Digest12

Latin Library (medieval and later) · Justinian · The Latin Library · 1,122 sections

1
Digest of Justinian: Liber XI
2
OMINI NOSTRI SACRATISSIMI PRINCIPIS IUSTINIANI IURIS ENUCLEATI EX OMNI VETERE IURE COLLECTI DIGESTORUM SEU PANDECTARUM
3
LIBER DUODECIMUS
4
Dig. 12.1.0. De rebus creditis si certum petetur et de condictione.
5
Dig. 12.2.0. De iureiurando sive voluntario sive necessario sive iudiciali.
6
Dig. 12.3.0. De in litem iurando.
7
Dig. 12.4.0. De condictione causa data causa non secuta.
8
Dig. 12.5.0. De condictione ob turpem vel iniustam causam.
9
Dig. 12.6.0. De condictione indebiti.
10
Dig. 12.7.0. De condictione sine causa.
11
Dig. 12.1.0. De rebus creditis si certum petetur et de condictione.
12
Dig. 12.1.1pr.
13
Ulpianus 26 ad ed.
14
E re est, priusquam ad verborum interpretationem perveniamus, pauca de significatione ipsius tituli referre.
15
Dig. 12.1.1.1
16
Ulpianus 26 ad ed.
17
Quoniam igitur multa ad contractus varios pertinentia iura sub hoc titulo praetor inseruit, ideo rerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contractus, quos alienam fidem secuti instituimus, complectitur: nam, ut libro primo quaestionum celsus ait, credendi generalis appellatio est: ideo sub hoc titulo praetor et de commodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti mox recepturi quid, ex hoc contractu credere dicimur. rei quoque verbum ut generale praetor elegit.
18
Dig. 12.1.2pr.
19
Paulus 28 ad ed.
20
Mutuum damus recepturi non eandem speciem quam dedimus ( alioquin commodatum erit aut depositum), sed idem genus: nam si aliud genus, veluti ut pro tritico vinum recipiamus, non erit mutuum.
21
Dig. 12.1.2.1
22
Paulus 28 ad ed.
23
Mutui datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensura consistunt, quoniam eorum datione possumus in creditum ire, quia in genere suo functionem recipiunt per solutionem quam specie: nam in ceteris rebus ideo in creditum ire non possumus, quia aliud pro alio invito creditori solvi non potest.
24
Dig. 12.1.2.2
25
Paulus 28 ad ed.
26
Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit: et ideo, si non faciat tuum, non nascitur obligatio.
27
Dig. 12.1.2.3
28
Paulus 28 ad ed.
29
Creditum ergo a mutuo differt qua genus a specie: nam creditum consistit extra eas res, quae pondere numero mensura continentur sic, ut, si eandem rem recepturi sumus, creditum est. item mutuum non potest esse, nisi proficiscatur pecunia, creditum autem interdum etiam si nihil proficiscatur, veluti si post nuptias dos promittatur.
30
Dig. 12.1.2.4
31
Paulus 28 ad ed.
32
In mutui datione oportet dominum esse dantem, nec obest, quod filius familias et servus dantes peculiares nummos obligant: id enim tale est, quale si voluntate mea tu des pecuniam: nam mihi actio adquiritur, licet mei nummi non fuerint.
33
Dig. 12.1.2.5
34
Paulus 28 ad ed.
35
Verbis quoque credimus quodam actu ad obligationem comparandam interposito, veluti stipulatione.
36
Dig. 12.1.3
37
Pomponius 27 ad sab.
38
Cum quid mutuum dederimus, etsi non cavimus, ut aeque bonum nobis redderetur, non licet debitori deteriorem rem, quae ex eodem genere sit, reddere, veluti vinum novum pro vetere: nam in contrahendo quod agitur pro cauto habendum est, id autem agi intellegitur, ut eiusdem generis et eadem bonitate solvatur, qua datum sit.
39
Dig. 12.1.4pr.
40
Ulpianus 34 ad sab.
41
Si quis nec causam nec propositum faenerandi habuerit et tu empturus praedia desideraveris mutuam pecuniam nec volueris creditae nomine antequam emisses suscipere atque ita creditor, quia necessitatem forte proficiscendi habebat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius qui suscepit. nam et qui rem vendendam acceperit, ut pretio uteretur, periculo suo rem habebit.
42
Dig. 12.1.4.1
43
Ulpianus 34 ad sab.
44
Res pignori data pecunia soluta condici potest. et fructus ex iniusta causa percepti condicendi sunt: nam et si colonus post lustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex voluntate domini percepti sunt: nam si ex voluntate, procul dubio cessat condictio.
45
Dig. 12.1.4.2
46
Ulpianus 34 ad sab.
47
Ea, quae vi fluminum importata sunt, condici possunt.
48
Dig. 12.1.5
49
Pomponius 22 ad sab.
50
Quod te mihi dare oporteat si id postea perierit, quam per te factum erit quominus id mihi dares, tuum fore id detrimentum constat. sed cum quaeratur, an per te factum sit, animadverti debebit, non solum in potestate tua fuerit id nec ne aut dolo malo feceris quominus esset vel fuerit nec ne, sed etiam si aliqua iusta causa sit, propter quam intellegere deberes te dare oportere.
51
Dig. 12.1.6
52
Paulus 28 ad ed.
53
Certum est, cuius species vel quantitas, quae in obligatione versatur, aut nomine suo aut ea demonstratione quae nominis vice fungitur qualis quantaque sit ostenditur. nam et pedius libro primo de stipulationibus nihil referre ait, proprio nomine res appelletur an digito ostendatur an vocabulis quibusdam demonstretur: quatenus mutua vice fungantur, quae tantundem praestent.
54
Dig. 12.1.7
55
Ulpianus 26 ad ed.
56
Omnia, quae inseri stipulationibus possunt, eadem possunt etiam numerationi pecuniae, et ideo et condiciones.
57
Dig. 12.1.8
58
Pomponius 6 ex plaut.
59
Proinde mutui datio interdum pendet, ut ex post facto confirmetur: veluti si dem tibi mutuos nummos, ut, si condicio aliqua exstiterit, tui fiant sisque mihi obligatus: item si legatam pecuniam heres crediderit, deinde legatarius eam noluit ad se pertinere, quia heredis ex die aditae hereditatis videntur nummi fuisse, ut credita pecunia peti possit. nam iulianus ait et traditiones ab herede factas ad id tempus redigi, quo hereditas adita fuerit, cum repudiatum sit legatum aut adpositum.
60
Dig. 12.1.9pr.
61
Ulpianus 26 ad ed.
62
Certi condictio competit ex omni causa, ex omni obligatione, ex qua certum petitur, sive ex certo contractu petatur sive ex incerto: licet enim nobis ex omni contractu certum condicere, dummodo praesens sit obligatio: ceterum si in diem sit vel sub condicione obligatio, ante diem vel condicionem non potero agere.
63
Dig. 12.1.9.1
64
Ulpianus 26 ad ed.
65
Competit haec actio etiam ex legati causa et ex lege aquilia. sed et ex causa furtiva per hanc actionem condicitur. sed et si ex senatus consulto agetur, competit haec actio, veluti si is cui fiduciaria hereditas restituta est agere volet.
66
Dig. 12.1.9.2
67
Ulpianus 26 ad ed.
68
Sive autem suo nomine quis obligatus sit sive alieno, per hanc actionem recte convenitur.
69
Dig. 12.1.9.3
70
Ulpianus 26 ad ed.
71
Quoniam igitur ex omnibus contractibus haec certi condictio competit, sive re fuerit contractus factus sive verbis sive coniunctim, referendae sunt nobis quaedam species, quae dignum habent tractatum, an haec actio ad petitionem eorum sufficiat.
72
Dig. 12.1.9.4
73
Ulpianus 26 ad ed.
74
Numeravi tibi decem et haec alii stipulatus sum: nulla est stipulatio: an condicere decem per hanc actionem possim, quasi duobus contractibus intervenientibus, uno qui re factus est, id est numeratione, alio qui verbis, id est inutiliter, quoniam alii stipulari non potui? et puto posse.
75
Dig. 12.1.9.5
76
Ulpianus 26 ad ed.
77
Idem erit, si a pupillo fuero sine tutoris auctoritate stipulatus, cui tutore auctore credidi: nam et tunc manebit mihi condictio ex numeratione.
78
Dig. 12.1.9.6
79
Ulpianus 26 ad ed.
80
Item quaeri potest et si, quod tibi numeravi, sub impossibili condicione stipuler: cum enim nulla sit stipulatio, manebit condictio.
81
Dig. 12.1.9.7
82
Ulpianus 26 ad ed.
83
Sed et si ei numeravero, cui postea bonis interdictum est, mox ab eo stipuler, puto pupillo eum comparandum, quoniam et stipulando sibi adquirit.
84
Dig. 12.1.9.8
85
Ulpianus 26 ad ed.
86
Si nummos meos tuo nomine dedero velut tuos absente te et ignorante, aristo scribit adquiri tibi condictionem: iulianus quoque de hoc interrogatus libro decimo scribit veram esse aristonis sententiam nec dubitari, quin, si meam pecuniam tuo nomine voluntate tua dedero, tibi adquiritur obligatio, cum cottidie credituri pecuniam mutuam ab alio poscamus, ut nostro nomine creditor numeret futuro debitori nostro.
87
Dig. 12.1.9.9
88
Ulpianus 26 ad ed.
89
Deposui apud te decem, postea permisi tibi uti: nerva proculus etiam antequam moveantur, condicere quasi mutua tibi haec posse aiunt, et est verum, ut et Marcello videtur: animo enim coepit possidere. ergo transit periculum ad eum, qui mutuam rogavit et poterit ei condici.
90
Dig. 12.1.10
91
Ulpianus 2 ad ed.
92
Quod si ab initio, cum deponerem, uti tibi si voles permisero, creditam non esse antequam mota sit, quoniam debitu iri non est certum.
93
Dig. 12.1.11pr.
94
Ulpianus 26 ad ed.
95
Rogasti me, ut tibi pecuniam crederem: ego cum non haberem, lancem tibi dedi vel massam auri, ut eam venderes et nummis utereris. si vendideris, puto mutuam pecuniam factam. quod si lancem vel massam sine tua culpa perdideris prius quam venderes, utrum mihi an tibi perierit, quaestionis est. mihi videtur nervae distinctio verissima existimantis multum interesse, venalem habui hanc lancem vel massam nec ne, ut, si venalem habui, mihi perierit, quemadmodum si alii dedissem vendendam: quod si non fui proposito hoc ut venderem, sed haec causa fuit vendendi, ut tu utereris, tibi eam perisse, et maxime si sine usuris credidi.
96
Dig. 12.1.11.1
97
Ulpianus 26 ad ed.
98
Si tibi dedero decem sic, ut novem debeas, proculus ait, et recte, non amplius te ipso iure debere quam novem. sed si dedero, ut undecim debeas, putat proculus amplius quam decem condici non posse.
99
Dig. 12.1.11.2
100
Ulpianus 26 ad ed.

The Latin Library (thelatinlibrary.com), via CLTK's latin_text_latin_library mirror. Public Domain Mark 1.0: no copyright. Licence: Public Domain Mark 1.0. Source.