Rígsþula

Old Norse · Poetic Edda · 50 sections

1
Ár kváðu ganga grænar brautir öflgan ok aldinn ás kunnigan, ramman ok röskvan Ríg stíganda.
2
Gekk hann meir at þat miðrar brautar; kom hann at húsi, hurð var á gætti; inn nam at ganga, eldr var á golfi; hjón sátu þar hár at arni, Ái ok Edda, aldinfalda.
3
Rígr kunni þeim ráð at segja; meir settisk hann miðra fletja, en á hlið hvára hjón salkynna.
4
Þá tók Edda ökkvinn hleif, þungan ok þykkvan, þrunginn sáðum; bar hon meir at þat miðra skutla, soð var í bolla, setti á bjóð; var kalfr soðinn krása beztr.
5
Rígr kunni þeim ráð at segja; reis hann upp þaðan, réðsk at sofna; meir lagðisk hann miðrar rekkju, en á hlið hvára hjón salkynna.
6
Þar var hann at þat þríar nætr saman, gekk hann meir at þat miðrar brautar; liðu meir at þat mánuðr níu.
7
Jóð ól Edda jósu vatni, hörvi svartan, hétu Þræl.
8
Hann nam at vaxa ok vel dafna; var þar á höndum hrokkit skinn, kropnir knúar, fingr digrir, fúlligt andlit, lotr hryggr, langir hælar.
9
Nam han meir at þat magns of kosta, bast at binda, byrðar gerva; bar hann heim at þat hrís gerstan dag.
10
Þar kom at garði gengilbeina, aurr var á iljum, armr sólbrunninn, niðrbjúgt er nef, nefndisk Þír.
11
Miðra fletja meir settisk hon; sat hjá henni sonr húss; ræddu ok rýndu, rekkju gerðu Þræll ok Þír þrungin dægr.
12
Börn ólu þau, - bjuggu ok unðu, - hygg ek at héti Hreimr ok Fjósnir, Klúrr ok Kleggi, Kefsir, Fúlnir, Drumbr, Digraldi, Dröttr ok Hösvir. Lútr ok Leggjaldi; lögðu garða, akra töddu, unnu at svínum, geita gættu, grófu torf.
13
Dætr váru þær Drumba ok Kumba, Ökkvinkalfa ok Arinnefja, Ysja ok Ambátt, Eikintjasna, Tötrughypja ok Trönubeina. Þaðan eru komnar þræla ættir.
14
Gekk Rígr at þat réttar brautir, kom hann at höllu, hurð var á skíði, inn nam at ganga, eldr var á golfi, hjón sátu þar, heldu á sýslu.
15
Maðr teglði þar meið til rifjar; var skegg skapat, skör var fyrir enni, skyrtu þröngva, skokkr var á golfi.
16
Sat þar kona, sveigði rokk, breiddi faðm, bjó til váðar; sveigr var á höfði, smokkr var á bringu, dúkr var á halsi, dvergar á öxlum. Afi ok Amma áttu hús.
17
Rígr kunni þeim ráð at segja; [meir settisk hann miðra fletja, en á hlið hvára hjón salkynna].::
18
[Þá tók Amma] -- -- -- var kalfr soðinn krása beztr.
19
[Rígr kunni þeim ráð at segja] reis frá borði, réð at sofna; meir lagðisk hann miðrar rekkju, en á hlið hvára hjón salkynna.
20
Þar var hann at þat þríar nætr saman; liðu meir at þat mánuðr níu.
21
Jóð ól Amma jósu vatni, kölluðu Karl, kona sveip rifti, rauðan ok rjóðan, riðuðu augu.
22
Hann nam at vaxa ok vel dafna, öxn nam at temja, arðr at gerva, hús at timbra ok hlöður smíða, karta at gerva ok keyra plóg.
23
Heim óku þá hanginluklu, geitakyrtlu, giftu Karli; Snör heitir sú, settisk und rifti; bjuggu hjón, bauga deildu, breiddu blæjur ok bú gerðu.
24
Börn ólu þau, - bjuggu ok unðu, - hét Halr ok Drengr, Hölðr, Þegn ok Smiðr, Breiðr, Bóndi, Bundinskeggi, Búi ok Boddi, Brattskeggr ok Seggr.
25
Enn hétu svá öðrum nöfnum, Snót, Brúðr, Svanni, Svarri, Sprakki, Fljóð, Sprund ok Víf, Feima, Ristill. Þaðan eru komnar karla ættir.
26
Gekk Rígr þaðan réttar brautir; kom hann at sal, suðr horfðu dyrr, var hurð hnigin, hringr var í gætti.
27
Gekk hann inn at þat, golf var stráat; sátu hjón, sáusk í augu, Faðir ok Móðir, fingrum at leika.
28
Sat húsgumi ok sneri streng, alm of bendi, örvar skefti; en húskona hugði at örmum, strauk of rifti, sterti ermar.
29
Keisti fald, kinga var á bringu, síðar slæður, serk bláfáan; brún bjartari, brjóst ljósara, hals hvítari hreinni mjöllu.
30
Rígr kunni þeim ráð at segja; meir settisk hann miðra fletja, en á hlið hvára hjón salkynna.
31
Þá tók Móðir merkðan dúk, hvítan af hörvi, hulði bjóð, hon tók at þat hleifa þunna, hvíta af hveiti, ok hulði dúk.
32
Framm setti hon fulla skutla, silfri varða, á bjóð, fáin fleski ok fugla steikða, vín var í könnu, varðir kálkar; drukku ok dæmðu, dagr var á sinnum.
33
Rígr kunni þeim ráð at segja; reis hann at þat, rekkju gerði. Þar var hann at þat þríar nætr saman; gekk hann meir at þat miðrar brautar; liðu meir at þat mánuðr níu.
34
Svein ól Móðir, silki vafði, jósu vatni, Jarl létu heita; bleikt var hár, bjartir vangar, ötul váru augu sem yrmlingi.
35
Upp óx þar Jarl á fletjum; lind nam at skelfa, leggja strengi, alm at beygja, örvar skefta, flein at fleygja, frökkur dýja, hestum ríða, hundum verpa, sverðum bregða, sund at fremja.
36
Kom þar ór runni Rígr gangandi, Rígr gangandi, rúnar kendi; sitt gaf heiti, son kveðsk eiga; þann bað hann eignask óðalvöllu, óðalvöllu, aldnar byggðir.
37
Reið hann meir þaðan myrkvan við, hélug fjöll, unz at höllu kom; skaft nam at dýja, skelfði lind, hesti hleypði ok hjörvi brá; víg nam at vekja, völl nam at rjóða, val nam at fella, vá til landa.
38
Réð hann einn at þat átján búum, auð nam skipta, öllum veita meiðmar ok mösma, mara svangrifja, hringum hreytti, hjó sundr baug.
39
Óku ærir úrgar brautir, kómu at höllu, þar er Hersir bjó; mey átti hann mjófingraða, hvíta ok horska, hétu Erna.
40
Báðu hennar ok heim óku, giftu Jarli, gekk hon und líni; saman bjuggu þau ok sér unðu, ættir jóku ok aldrs nutu.
41
Burr var inn ellsti, en Barn annat, Jóð ok Aðal, Arfi, Mögr, Niðr ok Niðjungr, - námu leika, - Sonr ok Sveinn, - sund ok tafl, - Kundr hét enn, Konr var inn yngsti.
42
Upp óxu þar Jarli bornir, hesta tömðu, hlífar bendu, skeyti skófu, skelfðu aska.
43
En Konr ungr kunni rúnar, ævinrúnar ok aldrrúnar; meir kunni hann mönnum bjarga, eggjar deyfa, ægi lægja.
44
Klök nam fugla, kyrra elda, sefa of svefja, sorgir lægja, afl ok eljun átta manna.
45
Hann við Ríg jarl rúnar deildi, brögðum beitti ok betr kunni; þá öðlaðisk ok þá eiga gat Rígr at heita, rúnar kunna.
46
Reið Konr ungr kjörr ok skóga, kolfi fleygði, kyrrði fugla.
47
Þá kvað þat kráka, sat kvisti ein: "Hvat skaltu, Konr ungr, kyrra fugla? Heldr mætti ér hestum ríða, [hjörvi bregða] ok her fella.
48
Á Danr ok Danpr dýrar hallir, æðra óðal en ér hafið; þeir kunnu vel kjóli at ríða, egg at kenna, undir rjúfa."
49
Brún bjartari, brjóst ljósara, hals hvítari hreinni mjöllu.
50
Bjuggu hjón, bauga deildu.

Editions by Guðni Jónsson, from heimskringla.no, via CLTK's old_norse_texts_heimskringla mirror. The texts are public domain by age; heimskringla.no asks to be credited and is. Licence: Public domain (by age). Source.