Anon.nev

Latin Library (medieval and later) · The Latin Library · 128 sections

101
48. De uiro et uxore
102
Dum uir et uxor amant, uxorem priuat amato Parca uiro, nec eam priuat amore uiri. Coniugis amplectens tumulum pro coniuge uexat Vngue genas, oculos fletibus, ora sono. Hanc iuuat ipse dolor, nequit hac de sede reuelli Grandine seu tenebris seu prece siue minis. Ecce reum dampnat iudex, crux horrida punit. In cruce custodit tempore noctis eques. Hic sitit, ad tumulum uocat hunc et clamor et ignis, Orat aque munus. hec dat et ille bibit. Egrum nectareis audet cor inungere uerbis, Hunc uocat ad primum cura timoris opus. Sed redit et dulces monitus intexat amaro Cordi. uicta subit castra doloris amor. Vir metuens furi furem, suspendia furis Visit, sed uiduam tactus amore petit. Hanc ligat amplexu fructumque ligurit amoris. Hinc redit ad furem, sed loca fure carent. Hic dolet, hoc questu dolor hic instigat amicam: Non bene seruato fure, timore premor. Rex michi seruandum dederat, me regius ensis Terret, et extorrem me iubet esse timor." Hec ait: Inueni, que spem tibi suscitet, artem. Vir meus inplebit in cruce furis honus. Ipsa uiri bustum reserat, pro fure cathenat Ipsa uirum, restem subligat ipsa uiro. Huic merito succumbit eques. succumbit amori Illa nouo, ligat hos firmus amore thorus. Sola premit uiuosque metu penaque sepultos Femina. femineum nil bene finit opus.
103
49. De iuuene et Thayde
104
Arte sua Thays iuuenes irretit, amorem Fingit, et ex ficto fructus amore uenit. A multis fert multa procis, ex omnibus unum Eligit, huic ueri spondet amoris opes. Sum tua, sisque meus, cupio. plus omnibus unum Te uolo, sed nolo munus habere tuum. Percipit ille dolos et reddit qualia sumpsit: Sis mea, simque tuus. nos decet equs amor. Viuere non uellem, nisi mecum uiuere uelles. Tu michi sola salus, tu michi sola quies. Sed falli timeo, quia me tua lingua fefellit, Preteriti racio scire futura facit. Vitat auis taxum, quam gustu teste probauit. Fallere uult hodie, si qua fefellit heri. Thayda si quis amat, sua, non se, credat amari. Thays amore caret, munus amantis amat.
105
50. De patre et filio
106
Est pater, huic natus. hic patri cedere nescit, Nam fugienda facit et facienda fugit. Mens uaga discurrit et menti consonat etas: Mentis et etatis turbine frena fugit. Ira senis punit pro nati crimine seruos, Instruit ista senem fabula nota seni. Cauta bouem uitulumque manus supponit aratro. Hic subit, ille iugum pellit. arator ait: Gaude, letus ara, tu quem domat usus arandi. A boue maiore discat arare minor. Non placet, ut sudes, sed des exempla minori, Qui pede, qui cornu pugnat abire iugo. Sic domat indomitum domitoque boue cautus arator, Sic ueterem sequitur iunior ille bouem. Proficit exempli merito cautela docendi, Maiorique sua credat in arte minor.
107
51. De uipera et de lima
108
Vipera fabrilem dapis anxia tendit in edem, Incipit hec limam rodere, lima loqui: Nescis posse meum, que sit mea gloria nescis. Dente meo pateris, non ego dente tuo. In tenuem ferrum forti molo dente farinam, Et cadit attritu dura farina meo. Ferrea parcenti castigo tubera morsu, Aspera plano, seco longa, foranda foro. Deliras igitur, cum dente minaris inhermi. Rideo, quod ferior. uulnera ferre gemis. Fortem fortis amet, nam fortem forcior angit. Maiori timeat obuius ire minor.
109
52. De lupis et ouibus
110
Pugna lupis opponit oues, ouiumque satelles Est canis, est ueruex. hac ope fidit ouis. Palma diu dormit, desperat turba luporum, Et simulans fedus federe temptat ouem. Fedus utrumque fides iurato numine fulsit, Id lupus, id simplex obside firmat ouis, Datque lupis male sana canes, recipitque luporum Pignora. nec metuit nec sua dampna uidet. Dum natura iubet natos ululare lupinos, Turba lupina furit, federa rupta querens. Ergo pecus tutoris egens in uiscera mergit. Preside nuda suo sic tumulatur ouis. Tutorem retinere suum tutissima res est. Nam si tutor abest, hostis obesse potest.
111
53. De uiro et securi
112
Quo teneatur, eget nil ausa secare securis. Armat eam lucus, uir rogat. ille facit. Vir nemus inpugnat lassans in cede securim. Arboris omne genus una ruina trahit. Lucus ait: Pereo. michimet sum causa pericli, Me necat ex dono rustica dextra meo. Vnde perire queas, hostem munire caueto. Qui dat quo pereat, quem iuuat hoste perit.
113
54. De cane et lupo
114
Cum cane silua lupum sociat. Lupus inquit: Amena Pelle nites, in te copia sancta patet. Pro uerbis dat uerba canis: Me ditat herilis Gracia, cum domino me cibat ipsa domus. Nocte uigil fures latratu nuncio, tutam Seruo domum. michi dat culmus in edo thorum. Hec mouet ore lupus: Cupio me uiuere tecum, Communem capiant ocia nostra cibum. Reddit uerba canis: Cupio te uiuere mecum. Vna dabit nobis mensa manusque cibum. Ille fauet sequiturque canem, gutturque caninum Respicit et querit: Cur cecidere pili? Inquit: Ne ualeam morsu peccare diurno, Vincla diurna fero, nocte iubente uagor. Reddet uerba lupus: Non est michi copia tanti, Vt fieri seruus uentris amore uelim. Dicior est liber mendicus diuite seruo. Servuus habet nec se nec nec sua, liber habet. Libertas, predulce bonum, bona cetera condit. Qua nisi conditur, nil sapit esca michi. Libertas animi cibus est et uera uoluptas. Qua qui diues erit, dicior esse nequit. Nolo uelle meum pro turpi uendere lucro. Has qui uendit opes, hic agit ut sit inops. Non bene pro toto libertas uenditur auro, Hoc celeste bonum preterit orbis opes.
115
55. De uentre et membris
116
Incusant auidi pes et manus ocia uentris: Omnia solus habes lucra, labore cares. Nos labor edomuit, te fouit inhercia. sorbes Omnia, que nostri cura laboris emit. Disce pati famis acre iugum, uel disce labori Cedere, teque tui cura laboris alat. Sic uentri seruire negant. se uenter inanem Comperit, orat opem, nil dat auara manus. Ille preces iterat, iterum fugit illa precantem. In stomachi fundo torpet obitque calor, Victa fame natura fugit, uis arida fauces Obserat et solitum non sinat ire cibum. Vult epulas dare sera manus, sed corporis egri Perdita non reparans machina tota perit. Nemo sibi satis est. eget omnis amicus amico. Si non uis alii parcere, parce tibi.
117
56. De simia et uulpe
118
Simia de turpi queritur nate. porrigit aures Vulpes, non recipit mente, sed aure preces. Simia sic fatur: Natis ut michi dedecus ornem, Sufficeret caude pars michi parua tue. Quid prodest nimia campos insculpere cauda? Quod michi prodesset, est tibi pondus inhers. Illa refert: Nimio dampnas de pondere caudam. Est breuis estque leuis. hec duo dampna queror. Malo uerrat humum, quam sit tibi causa decoris, Quam tegat inmundas res bene munda nates. Id nimium nimioque minus ditaret egenum, Quod nimium minimo credis, auare, minus.
119
57. De institore et asino
120
Dum fora festinus lucro petit, instat asello Institor et pressum pondere fuste premit. Ille necem sperat nece promittente quietem, Sed nece completa uiuere pena potest. Nam cum bella facit et tympana pellis aselli, Hic lassatur et hec pulsa tonante manu. Cui sua uita nocet, caueat sibi rumpere uitam. Non nece, sed meriti iure quiescit homo.
121
58. De ceruo
122
Motus uoce canum ceruus fugit, auia silue Deserit, arua tenet, claustra bouina subit. Bos ait: Aut luci tenebras aut equora campi Tucius intrares, hinc piger, inde leuis. Huc ueniet custosque boum stabulique magister. Si duo uel tantum te uidet alter, obis. Ceruus ait: Michi uestra necem clemencia demat. Condite me latebris, dum iuuet umbra fugam. Hunc tumulat fenum. Presepe reuisit arator, Frondibus et feno munit alitque boues. Hic redit ac ceruus uitasse pericula gaudet, Bobus agit grates. E quibus unus ait: Est leue, uitare cecum. si uenerit Argus, Argum si poteris fallere, uictor eris. Centum fert oculos. cui se debere fatentur Et domus et serui totaque iura loci. Res tua te reperit Argum, res altera cecum. Qui tibi dormitat scit uigilare sibi. Hic silet. Argus init stabulum bobusqe ministrat. Plus equo tenues uiderat esse boues. Dum munit presepe cibo, dum fulgurat ira, Ausa uidere diem cornua longa uidet. Quid latet hic? quid, ait, uideo? sentitque latentem, Et bona fortune munera letus habet. Exulis est non esse suum, uigilare potentis, Stertere seruorum, uelle iuuare pii.
123
59. De iudeo et pincerna
124
Fert iudeus opes, sed honus fert pectore maius. Intus adurit eum cura, laborque foris. Ergo metu dampni sibi munere regis amorem Firmat, ut accepto preduce tutus eat. Regius hunc pincerna regit, cor cuius adurit Auri dira sitis, qui parat ense nefas. Silua patet, subeunt. Iudeus in ore sequentis Cor notat: Ipse sequar, inquit. at ille negat Et gladium nudans: Nemo sciet, inquit, obito. Ille refert : Scelus hoc ista loquetur auis. Prosilit a dumo perdix. hanc indice signat. Alter ait : Scelus hoc ista loquetur auis? Et rapit ense caput et opes petit et scrobe funus Celat. agit celeres annus in orbe rotas. Perdices domini cene pincerna ministrat, Ridet et a risu uix uacat ille suo. Rex audire sitit . hic differt dicere causam. Fit locus, ambo sedent. hic petit, ille refert. Rex dolet et leto mentitur gaudia uultu. Regis consilium consiliumque sedet. Pincernam crucis esse reum sentencia prodit, Crux punit meritum iure fauente cruci. Vt perimas quenquam, nullum tibi swadeat aurum. Nam decus et uitam mesta ruina rapit.
125
60. De ciue et equite
126
Ciuis, eques sub rege uigent. hic prelia regis, Hic dispensat opes. hic uir et ille senex. Inuidie perflata genis innata doloris Flammis fax iuuenem torret honore senis. Regis in aure truces figit de ciue susurras. Est tibi non pastor, sed lupus ille senex. Ditant furta senem, creuit sua copia furtis, Est sua de censu gaza recisa tuo. Firmabo mea uerba manu, sua furta fateri Hunc faciam. bello iudice uerus ero. Cum moueant obiecta senem, plus debilis etas Hunc mouet et senii crimine uisus hebes. Parcunt iura seni, si pro sene pugnat amicus Cui nullius odor fenoris arma probat. Mendicat pugilem, sed abest qui pugnet amicus. Nam refugit uiso turbine falsus amor. Dum fortuna tonat, fugitiuos terret amicos, Et quis amet, quis non, sola procella docet. Cena trahit ciuem, differt nox una duellum, Sollicitat mentem iusta querela senis: Quos meritis emi, multos michi fecit amicos Longa dies, cunctos abstulit hora breuis. De tot amicorum populo non restitit unus, Quamque dedi multis, nemo repensat opem. Rebar pace frui, mea paci congruit etas. Sed mea turbauit gaudia liuor edax. Hosti multa meo palmam pepigere. tepesco, Ille calet. careo uiribus, ille uiget. Arma parum noui, se totum prebuit armis. Est michi uisus hebes, uisus acutus ei. Nil michi prebet opem nisi iuste gracia cause. De fragili queritur preside causa potens. Corporis eclipsim timet alti copia cordis, Nam fragili peccat mens animosa manu. Si turpes nitide mendax infamia uite Infigit maculas, quid nituisse iuuat? Desperat lugetque senex. hunc lenit arator, Qui senis arua nouat, annua lucra ferens. Me stimulat pietas pro te perferre duellum, Est michi pro domino dextra parata meo. Ecce dies oritur, locus est tempusque duello. Stant pugiles. inhiant mente manuque sibi. Est equiti fedum, quod stet, quod pugnat, arator, Seque putat uictum, ni cito uincat eum. Nil de se retinet uirtus oblita futuri, Dextera corporeas prodiga fundit opes. Ictus ipse suos steriles expendit in usus, Et feriens hostem se magis ipse ferit. Sed proprie uirtutis opes abscondit arator, Dum locus expense detur et hora sue. Aut motu fallit aut armis temperat ictus, Predicitque minas frontis utrumque iubar. Dormitans uigilat et cessans cogitat ictus, Et metuens audet dextra notatque locum. Hec mora non artis racio, sed culpa timoris Creditur. arte fruens esse uidetur inhers. Gaudet eques uicisse putans, spernitque bubulcum, Sudoremque suum tergit ab ore suo. Ecce moram nescit, equitem speculata morantem In cubiti nodum rustica claua ferit. Huius plaga loci tocius corporis aufert Robur. cedit eques seque cadente sedet. O noua simplicitas! sedet ipse uocatque sedentem, Et nisi surgat eques, surgere uelle negat. Surge, bubulcus ait. Cui miles: Surgere nolo. Alter ait: Sedeas, meque sedere licet. Turba stupet. Prefectus adest, equitique moranti Imperat, ut surgat aut superatus eat. Heret eques. Prefectus ait: Te uicit arator. Pugna cadit. Regi panditur ordo rei. Rex ait: Incisum nodo, prefecte, duellum, Dedecus explanet ille uel ille suum. Pugna redit, milesque sedet uelut ante sedebat. Surge, bubulcus ait. Non uolo, reddit eques. Cultor ait: Dum stare negas, ego stare negabo. Surgere si temptas, surgere promptus ero. Ambo sedent, ridet populus, presesque bubulco Intonat: Aut pugnes aut fuge. tempus abit. Cultor ait: Surgat. caderet, si surgere uellet. Percute, preses ait, percute, surget eques. Te decet aut illum uicti sibi ponere nomen. Hoc michi non ponam nomen, arator ait. Surgo, surge, miser! nam turpe ferire sedentem Est michi, sitque tibi turpe sedendo mori. Sic ait et timidum mulcet. rogat ille furentem: Parce precor. uincor. supplico. uictor abi. Leta nouat fortuna senem. senis unicus heres Scribitur et dignas intrat arator opes. Ius superat uires, sors aspera monstrat amicum. Plus confert odio gracia, fraude fides.
127
Fine fruor uersu gemino quod cogitat omnis Fabula declarat datque quod intus habet.
128
Medieval Latin The Latin Library The Classics Page

The Latin Library (thelatinlibrary.com), via CLTK's latin_text_latin_library mirror. Public Domain Mark 1.0: no copyright. Licence: Public Domain Mark 1.0. Source.