði veðreygr skyti, Völundr, líðandi um langan veg.
9
Gekk hann brúnni beru hold steikja, ár brann hrísi allþurr fura, viðr inn vindþurri, fyr Völundi.
10
Sat á berfjalli, bauga talði, alfa ljóði, eins saknaði; hugði hann, at hefði Hlöðvés dóttir, Alvitr unga, væri hon aftr komin.
11
Sat hann svá lengi, at hann sofnaði, ok hann vaknaði viljalauss; vissi sér á höndum höfgar nauðir, en á fótum fjötur of spenntan. Völundr kvað:
12
"Hverir ro jöfrar, þeir er á lögðu besti bör síma ok mik bundu?"
13
Kallaði nú Níðuðr Níara dróttinn: "Hvar gaztu, Völundr, vísi alfa, vára aura í Ulfdölum?" Völundr Kvað:
14
"Gull var þar eigi á Grana leiðu, fjarri hugða ek várt land fjöllum Rínar; man ek, at vér meiri mæti áttum, er vér heil hjú heima várum.
15
Hlaðguðr ok Hervör borin var Hlöðvé kunn var Ölrún Kíárs dóttir."
16
[Úti stóð kunnig kván Níðaðar], hon inn of gekk endlangan sal, stóð á golfi, stillti röddu: "Er-a sá nú hýrr, er ór holti ferr." Níðuðr konungr gaf dóttur sinni, Böðvildi gullhring þann, er hann tók af bastinu at Völundar, en hann sjálfr bar sverðit, er Völundr átti. En dróttning kvað:
17
"Ámun eru augu ormi þeim inum frána, tenn hánum teygjask, er hánum er tét sverð ok hann Böðvildar baug of þekkir; sníðið ér hann sina magni ok setið hann síðan í Sævarstöð." Svá var gert, at skornar váru sinar í knésfótum, ok settr í hólm einn, er þar var fyrir landi, er hét Sævarstaðr. Þar smíðaði hann konungi alls kyns görsimar. Engi maðr þorði at fara til hans nema konungr einn.
18
"Skínn Níðaði sverð á linda, þat er ek hvessta, sem ek hagast kunna ok ek herðak, sem mér hægst þótti; sá er mér fránn mækir æ fjarri borinn, sékk-a ek þann Völundi til smiðju borinn.
19
Nú berr Böðvildr brúðar minnar - bíðk-a ek þess bót, - bauga rauða."
20
Sat hann, né hann svaf, ávallt ok hann sló hamri; vél gerði hann heldr hvatt Níðaði. Drifu ungir tveir á dýr séa synir Níðaðar, í Sævarstöð.
21
Kómu þeir til kistu, kröfðu lukla, opin var illúð er þeir í sáu; fjölð var þar menja, er þeim mögum sýndisk at væri gull rautt ok görsimar. Völundr kvað:
22
"Komið einir tveir, komið annars dags; ykkr læt ek þat gull of gefit verða; segið-a meyjum né salþjóðum, manni engum, at it mik fyndið."
23
Snemma kallaði seggr annan, bróðir á bróður: "Göngum baug séa!" Kómu til kistu, kröfðu lukla, opin var illúð, er þeir í litu.
24
Sneið af höfuð húna þeira ok und fen fjöturs fætr of lagði; en þær skálar, er und skörum váru, sveip hann útan silfri, seldi Níðaði.
25
En ór augum jarknasteina sendi hann kunnigri konu Níðaðar, en ór tönnum tveggja þeira sló hann brjóstkringlur sendi Böðvildi.
26
Þá nam Böðvildr baugi at hrósa -- -- -- [bar hann Völundi], er brotit hafði: "Þorig-a ek at segja nema þér einum." Völundr kvað:
27
"Ek bæti svá brest á gulli at feðr þínum fegri þykkir ok mæðr þinni miklu betri ok sjalfri þér at sama hófi."
28
Bar hann hana bjóri, því at hann betr kunni svá at hon í sessi of sofnaði. "Nú hef ek hefnt harma minna allra nema einna íviðgjarna."
29
"Vel ek," kvað Völundr, "verða ek á fitjum þeim er mik Níðaðar námu rekkar." Hlæjandi Völundr hófsk at lofti, grátandi Böðvildr gekk ór eyju, tregði för friðils ok föður reiði.
30
Úti stendr kunnig kván Níðaðar, ok hon inn of gekk endlangan sal, - en hann á salgarð settisk at hvílask -: "Vakir þú, Níðuðr Níara dróttinn?" Níðuðr kvað:
31
"Vaki ek ávallt viljalauss, sofna ek minnst síz mína sonu dauða; kell mik í höfuð, köld eru mér ráð þín, vilnumk ek þess nú, at ek við Völund dæma.
32
Seg þú mér þat, Völundr, vísi alfa, af heilum hvat varð húnum mínum." Völundr kvað:
33
"Eiða skaltu mér áðr alla vinna, at skips borði ok at skjaldar rönd, at mars bægi ok at mækis egg, at þú kvelj-at kván Völundar né brúði minni at bana verðir, þótt vér kván eigim, þá er ér kunnið, eða jóð eigim innan hallar.
34
Gakk þú til smiðju, þeirar er þú gerðir, þar fiðr þú belgi blóði stokkna; sneið ek af höfuð húna þinna, ok und fen fjöturs fætr of lagðak.
35
En þær skálar, er und skörum váru, sveip ek útan silfri, selda ek Níðaði; en ór augum jarknasteina senda ek kunnigri kván Níðaðar.
36
En úr tönnum tveggja þeira sló ek brjóstkringlur, senda ek Böðvildi; nú gengr Böðvildr barni aukin, eingadóttir ykkur beggja." Níðuðr kvað:
37
"Mæltir-a þú þat mál, er mik meir tregi, né ek þik vilja, Völundr, verr of níta; er-at svá maðr hár, at þik af hesti taki, né svá öflugr, at þik neðan skjóti, þar er þú skollir við ský uppi."
38
Hlæjandi Völundr hófsk at lofti, en ókátr Níðuðr sat þá eftir. Níðuðr kvað:
39
"Upp rístu, Þakkráðr, þræll minn inn bezti, bið þú Böðvildi, meyna bráhvítu, ganga fagrvarið við föður ræða.
40
Er þat satt, Böðvildr, er sögðu mér: Sátuð it Völundr saman í holmi?" Böðvildr kvað:
41
"Satt er þat, Níðuðr, er sagði þér: Sátum vit Völundr saman í holmi eina ögurstund, æva skyldi; ek vætr hánum vinna kunnak, ek vætr hánum vinna máttak."

Editions by Guðni Jónsson, from heimskringla.no, via CLTK's old_norse_texts_heimskringla mirror. The texts are public domain by age; heimskringla.no asks to be credited and is. Licence: Public domain (by age). Source.