Digest14

Latin Library (medieval and later) · Justinian · The Latin Library · 709 sections

1
Digest of Justinian: Liber XIV
2
OMINI NOSTRI SACRATISSIMI PRINCIPIS IUSTINIANI IURIS ENUCLEATI EX OMNI VETERE IURE COLLECTI DIGESTORUM SEU PANDECTARUM
3
LIBER QUARTUS DECIMUS
4
Dig. 14.1.0. De exercitoria actione.
5
Dig. 14.2.0. De lege rodia ^ rhodia^ de iactu.
6
Dig. 14.3.0. De institoria actione.
7
Dig. 14.4.0. De tributoria actione.
8
Dig. 14.5.0. Quod cum eo, qui in aliena potestate est, negotium gestum esse dicetur.
9
Dig. 14.6.0. De senatus consulto macedoniano.
10
Dig. 14.1.0. De exercitoria actione.
11
Dig. 14.1.1pr.
12
Ulpianus 28 ad ed.
13
Utilitatem huius edicti patere nemo est qui ignoret. nam cum interdum ignari, cuius sint condicionis vel quales, cum magistris propter navigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum navi imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae vel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et sic contrahat: in navis magistro non ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi consilium.
14
Dig. 14.1.1.1
15
Ulpianus 28 ad ed.
16
Magistrum navis accipere debemus, cui totius navis cura mandata est.
17
Dig. 14.1.1.2
18
Ulpianus 28 ad ed.
19
Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamquam ex delicto cuiusvis eorum, qui navis navigandae causa in nave sint, detur actio in exercitorem: alia enim est contrahendi causa, alia delinquendi, si quidem qui magistrum praeponit, contrahi cum eo permittit, qui nautas adhibet, non contrahi cum eis permittit, sed culpa et dolo carere eos curare debet.
20
Dig. 14.1.1.3
21
Ulpianus 28 ad ed.
22
Magistri autem imponuntur locandis navibus vel ad merces vel vectoribus conducendis armamentisve emendis: sed etiamsi mercibus emendis vel vendendis fuerit praepositus, etiam hoc nomine obligat exercitorem.
23
Dig. 14.1.1.4
24
Ulpianus 28 ad ed.
25
Cuius autem condicionis sit magister iste, nihil interest, utrum liber an servus, et utrum exercitoris an alienus: sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo qui praeposuit.
26
Dig. 14.1.1.5
27
Ulpianus 28 ad ed.
28
Magistrum autem accipimus non solum, quem exercitor praeposuit, sed et eum, quem magister: et hoc consultus iulianus in ignorante exercitore respondit: ceterum si scit et passus est eum in nave magisterio fungi, ipse eum imposuisse videtur. quae sententia mihi videtur probabilis: omnia enim facta magistri debeo praestare qui eum praeposui, alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admittendum propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere? an adhuc iuliani sententiam admittimus, videndum est: finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne titio magistro utaris. dicendum tamen erit eo usque producendam utilitatem navigantium.
29
Dig. 14.1.1.6
30
Ulpianus 28 ad ed.
31
Navem accipere debemus sive marinam sive fluviatilem sive in aliquo stagno naviget sive schedia sit.
32
Dig. 14.1.1.7
33
Ulpianus 28 ad ed.
34
Non autem ex omni causa praetor dat in exercitorem actionem, sed eius rei nomine, cuius ibi praepositus fuerit, id est si in eam rem praepositus sit, ut puta si ad onus vehendum locatum sit aut aliquas res emerit utiles naviganti vel si quid reficiendae navis causa contractum vel impensum est vel si quid nautae operarum nomine petent.
35
Dig. 14.1.1.8
36
Ulpianus 28 ad ed.
37
Quid si mutuam pecuniam sumpserit, an eius rei nomine videatur gestum? et pegasus existimat, si ad usum eius rei, in quam praepositus est, fuerit mutuatus, dandam actionem, quam sententiam puto veram: quid enim si ad armandam instruendamve navem vel nautas exhibendos mutuatus est?
38
Dig. 14.1.1.9
39
Ulpianus 28 ad ed.
40
Unde quaerit ofilius, si ad reficiendam navem mutuatus nummos in suos usus converterit, an in exercitorem detur actio. et ait, si hac lege accepit quasi in navem impensurus, mox mutavit voluntatem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur talem praeposuerit: quod si ab initio consilium cepit fraudandi creditoris et hoc specialiter non expresserit, quod ad navis causam accipit, contra esse: quam distinctionem pedius probat.
41
Dig. 14.1.1.10
42
Ulpianus 28 ad ed.
43
Sed et si in pretiis rerum emptarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris.
44
Dig. 14.1.1.11
45
Ulpianus 28 ad ed.
46
Sed si ab alio mutuatus liberavit eum, qui in navis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in navem crediderit.
47
Dig. 14.1.1.12
48
Ulpianus 28 ad ed.
49
Igitur praepositio certam legem dat contrahentibus. quare si eum praeposuit navi ad hoc solum, ut vecturas exigat, non ut locet ( quod forte ipse locaverat), non tenebitur exercitor, si magister locaverit: vel si ad locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hoc, ut vectoribus locet, non ut mercibus navem praestet, vel contra, modum egressus non obligabit exercitorem: sed et si ut certis mercibus eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus vel alia materia locavit, dicendum erit non teneri. quaedam enim naves onerariae, quaedam ( ut ipsi dicunt) epibatygoi sunt: et plerosque mandare scio, ne vectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naves, quae brundisium a cassiopa vel a dyrrachio vectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluvii capaces ad mare non sufficientes.
50
Dig. 14.1.1.13
51
Ulpianus 28 ad ed.
52
Si plures sint magistri non divisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si divisis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiusque officio obligabitur exercitor.
53
Dig. 14.1.1.14
54
Ulpianus 28 ad ed.
55
Sed et si sic praeposuit, ut plerique ^ plerumque^ faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit.
56
Dig. 14.1.1.15
57
Ulpianus 28 ad ed.
58
Exercitorem autem eum dicimus, ad quem obventiones et reditus omnes perveniunt, sive is dominus navis sit sive a domino navem per aversionem conduxit vel ad tempus vel in perpetuum.
59
Dig. 14.1.1.16
60
Ulpianus 28 ad ed.
61
Parvi autem refert, qui exercet masculus sit an mulier, pater familias an filius familias vel servus: pupillus autem si navem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem.
62
Dig. 14.1.1.17
63
Ulpianus 28 ad ed.
64
Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum convenire velimus.
65
Dig. 14.1.1.18
66
Ulpianus 28 ad ed.
67
Sed ex contrario exercenti navem adversus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere potest. solent plane praefecti propter ministerium annonae, item in provinciis praesides provinciarum extra ordinem eos iuvare ex contractu magistrorum.
68
Dig. 14.1.1.19
69
Ulpianus 28 ad ed.
70
Si is, qui navem exercuerit, in aliena potestate erit eiusque voluntate navem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit qui navem exercuerit, iudicium datur.
71
Dig. 14.1.1.20
72
Ulpianus 28 ad ed.
73
Licet autem detur ^ datur^ actio in eum, cuius in potestate est qui navem exercet, tamen ita demum datur, si voluntate eius exerceat. ideo autem ex voluntate in solidum tenentur qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam rem publicam navium exercitio perinet. at institorum non idem usus est: ea propter in tributum dumtaxat vocantur, qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur. sed si sciente dumtaxat, non etiam volente cum magistro contractum sit, utrum quasi in volentem damus actionem in solidum an vero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est verbis edicti servire et neque scientiam solam et nudam patris dominive in navibus onerare neque in peculiaribus mercibus voluntatem extendere ad solidi obligationem. et ita videtur et pomponius significare, si sit in aliena potestate, si quidem voluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium.
74
Dig. 14.1.1.21
75
Ulpianus 28 ad ed.
76
In potestate autem accipiemus utriusque sexus vel filios vel filias vel servos vel servas.
77
Dig. 14.1.1.22
78
Ulpianus 28 ad ed.
79
Si tamen servus peculiaris volente filio familias in cuius peculio erat, vel servo vicarius eius navem exercuit, pater dominusve, qui voluntatem non accommodavit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si voluntate domini vel patris exerceant, in solidum tenebuntur et praeterea et filius, si et ipse voluntatem accommodavit, in solidum erit obligatus.
80
Dig. 14.1.1.23
81
Ulpianus 28 ad ed.
82
Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, dumtaxat polliceatur praetor actionem, tamen, ut iulianus quoque scripsit, etiamsi cum ipso exercitore sit contractum, pater dominusve in solidum tenebitur.
83
Dig. 14.1.1.24
84
Ulpianus 28 ad ed.
85
Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure minuitur obligatio: sed et si ab exercitore, sive suo nomine, id est propter honorariam obligationem, sive magistri nomine solverit, minuetur obligatio, quoniam et alius pro me solvendo me liberat.
86
Dig. 14.1.1.25
87
Ulpianus 28 ad ed.
88
Si plures navem exerceant, cum quolibet eorum in solidum agi potest,
89
Dig. 14.1.2
90
Gaius 9 ad ed. provinc.
91
Ne in plures adversarios distringatur qui cum uno contraxerit:
92
Dig. 14.1.3
93
Paulus 29 ad ed.
94
Nec quicquam facere, quotam quisque portionem in nave habeat, eumque qui praestiterit societatis iudicio a ceteris consecuturum.
95
Dig. 14.1.4pr.
96
Ulpianus 29 ad ed.
97
Si tamen plures per se navem exerceant, pro portionibus exercitionis conveniuntur: neque enim invicem sui magistri videbuntur ^ videntur^.
98
Dig. 14.1.4.1
99
Ulpianus 29 ad ed.
100
Sed si plures exerceant, unum autem de numero suo magistrum fecerint, huius nomine in solidum poterunt conveniri.

The Latin Library (thelatinlibrary.com), via CLTK's latin_text_latin_library mirror. Public Domain Mark 1.0: no copyright. Licence: Public Domain Mark 1.0. Source.